Binûn

Bakara Suresi — 77. Sayfa

Kaynak: ed-Dürrü'l-Mensûr · Süyûtî · Arapça Orijinal Metin · AI Türkçe Çeviri

وَأخرج الْبَيْهَقِيّ عَن ابْن مَسْعُود قَالَ: لَهَا نصف الصَدَاق وَإِن جلس بَين رِجْلَيْهَا

el-Beyhakî, İbn Mes'ûd'dan nakletti; o şöyle dedi: "[Erkek] onun iki bacağı arasına oturmuş olsa bile kadına mehrin yarısı düşer."

وَأخرج الطستي عَن ابْن عَبَّاس

et-Tastî, İbn Abbâs'tan nakletti:

أَن نَافِع بن الْأَزْرَق قَالَ لَهُ: أَخْبرنِي عَن قَول الله {إِلَّا أَن يعفون أَو يعْفُو الَّذِي بِيَدِهِ عقدَة النِّكَاح} قَالَ: إِلَّا أَن تدع الْمَرْأَة نصف الْمهْر الَّذِي لَهَا أَو يُعْطِيهَا زَوجهَا النّصْف الْبَاقِي فَيَقُول: كَانَت فِي ملكي وحبستها عَن الْأزْوَاج

Nâfi' b. el-Ezrak ona: "Allah'ın {إِلَّا أَن يعفون أَو يعْفُو الَّذِي بِيَدِهِ عقدَة النِّكَاح} “Meğerki kadınlar bağışlasınlar veya nikâh bağı elinde bulunan bağışlasın” kavli hakkında bana bilgi ver" dedi. [İbn Abbâs] dedi ki: "Kadının kendisine ait olan mehrin yarısını bırakması veya kocasının kalan diğer yarıyı da ona verip: 'O benim nikâhım altındaydı ve onu diğer erkeklerden alıkoymuştum' demesidir."

قَالَ: وَهل تعرف الْعَرَب ذَلِك قَالَ: نعم أما سَمِعت زُهَيْر بن أبي سلمى وَهُوَ يَقُول: حزماً وَبرا للإِله وشيمة تَعْفُو عَن خلق الْمُسِيء الْمُفْسد وَأخرج ابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم وَالطَّبَرَانِيّ فِي الْأَوْسَط وَالْبَيْهَقِيّ بِسَنَد حسن عَن ابْن عَمْرو عَن النَّبِي ﷺ قَالَ الَّذِي بِيَدِهِ عقدَة النِّكَاح: الزَّوْج

[Nâfi']: "Araplar bunu bilir mi?" dedi. [İbn Abbâs]: "Evet. Züheyr b. Ebî Sülmâ'nın şöyle dediğini işitmedin mi: 'Bir kararlılık, Allah'a bir iyilik ve kötülük eden bozguncunun huyunu bağışlayan bir tabiat olarak...'" İbn Cerîr, İbn Ebî Hâtim, el-Evsat'ta et-Taberânî ve hasen bir senetle el-Beyhakî, İbn Amr'dan, o da Peygamber'den (sallallâhu aleyhi ve sellem) nakletti; [Allah Resûlü] şöyle buyurdu: "Nikâh bağı elinde bulunan kimseden [kasıt] kocadır."

وَأخرج وَكِيع وسُفْيَان وَالْفِرْيَابِي وَابْن أبي شيبَة وَعبد بن حميد وَابْن الْمُنْذر وَابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم وَالدَّارَقُطْنِيّ وَالْبَيْهَقِيّ عَن عَليّ بن أبي طَالب قَالَ {الَّذِي بِيَدِهِ عقدَة النِّكَاح} الزَّوْج

Vekî', Süfyân, el-Firyâbî, İbn Ebî Şeybe, Abd b. Humeyd, İbnü'l-Münzir, İbn Cerîr, İbn Ebî Hâtim, ed-Dârekutnî ve el-Beyhakî; Ali b. Ebî Tâlib'den naklettiler; o şöyle dedi: "{الَّذِي بِيَدِهِ عقدَة النِّكَاح} “Nikâh bağı elinde bulunan”, kocadır."

وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَعبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَالْبَيْهَقِيّ من طرق عَن ابْن عَبَّاس قَالَ {الَّذِي بِيَدِهِ عقدَة النِّكَاح} أَبوهَا أَو أَخُوهَا أَو من لَا تنْكح إِلَّا بِإِذْنِهِ

İbn Ebî Şeybe, Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve el-Beyhakî muhtelif yollardan İbn Abbâs'tan naklettiler; o şöyle dedi: "{الَّذِي بِيَدِهِ عقدَة النِّكَاح} “Nikâh bağı elinde bulunan”, [kadının] babası, erkek kardeşi veya ancak izniyle evlenebileceği kimsedir."

وَأخرج الشَّافِعِي عَن عَائِشَة أَنَّهَا كَانَت تخْطب إِلَيْهَا الْمَرْأَة من أَهلهَا فَتشهد فَإِذا بقيت عقدَة النِّكَاح قَالَت لبَعض أَهلهَا: زوج فَإِن الْمَرْأَة لَا تلِي عقد النِّكَاح

eş-Şâfiî, Âişe'den nakletti: Ailesinden bir kadın için kendisine evlilik teklifinde bulunulduğunda o şahitlik ederdi; nikâh akdi safhasına gelindiğinde ise ailesinden birine: "Sen evlendir; çünkü kadın nikâh akdini bizzat üstlenemez" derdi.

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن سعيد بن جُبَير وَمُجاهد وَالضَّحَّاك وَشُرَيْح وَابْن الْمسيب وَالشعْبِيّ وَنَافِع وَمُحَمّد بن كَعْب {الَّذِي بِيَدِهِ عقدَة النِّكَاح} الزَّوْج

İbn Ebî Şeybe; Saîd b. Cübeyr, Mücâhid, ed-Dahhâk, Şüreyh, İbnu'l-Müseyyeb, eş-Şa'bî, Nâfi' ve Muhammed b. Ka'b'dan nakletti: "{الَّذِي بِيَدِهِ عقدَة النِّكَاح} “Nikâh bağı elinde bulunan”, kocadır."

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن أبي بشر قَالَ: قَالَ طَاوس وَمُجاهد {الَّذِي بِيَدِهِ عقدَة النِّكَاح} هُوَ الْوَلِيّ

İbn Ebî Şeybe, Ebû Bişr'den nakletti: Tâvûs ve Mücâhid: "{الَّذِي بِيَدِهِ عقدَة النِّكَاح} “Nikâh bağı elinde bulunan”, velidir" dediler.

وَقَالَ سعيد بن جُبَير: هُوَ الزَّوْج فَكَلمَاهُ فِي ذَلِك فَمَا برحا حَتَّى تَابعا سعيداً

Saîd b. Cübeyr ise: "O, kocadır" dedi. Bunun üzerine ikisi onunla bu meseleyi konuştular ve nihayet Saîd'in görüşüne döndüler.

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن عَطاء وَالْحسن وعلقمة وَالزهْرِيّ {الَّذِي بِيَدِهِ عقدَة النِّكَاح} هُوَ الْوَلِيّ

İbn Ebî Şeybe; Atâ, el-Hasan, Alkame ve ez-Zührî'den nakletti: "{الَّذِي بِيَدِهِ عقدَة النِّكَاح} “Nikâh bağı elinde bulunan”, velidir."

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَابْن أبي شيبَة وَعبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم وَالْبَيْهَقِيّ عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: رَضِي الله بِالْعَفو وَأمر بِهِ فَإِن عفت فَكَمَا عفت وَإِن ضنت فَعَفَا وَليهَا الَّذِي بِيَدِهِ عقدَة النِّكَاح جَازَ وَإِن أَبَت

Abdürrezzâk, İbn Ebî Şeybe, Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim ve el-Beyhakî, İbn Abbâs'tan naklettiler; o şöyle dedi: "Allah bağışlamadan razı olmuş ve bunu emretmiştir. Kadın bağışlarsa bağışladığı gibi olur; şayet cimrilik edip [bağışlamaz da] nikâh bağı elinde bulunan velisi bağışlarsa, kadın dirense bile bu geçerli olur."

وَأخرج ابْن جرير عَن ابْن عَبَّاس فِي قَوْله {إِلَّا أَن يعفون} يَعْنِي النِّسَاء {أَو يعْفُو الَّذِي بِيَدِهِ عقدَة النِّكَاح} هُوَ الْوَلِيّ

İbn Cerîr, İbn Abbâs'tan nakletti; o, {إِلَّا أَن يعفون} “Meğerki [kadınlar] bağışlasınlar” kavli hakkında: "Yani kadınlar", {أَو يعْفُو الَّذِي بِيَدِهِ عقدَة النِّكَاح} “Veya nikâh bağı elinde bulunan bağışlasın” kavli hakkında ise: "O, velidir" dedi.

وَأخرج عبد الرَّزَّاق عَن ابْن الْمسيب قَالَ: عَفْو الزَّوْج إتْمَام الصَدَاق وعفوها أَن تضع شطرها

Abdürrezzâk, İbnu'l-Müseyyeb'den nakletti; o şöyle dedi: "Kocanın bağışlaması mehrin tamamını vermesi, kadının bağışlaması ise kendi payı olan yarısını terk etmesidir."

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَعبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن ابْن عَبَّاس فِي قَوْله {وَإِن تعفوا أقرب للتقوى} قَالَ: أقربهما إِلَى التَّقْوَى الَّذِي يعْفُو

Abdürrezzâk, Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim, İbn Abbâs'tan naklettiler; o, {وَإِن تعفوا أقرب للتقوى} “Bağışlamanız takvaya daha yakındır” kavli hakkında: "Takvaya en yakın olanları bağışta bulunandır" dedi.

وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن مقَاتل {وَأَن تعفوا أقرب للتقوى} يَعْنِي بذلك الزَّوْج وَالْمَرْأَة جَمِيعًا أَمرهمَا أَن يستبقا فِي الْعَفو وَفِيه الْفضل

İbn Ebî Hâtim, Mukâtil'den nakletti: "{وَأَن تعفوا أقرب للتقوى} “Bağışlamanız takvaya daha yakındır” ile hem kocayı hem de kadını kastetmektedir; ikisine de bağışta yarışmalarını emretmiştir ki fazilet bundadır."

وَأخرج ابْن الْمُنْذر عَن الضَّحَّاك فِي قَوْله {وَأَن تعفوا} قَالَ: يَعْنِي الْأزْوَاج

İbnü'l-Münzir, ed-Dahhâk'tan nakletti; o, {وَأَن تعفوا} “Bağışlamanız” kavli hakkında: "Kocaları kastediyor" dedi.

وَأخرج وَكِيع وَعبد بن حميد وَابْن جرير عَن مُجَاهِد {وَلَا تنسوا الْفضل بَيْنكُم} قَالَ: فِي هَذَا وَفِي غَيره

Vekî', Abd b. Humeyd ve İbn Cerîr, Mücâhid'den naklettiler; o, {وَلَا تنسوا الْفضل بَيْنكُم} “Aranızda fazileti/iyiliği unutmayın” kavli hakkında: "Hem bunda hem de bunun dışındaki [konularda geçerlidir]" dedi.

وَأخرج ابْن جرير عَن الضَّحَّاك {وَلَا تنسوا الْفضل بَيْنكُم} قَالَ: الْمَعْرُوف

İbn Cerîr, ed-Dahhâk'tan nakletti; o, {وَلَا تنسوا الْفضل بَيْنكُم} “Aranızda fazileti/iyiliği unutmayın” kavli hakkında: "[Kasıt] iyiliktir (maruf)" dedi.

وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير عَن قَتَادَة فِي الْآيَة قَالَ: يحثهم على الْفضل وَالْمَعْرُوف بَينهم ويرغبهم فِيهِ

Abd b. Humeyd ve İbn Cerîr, Katâde'den ayet hakkında naklettiler; o şöyle dedi: "[Allah] onları aralarında fazilet ve iyilik yapmaya teşvik etmekte ve onları buna yöneltmektedir."

وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن أبي وَائِل {وَلَا تنسوا الْفضل بَيْنكُم} قَالَ: هُوَ الرجل يتزوّج فتعينه أَو يُكَاتب فتعينه وَأَشْبَاه ذَلِك هَذَا من الْعَطِيَّة

İbn Ebî Hâtim, Ebû Vâil'den nakletti; o, {وَلَا تنسوا الْفضل بَيْنكُم} “Aranızda fazileti/iyiliği unutmayın” kavli hakkında şöyle dedi: "O, evlenen bir adama yardım etmen veya mükâtebe sözleşmesi yapan köleye yardım etmen ve benzeri durumlardır; bu [tür şeyler] bağıştandır."

وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن عون بن عبد الله {وَلَا تنسوا الْفضل بَيْنكُم} قَالَ: إِذا أَتَى أحدكُم السَّائِل وَلَيْسَ عِنْده شَيْء فَليدع لَهُ

İbn Ebî Hâtim, Avn b. Abdillâh'tan nakletti; o, {وَلَا تنسوا الْفضل بَيْنكُم} “Aranızda fazileti/iyiliği unutmayın” kavli hakkında şöyle dedi: "Birinize bir dilenci/isteyen geldiğinde yanında [ona verecek] bir şey yoksa, onun için dua etsin."

وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَأحمد وَأَبُو دَاوُد وَابْن أبي حَاتِم والخرائطي فِي مساوىء الْأَخْلَاق وَالْبَيْهَقِيّ فِي سنَنه عَن عَليّ بن أبي طَالب قَالَ يُوشك أَن يَأْتِي على النَّاس زمَان عضوض يعَض الْمُوسر فِيهِ على مَا فِيهِ يَدَيْهِ وينسى الْفضل وَقد نهى الله عَن ذَلِك قَالَ الله تَعَالَى {وَلَا تنسوا الْفضل بَيْنكُم}

Saîd b. Mansûr, Ahmed, Ebû Dâvûd, İbn Ebî Hâtim, Mesâviü'l-Ahlâk'ta el-Harâitî ve es-Sünen'inde el-Beyhakî; Ali b. Ebî Tâlib'den naklettiler; o şöyle dedi: "İnsanların üzerine, varlıklı kişinin elindekine sımsıkı sarılıp cimrilik edeceği ve lütuf/iyilik yapmayı unutacağı çok çetin ve sıkıntılı bir zamanın gelmesi yakındır. Oysa Allah bunu yasaklamıştır; nitekim Allah Teâlâ: {وَلَا تنسوا الْفضل بَيْنكُم} “Aranızda fazileti/iyiliği unutmayın” buyurmuştur."

وَأخرجه ابْن مرْدَوَيْه من وَجه آخر عَن عَليّ مَرْفُوعا

İbn Merdûye bunu başka bir yoldan merfû olarak Ali'den nakletti.

وَأخرج الشَّافِعِي وَعبد الرَّزَّاق وَعبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَالْبَيْهَقِيّ عَن مُحَمَّد بن جُبَير بن مطعم عَن أَبِيه أَنه تزوّج امْرَأَة لم يدْخل بهَا حَتَّى طَلقهَا فَأرْسل إِلَيْهَا بِالصَّدَاقِ تَاما فَقيل لَهُ فِي ذَلِك

eş-Şâfiî, Abdürrezzâk, Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve el-Beyhakî, Muhammed b. Cübeyr b. Mut'ım'dan, o da babasından nakletti ki: Kendisi bir kadınla evlendi ve onunla zifafa girmeden onu boşadı; ardından kadına mehrin tamamını gönderdi. Bu konuda ona [sebebi] sorulunca:

فَقَالَ: أَنا أولى بِالْفَضْلِ

Şöyle dedi: "İyilik/fazilet göstermeye ben daha lâyığım."

وَأخرج مَالك وَالشَّافِعِيّ وَابْن أبي شيبَة وَالْبَيْهَقِيّ عَن نَافِع

Mâlik, eş-Şâfiî, İbn Ebî Şeybe ve el-Beyhakî, Nâfi'den naklettiler:

أَن بنت عبيد الله بن عَمْرو وَأمّهَا بنت زيد بن الْخطاب كَانَت تَحت ابْن لعبد الله بن عمر فَمَاتَ وَلم يدْخل بهَا وَلم يسم لَهَا صَدَاقا فابتغت أمهَا صَدَاقهَا فَقَالَ ابْن عمر: لَيْسَ لَهَا صدَاق وَلَو كَانَ لَهَا صدَاق لم نمنعكموه وَلم نظلمها فَأَبت أَن تقبل ذَلِك فَجعل بَينهم زيد بن ثَابت فَقضى أَن لَا صدَاق لَهَا وَلها الْمِيرَاث

Ubeydullah b. Amr'ın -annesi Zeyd b. el-Hattâb'ın kızı olan- kızı, Abdullah b. Ömer'in bir oğlunun nikâhı altındaydı. Oğlu, zifafa girmeden ve ona bir mehir belirlemeden vefat etti. Annesi onun mehrini talep etti. Bunun üzerine İbn Ömer: "Onun mehir hakkı yoktur; şayet bir mehri olsaydı onu sizden esirgemez ve kıza haksızlık etmezdik" dedi. Kadın bunu kabul etmeye yanaşmadı. Aralarında hakem olarak Zeyd b. Sâbit tayin edildi; Zeyd de kadına mehir olmadığına, miras hakkı bulunduğuna hükmetti.

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَابْن أبي شيبَة وَأحمد وَأَبُو دَاوُد وَالتِّرْمِذِيّ وَصَححهُ وَالنَّسَائِيّ وَابْن ماجة وَالْحَاكِم وَصَححهُ وَالْبَيْهَقِيّ عَن عَلْقَمَة

Abdürrezzâk, İbn Ebî Şeybe, Ahmed, Ebû Dâvûd, sahih olduğunu belirterek et-Tirmizî, en-Nesâî, İbn Mâce, sahih olduğunu belirterek el-Hâkim ve el-Beyhakî, Alkame'den naklettiler:

أَن قوما أَتَوا ابْن مَسْعُود فَقَالُوا: إِن رجلا منا تزوّج امْرَأَة وَلم يفْرض لَهَا صَدَاقا وَلم يجمعها إِلَيْهِ حَتَّى مَاتَ فَقَالَ: مَا سُئِلت عَن شَيْء مُنْذُ فَارَقت رَسُول الله ﷺ أَشد من هَذِه فَأتوا غَيْرِي فَاخْتَلَفُوا إِلَيْهِ فِيهَا شهرا ثمَّ قَالُوا فِي آخر ذَلِك: من نسْأَل إِذا لم نَسْأَلك وَأَنت آخر أَصْحَاب مُحَمَّد ﷺ فِي هَذَا الْبَلَد وَلَا نجد غَيْرك فَقَالَ: سأقول فِيهَا بِجهْد رَأْيِي فَإِن كَانَ صَوَابا فَمن الله وَحده لَا شريك لَهُ وَإِن كَانَ خطأ فمني وَالله وَرَسُوله مِنْهُ بَرِيء: أرى أَن أجعَل لَهَا صَدَاقا كصداق نسائها لَا وكس وَلَا شطط وَلها الْمِيرَاث وَعَلَيْهَا الْعدة أَرْبَعَة أشهر وَعشر

Bir topluluk İbn Mes'ûd'a gelip: "Bizden bir adam bir kadınla evlendi; ona bir mehir tayin etmedi ve onunla bir araya gelmeden vefat etti" dediler. [İbn Mes'ûd]: "Resûlullah'tan (sallallâhu aleyhi ve sellem) ayrıldığımdan beri bana bundan daha çetin bir mesele sorulmadı; başkasına gidin" dedi. Bir ay boyunca bu mesele için ona gidip geldiler. Sonunda şöyle dediler: "Sana sormazsak kime soralım? Sen bu beldede Muhammed'in (sallallâhu aleyhi ve sellem) ashabının sonuncususun ve senden başkasını bulamıyoruz." Bunun üzerine şöyle dedi: "Bu konuda var gücümle kendi görüşümü söyleyeceğim; eğer doğruysa yalnızca ortağı olmayan Allah'tandır, şayet yanlışsa bendendir; Allah ve Resûlü bundan uzaktır: Kadına, emsali kadınların mehri gibi ne eksik ne de fazla bir mehir takdir edilmesini, miras hakkı olduğunu ve üzerine dört ay on gün iddet beklemesi gerektiğini düşünüyorum."

قَالَ: وَذَلِكَ بسمع نَاس من أَشْجَع فَقَامُوا وَمِنْهُم معقل بن سِنَان فَقَالُوا: نشْهد إِنَّك قضيت بِمثل الَّذِي قضى بِهِ رَسُول الله ﷺ فِي امْرَأَة منا يُقَال لَهَا بروع بنت واشق

[Râvi] dedi ki: Bu söz, Eşca' kabilesinden bazı kimselerin işiteceği şekilde söylendi. İçlerinde Ma'kıl b. Sinân'ın da bulunduğu bu kişiler ayağa kalkıp: "Şahitlik ederiz ki sen, Resûlullah'ın (sallallâhu aleyhi ve sellem) bizden Birva' bint Vâşık adındaki bir kadın hakkında verdiği hükmün aynısını verdin" dediler.

قَالَ: فَمَا رُؤِيَ عبد الله فَرح بِشَيْء مَا فَرح يؤمئذ إِلَّا بِإِسْلَامِهِ ثمَّ قَالَ: اللَّهُمَّ إِن كَانَ صَوَابا فمنك وَحدك لَا شريك لَك

[Râvi] dedi ki: "Abdullah'ın, Müslüman olduğu gün hariç, o gün sevindiği kadar hiçbir şeye sevindiği görülmedi." Sonra [İbn Mes'ûd]: "Allahım! Şayet doğru ise yalnız sendendir, ortağın yoktur" dedi.

وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَابْن أبي شيبَة وَالْبَيْهَقِيّ عَن عَليّ بن أبي طَالب

Saîd b. Mansûr, İbn Ebî Şeybe ve el-Beyhakî, Ali b. Ebî Tâlib'den naklettiler:

أَنه قَالَ فِي الْمُتَوفَّى عَنْهَا وَلم يفْرض لَهَا صدَاق: لَهَا الْمِيرَاث وَعَلَيْهَا الْعدة وَلَا صدَاق لَهَا وَقَالَ: لَا نقبل قَول الْأَعرَابِي من أَشْجَع على كتاب الله

O, kocası vefat eden ve kendisine mehir tayin edilmemiş olan kadın hakkında şöyle dedi: "Onun miras hakkı vardır, iddet beklemesi gerekir; fakat ona mehir yoktur." Ve şöyle dedi: "Eşca'lı bir bedevînin sözünü Allah'ın Kitabı'na tercih ederek kabul etmeyiz."

وَأخرج الشَّافِعِي وَالْبَيْهَقِيّ عَن ابْن عَبَّاس

eş-Şâfiî ve el-Beyhakî, İbn Abbâs'tan naklettiler:

أَنه سُئِلَ عَن الْمَرْأَة يَمُوت عَنْهَا زَوجهَا وَقد فرض لَهَا صَدَاقا قَالَ: لَهَا الصَدَاق وَالْمِيرَاث

Kendisine, kocası ölen ve mehri belirlenmiş olan kadın sorulduğunda: "Onun hem mehir hem de miras hakkı vardır" dedi.

وَأخرج مَالك وَالشَّافِعِيّ وَابْن أبي شيبَة وَالْبَيْهَقِيّ عَن ابْن الْمسيب

Mâlik, eş-Şâfiî, İbn Ebî Şeybe ve el-Beyhakî, İbnu'l-Müseyyeb'den naklettiler:

أَن عمر بن الْخطاب قضى فِي الْمَرْأَة يتزوّجها الرجل: أَنه إِذا أرخيت الستور فقد وَجب الصَدَاق

Ömer b. el-Hattâb bir adamın evlendiği kadın hakkında: "Perdeler çekildiği takdirde mehir kesinleşir/vacip olur" diye hükmetti.

وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَالْبَيْهَقِيّ عَن الْأَحْنَف بن قيس

İbn Ebî Şeybe ve el-Beyhakî, el-Ahnef b. Kays'tan naklettiler:

أَن عمر وعليا ﵄ قَالَا: إِذا أرْخى سترا وأغلق بَابا فلهَا الصَدَاق كَامِلا وَعَلَيْهَا الْعدة

Ömer ve Ali (radıyallâhu anhümâ) şöyle dediler: "[Erkek] perdeyi çeker ve kapıyı kapatırsa kadın için mehrin tamamı hak olur ve ona iddet gerekir."

وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَابْن أبي شيبَة عَن زُرَارَة بن أوفى قَالَ: قَضَاء الْخُلَفَاء الرَّاشِدين المهديين أَنه من أغلق بَابا أَو أرْخى سترا فقد وَجب الصَدَاق وَالْعدة

Saîd b. Mansûr ve İbn Ebî Şeybe, Zürâre b. Evfâ'dan naklettiler; o şöyle dedi: "Hulefâ-yi Râşidîn'in ve hidâyet önderlerinin hükmü şudur: Kim kapıyı kapatır veya perdeyi çekerse, mehir ve iddet kesinleşmiş/vacip olmuş olur."

وَأخرج مَالك وَالْبَيْهَقِيّ عَن زيد بن ثَابت قَالَ: إِذا دخل الرجل بامرأته فأرخيت عَلَيْهِمَا السّتْر فقد وَجب الصَدَاق

Mâlik ve el-Beyhakî, Zeyd b. Sâbit'ten naklettiler; o şöyle dedi: "Adam hanımının yanına girdiğinde üzerlerine perde çekilirse mehir kesinleşir/vacip olur."

وَأخرج الْبَيْهَقِيّ عَن مُحَمَّد بن ثَوْبَان

el-Beyhakî, Muhammed b. Sevbân'dan nakletti:

أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ: من كشف امْرَأَة فَنظر إِلَى عورتها فقد وَجب الصَدَاق

Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: "Kim bir kadının [örtüsünü] açar da mahrem yerine bakarsa, mehir kesinleşmiş/vacip olmuş olur."

قَوْله تَعَالَى: حَافظُوا على الصَّلَوَات والصلوة الْوُسْطَى وَقومُوا لله قَانِتِينَ

Allah Teâlâ'nın: {حَافظُوا على الصَّلَوَات والصلوة الْوُسْطَى وَقومُوا لله قَانِتِينَ} “Namazlara ve orta namaza devam edin; Allah için boyun eğerek saygıyla durun” kavli.

أخرج ابْن أبي حَاتِم عَن ابْن عَبَّاس فِي قَوْله {حَافظُوا على الصَّلَوَات} يَعْنِي المكتوبات

İbn Ebî Hâtim, İbn Abbâs'tan nakletti; o, {حَافظُوا على الصَّلَوَات} “Namazlara devam edin” kavli hakkında: "Yani farz kılınan [namazlar]" dedi.

وَأخرج ابْن أبي دَاوُد فِي الْمَصَاحِف عَن الْأَعْمَش قَالَ فِي قِرَاءَة عبد الله: (حَافظُوا على الصَّلَوَات وعَلى الصلوة الْوُسْطَى)

el-Mesâhif'te İbn Ebî Dâvûd, el-A'meş'ten nakletti; o şöyle dedi: Abdullah'ın kıraatinde [bu ayet] şöyledir: "(حَافظُوا على الصَّلَوَات وعَلى الصلوة الْوُسْطَى) [Namazlara ve orta namaza devam edin]."

وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَابْن جرير عَن مَسْرُوق فِي قَوْله {حَافظُوا على الصَّلَوَات} قَالَ: الْمُحَافظَة عَلَيْهَا الْمُحَافظَة على وَقتهَا والسهو عَنْهَا السَّهْو عَن وَقتهَا

İbn Ebî Şeybe ve İbn Cerîr, Mesrûk'tan naklettiler; o, {حَافظُوا على الصَّلَوَات} “Namazlara devam edin” kavli hakkında şöyle dedi: "Onlara devam etmek vakitlerini korumaktır, onlardan gafil olmak ise vakitlerini kaçırmaktır/geciktirmektir."

وَأخرج مَالك وَالشَّافِعِيّ وَالْبُخَارِيّ وَمُسلم وَأَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ عَن طَلْحَة بن عبيد الله قَالَ جَاءَ رجل إِلَى النَّبِي ﷺ من أهل نجد ثَائِر الرَّأْس نسْمع دوِي صَوته وَلَا نفقه مَا يَقُول: حَتَّى دنا من رَسُول الله ﷺ فَإِذا هُوَ يسْأَل عَن الإِسلام فَقَالَ رَسُول الله ﷺ: خمس صلوَات فِي الْيَوْم وَاللَّيْلَة

Mâlik, eş-Şâfiî, el-Buhârî, Müslim, Ebû Dâvûd ve en-Nesâî, Talha b. Ubeydillâh'tan naklettiler; o şöyle dedi: Necid halkından, saçı başı dağınık bir adam Peygamber'e (sallallâhu aleyhi ve sellem) geldi. Sesinin uğultusunu duyuyor fakat ne dediğini anlayamıyorduk; nihayet Resûlullah'a (sallallâhu aleyhi ve sellem) yaklaştı, bir de baktık ki İslâm hakkında soru soruyor. Bunun üzerine Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: "Bir gün ve gecede beş vakit namazdır."

فَقَالَ: هَل عَليّ غَيْرهنَّ قَالَ: لَا إِلَّا أَن تطوّع وَصِيَام شهر رَمَضَان فَقَالَ: هَل عَليّ غَيره قَالَ: لَا إِلَّا أَن تطوّع

Adam: "Üzerime bunlardan başkası var mıdır?" dedi. [Resûlullah]: "Hayır, meğerki kendiliğinden nafile kılasın. Bir de Ramazan ayı orucu vardır" buyurdu. Adam: "Üzerime bundan başkası var mıdır?" dedi. [Resûlullah]: "Hayır, meğerki kendiliğinden nafile tutasın" buyurdu.

وَذكر لَهُ رَسُول الله ﷺ الزَّكَاة فَقَالَ: هَل عَليّ غَيرهَا قَالَ: لَا إِلَّا أَن تطوّع - فَأَدْبَرَ الرجل وَهُوَ يَقُول: وَالله لَا أَزِيد على هَذَا وَلَا أنقص مِنْهُ

Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) ona zekâtı da anlattı. Adam: "Üzerime bundan başkası var mıdır?" dedi. [Resûlullah]: "Hayır, meğerki kendiliğinden nafile veresin" buyurdu. Bunun üzerine adam arkasını dönüp giderken: "Allah'a yemin ederim ki buna ne bir şey eklerim ne de bundan bir şey eksiltirim" dedi.

فَقَالَ رَسُول الله ﷺ: أَفْلح إِن صدق

Bunun üzerine Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem): "Eğer doğru söylüyorsa kurtuluşa ermiştir" buyurdu.

وَأخرج البُخَارِيّ وَمُسلم وَالتِّرْمِذِيّ وَالنَّسَائِيّ عَن أنس قَالَ نهينَا أَن نسْأَل رَسُول الله ﷺ عَن شَيْء فَكَانَ يعجبنا أَن يَجِيء الرجل من أهل الْبَادِيَة الْعَاقِل فيسأله

el-Buhârî, Müslim, et-Tirmizî ve en-Nesâî, Enes'ten naklettiler; o şöyle dedi: Resûlullah'a (sallallâhu aleyhi ve sellem) bir şey sormaktan menedilmiştik. Bu yüzden çöl halkından akıllı bir adamın gelip ona soru sorması hoşumuza giderdi.

وَنحن نسْمع فجَاء رجل من أهل الْبَادِيَة فَقَالَ: يَا مُحَمَّد أَتَانَا رَسُولك فَزعم لنا أَنَّك تزْعم أَن الله أرسلك قَالَ: صدق

Biz de dinlerdik. Derken çöl halkından bir adam geldi ve: "Ey Muhammed! Bize senin elçin geldi ve senin Allah'ın seni gönderdiğini iddia ettiğini söyledi" dedi. [Resûlullah]: "Doğru söylemiş" buyurdu.

قَالَ: فَمن خلق السَّمَاء قَالَ: الله

[Adam]: "Peki, göğü kim yarattı?" dedi. [Resûlullah]: "Allah" buyurdu.

قَالَ: فَمن خلق الأَرْض قَالَ: الله

[Adam]: "Peki, yeri kim yarattı?" dedi. [Resûlullah]: "Allah" buyurdu.

قَالَ: فَمن نصب الْجبَال وَجعل فِيهَا مَا جعل قَالَ: الله

[Adam]: "Peki, dağları kim dikti ve içlerine koyduğunu kim koydu?" dedi. [Resûlullah]: "Allah" buyurdu.

قَالَ: فبالذي خلق السَّمَاء وَخلق الأَرْض وَنصب الْجبَال الله أرسلك قَالَ: نعم

[Adam]: "O hâlde göğü yaratan, yeri yaratan ve dağları diken [Allah] hakkı için, seni Allah mı gönderdi?" dedi. [Resûlullah]: "Evet" buyurdu.

قَالَ: وَزعم رَسُولك أَن علينا خمس صلوَات فِي يَوْمنَا وليلتنا قَالَ: صدق

[Adam]: "Elçin bizim üzerimize günümüzde ve gecemizde beş vakit namaz olduğunu iddia etti" dedi. [Resûlullah]: "Doğru söylemiş" buyurdu.

قَالَ: فبالذي أرسلك آللَّهُ أَمرك بِهَذَا قَالَ: نعم

[Adam]: "Seni gönderen hakkı için, bunu sana Allah mı emretti?" dedi. [Resûlullah]: "Evet" buyurdu.

قَالَ: وَزعم رَسُولك أَن علينا زَكَاة فِي أَمْوَالنَا قَالَ: صدق

[Adam]: "Elçin bizim üzerimize mallarımızda zekât olduğunu iddia etti" dedi. [Resûlullah]: "Doğru söylemiş" buyurdu.

قَالَ: فبالذي أرسلك الله أَمرك بِهَذَا قَالَ: نعم

[Adam]: "Seni gönderen hakkı için, bunu sana Allah mı emretti?" dedi. [Resûlullah]: "Evet" buyurdu.

قَالَ: وَزعم رَسُولك أَن علينا صَوْم شهر رَمَضَان فِي سنتنا قَالَ: صدق

[Adam]: "Elçin bizim üzerimize yılımızda Ramazan ayı orucu olduğunu iddia etti" dedi. [Resûlullah]: "Doğru söylemiş" buyurdu.

قَالَ: فبالذي أرسلك الله أَمرك بِهَذَا قَالَ: نعم

[Adam]: "Seni gönderen hakkı için, bunu sana Allah mı emretti?" dedi. [Resûlullah]: "Evet" buyurdu.

قَالَ: وَزعم رَسُولك أَن علينا حج الْبَيْت من اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلا

[Adam]: "Elçin, ona yol bulabilen kimsenin üzerine Beyt'i haccetmenin farz olduğunu iddia etti" dedi.

قَالَ: صدق

[Resûlullah]: "Doğru söylemiş" buyurdu.

قَالَ: وَالَّذِي بَعثك بِالْحَقِّ لَا أَزِيد عَلَيْهِنَّ وَلَا انْتقصَ مِنْهُنَّ

[Adam]: "Seni hak ile gönderene yemin olsun ki bunlara ne bir şey eklerim ne de bunlardan bir şey eksiltirim" dedi.

فَقَالَ النَّبِي ﷺ: لَئِن صدق ليدخلن الْجنَّة

Bunun üzerine Peygamber (sallallâhu aleyhi ve sellem): "Eğer doğru söylediyse mutlaka cennete girecektir" buyurdu.

وَأخرج البُخَارِيّ وَمُسلم وَالنَّسَائِيّ عَن أبي أَيُّوب قَالَ جَاءَ رجل إِلَى النَّبِي ﷺ فَقَالَ: دلَّنِي على عمل أعمله يدنيني من الْجنَّة وَيُبَاعِدنِي من النَّار

el-Buhârî, Müslim ve en-Nesâî, Ebû Eyyûb'dan naklettiler; o şöyle dedi: Bir adam Peygamber'e (sallallâhu aleyhi ve sellem) gelip: "Bana, yaptığım takdirde beni cennete yaklaştıracak ve cehennemden uzaklaştıracak bir amel göster" dedi.

قَالَ: تعبد الله لَا تشرك بِهِ شَيْئا وتقيم الصَّلَاة وتؤتي الزَّكَاة وَتصل ذَا رَحِمك

[Resûlullah] şöyle buyurdu: "Allah'a ibadet edersin, O'na hiçbir şeyi ortak koşmazsın, namazı kılarsın, zekâtı verirsin ve akrabanı gözetirsin."

فَلَمَّا أدبر قَالَ رَسُول الله ﷺ: إِن تمسك بِمَا أَمر بِهِ دخل الْجنَّة

[Adam] arkasını dönüp gittiğinde Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem): "Eğer emrolunduğu şeylere sımsıkı sarılırsa cennete girer" buyurdu.

وَأخرج البُخَارِيّ وَمُسلم عَن أبي هُرَيْرَة أَن أَعْرَابِيًا جَاءَ إِلَى رَسُول الله ﷺ فَقَالَ: يَا رَسُول الله دلَّنِي على عمل إِذا عملته دخلت الْجنَّة قَالَ: تعبد الله لَا تشرك بِهِ شَيْئا وتقيم الصَّلَاة الْمَكْتُوبَة وتؤتي الزَّكَاة الْمَفْرُوضَة وتصوم رَمَضَان

el-Buhârî ve Müslim, Ebû Hureyre'den naklettiler: Bir bedevî Resûlullah'a (sallallâhu aleyhi ve sellem) gelip: "Ey Allah'ın Resûlü! Bana, yaptığım takdirde cennete gireceğim bir amel göster" dedi. [Resûlullah] şöyle buyurdu: "Allah'a ibadet edersin, O'na hiçbir şeyi ortak koşmazsın, farz kılınan namazı kılarsın, farz kılınan zekâtı verirsin ve Ramazan orucunu tutarsın."

قَالَ: وَالَّذِي نَفسِي بِيَدِهِ لَا أَزِيد على هَذَا شَيْئا أبدا وَلَا أنقص مِنْهُ فَلَمَّا ولى قَالَ النَّبِي ﷺ: من سره أَن ينظر إِلَى رجل من أهل الْجنَّة فَلْينْظر إِلَى هَذَا

[Adam]: "Nefsim elinde olana yemin ederim ki buna asla hiçbir şey eklemem ve bundan hiçbir şey eksiltmem" dedi. [Adam] dönüp gittiğinde Peygamber (sallallâhu aleyhi ve sellem): "Cennetlik bir adama bakmak kimi sevindirirse buna baksın" buyurdu.

وَأخرج مُسلم عَن جَابر أَن رجلا سَأَلَ رَسُول الله ﷺ قَالَ: أَرَأَيْت إِذا صليت الصَّلَوَات المكتوبات وَصمت رَمَضَان وأحللت الْحَلَال وَحرمت الْحَرَام وَلم أَزْد على ذَلِك شَيْئا أَدخل الْجنَّة قَالَ: نعم

Müslim, Câbir'den nakletti: Bir adam Resûlullah'a (sallallâhu aleyhi ve sellem) sorup şöyle dedi: "Görüşünü bildir; farz kılınan namazları kıldığımda, Ramazan orucunu tuttuğumda, helali helal kılıp haramı haram kıldığımda ve bunların üzerine hiçbir şey eklemediğimde cennete girer miyim?" [Resûlullah]: "Evet" buyurdu.

قَالَ: وَالله لَا أَزِيد على ذَلِك شَيْئا

[Adam]: "Allah'a yemin ederim ki bunun üzerine hiçbir şey eklemem" dedi.

وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَالْبُخَارِيّ وَمُسلم وَالنَّسَائِيّ وَابْن ماجة عَن ابْن عَبَّاس أَن النَّبِي ﷺ بعث معَاذًا إِلَى الْيمن فَقَالَ: إِنَّك ستأتي قوما أهل كتاب فَإِذا جئتهم فادعهم إِلَى أَن يشْهدُوا أَن لَا إِلَه إِلَّا الله وَأَنِّي رَسُول الله فَإِن هم أطاعوا

İbn Ebî Şeybe, el-Buhârî, Müslim, en-Nesâî ve İbn Mâce, İbn Abbâs'tan naklettiler: Peygamber (sallallâhu aleyhi ve sellem) Muâz'ı Yemen'e gönderdi ve şöyle buyurdu: "Sen Ehl-i Kitap olan bir topluluğa gideceksin. Onların yanına vardığında onları Allah'tan başka ilah olmadığına ve benim Allah'ın elçisi olduğuma şahitlik etmeye çağır. Eğer onlar buna itaat ederlerse,

لذَلِك فاعلمهم أَن الله قد فرض عَلَيْهِم خمس صلوَات فِي كل يَوْم وَلَيْلَة فَإِن هم أطاعوا فاعلمهم أَن الله قد فرض عَلَيْهِم صَدَقَة تُؤْخَذ من أغنيائهم فَترد على فقرائهم فَإِن هم أطاعوا لذَلِك فإياك وكرائم أَمْوَالهم وَاتَّقِ دَعْوَة الْمَظْلُوم فَإِنَّهُ لَيْسَ بَينهَا وَبَين الله حجاب

bunun üzerine onlara Allah'ın kendilerine her gün ve gecede beş vakit namazı farz kıldığını bildir. Eğer buna da itaat ederlerse onlara Allah'ın kendilerine zenginlerinden alınıp fakirlerine verilecek bir sadakayı farz kıldığını bildir. Eğer buna da itaat ederlerse mallarının en kıymetlilerini almaktan sakın ve mazlumun duasından sakın; çünkü onunla Allah arasında bir perde yoktur."

وَأخرج أَبُو دَاوُد وَابْن ماجة عَن أبي قَتَادَة بن ربعي قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ قَالَ الله ﵎: إِنِّي افترضت على أمتك خمس صلوَات وعهدت عِنْدِي عهدا أَنه من حَافظ عَلَيْهِنَّ لوقتهن أدخلته الْجنَّة فِي عهدي وَمن لم يحافظ عَلَيْهِنَّ فَلَا عهد لَهُ عِنْدِي

Ebû Dâvûd ve İbn Mâce, Ebû Katâde b. Rıb'î'den naklettiler; o şöyle dedi: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: "Allah Teâlâ buyurdu ki: 'Ben ümmetine beş vakit namazı farz kıldım ve kendi katımda bir ahitte bulundum ki, kim onları vakitlerinde korursa onu ahdim uyarınca cennete girdiririm; kim de onları korumazsa katımda onun için hiçbir ahit yoktur.'"

وَأخرج أَبُو دَاوُد عَن فضَالة اللَّيْثِيّ قَالَ أتيت رَسُول الله ﷺ فعلمني فِيمَا عَلمنِي أَن قَالَ: وحافظ على الصَّلَوَات الْخمس فِي مواقيتهن

Ebû Dâvûd, Fedâle el-Leysî'den nakletti; o şöyle dedi: Resûlullah'a (sallallâhu aleyhi ve sellem) geldim; bana öğrettiği şeyler arasında şöyle buyurması da vardı: "Beş vakit namazı vakitlerinde koru."

وَأخرج مَالك وَابْن أبي شيبَة وَأحمد وَأَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ وَابْن ماجة وَابْن حبَان وَالْبَيْهَقِيّ عَن عبَادَة بن الصَّامِت قَالَ سَمِعت رَسُول الله ﷺ يَقُول: خمس صلوَات كتبهن الله ﵎ على الْعباد فَمن جَاءَ بِهن وَلم يضيع مِنْهُنَّ شَيْئا اسْتِخْفَافًا بحقهن وَفِي لفظ: من أحسن وضوءهن وصلاتهن لوقتهن وَأتم ركوعهن وخشوعهن كَانَ لَهُ على الله ﵎ عهد أَن يغْفر لَهُ وَمن لم يفعل فَلَيْسَ لَهُ على الله إِن شَاءَ غفر لَهُ وَإِن شَاءَ عذبه

Mâlik, İbn Ebî Şeybe, Ahmed, Ebû Dâvûd, en-Nesâî, İbn Mâce, İbn Hibbân ve el-Beyhakî, Ubâde b. es-Sâmit'ten naklettiler; o şöyle dedi: Resûlullah'ı (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyururken işittim: "Beş vakit namaz vardır ki Allah Teâlâ onları kullara farz kılmıştır. Kim haklarını hafife almayarak onları eksiksiz getirirse —bir lafızda: Kim onların abdestini ve vaktinde kılınışını güzel yapar, rükûlarını ve huşûlarını tamamlarsa— onun için Allah Teâlâ katında kendisini bağışlayacağına dair bir ahit olur. Kim de böyle yapmazsa onun için Allah katında [bir ahit] yoktur; dilerse onu bağışlar, dilerse ona azap eder."

وَأخرج النَّسَائِيّ وَالدَّارَقُطْنِيّ وَالْحَاكِم وَصَححهُ عَن أنس قَالَ: قَالَ رجل يَا رَسُول الله كم افْترض الله على عباده من الصَّلَاة [] قَالَ: هَل قبلهن أَو بعدهن شَيْء قَالَ: افْترض الله على عباده صلوَات خمْسا

en-Nesâî, ed-Dârekutnî ve sahih olduğunu belirterek el-Hâkim, Enes'ten naklettiler; o şöyle dedi: Bir adam: "Ey Allah'ın Resûlü! Allah kullarına namazdan kaç [vakit] farz kıldı?" dedi. [Adam]: "Onlardan önce veya sonra bir şey var mıdır?" dedi. [Resûlullah]: "Allah kullarına beş vakit namazı farz kıldı" buyurdu.

فَحلف الرجل بِاللَّه لَا يزِيد عَلَيْهِنَّ وَلَا ينقص

Bunun üzerine adam Allah'a yemin etti ki onlara ne bir şey ekleyecek ne de eksiltecektir.

فَقَالَ رَسُول الله ﷺ: إِن صدق دخل الْجنَّة

Bunun üzerine Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem): "Eğer doğru söylediyse cennete girer" buyurdu.

وَأخرج الْحَاكِم وَصَححهُ وَابْن مرْدَوَيْه وَالْبَيْهَقِيّ عَن فضَالة الزُّهْرِيّ قَالَ عَلمنِي رَسُول الله ﷺ حَافظ على الصَّلَوَات الْخمس

el-Hâkim —sahih olduğunu belirterek—, İbn Merdûye ve el-Beyhakî, Fedâle ez-Zührî'den naklettiler; o şöyle dedi: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) bana: "Beş vakit namazı koru" diye öğretti.

فَقلت: إِن هَذِه سَاعَات لي فِيهَا اشْتِغَال فمرني بِأَمْر جَامع إِذا أَنا فعلته اجزأ عني

Ben de: "Bunlar kendisinde meşguliyetimin bulunduğu saatlerdir; bana öyle kapsamlı bir şey emret ki onu yaptığımda benim adıma yeterli olsun" dedim.

فَقَالَ: حَافظ على العصرين وَمَا كَانَت من لغتنا فَقلت: وَمَا العصران قَالَ: صَلَاة قبل طُلُوع الشَّمْس وَصَلَاة قبل غُرُوبهَا

Bunun üzerine: "İki asr (ikindi) namazını koru" buyurdu. Bu bizim dilimizden değildi. Ben de: "İki asr nedir?" dedim. O: "Güneş doğmadan önceki bir namaz ve güneş batmadan önceki bir namazdır" buyurdu.

وَأخرج مَالك وَأحمد وَالنَّسَائِيّ وَابْن خُزَيْمَة وَالْحكم وَصَححهُ وَالْبَيْهَقِيّ فِي شعب الإِيمان عَن عَامر بن سعيد قَالَ سَمِعت سَعْدا وناساً من الصَّحَابَة يَقُولُونَ: كَانَ

Mâlik, Ahmed, en-Nesâî, İbn Huzeyme, sahih olduğunu belirterek el-Hâkim ve Şuabü'l-Îmân'da el-Beyhakî, Âmir b. Sa'd'dan naklettiler; o şöyle dedi: Sa'd'ı ve ashâbdan birtakım insanları şöyle derlerken işittim:

رجلَانِ أَخَوان فِي عهد رَسُول الله ﷺ وَكَانَ أَحدهمَا أفضل من الآخر فَتوفي الَّذِي هُوَ أفضلهما ثمَّ عمر الآخر بعده أَرْبَعِينَ لَيْلَة ثمَّ توفّي فَذكرُوا لرَسُول الله ﷺ فَضِيلَة الأول فَقَالَ: ألم يكن الآخر يُصَلِّي قَالُوا: بلَى وَكَانَ لَا بَأْس بِهِ

Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) döneminde iki kardeş adam vardı. Onlardan biri diğerinden daha faziletliydi. Daha faziletli olanı vefat etti, diğeri ise ondan sonra kırk gece yaşadı, sonra vefat etti. Resûlullah'a (sallallâhu aleyhi ve sellem) birincisinin faziletinden bahsettiler. Bunun üzerine: "Diğeri namaz kılmıyor muydu?" buyurdu. "Evet, [kılıyordu] ve onda bir sakınca yoktu" dediler.

قَالَ: فَمَا يدريكم مَا بلغت بِهِ صلَاته إِنَّمَا مثل الصَّلَاة كَمثل نهر جَار بِبَاب رجل غمرٌ عذبٌ يقتحم فِيهِ كل يَوْم خمس مَرَّات فَمَاذَا ترَوْنَ يبْقى من درنه لَا تَدْرُونَ مَاذَا بلغت بِهِ صلَاته

[Resûlullah] şöyle buyurdu: "Namazının onu nereye ulaştırdığını nereden bileceksiniz? Namazın misali ancak bir adamın kapısının önünden akan bol ve tatlı bir nehir misalidir; onun içine her gün beş defa dalar. Onun kirinden geriye ne kaldığını görürsünüz? Namazının onu nereye ulaştırdığını bilemezsiniz."

وَأخرج أَحْمد وَابْن ماجة وَابْن حبَان وَالْبَيْهَقِيّ فِي الشّعب عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ كَانَ رجلَانِ من بني حَيّ من قضاعة أسلما مَعَ رَسُول الله ﷺ فاستشهد أَحدهمَا وَأخر الآخر سنة قَالَ طَلْحَة بن عبيد الله: فَرَأَيْت الْمُؤخر مِنْهُمَا أَدخل الْجنَّة قبل الشَّهِيد فتعجبت لذَلِك فاصبحت فَذكرت ذَلِك للنَّبِي ﷺ فَقَالَ رَسُول الله ﷺ: أَلَيْسَ قد صَامَ بعده رَمَضَان وَصلى سِتَّة آلَاف رَكْعَة وَكَذَا وَكَذَا رَكْعَة صَلَاة سنة

Ahmed, İbn Mâce, İbn Hibbân ve eş-Şuab'da el-Beyhakî, Ebû Hureyre'den naklettiler; o şöyle dedi: Kudâa'nın Benî Hayy kolundan iki adam vardı, Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) ile birlikte müslüman oldular. Onlardan biri şehit oldu, diğeri ise bir yıl sonraya tehir edildi (daha sonra vefat etti). Talha b. Ubeydillâh dedi ki: "Sonraya tehir edilenin şehitten önce cennete girdirildiğini gördüm ve buna şaşırdım. Sabah olunca bunu Peygamber'e (sallallâhu aleyhi ve sellem) anlattım. Bunun üzerine Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem): 'O, ondan sonra Ramazan orucunu tutmadı mı ve bir yılın namazı olarak altı bin rekat ve şu kadar şu kadar rekat kılmadı mı?' buyurdu."

وَأخرج عبد الله بن أَحْمد فِي زَوَائِد الْمسند وَالْبَزَّار وَأَبُو يعلى عَن عُثْمَان بن عَفَّان أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ: من علم أَن الصَّلَاة حق وَاجِب دخل الْجنَّة

Zevâidü'l-Müsned'de Abdullah b. Ahmed, el-Bezzâr ve Ebû Ya'lâ, Osman b. Affân'dan naklettiler; Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: "Kim namazın kesin bir hak (farz) olduğunu bilirse cennete girer."

وَأخرج الطَّبَرَانِيّ فِي الْأَوْسَط عَن عَائِشَة أَنَّهَا سَمِعت رَسُول الله ﷺ يَقُول: إِن الله افْترض على الْعباد خمس صلوَات فِي كل يَوْم وَلَيْلَة

el-Evsat'ta et-Taberânî, Âişe'den nakletti; o Resûlullah'ı (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyururken işitmiştir: "Şüphesiz Allah kullara her gün ve gecede beş vakit namazı farz kılmıştır."

وَأخرج أَبُو يعلى عَن أنس بن مَالك قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ إِن أول مَا افْترض الله على النَّاس من دينهم الصَّلَاة وَآخر مَا يبْقى الصَّلَاة وَأول مَا يُحَاسب بِهِ الصَّلَاة يَقُول الله: انْظُرُوا فِي صَلَاة عَبدِي فَإِن كَانَت تَامَّة كتبت تَامَّة وَإِن كَانَت نَاقِصَة قَالَ: انْظُرُوا هَل لَهُ من تطوّع فَإِن وجد لَهُ تطوّع تمت الْفَرِيضَة من التطوّع ثمَّ يَقُول: هَل زَكَاته تَامَّة فَإِن وجدت زَكَاته تَامَّة كتبت تَامَّة وَإِن كَانَت نَاقِصَة قَالَ: انْظُرُوا هَل لَهُ صَدَقَة فَإِن كَانَت لَهُ صَدَقَة تمت زَكَاته من الصَّدَقَة

Ebû Ya'lâ, Enes b. Mâlik'ten nakletti; o şöyle dedi: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: "Şüphesiz Allah'ın dinlerinden insanlara ilk farz kıldığı şey namazdır, en son kalacak olan da namazdır ve ilk hesaba çekilecekleri şey de namazdır. Allah şöyle buyurur: 'Kulumun namazına bakın; eğer tam ise tam olarak yazılır. Eğer eksik ise: Bakın, onun nafilesi var mı? buyurur. Eğer onun nafilesi bulunursa farz nafileden tamamlanır. Sonra: Zekâtı tam mıdır? buyurur. Eğer zekâtı tam bulunursa tam olarak yazılır. Eğer eksik ise: Bakın, onun sadakası var mı? buyurur. Eğer onun sadakası varsa zekâtı sadakadan tamamlanır.'"

وَأخرج أَحْمد وَالطَّبَرَانِيّ وَالْبَيْهَقِيّ فِي الشّعب عَن حَنْظَلَة الْكَاتِب قَالَ: سَمِعت رَسُول الله ﷺ يَقُول: من حَافظ على الصَّلَوَات الْخمس: ركوعهن وسجودهن ومواقيتهن وَعلم أَنَّهُنَّ حق من عِنْد الله دخل الْجنَّة

Ahmed, et-Taberânî ve eş-Şuab'da el-Beyhakî, Hanzala el-Kâtib'den naklettiler; o şöyle dedi: Resûlullah'ı (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyururken işittim: "Kim beş vakit namazı; rükûlarını, secdelerini ve vakitlerini korur da bunların Allah katından bir hak olduğunu bilirse cennete girer."

وَأخرج الطَّبَرَانِيّ فِي الْأَوْسَط عَن أنس عَن النَّبِي ﷺ قَالَ أول مَا يُحَاسب بِهِ

el-Evsat'ta et-Taberânî, Enes'ten, o da Peygamber'den (sallallâhu aleyhi ve sellem) nakletti; o şöyle buyurdu: "Kulun ilk hesaba çekileceği şey

العَبْد يَوْم الْقِيَامَة الصَّلَاة فَإِن صلحت صلح لَهُ سَائِر عمله وَإِن فَسدتْ فسد سَائِر عمله

kıyamet gününde namazdır. Eğer o düzgün olursa onun diğer bütün amelleri düzgün olur; eğer o bozuk olursa diğer bütün amelleri de bozuk olur."

وَأخرج أَحْمد وَابْن حبَان وَالطَّبَرَانِيّ عَن عبد الله بن عَمْرو عَن النَّبِي ﷺ أَنه ذكر الصَّلَاة يَوْمًا فَقَالَ: من حَافظ عَلَيْهَا كَانَت لَهُ نورا وبرهاناً وَنَجَاة يَوْم الْقِيَامَة وَمن لم يحافظ عَلَيْهَا لم يكن لَهُ نور وَلَا برهَان وَلَا نجاة وَكَانَ يَوْم الْقِيَامَة مَعَ فِرْعَوْن وهامان وَأبي بن خلف

Ahmed, İbn Hibbân ve et-Taberânî, Abdullah b. Amr'dan naklettiler; o Peygamber'den (sallallâhu aleyhi ve sellem) rivayet etti ki bir gün namazı andı ve şöyle buyurdu: "Kim onu korursa kıyamet gününde onun için bir nur, bir delil ve bir kurtuluş olur. Kim de onu korumazsa onun için ne bir nur, ne bir delil ne de bir kurtuluş olur; kıyamet gününde ise Firavun, Hâmân ve Übey b. Halef ile birlikte olur."

وَأخرج الْبَزَّار عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ لَا سهم فِي الإِسلام لمن لَا صَلَاة لَهُ وَلَا صَلَاة لمن لَا وضوء لَهُ

el-Bezzâr, Ebû Hureyre'den nakletti; o şöyle dedi: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: "Namazı olmayanın İslâm'dan payı yoktur; abdesti olmayanın da namazı yoktur."

وَأخرج الطَّبَرَانِيّ فِي الْأَوْسَط عَن ابْن عمر قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ لَا إِيمَان لمن لَا أَمَانَة لَهُ وَلَا صَلَاة لمن لَا طهُور لَهُ وَلَا دين لمن لَا صَلَاة لَهُ إِنَّمَا مَوضِع الصَّلَاة من الدّين كموضع الرَّأْس من الْجَسَد

el-Evsat'ta et-Taberânî, İbn Ömer'den nakletti; o şöyle dedi: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: "Emaneti olmayanın imanı yoktur; temizliği olmayanın namazı yoktur; namazı olmayanın da dini yoktur. Şüphesiz namazın dindeki yeri, başın bedendeki yeri gibidir."

وَأخرج الطَّبَرَانِيّ فِي الْأَوْسَط عَن عَائِشَة قَالَت: قَالَ أَبُو الْقَاسِم ﷺ من جَاءَ بِصَلَاة الْخمس يَوْم الْقِيَامَة قد حَافظ على وضوئها ومواقيتها وركوعها وسجودها لم ينقص مِنْهَا شَيْئا جَاءَ وَله عِنْد الله عهدا أَن لَا يعذبه وَمن جَاءَ قد انْتقصَ مِنْهُنَّ شَيْئا فَلَيْسَ لَهُ عِنْد الله عهد إِن شَاءَ رَحمَه وَإِن شَاءَ عذبه

el-Evsat'ta et-Taberânî, Âişe'den nakletti; o şöyle dedi: Ebu'l-Kâsım (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: "Kim kıyamet gününde beş vakit namazı abdestlerini, vakitlerini, rükûlarını ve secdelerini korumuş, onlardan hiçbir şeyi eksiltmemiş olarak getirirse, Allah katında ona azap etmeyeceğine dair bir ahit ile gelir. Kim de onlardan bir şeyi eksiltmiş olarak gelirse, Allah katında onun için bir ahit yoktur; dilerse ona merhamet eder, dilerse ona azap eder."