Binûn

Bakara Suresi — 74. Sayfa

Kaynak: ed-Dürrü'l-Mensûr · Süyûtî · Arapça Orijinal Metin · AI Türkçe Çeviri

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَالْبَيْهَقِيّ عَن الرّبيع بنت معوّذ بن عفراء قَالَت: كَانَ لي زوج يقل عَليّ الْخَيْر إِذا حضرني ويحرمني إِذا غَابَ عني فَكَانَت مني زلَّة يَوْمًا فَقلت لَهُ اختلع مِنْك بِكُل شَيْء أملكهُ

Abdürrezzâk ve Beyhakî, er-Rubeyyi‘ bint Muavviz b. Afrâ’dan naklettiler: “Benim bir kocam vardı; yanımda olduğu zaman bana iyiliği az olur, benden uzak kaldığında ise beni [nafakadan] mahrum bırakırdı. Bir gün benden bir hata/hırçınlık sâdır oldu ve ona: ‘Sahip olduğum her şeyi vererek senden hul‘ ile boşanayım’ dedim.”

قَالَ: نعم

[Kocası]: “Evet [kabul ettim]” dedi.

فَفعلت فخاصم عمي معَاذ بن عفراء إِلَى عُثْمَان بن عَفَّان فَأجَاز الْخلْع وَأمره أَن يَأْخُذ عقَاص رَأْسِي فَمَا دونه

[Rubeyyi‘ devam etti]: “Ben de [bunu] yaptım. Bunun üzerine amcam Muâz b. Afrâ konuyu Osman b. Affân'a dava etti. [Osman] hul'u geçerli saydı ve [kocama], başımın bağına varıncaya kadar her şeyi almasını emretti.”

وَأخرج مَالك وَالشَّافِعِيّ وَعبد بن حميد وَالْبَيْهَقِيّ عَن نَافِع

Mâlik, Şâfiî, Abd b. Humeyd ve Beyhakî, Nâfi'den naklettiler:

أَن مولاة صَفِيَّة بنت عبيد امْرَأَة عبد الله بن عمر اخْتلعت من زَوجهَا بِكُل شَيْء لَهَا فَلم يُنكر ذَلِك عبد الله بن عمر

Abdullah b. Ömer'in hanımı Safiyye bint Ubeyd'in azatlı cariyesi, sahip olduğu her şeyi vererek kocasından hul' ile boşandı ve Abdullah b. Ömer bunu reddetmedi (sakıncalı görmedi).

وَأخرج مَالك وَالْبَيْهَقِيّ عَن نَافِع أَن ربيع بنت معوذ جَاءَت هِيَ وعمها إِلَى عبد الله بن عمر فاخبرته أَنَّهَا اخْتلعت من زَوجهَا فِي زمَان عُثْمَان بن عَفَّان فَبلغ ذَلِك عُثْمَان فَلم يُنكره فَقَالَ عبد الله بن عمر: عدتهَا عدَّة الْمُطلقَة

Mâlik ve Beyhakî, Nâfi'den naklettiler: Rubeyyi‘ bint Muavviz amcasıyla birlikte Abdullah b. Ömer'e geldi ve Osman b. Affân zamanında kocasından hul' ile boşandığını, bu durumun Osman'a ulaşıp onun da bunu reddetmediğini haber verdi. Bunun üzerine Abdullah b. Ömer: “Onun iddeti boşanmış kadının iddetidir” dedi.

وَأخرج الْبَيْهَقِيّ عَن عُرْوَة بن الزبير

Beyhakî, Urve b. ez-Zübeyr'den nakletti:

أَن رجلا خلع امْرَأَته فِي ولَايَة عُثْمَان بن عَفَّان عِنْد غير سُلْطَان فَأَجَازَهُ عُثْمَان

Osman b. Affân'ın hilafeti döneminde bir adam, yetkili bir otorite (hâkim) olmaksızın hanımını hul' ile boşadı da Osman bunu geçerli saydı.

وَأخرج مَالك عَن سعيد بن الْمسيب وَابْن شهَاب وَسليمَان بن يسَار أَنهم كَانُوا يَقُولُونَ: عدَّة المختلعة ثَلَاثَة قُرُوء

Mâlik; Saîd b. el-Müseyyeb, İbn Şihâb ve Süleymân b. Yesâr'dan nakletti ki onlar şöyle diyorlardı: “Hul' yapan kadının iddeti üç kur'dur (üç âdet süresidir).”

وَأخرج عبد الرَّزَّاق عَن عَليّ بن أبي طَالب قَالَ: عدَّة المختلعة مثل عدَّة الْمُطلقَة

Abdürrezzâk, Ali b. Ebî Tâlib'den nakletti: “Hul' yapan kadının iddeti, boşanmış kadının iddeti gibidir.”

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن نَافِع

İbn Ebî Şeybe, Nâfi'den nakletti:

أَن الرّبيع اخْتلعت من زَوجهَا فَأتى عَمها عُثْمَان فَقَالَ: تَعْتَد حَيْضَة

Rubeyyi‘ kocasından hul' ile boşandı, amcası Osman'a gitti; [Osman]: “Bir hayız iddet bekler” dedi.

قَالَ: وَكَانَ ابْن عمر يَقُول: تَعْتَد ثَلَاث حيض حَتَّى قَالَ هَذَا عُثْمَان فَكَانَ ابْن عمر يُفْتِي بِهِ وَيَقُول: عُثْمَان خيرنا وَأَعْلَمنَا

[Nâfi‘] dedi ki: “Osman bunu söyleyene kadar İbn Ömer: ‘Üç hayız iddet bekler’ derdi. [Sonra] İbn Ömer bununla fetva vermeye başladı ve: ‘Osman bizim en hayırlımız ve en bilgilimizdir’ dedi.”

وَأخرج مَالك وَابْن أبي شيبَة وَأَبُو دَاوُد عَن ابْن عمر قَالَ: عدَّة المختلعة حَيْضَة

Mâlik, İbn Ebî Şeybe ve Ebû Dâvûd, İbn Ömer'den naklettiler: “Hul' yapan kadının iddeti bir hayızdır.”

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: عدَّة المختلعة حَيْضَة

İbn Ebî Şeybe, İbn Abbâs'tan nakletti: “Hul' yapan kadının iddeti bir hayızdır.”

وَأخرج أَبُو دَاوُد وَالتِّرْمِذِيّ وَحسنه وَالْحَاكِم وَصَححهُ عَن ابْن عَبَّاس أَن امْرَأَة ثَابت بن قيس اخْتلعت من زَوجهَا على عهد النَّبِي ﷺ فَأمرهَا النَّبِي ﷺ أَن تَعْتَد بِحَيْضَة

Ebû Dâvûd, hasen olduğunu belirterek Tirmizî ve sahih olduğunu belirterek Hâkim, İbn Abbâs'tan naklettiler: Sâbit b. Kays'ın hanımı, Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem zamanında kocasından hul' ile boşandı. Bunun üzerine Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem ona bir hayız iddet beklemesini emretti.

وَأخرج التِّرْمِذِيّ عَن الرّبيع بنت معوّذ بن عفراء أَنَّهَا اخْتلعت على عهد رَسُول الله ﷺ فَأمرهَا النَّبِي ﷺ أَن تَعْتَد بِحَيْضَة

Tirmizî, er-Rubeyyi‘ bint Muavviz b. Afrâ'dan nakletti ki kendisi Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem zamanında hul' ile boşanmıştı da Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem ona bir hayız iddet beklemesini emretmişti.

وَأخرج النَّسَائِيّ وَابْن ماجة عَن عبَادَة بن الْوَلِيد عَن عبَادَة بن الصَّامِت قَالَ: قلت للربيع بنت معوذ بن عفراء: حدثيني حَدِيثك قَالَت: اخْتلعت من زَوجي ثمَّ جِئْت عُثْمَان فَسَأَلت مَاذَا عَليّ من الْعدة فَقَالَ: لَا عدَّة عَلَيْك إلَاّ أَن يكون حَدِيث عهد بك فتمكثين حَتَّى تحيضي حَيْضَة

Nesâî ve İbn Mâce, Ubâde b. el-Velîd kanalıyla Ubâde b. es-Sâmit'ten naklettiler: Rubeyyi‘ bint Muavviz b. Afrâ'ya: “Bana hadiseni anlat” dedim. O da şöyle dedi: “Kocamdan hul' ile boşandım, sonra Osman'a gelip üzerime ne kadar iddet gerektiğini sordum. O da: ‘Yakın zamanda seninle [cinsel] birlikteliği olmamışsa sana iddet yoktur; şayet olmuşsa bir hayız görünceye kadar beklersin’ dedi.”

قَالَت: إِنَّمَا اتبع فِي ذَلِك قَضَاء رَسُول الله ﷺ فِي مَرْيَم المغالية وَكَانَت تَحت ثَابت بن قيس فَاخْتلعت مِنْهُ

[Rubeyyi‘] dedi ki: “[Osman] bu hususta sadece Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in Meryem el-Mugâliyye hakkındaki hükmüne uymuştur; Meryem, Sâbit b. Kays'ın nikâhı altındaydı ve ondan hul' ile boşanmıştı.”

وَأخرج النَّسَائِيّ عَن ربيع بنت معوذ بن عفراء أَن ثَابت بن قيس بن شماس ضرب امْرَأَته فَكسر يَدهَا وَهِي جميلَة بنت عبد الله بن أبي فَأتى أَخُوهَا يشتكيه إِلَى رَسُول الله ﷺ فَأرْسل إِلَى ثَابت فَقَالَ لَهُ: خُذ الَّذِي لَهَا عَلَيْك وخل سَبِيلهَا

Nesâî, Rubeyyi‘ bint Muavviz b. Afrâ'dan nakletti: Sâbit b. Kays b. Şemmâs hanımına vurup kolunu kırdı; hanımı ise Cemîle bint Abdillâh b. Übey idi. Kardeşi gelip onu Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e şikâyet etti. [Resûlullah] Sâbit'e haber gönderip ona: “Onda olan hakkını [mehir olarak verdiğini] al ve onu serbest bırak” dedi.

قَالَ: نعم

[Sâbit]: “Evet [kabul ettim]” dedi.

فَأمرهَا رَسُول الله ﷺ أَن تَتَرَبَّص حَيْضَة وَاحِدَة فتلحق بِأَهْلِهَا

Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem kadına bir hayız [süresi] beklemesini ve ardından ailesine katılmasını emretti.

وَأخرج الشَّافِعِي وَالْبَيْهَقِيّ عَن ابْن عَبَّاس وَابْن الزبير أَنَّهُمَا قَالَا: فِي المختلعة يطلقهَا زَوجهَا قَالَا: لَا يلْزمهَا طَلَاق لِأَنَّهُ طلق مَا لَا يملك

Şâfiî ve Beyhakî, İbn Abbâs ve İbnü'z-Zübeyr'den naklettiler ki onlar, hul' yapmış olan kadını kocasının [yeniden] boşaması hakkında şöyle dediler: “Ona talak lâhık olmaz (geçerli sayılmaz); çünkü [kocası] mâlik olmadığı bir şeyi boşamıştır.”

وَأخرج الْبَيْهَقِيّ عَن عمر بن الْخطاب قَالَ: إِذا أَرَادَ النِّسَاء الْخلْع فَلَا تكفروهن

Beyhakî, Ömer b. el-Hattâb'dan nakletti: “Kadınlar hul' yapmak istediklerinde onlara karşı nankörlük etmeyin / onları zorlamayın.”

وَأخرج أَحْمد وَأَبُو دَاوُد وَالتِّرْمِذِيّ وَحسنه وَابْن ماجة وَابْن جرير وَالْحَاكِم وَصَححهُ وَالْبَيْهَقِيّ عَن ثَوْبَان قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ أَيّمَا امْرَأَة سَأَلت زَوجهَا

Ahmed, Ebû Dâvûd, hasen olduğunu belirterek Tirmizî, İbn Mâce, İbn Cerîr, sahih olduğunu belirterek Hâkim ve Beyhakî, Sevbân'dan naklettiler: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Hangi kadın kocasına...”

الطَّلَاق من غير مَا بَأْس فَحَرَام عَلَيْهَا رَائِحَة الْجنَّة وَقَالَ: المختلعات المنافقات

“...geçerli bir gerekçe olmaksızın boşanma talebinde bulunursa cennetin kokusu ona haramdır.” Ve şöyle buyurdu: “Hul' isteyen kadınlar münafıkların ta kendileridir.”

وَأخرج ابْن ماجة عَن ابْن عَبَّاس أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ: لَا تسْأَل الْمَرْأَة زَوجهَا الطَّلَاق فِي غير كنهه فتجد ريح الْجنَّة وَإِن رِيحهَا ليوجد من مسيرَة أَرْبَعِينَ عَاما

İbn Mâce, İbn Abbâs'tan nakletti ki Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: “Bir kadın, haklı bir gerekçe olmadan kocasından boşanma talep etmesin; [yoksa] cennetin kokusunu alamaz. Oysa onun kokusu kırk yıllık mesafeden duyulur.”

وَأخرج أَحْمد وَالنَّسَائِيّ وَالْبَيْهَقِيّ عَن أبي هُرَيْرَة عَن النَّبِي ﷺ قَالَ المختلعات والمنتزعات هن المنافقات

Ahmed, Nesâî ve Beyhakî, Ebû Hüreyre'den naklettiler ki Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: “Hul' isteyen ve [kendilerini kocalarından haksızca] çekip koparan kadınlar münafıkların ta kendileridir.”

وَأخرج ابْن جرير عَن عقبَة بن عَامر قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ المختلعات المنتزعات هن المنافقات

İbn Cerîr, Ukbe b. Âmir'den nakletti: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Hul' isteyen ve [kocalarından haksızca] çekilip ayrılan kadınlar münafıkların ta kendileridir.”

وَأما قَوْله تَعَالَى: {تِلْكَ حُدُود الله فَلَا تعتدوها} أخرج النَّسَائِيّ عَن مَحْمُود بِمَ لبيد قَالَ أخبر رَسُول الله ﷺ عَن رجل طلق امْرَأَته ثَلَاث تَطْلِيقَات جَمِيعًا فَقَامَ غَضْبَان ثمَّ قَالَ: أَيلْعَبُ بِكِتَاب الله وَأَنا بَين أظْهركُم حَتَّى قَامَ رجل وَقَالَ: يَا رَسُول الله أَلا اقتله وَأخرج الْبَيْهَقِيّ عَن رَافع بن سحبان أَن رجلا أَتَى عمرَان بن حُصَيْن فَقَالَ: رجل طلق امْرَأَته ثَلَاثًا فِي مجْلِس قَالَ: أَثم بربه وَحرمت عَلَيْهِ امْرَأَته

Yüce Allah'ın: {تِلْكَ حُدُود الله فَلَا تعتدوها} “Bunlar Allah'ın sınırlarıdır, onları aşmayın” kavline gelince; Nesâî, Mahmûd b. Lebîd'den nakletti: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e, hanımını üç talakla birden boşayan bir adam haber verildi. Bunun üzerine [Resûlullah] öfkeyle ayağa kalkıp: “Ben aranızdayken Allah'ın Kitabı ile mi oynanıyor?” buyurdu. Hatta bir adam ayağa kalkıp: “Ey Allah'ın Resûlü, onu öldüreyim mi?” dedi. Beyhakî de Râfi‘ b. Sehbân'dan nakletti: Bir adam İmrân b. Husayn'a gelip: “Bir adam hanımını bir mecliste üç [talakla] boşadı” dedi. [İmrân]: “Rabbine karşı günah işlemiştir ve hanımı ona haram olmuştur” dedi.

فَانْطَلق الرجل فَذكر ذَلِك لأبي مُوسَى يُرِيد بذلك عَيبه فَقَالَ: أَلا ترى أَن عمرَان بن حُصَيْن قَالَ: كَذَا وَكَذَا فَقَالَ أَبُو مُوسَى: الله أكبر فتيا مثل أبي نجيد

Bunun üzerine adam gidip [İmrân'ı] ayıplamak kastıyla bu durumu Ebû Mûsâ'ya anlattı ve: “Görmüyor musun, İmrân b. Husayn şöyle şöyle dedi” dedi. Ebû Mûsâ da: “Allahu Ekber! Ebû Nüceyd [İmrân b. Husayn] gibisinin verdiği fetvaya bak!” dedi.

قَوْله تَعَالَى: فَإِن طَلقهَا فَلَا تحل لَهُ من بعد حَتَّى تنْكح زوجا غَيره فَإِن طَلقهَا فَلَا جنَاح عَلَيْهِمَا أَن يتراجعا إِن ظنا أَن يُقِيمَا حُدُود الله وَتلك حُدُود الله يبينها لقوم يعلمُونَ

Yüce Allah'ın: “Eğer onu [üçüncü defa] boşarsa, bundan sonra [kadın] başka bir eşle evlenmedikçe ona helal olmaz. Eğer [yeni eşi de] onu boşarsa, Allah'ın sınırlarını ayakta tutacaklarını zannederlerse (inanırlarsa), [eski karı kocanın] birbirlerine dönmelerinde ikisine de bir günah yoktur. Bunlar Allah'ın sınırlarıdır; [Allah] bunları bilen bir topluluk için açıklamaktadır” kavli.

أخرج ابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم وَالْبَيْهَقِيّ عَن ابْن عَبَّاس فِي قَوْله {فَإِن طَلقهَا فَلَا تحل لَهُ من بعد} يَقُول: فَإِن طَلقهَا ثَلَاثًا فَلَا تحل لَهُ حَتَّى تنْكح غَيره

İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim ve Beyhakî, {فَإِن طَلقهَا فَلَا تحل لَهُ من بعد} “Eğer onu [üçüncü defa] boşarsa, artık bundan sonra ona helal olmaz” kavli hakkında İbn Abbâs'tan naklettiler: “[Yani] onu üç [talakla] boşarsa, başka biriyle evlenmedikçe artık ona helal olmaz” buyurmaktadır.

وَأخرج ابْن جرير عَن مُجَاهِد {فَإِن طَلقهَا فَلَا تحل لَهُ} قَالَ: عَاد إِلَى قَوْله (فإمساك بِمَعْرُوف أَو تَسْرِيح بِإِحْسَان) (الْبَقَرَة الْآيَة ٢٢٩)

İbn Cerîr, {فَإِن طَلقهَا فَلَا تحل لَهُ} “Eğer onu [üçüncü defa] boşarsa, artık ona helal olmaz” kavli hakkında Mücâhid'den nakletti: “[Bu ayet], (فإمساك بِمَعْرُوف أَو تَسْرِيح بِإِحْسَان) ‘ya iyilikle tutmak veya güzellikle salıvermektir’ (el-Bakara 229) sözüne dönmektedir” dedi.

وَأخرج عبد بن حميد عَن قَتَادَة {فَإِن طَلقهَا فَلَا تحل لَهُ من بعد حَتَّى تنْكح زوجا غَيره} قَالَ: هَذِه الثَّالِثَة الَّتِي ذكر الله ﷿ جعل الله عُقُوبَة الثَّالِثَة لَا تحل لَهُ حَتَّى تنْكح زوجا غَيره

Abd b. Humeyd, {فَإِن طَلقهَا فَلَا تحل لَهُ من بعد حَتَّى تنْكح زوجا غَيره} “Eğer onu [üçüncü defa] boşarsa, artık bundan sonra başka bir kocayla evlenmedikçe ona helal olmaz” kavli hakkında Katâde'den nakletti: “[Katâde] dedi ki: Bu, Allah Azze ve Celle'nin zikrettiği üçüncü [boşama]dır. Allah üçüncü [boşamanın] cezası olarak, başka bir kocayla evlenmedikçe kadını ona helal kılmamıştır.”

وَأخرج ابْن الْمُنْذر عَن عَليّ بن أبي طَالب {فَإِن طَلقهَا فَلَا تحل لَهُ} قَالَ: هَذِه الثَّالِثَة

İbnü'l-Münzir, {فَإِن طَلقهَا فَلَا تحل لَهُ} “Eğer onu [üçüncü defa] boşarsa, artık ona helal olmaz” kavli hakkında Ali b. Ebî Tâlib'den nakletti: “Bu, üçüncü [boşama]dır” dedi.

وَأخرج عبد الرَّزَّاق فِي المُصَنّف عَن أم سَلمَة أَن غُلَاما لَهَا طلق امْرَأَة تَطْلِيقَتَيْنِ فاستفت أم سَلمَة النَّبِي ﷺ فَقَالَ: حرمت عَلَيْهِ حَتَّى تنْكح زوجا غَيره

Abdürrezzâk el-Musannef'te Ümmü Seleme'den nakletti: Kendisine ait bir köle hanımını iki talakla boşadı. Bunun üzerine Ümmü Seleme Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'den fetva istedi. [Peygamber] şöyle buyurdu: “Başka bir kocayla evlenmedikçe [kadın] ona haram olmuştur.”

وَأخرج الشَّافِعِي وَالْبَيْهَقِيّ عَن عمر بن الْخطاب قَالَ: ينْكح العَبْد امْرَأتَيْنِ وَيُطلق تَطْلِيقَتَيْنِ وَتعْتَد الْأمة حيضتين فَإِن لم تكن تحيض فشهرين

Şâfiî ve Beyhakî, Ömer b. el-Hattâb'dan naklettiler: “Köle iki kadınla evlenebilir, iki talakla boşayabilir. Cariyenin iddeti ise iki hayızdır; eğer hayız görmüyorsa iki aydır.”

وَأخرج مَالك وَالشَّافِعِيّ والنحاس فِي ناسخه وَالْبَيْهَقِيّ عَن ابْن عمر

Mâlik, Şâfiî, en-Nâsih adlı eserinde en-Nehhâs ve Beyhakî, İbn Ömer'den naklettiler:

أَنه كَانَ يَقُول: إِذا طلق العَبْد امْرَأَته اثْنَتَيْنِ فقد حرمت عَلَيْهِ حَتَّى تنْكح زوجا غَيره حرَّة كَانَت أم أمة وعدة الْأمة حيضتان وعدة الْحرَّة ثَلَاث حيض

O şöyle diyordu: “Köle hanımını iki [talakla] boşadığında, hür olsun cariye olsun başka bir kocayla evlenmedikçe kadın artık ona haram olur. Cariyenin iddeti iki hayız, hür kadının iddeti ise üç hayızdır.”

وَأخرج مَالك وَالشَّافِعِيّ وَالْبَيْهَقِيّ عَن ابْن الْمسيب

Mâlik, Şâfiî ve Beyhakî, İbnü'l-Müseyyeb'den naklettiler:

أَن نفيعاً مكَاتبا لأم سَلمَة طلق امْرَأَته حرَّة تَطْلِيقَتَيْنِ فاستفتى عُثْمَان بن عَفَّان فَقَالَ لَهُ: حرمت عَلَيْك

Ümmü Seleme'nin mükâtep kölesi Nufey‘, hür olan hanımını iki talakla boşadı ve Osman b. Affân'dan fetva istedi. Osman ona: “[Hanımın] sana haram olmuştur” dedi.

وَأخرج مَالك وَالشَّافِعِيّ وَالْبَيْهَقِيّ عَن سُلَيْمَان بن يسَار

Mâlik, Şâfiî ve Beyhakî, Süleymân b. Yesâr'dan naklettiler:

أَن نفيعاً مكَاتبا لأم سَلمَة كَانَت تَحْتَهُ حرَّة فَطلقهَا اثْنَتَيْنِ ثمَّ أَرَادَ أَن يُرَاجِعهَا فَأمره أَزوَاج النَّبِي ﷺ أَن يَأْتِي عُثْمَان بن عَفَّان يسْأَله عَن ذَلِك فَذهب إِلَيْهِ وَعِنْده زيد بن ثَابت فسألاهما فَقَالَا: حرمت عَلَيْك حرمت عَلَيْك

Ümmü Seleme'nin mükâtep kölesi Nufey‘'in nikâhı altında hür bir kadın vardı. Onu iki [talakla] boşadı, sonra ona geri dönmek istedi. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in hanımları, Osman b. Affân'a gidip bu durumu sormasını emrettiler. [Nufey‘] Osman'a gitti; yanında Zeyd b. Sâbit de vardı. İkisine sordu; onlar da: “Sana haram olmuştur, sana haram olmuştur” dediler.

وَأما قَوْله تَعَالَى: {حَتَّى تنْكح زوجا غَيره} أخرج ابْن أبي حَاتِم عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: لَا تحل لَهُ حَتَّى تنْكح زوجا غَيره ويهزها

Yüce Allah'ın: {حَتَّى تنْكح زوجا غَيره} “Başka bir kocayla evlenmedikçe” kavline gelince; İbn Ebî Hâtim, İbn Abbâs'tan nakletti: “Başka bir kocayla evlenip o da onunla cinsel ilişkide bulunmadıkça kadın ona helal olmaz” dedi.

وَأخرج ابْن الْمُنْذر عَن مقَاتل بن حَيَّان قَالَ نزلت هَذِه الْآيَة فِي عَائِشَة بنت عبد الرَّحْمَن بن عتِيك النضري كَانَت عِنْد رِفَاعَة بن عتِيك وَهُوَ ابْن عَمها فَطلقهَا طَلَاقا بَائِنا فتزوّجت بعده عبد الرَّحْمَن بن الزبير الْقرظِيّ فَطلقهَا فَأَتَت النَّبِي ﷺ فَقَالَت: إِنَّه طَلقنِي قبل أَن يمسني أفأراجع إِلَى الأول قَالَ: لَا حَتَّى يمس

İbnü'l-Münzir, Mukâtil b. Hayyân'dan nakletti: Bu ayet Âişe bint Abdirrahmân b. Atîk en-Nadrî hakkında inmiştir. O, amcasının oğlu Rifâa b. Atîk'in nikâhı altındaydı. [Rifâa] onu bâin talakla boşadı. Kadın ondan sonra Abdurrahman b. ez-Zübeyr el-Kurazî ile evlendi, o da kadını boşadı. Kadın Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e gelip: “O bana dokunmadan (ilişkiye girmeden) beni boşadı, ilkine dönebilir miyim?” dedi. [Peygamber]: “Hayır, [ikinci kocan sana] dokunmadıkça (seninle ilişkiye girmedikçe olmaz)” buyurdu.

فَلَبثت مَا شَاءَ الله ثمَّ أَتَت النَّبِي ﷺ فَقَالَت لَهُ: إِنَّه قد مسّني

Kadın Allah'ın dilediği bir süre bekledi, sonra Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e gelip: “O bana dokundu (benimle ilişkiye girdi)” dedi.

فَقَالَ:

[Peygamber] şöyle buyurdu:

كذبت بِقَوْلِك الأوّل فَلم أصدّقك فِي الآخر

“İlk sözünde yalan söyledin, sonrakinde de seni doğrulamıyorum.”

فَلَبثت حَتَّى قبض النَّبِي ﷺ فَأَتَت أَبَا بكر فَقَالَت: أرجع إِلَى الأول فَإِن الآخر قد مسني فَقَالَ أَبُو بكر: شهِدت النَّبِي ﷺ قَالَ لَك: لَا تَرْجِعِي إِلَيْهِ فَلَمَّا مَاتَ أَبُو بكر أَتَت عمر فَقَالَ لَهُ: لَئِن أتيتني بعد هَذِه الْمرة لأرجمنك فَمنعهَا وَكَانَ نزل فِيهَا {فَإِن طَلقهَا فَلَا تحل لَهُ من بعد حَتَّى تنْكح زوجا غَيره} فيجامعها فَإِن طَلقهَا بعد مَا جَامعهَا فَلَا جنَاح عَلَيْهِمَا أَن يتراجعا

Kadın, Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem vefat edene kadar bekledi. Sonra Ebû Bekir'e gelip: “İlkine dönebilir miyim? Zira diğeri bana dokunmuştu” dedi. Ebû Bekir: “Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in sana: ‘Ona dönme’ dediğine şahidim” dedi. Ebû Bekir vefat edince Ömer'e geldi. [Ömer] ona: “Eğer bundan sonra bana bir daha gelirsen seni mutlaka recmederim!” dedi ve onu engelledi. Onun hakkında: {فَإِن طَلقهَا فَلَا تحل لَهُ من بعد حَتَّى تنْكح زوجا غَيره} “Eğer onu [üçüncü defa] boşarsa, artık bundan sonra başka bir kocayla evlenmedikçe ona helal olmaz” ayeti inmişti; yani onunla cinsel ilişkide bulunacaktır. Eğer onunla cinsel ilişkide bulunduktan sonra onu boşarsa, [eski karı kocanın] birbirlerine dönmelerinde ikisine de bir günah yoktur.

وَأخرج الشَّافِعِي وَعبد الرَّزَّاق وَابْن أبي شيبَة وَأحمد وَالْبُخَارِيّ وَمُسلم وَالتِّرْمِذِيّ وَالنَّسَائِيّ وَابْن ماجة وَالْبَيْهَقِيّ عَن عَائِشَة قَالَت جَاءَت امْرَأَة رِفَاعَة الْقرظِيّ إِلَى رَسُول الله ﷺ فَقَالَت: إِنِّي كنت عِنْد رِفَاعَة فطلقني فبنت طَلَاقي فتزوجني عبد الرَّحْمَن بن الزبير وَمَا مَعَه إِلَّا مثل هدبة الثَّوْب فَتَبَسَّمَ النَّبِي ﷺ فَقَالَ: أَتُرِيدِينَ أَن تَرْجِعِي إِلَى رِفَاعَة حَتَّى تَذُوقِي عسليته وَيَذُوق عسليتك

Şâfiî, Abdürrezzâk, İbn Ebî Şeybe, Ahmed, Buhârî, Müslim, Tirmizî, Nesâî, İbn Mâce ve Beyhakî, Âişe'den naklettiler: Rifâa el-Kurazî'nin hanımı Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e gelip şöyle dedi: “Ben Rifâa'nın nikâhı altındaydım, beni kesin bir talakla boşadı. Ardından benimle Abdurrahman b. ez-Zübeyr evlendi, fakat onun beraberinde elbise püskülü gibi bir şeyden başkası yoktur.” Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem tebessüm etti ve: “Sen onun balcığından tadıncaya, o da senin balcığından tadıncaya kadar Rifâa'ya dönmek mi istiyorsun?” buyurdu.

وَأخرج وَالْبُخَارِيّ وَمُسلم وَالنَّسَائِيّ وَابْن جرير وَالْبَيْهَقِيّ عَن عَائِشَة أَن رجلا طلق امْرَأَته ثَلَاثًا فَتزوّجت زوجا وَطَلقهَا قبل أَن يَمَسهَا فَسَأَلَ النَّبِي ﷺ أتحل للْأولِ قَالَ: لَا حَتَّى يَذُوق من عسيلتها كَمَا ذاق الأول

Buhârî, Müslim, Nesâî, İbn Cerîr ve Beyhakî, Âişe'den naklettiler: Bir adam karısını üç [talakla] boşadı. Kadın başka bir kocayla evlendi, o da kadına dokunmadan (ilişkiye girmeden) onu boşadı. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e kadının ilkine helal olup olmayacağı soruldu. [Peygamber]: “Hayır, ilkinin tattığı gibi o da onun balcığından tatmadıkça [helal olmaz]” buyurdu.

وَأخرج عبد الرَّزَّاق عَن ابْن عَبَّاس

Abdürrezzâk İbn Abbâs'tan nakletti:

أَن الْمَرْأَة الَّتِي طلق رِفَاعَة الْقرظِيّ اسْمهَا تَمِيمَة بنت وهب بن عبيد وَهِي من بني النَّضِير

Rifâa el-Kurazî'nin boşadığı kadının adı Temîme bint Vehb b. Ubeyd idi ve o Benî Nadîr'dendi.

وَأخرج مَالك وَالشَّافِعِيّ وَابْن سعد وَالْبَيْهَقِيّ عَن الزبير بن عبد الرَّحْمَن بن الزبير أَن رِفَاعَة بن سموأل الْقرظِيّ طلق امْرَأَته تَمِيمَة بنت وهب على عهد رَسُول الله ﷺ ثَلَاثًا فنكحها عبد الرَّحْمَن بن الزبير فَاعْترضَ عَنْهَا فَلم يسْتَطع أَن يَمَسهَا ففارقها فَأَرَادَ رِفَاعَة أَن ينْكِحهَا وَهُوَ زَوجهَا الأول الَّذِي طَلقهَا فَذكر ذَلِك لرَسُول الله ﷺ فَنَهَاهُ أَن يَتَزَوَّجهَا وَقَالَ: لَا تحل لَك حَتَّى تذوق الْعسيلَة

Mâlik, Şâfiî, İbn Sa‘d ve Beyhakî, Zübeyr b. Abdirrahmân b. ez-Zübeyr'den naklettiler: Rifâa b. Semev’el el-Kurazî, hanımı Temîme bint Vehb'i Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem devrinde üç [talakla] boşadı. Kadınla Abdurrahman b. ez-Zübeyr evlendi; fakat [iktidarsızlık sebebiyle] kadından geri çekildi ve ona dokunmaya güç yetiremeyip ayrıldı. Rifâa -ki onu boşayan ilk kocasıydı- onunla tekrar evlenmek istedi. Bu durum Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e zikredilince, onunla evlenmesini nehyetti ve: “Sen balcığı tadıncaya kadar o sana helal olmaz” buyurdu.

وَأخرج الْبَزَّار وَالطَّبَرَانِيّ وَالْبَيْهَقِيّ من طَرِيق الزبير بن عبد الرَّحْمَن بن الزبير عَن أَبِيه أَن رِفَاعَة بن سموأل طلق امْرَأَته فَأَتَت النَّبِي ﷺ فَقَالَت: يَا رَسُول الله قد تزَوجنِي عبد الرَّحْمَن وَمَا مَعَه إِلَّا مثل هَذِه وأومأت إِلَى هدبة من ثوبها فَجعل رَسُول الله ﷺ يعرض عَن كَلَامهَا ثمَّ قَالَ لَهَا تريدين أَن تَرْجِعِي إِلَى رِفَاعَة حَتَّى تَذُوقِي عُسَيْلَته وَيَذُوق عُسَيْلَتك

Bezzâr, Taberânî ve Beyhakî, Zübeyr b. Abdirrahmân b. ez-Zübeyr yoluyla babasından naklettiler: Rifâa b. Semev’el karısını boşadı. Kadın Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e gelip: “Ey Allah'ın Resûlü! Abdurrahman benimle evlendi, fakat onun beraberinde ancak şunun gibisi vardır” diyerek elbisesinin bir püskülüne işaret etti. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem kadının sözünden yüz çevirmeye başladı. Sonra ona: “Sen onun balcığından tadıncaya, o da senin balcığından tadıncaya kadar Rifâa'ya dönmek mi istiyorsun?” buyurdu.

وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَأَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ وَابْن ماجة وَابْن جرير عَن عَائِشَة قَالَت

İbn Ebî Şeybe, Ebû Dâvûd, Nesâî, İbn Mâce ve İbn Cerîr, Âişe'den naklettiler; dedi ki:

سُئِلَ رَسُول الله ﷺ عَن رجل طلق امْرَأَته فَتزوّجت غَيره فَدخل بهَا ثمَّ طَلقهَا قبل أَن يواقعها أتحل لزَوجهَا الأول قَالَ: لَا حَتَّى تذوق عسيلة الآخر وَيَذُوق عسيلتها

Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e, karısını boşayıp da kadının başkasıyla evlendiği, adamın onunla gerdeğe girdiği fakat onunla cinsel ilişkide bulunmadan önce boşadığı bir adam hakkında; kadının ilk kocasına helal olup olmayacağı soruldu. [Peygamber]: “Hayır, kadın diğerinin balcığından tatmadıkça ve o da kadının balcığından tatmadıkça [helal olmaz]” buyurdu.

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَابْن أبي شيبَة وَأحمد وَالنَّسَائِيّ وَابْن ماجة وَابْن جرير وَالْبَيْهَقِيّ عَن ابْن عمر قَالَ سُئِلَ رَسُول الله ﷺ عَن الرجل يُطلق امْرَأَته ثَلَاثًا فيتزوجها آخر فيغلق الْبَاب ويرخي السّتْر ثمَّ يطلقهَا قبل أَن يدْخل بهَا فَهَل تحل للْأولِ قَالَ: لَا حَتَّى تذوق عُسَيْلَته

Abdürrezzâk, İbn Ebî Şeybe, Ahmed, Nesâî, İbn Mâce, İbn Cerîr ve Beyhakî, İbn Ömer'den naklettiler; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e, karısını üç [talakla] boşayan, kadının da bir başkasıyla evlenip kapıyı kapattığı, perdeyi çektiği, sonra da gerdeğe girmeden kadını boşadığı adam hakkında, kadının ilkine helal olup olmayacağı soruldu. [Peygamber]: “Hayır, onun balcığından tatmadıkça [helal olmaz]” buyurdu.

وَفِي لفظ: حَتَّى يُجَامِعهَا الآخر

Bir lafızda: “Diğeri onunla cinsel ilişkide bulunmadıkça” [şeklindedir].

وَأخرج أَحْمد وَابْن جرير وَالْبَيْهَقِيّ عَن أنس أَن رَسُول الله ﷺ سُئِلَ عَن رجل كَانَت تَحْتَهُ امْرَأَة فَطلقهَا ثَلَاثًا فَتزوّجت بعده رجلا فَطلقهَا قبل أَن يدْخل بهَا أتحل لزَوجهَا الأول فَقَالَ رَسُول الله ﷺ: لَا حَتَّى يكون الآخر قد ذاق من عسيلتها وذاقت من عُسَيْلَته

Ahmed, İbn Cerîr ve Beyhakî, Enes'ten naklettiler: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e, nikâhı altında bir kadın bulunup onu üç [talakla] boşayan, kadının da ondan sonra başka bir adamla evlenip adamın gerdeğe girmeden önce onu boşadığı bir durum hakkında, kadının ilk kocasına helal olup olmayacağı soruldu. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: “Hayır, diğeri onun balcığından tadıp o da onun balcığından tatmadıkça [helal olmaz]” buyurdu.

وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَابْن جرير عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ فِي الْمَرْأَة يطلقهَا زَوجهَا ثَلَاثًا فتتزوج غَيره فيطلقها قبل أَن يدْخل بهَا فيريد الأول أَن يُرَاجِعهَا قَالَ: لَا حَتَّى يَذُوق عسيلتها

İbn Ebî Şeybe ve İbn Cerîr, Ebû Hureyre'den naklettiler; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem, kocasının üç [talakla] boşadığı, başkasıyla evlenip adamın gerdeğe girmeden önce boşadığı ve ilk [kocanın] kendisine geri dönmek istediği kadın hakkında: “Hayır, kadın onun balcığından tatmadıkça [helal olmaz]” buyurdu.

وَأخرج أَحْمد وَالنَّسَائِيّ عَن عبد الله بن عَبَّاس أَن الغميصاء أَو الرميصاء أَتَت النَّبِي ﷺ تَشْتَكِي زَوجهَا أَنه لَا يصل إِلَيْهَا فَلم يلبث أَن جَاءَ زَوجهَا فَقَالَ: يَا رَسُول الله هِيَ كَاذِبَة وَهُوَ يصل إِلَيْهَا وَلكنهَا تُرِيدُ أَن ترجع إِلَى زَوجهَا الأول

Ahmed ve Nesâî, Abdullah b. Abbâs'tan naklettiler: el-Gumeysâ veya er-Rumeysâ, kocasının kendisine yaklaşamadığını şikâyet etmek üzere Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e geldi. Çok geçmeden kocası da geldi ve: “Ey Allah'ın Resûlü! O yalan söylüyor; adam ona yaklaşıyor (ilişkiye giriyor), fakat o ilk kocasına dönmek istiyor” dedi.

فَقَالَ رَسُول الله ﷺ: لَيْسَ ذَلِك لَك حَتَّى يَذُوق عُسَيْلَتك رجل غَيره

Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: “Ondan başka bir adam senin balcığından tatmadıkça bu senin için [mümkün] değildir” buyurdu.

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن أبي هُرَيْرَة وَأنس قَالَا: لَا تحل للأوّل حَتَّى يُجَامِعهَا الآخر

İbn Ebî Şeybe, Ebû Hureyre ve Enes'ten nakletti; onlar şöyle dediler: Diğeri onunla cinsel ilişkide bulunmadıkça [kadın] ilkine helal olmaz.

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن عَليّ قَالَ: لَا تحل لَهُ حَتَّى يهزها بِهِ هزيز الْبكر

İbn Ebî Şeybe Ali'den nakletti; dedi ki: Bakirenin sarsılışı gibi onu onunla sarsmadıkça kadın ona helal olmaz.

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن ابْن مَسْعُود قَالَ: لَا تحل لَهُ حَتَّى يقشقشها بِهِ

İbn Ebî Şeybe İbn Mes‘ûd'dan nakletti; dedi ki: Onu onunla iyice birleştirmedikçe (ilişkiye girmedikçe) kadın ona helal olmaz.

وَأخرج الْحَاكِم وَصَححهُ وَالْبَيْهَقِيّ عَن نَافِع قَالَ: جَاءَ رجل إِلَى ابْن عمر فَسَأَلَهُ عَن رجل طلق امْرَأَته ثَلَاثًا فَتَزَوجهَا أَخ لَهُ من غير مُؤَامَرَة مِنْهُ لِيحِلهَا لِأَخِيهِ هَل تحل للْأولِ فَقَالَ: لَا الْإِنْكَاح رَغْبَة كُنَّا نعد هَذَا سِفَاحًا على عهد رَسُول الله ﷺ

Hâkim -sahih olduğunu belirterek- ve Beyhakî, Nâfi‘den naklettiler; dedi ki: Bir adam İbn Ömer'e gelip, karısını üç [talakla] boşayan, ardından kardeşine helal kılmak maksadıyla aralarında hiçbir danışıklı anlaşma olmaksızın kardeşi onunla evlenen adamın durumu hakkında [kadının] ilkine helal olup olmayacağını sordu. [İbn Ömer]: “Hayır, nikâh rağbetle (gerçek bir arzuyla) olur. Biz Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem devrinde bunu zina sayardık” dedi.

وَأخرج أَبُو إِسْحَق الْجوزجَاني عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: سُئِلَ رَسُول الله ﷺ قَالَ لَا الْإِنْكَاح رَغْبَة لَا نِكَاح دُلْسَة وَلَا استهزاء بِكِتَاب الله ثمَّ يَذُوق عسيلتها

Ebû İshâk el-Cûzecânî İbn Abbâs'tan nakletti; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e soruldu, şöyle buyurdu: “Hayır, nikâh rağbetle (gerçek bir arzuyla) olur; hileli nikâh da Allah'ın Kitabı ile alay etmek de olmaz. Sonra [ancak] onun balcığından tadar [ise helal olur].”

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن عَمْرو بن دِينَار عَن النَّبِي ﷺ نَحوه

İbn Ebî Şeybe, Amr b. Dînâr'dan, o da Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'den benzerini nakletti.

وَأخرج أَحْمد وَالتِّرْمِذِيّ وَصَححهُ وَالنَّسَائِيّ وَالْبَيْهَقِيّ فِي سنَنه عَن ابْن مَسْعُود قَالَ: لعن رَسُول الله ﷺ الْمُحَلّل والمحلل لَهُ

Ahmed, Tirmizî -sahih olduğunu belirterek-, Nesâî ve es-Sünen'de Beyhakî, İbn Mes‘ûd'dan naklettiler; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem muhallile (hülle yapana) ve muhallelün lehe (kendisi için hülle yapılana) lanet etti.

وَأخرج أَحْمد وَأَبُو دَاوُد وَالتِّرْمِذِيّ وَابْن ماجة وَالْبَيْهَقِيّ فِي سنَنه عَن عَليّ أَن النَّبِي ﷺ قَالَ: لعن الله الْمُحَلّل والمحلل لَهُ

Ahmed, Ebû Dâvûd, Tirmizî, İbn Mâce ve es-Sünen'de Beyhakî Ali'den naklettiler: Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem: “Allah muhallile (hülle yapana) ve muhallelün lehe (kendisi için hülle yapılana) lanet etsin” buyurdu.

وَأخرج التِّرْمِذِيّ عَن جَابر بن عبد الله أَن رَسُول الله ﷺ لعن الْمُحَلّل والمحلل لَهُ

Tirmizî Câbir b. Abdillâh'tan nakletti: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem muhallile ve muhallelün lehe lanet etti.

وَأخرج ابْن ماجة عَن ابْن عَبَّاس قَالَ لعن رَسُول الله ﷺ الْمُحَلّل والمحلل لَهُ

İbn Mâce İbn Abbâs'tan nakletti; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem muhallile ve muhallelün lehe lanet etti.

وَأخرج ابْن ماجة وَالْحَاكِم وَصَححهُ وَالْبَيْهَقِيّ عَن عقبَة بن عَامر قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ أَلا أخْبركُم بالتيس الْمُسْتَعَار قَالُوا: بلَى يَا رَسُول الله قَالَ: هُوَ الْمُحَلّل لعن الله الْمُحَلّل والمحلل لَهُ

İbn Mâce, Hâkim -sahih olduğunu belirterek- ve Beyhakî, Ukbe b. Âmir'den naklettiler; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: “Size ödünç alınmış tekeyi haber vereyim mi?” buyurdu. “Evet, ey Allah'ın Resûlü” dediler. “O, muhallildir (hülle yapandır). Allah muhallile ve muhallelün lehe lanet etsin” buyurdu.

وَأخرج أَحْمد وَابْن أبي شيبَة وَالْبَيْهَقِيّ عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ لعن الله الْمُحَلّل والمحلل لَهُ

Ahmed, İbn Ebî Şeybe ve Beyhakî, Ebû Hureyre'den naklettiler; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: “Allah muhallile ve muhallelün lehe lanet etsin” buyurdu.

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَابْن أبي شيبَة وَأَبُو بكر بن الْأَثْرَم فِي سنَنه وَالْبَيْهَقِيّ عَن عمر أَنه قَالَ: لَا أُوتِيَ بِمُحَلل وَلَا مُحَلل لَهُ إِلَّا رَجَمْتهمَا

Abdürrezzâk, İbn Ebî Şeybe, es-Sünen'de Ebû Bekr b. el-Esrem ve Beyhakî Ömer'den naklettiler; o şöyle dedi: “Bana bir muhallil (hülle yapan) ve muhallelün leh (kendisi için hülle yapılan) getirilmesin ki, ikisini de mutlaka recmederim.”

وَأخرج الْبَيْهَقِيّ عَن سُلَيْمَان بن يسَار أَن عُثْمَان بن عَفَّان رفع إِلَيْهِ رجل تزوّج امْرَأَة ليحللها لزَوجهَا فَفرق بَينهمَا وَقَالَ: لَا ترجع إِلَيْهِ الْإِنْكَاح رَغْبَة غير دُلْسَة

Beyhakî Süleymân b. Yesâr'dan nakletti: Osman b. Affân'a, kadını kocasına helal kılmak için evlenen bir adamın durumu intikal ettirildi. [Osman] ikisinin arasını ayırdı ve: “Hilesiz, gerçek bir arzuyla nikâhlanmadıkça kadın ona dönemez” dedi.

وَأخرج عبد الرَّزَّاق عَن ابْن عَبَّاس

Abdürrezzâk İbn Abbâs'tan nakletti:

أَن رجلا سَأَلَهُ فَقَالَ: إِن عمي طلق امْرَأَته ثَلَاثًا قَالَ: إِن عمك عصى الله فاندمه وأطاع الشَّيْطَان فَلم يَجْعَل لَهُ مخرجا

Bir adam ona sorup: “Amcam karısını üç [talakla] boşadı” dedi. [İbn Abbâs]: “Amcan Allah'a isyan etti ve [Allah] onu pişman kıldı; şeytana itaat etti, Allah da ona bir çıkış yolu bırakmadı” dedi.

قَالَ: كَيفَ ترى فِي رجل يحلهَا لَهُ قَالَ: من يُخَادع الله يخدعه

[Adam]: “Kadını ona helal kılacak bir adam hakkında ne dersin?” dedi. [İbn Abbâs]: “Kim Allah'ı aldatmaya kalkışırsa, Allah onu aldatır (tuzağını başına geçirir)” dedi.

وَأخرج مَالك وَابْن أبي شيبَة وَالْبَيْهَقِيّ عَن زيد بن ثَابت

Mâlik, İbn Ebî Şeybe ve Beyhakî Zeyd b. Sâbit'ten naklettiler:

أَنه كَانَ يَقُول فِي الرجل يُطلق الْأمة ثَلَاثًا ثمَّ يَشْتَرِيهَا: إِنَّهَا لَا تحل لَهُ حَتَّى تنْكح زوجا غَيره

O, cariyesini üç [talakla] boşayıp sonra onu satın alan adam hakkında: “Başka bir kocayla evlenmedikçe kadın ona helal olmaz” derdi.

وَأخرج مَالك عَن سعيد بن الْمسيب وَسليمَان بن يسَار أَنَّهُمَا سئلا عَن رجل زوج عبدا لَهُ جَارِيَة فَطلقهَا العَبْد الْبَتَّةَ ثمَّ وَهبهَا سَيِّدهَا لَهُ هَل تحل لَهُ بِملك الْيَمين فَقَالَا: لَا تحل لَهُ حَتَّى تنْكح زوجا غَيره

Mâlik, Saîd b. el-Müseyyeb ve Süleymân b. Yesâr'dan nakletti: Kendilerine, kölesini cariyesiyle evlendiren, kölenin de kadını kesin bir talakla boşadığı, sonra da efendisinin o cariyeyi köleye hibe ettiği bir adam hakkında; cariyeliği yoluyla kadının ona helal olup olmayacağı soruldu. İkisi: “Başka bir kocayla evlenmedikçe kadın ona helal olmaz” dediler.

وَأخرج الْبَيْهَقِيّ عَن عُبَيْدَة السَّلمَانِي قَالَ: إِذا كَانَ تَحت الرجل مَمْلُوكَة فَطلقهَا - يَعْنِي الْبَتَّةَ - ثمَّ وَقع عَلَيْهَا سَيِّدهَا لَا يحلهَا لزَوجهَا إِلَّا أَن يكون زوج لَا تحل لَهُ إِلَّا من الْبَاب الَّذِي حرمت عَلَيْهِ

Beyhakî Ubeyde es-Selmânî'den nakletti; dedi ki: Bir adamın nikâhı altında cariye bir kadın bulunup da adam onu boşarsa -yani kesin talakla boşarsa- sonra da efendisi onunla cinsel ilişkide bulunursa, bu durum kadını kocasına helal kılmaz. Ancak bir koca [ile evlenmesi gerekir]; çünkü kadın ona kendisine haram kılındığı kapıdan başkasıyla helal olmaz.

وَأخرج عبد الرَّزَّاق عَن ابْن مَسْعُود قَالَ: لَا يحلهَا لزَوجهَا وَطْء سَيِّدهَا حَتَّى تنْكح زوجا غَيره

Abdürrezzâk İbn Mes‘ûd'dan nakletti; dedi ki: Başka bir kocayla evlenmedikçe, efendisinin [cariye ile] cinsel ilişkide bulunması onu kocasına helal kılmaz.

وَأخرج عبد الرَّزَّاق عَن مُحَمَّد بن عبد الرَّحْمَن بن ثَوْبَان

Abdürrezzâk, Muhammed b. Abdirrahmân b. Sevbân'dan nakletti:

أَن رجلا طلق امْرَأَته ثَلَاثًا قبل أَن يدْخل بهَا فَأتى ابْن عَبَّاس يسْأَله وَعِنْده أَبُو هُرَيْرَة فَقَالَ ابْن عَبَّاس: إِحْدَى المعضلات يَا أَبَا هُرَيْرَة

Bir adam gerdeğe girmeden önce karısını üç [talakla] boşadı. İbn Abbâs'a sormaya geldi; İbn Abbâs'ın yanında Ebû Hureyre de vardı. İbn Abbâs: “İşte içinden çıkılmaz meselelerden biri, ey Ebû Hureyre!” dedi.

فَقَالَ أَبُو هُرَيْرَة: وَاحِدَة تبتها وَثَلَاث تحرمها

Ebû Hureyre: “Biri onu kesin olarak ayırır, üçü ise onu haram kılar” dedi.

فَقَالَ ابْن عَبَّاس: نورتها يَا أَبَا هُرَيْرَة

İbn Abbâs: “Meseleyi aydınlattın, ey Ebû Hureyre!” dedi.

وَأما قَوْله تَعَالَى: {فَإِن طَلقهَا فَلَا جنَاح عَلَيْهِمَا} الْآيَة

Yüce Allah'ın: {فَإِن طَلقهَا فَلَا جنَاح عَلَيْهِمَا} “Eğer onu boşarsa, ikisine de bir günah yoktur” ayetine gelince;

أخرج عبد بن حميد وَابْن أبي حَاتِم عَن مُحَمَّد بن الْحَنَفِيَّة قَالَ: قَالَ عَليّ ﵁: أشكل عَليّ امران

Abd b. Humeyd ve İbn Ebî Hâtim, Muhammed b. el-Hanefiyye'den naklettiler; dedi ki: Ali radıyallâhu anh şöyle dedi: İki mesele bana müşkil geldi.

قَوْله {فَإِن طَلقهَا فَلَا تحل لَهُ من بعد حَتَّى تنْكح زوجا غَيره فَإِن طَلقهَا فَلَا جنَاح عَلَيْهِمَا أَن يتراجعا} فدرست الْقُرْآن فَعلمت أَنه يَعْنِي إِذا طَلقهَا زَوجهَا الآخر رجعت إِلَى زَوجهَا الأول الْمُطلق ثَلَاثًا

{فَإِن طَلقهَا فَلَا تحل لَهُ من بعد حَتَّى تنْكح زوجا غَيره فَإِن طَلقهَا فَلَا جنَاح عَلَيْهِمَا أَن يتراجعا} “Eğer onu boşarsa, artık bundan sonra başka bir kocayla evlenmedikçe ona helal olmaz. Eğer o da onu boşarsa, [eski karı kocanın] birbirlerine dönmelerinde ikisine de bir günah yoktur” kavli. Kur'an'ı inceledim ve bildim ki [ayet], diğer kocası onu boşadığı takdirde kadının onu üç [talakla] boşayan ilk kocasına dönmesini kastetmektedir.

قَالَ: وَكنت رجلا مذاء فاستحيت أَن أسأَل النَّبِي ﷺ من أجل أَن ابْنَته كَانَت تحتي فَأمرت الْمِقْدَاد بن الْأسود فَسَأَلَ النَّبِي ﷺ فَقَالَ فِيهِ الْوضُوء

Dedi ki: “Ben çok mezi akıtan bir adamdım. Kızı benim nikâhım altında olduğu için Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e sormaktan hayâ ettim. Mikdâd b. el-Esved'e emrettim, o da Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e sordu; [Peygamber] bu hususta abdest gerektiğini buyurdu.”

وَأخرج ابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن ابْن عَبَّاس {فَإِن طَلقهَا فَلَا جنَاح عَلَيْهِمَا أَن يتراجعا} يَقُول: إِذا تزوّجت بعد الأول فَدخل بهَا الآخر فَلَا حرج على الأول أَن يتزوّجها إِذا طَلقهَا الآخر أَو مَاتَ عَنْهَا فقد حلت لَهُ

İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim İbn Abbâs'tan naklettiler: {فَإِن طَلقهَا فَلَا جنَاح عَلَيْهِمَا أَن يتراجعا} “Eğer onu boşarsa, [eski karı kocanın] birbirlerine dönmelerinde ikisine de bir günah yoktur” [ayeti hakkında] şöyle der: İlkinden sonra [başka biriyle] evlenir, diğeri de onunla gerdeğe girerse, diğeri onu boşadığı veya vefat ettiği takdirde kadının onunla evlenmesinde ilkine bir günah yoktur; çünkü kadın artık ona helal olmuştur.

وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير عَن مُجَاهِد فِي قَوْله {إِن ظنا أَن يُقِيمَا حُدُود الله} يَقُول: إِن ظنا أَن نِكَاحهمَا على غير دُلْسَة

Abd b. Humeyd ve İbn Cerîr, Mücâhid'in {إِن ظنا أَن يُقِيمَا حُدُود الله} “Allah'ın sınırlarını koruyacaklarını zannederlerse” kavli hakkında şöyle dediğini naklettiler: “Nikâhlarının hilesiz (danışıksız) olacağını zannederlerse demektir.”

وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن مقَاتل {أَن يُقِيمَا حُدُود الله} يَقُول: على أَمر الله وطاعته

İbn Ebî Hâtim Mukâtil'den nakletti: {أَن يُقِيمَا حُدُود الله} “Allah'ın sınırlarını koruyacaklarını” [ifadesi hakkında]; “Allah'ın emri ve O'na itaat üzere [yaşayacaklarını zannederlerse] demektir” dedi.

قَوْله تَعَالَى: وَإِذا طلّقْتُم النِّسَاء فبلغن أَجلهنَّ فأمسكوهن بِمَعْرُوف أَو سرحوهن بِمَعْرُوف وَلَا تمسكوهن ضِرَارًا لتعتدوا وَمن يفعل ذَلِك فقد ظلم نَفسه وَلَا تَتَّخِذُوا آيَات الله هزوا واذْكُرُوا نعْمَة الله عَلَيْكُم وَمَا أنزل عَلَيْكُم من الْكتاب وَالْحكمَة يعظكم بِهِ وَاتَّقوا الله وَاعْمَلُوا إِن الله بِكُل شَيْء عليم

Yüce Allah'ın: {وَإِذا طلّقْتُم النِّسَاء فبلغن أَجلهنَّ فأمسكوهن بِمَعْرُوف أَو سرحوهن بِمَعْرُوف وَلَا تمسكوهن ضِرَارًا لتعتدوا وَمن يفعل ذَلِك فقد ظلم نَفسه وَلَا تَتَّخِذُوا آيَات الله هزوا واذْكُرُوا نعْمَة الله عَلَيْكُم وَمَا أنزل عَلَيْكُم من الْكتاب وَالْحكمَة يعظكم بِهِ وَاتَّقوا الله وَاعْمَلُوا إِن الله بِكُل شَيْء عليم} “Kadınları boşadığınızda ve onlar da bekleme sürelerinin sonuna vardıklarında, artık onları ya güzellikle tutun ya da güzellikle salıverin. Fakat haklarına tecavüz etmek için onları zarara uğratmak kastıyla tutmayın. Kim bunu yaparsa, muhakkak kendine zulmetmiş olur. Allah'ın ayetlerini eğlenceye almayın. Allah'ın sizin üzerinizdeki nimetini ve size öğüt vermek üzere indirdiği Kitap'ı ve hikmeti hatırlayın. Allah'tan korkun ve bilin ki şüphesiz Allah her şeyi hakkıyla bilendir” kavli.

أخرج ابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: كَانَ الرجل يُطلق امْرَأَته ثمَّ يُرَاجِعهَا قبل انْقِضَاء عدتهَا ثمَّ يطلقهَا فيفعل بهَا ذَلِك يضارها ويعضلها

İbn Cerîr ve İbn Ebî Hâtim İbn Abbâs'tan naklettiler; dedi ki: Adam karısını boşar, sonra iddeti bitmeden önce ona geri döner, sonra tekrar boşardı. Kadına zarar vermek ve ona baskı yapıp evlenmesine engel olmak için ona böyle yapardı.

فَأنْزل الله {وَإِذا طلّقْتُم النِّسَاء فبلغن أَجلهنَّ فأمسكوهن بِمَعْرُوف أَو سرحوهن بِمَعْرُوف وَلَا تمسكوهن ضِرَارًا لتعتدوا}

Bunun üzerine Allah: {وَإِذا طلّقْتُم النِّسَاء فبلغن أَجلهنَّ فأمسكوهن بِمَعْرُوف أَو سرحوهن بِمَعْرُوف وَلَا تمسكوهن ضِرَارًا لتعتدوا} “Kadınları boşadığınızda ve onlar da bekleme sürelerinin sonuna vardıklarında, artık onları ya güzellikle tutun ya da güzellikle salıverin. Fakat haklarına tecavüz etmek için onları zarara uğratmak kastıyla tutmayın” [ayetini] indirdi.