وَأخرج مَالك وَأَبُو عبيد وَعبد بن حميد وَأَبُو يعلى وَابْن جرير وَابْن الْأَنْبَارِي فِي الْمَصَاحِف وَالْبَيْهَقِيّ فِي سنَنه عَن عَمْرو بن رَافع قَالَ: كنت أكتب مُصحفا لحفصة زوج النَّبِي ﷺ فَقَالَت: إِذا بلغت هَذِه الْآيَة فَآذِنِّي {حَافظُوا على الصَّلَوَات وَالصَّلَاة الْوُسْطَى} فَلَمَّا بلغتهَا آذَنتهَا فَأَمْلَتْ عليّ (حَافظُوا على الصَّلَوَات وَالصَّلَاة الْوُسْطَى وَصَلَاة الْعَصْر وَقومُوا لله قَانِتِينَ) وَقَالَت: أشهد اني سَمعتهَا من رَسُول الله ﷺ
Mâlik, Ebû Ubeyd, Abd b. Humeyd, Ebû Ya'lâ, İbn Cerîr, el-Mesâhif'te İbnu'l-Enbârî ve es-Sünen'inde el-Beyhakî, Amr b. Râfi'den naklettiler, o şöyle dedi: Peygamber'in (sallallâhu aleyhi ve sellem) eşi Hafsa için bir mushaf yazıyordum. Bana: "{حَافظُوا على الصَّلَوَات وَالصَّلَاة الْوُسْطَى} “Namazlara ve orta namaza devam edin” ayetine ulaştığında bana haber ver" dedi. O ayete ulaştığımda kendisine haber verdim; bana: "(حَافظُوا على الصَّلَوَات وَالصَّلَاة الْوُسْطَى وَصَلَاة الْعَصْر وَقومُوا لله قَانِتِينَ) [Namazlara, orta namaza ve ikindi namazına devam edin ve gönülden boyun eğerek Allah'ın huzurunda durun]" şeklinde yazdırdı ve: "Şahitlik ederim ki ben bunu Resûlullah'tan (sallallâhu aleyhi ve sellem) işittim" dedi.
وَأخرج عبد الرَّزَّاق عَن نَافِع
Abdürrezzâk, Nâfi'den nakletti:
أَن حَفْصَة دفعت مُصحفا إِلَى مولى لَهَا يَكْتُبهُ وَقَالَت: إِذا بلغت هَذِه الْآيَة {حَافظُوا على الصَّلَوَات وَالصَّلَاة الْوُسْطَى} فَآذِنِّي فَلَمَّا بلغَهَا جاءها فَكتبت بِيَدِهَا (حَافظُوا على الصَّلَوَات وَالصَّلَاة الْوُسْطَى وَصَلَاة الْعَصْر)
Hafsa, yazması için bir âzatlısına mushaf verdi ve: "{حَافظُوا على الصَّلَوَات وَالصَّلَاة الْوُسْطَى} “Namazlara ve orta namaza devam edin” ayetine ulaştığında bana haber ver" dedi. O ayete ulaştığında yanına geldi; o da kendi eliyle "(حَافظُوا على الصَّلَوَات وَالصَّلَاة الْوُسْطَى وَصَلَاة الْعَصْر) [Namazlara, orta namaza ve ikindi namazına devam edin]" diye yazdı.
وَأخرج مَالك وَأحمد وَعبد بن حميد وَمُسلم وَأَبُو دَاوُد وَالتِّرْمِذِيّ وَالنَّسَائِيّ وَابْن جرير وَابْن أبي دَاوُد وَابْن الْأَنْبَارِي فِي الْمَصَاحِف وَالْبَيْهَقِيّ فِي سنه عَن أبي يُونُس مولى عَائِشَة قَالَ: أَمرتنِي عائشه أَن أكتب لَهَا مُصحفا وَقَالَت: إِذا بلغت هَذِه الْآيَة فآدني {حَافظُوا على الصَّلَوَات وَالصَّلَاة الْوُسْطَى} فَلَمَّا بلغتهَا آذَنتهَا فَأَمْلَتْ عليّ (حَافظُوا على الصَّلَوَات وَالصَّلَاة الْوُسْطَى وَصَلَاة الْعَصْر وَقومُوا لله قَانِتِينَ) وَقَالَت عَائِشَة: سَمعتهَا من رَسُول الله ﷺ
Mâlik, Ahmed, Abd b. Humeyd, Müslim, Ebû Dâvûd, et-Tirmizî, en-Nesâî, İbn Cerîr, İbn Ebî Dâvûd, el-Mesâhif'te İbnu'l-Enbârî ve es-Sünen'inde el-Beyhakî, Âişe'nin âzatlısı Ebû Yûnus'tan naklettiler, o şöyle dedi: Âişe bana kendisi için bir mushaf yazmamı emretti ve: "{حَافظُوا على الصَّلَوَات وَالصَّلَاة الْوُسْطَى} “Namazlara ve orta namaza devam edin” ayetine ulaştığında bana haber ver" dedi. Oraya ulaştığımda kendisine haber verdim; bana: "(حَافظُوا على الصَّلَوَات وَالصَّلَاة الْوُسْطَى وَصَلَاة الْعَصْر وَقومُوا لله قَانِتِينَ) [Namazlara, orta namaza ve ikindi namazına devam edin ve gönülden boyun eğerek Allah'ın huzurunda durun]" şeklinde yazdırdı ve Âişe: "Bunu Resûlullah'tan (sallallâhu aleyhi ve sellem) işittim" dedi.
وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَابْن جرير وَابْن أبي دَاوُد فِي الْمَصَاحِف وَابْن الْمُنْذر عَن أم حميد بنت عبد الرَّحْمَن
Abdürrezzâk, İbn Cerîr, el-Mesâhif'te İbn Ebî Dâvûd ve İbnu'l-Münzir, Ümmü Humeyd bint Abdirrahmân'dan naklettiler:
أَنَّهَا سَأَلت عَائِشَة عَن الصَّلَاة الْوُسْطَى فَقَالَت: كُنَّا نقرؤها فِي الْحَرْف الأوّل على عهد النَّبِي ﷺ (حَافظُوا على الصَّلَوَات وَالصَّلَاة الْوُسْطَى وَصَلَاة الْعَصْر وَقومُوا لله قَانِتِينَ)
O, Âişe'ye orta namazı sordu. Âişe şöyle dedi: "Biz onu, Peygamber (sallallâhu aleyhi ve sellem) zamanında ilk harfte (kıraatte) '(حَافظُوا على الصَّلَوَات وَالصَّلَاة الْوُسْطَى وَصَلَاة الْعَصْر وَقومُوا لله قَانِتِينَ) [Namazlara, orta namaza ve ikindi namazına devam edin ve gönülden boyun eğerek Allah'ın huzurunda durun]' şeklinde okurduk."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن عِكْرِمَة قَالَ: الصَّلَاة الْوُسْطَى هِيَ الظّهْر قبلهَا صلاتان وَبعدهَا صلاتان
İbn Ebî Şeybe, İkrime'den nakletti, o şöyle dedi: "Orta namaz öğle [namazıdır]; ondan önce iki namaz, ondan sonra da iki namaz vardır."
وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَابْن أبي دَاوُد عَن هِشَام بن عُرْوَة قَالَ: قَرَأت فِي مصحف عَائِشَة (حَافظُوا على الصَّلَوَات وَالصَّلَاة الْوُسْطَى وَصَلَاة الْعَصْر وَقومُوا لله قَانِتِينَ)
Abdürrezzâk ve İbn Ebî Dâvûd, Hişâm b. Urve'den naklettiler, o şöyle dedi: Âişe'nin mushafında "(حَافظُوا على الصَّلَوَات وَالصَّلَاة الْوُسْطَى وَصَلَاة الْعَصْر وَقومُوا لله قَانِتِينَ) [Namazlara, orta namaza ve ikindi namazına devam edin ve gönülden boyun eğerek Allah'ın huzurunda durun]" şeklinde okudum.
وَأخرج ابْن الْأَنْبَارِي فِي الْمَصَاحِف من طَرِيق سُلَيْمَان بن أَرقم عَن الْحسن وَابْن سِيرِين وَابْن شهَاب الزُّهْرِيّ وَكَانَ الزُّهْرِيّ أشبعهم حَدِيثا قَالُوا: لما أسْرع فِي قتل قراء الْقُرْآن يَوْم الْيَمَامَة قتل مَعَهم يَوْمئِذٍ أَرْبَعمِائَة رجل لَقِي زيد بن ثَابت عمر بن
el-Mesâhif'te İbnu'l-Enbârî, Süleymân b. Erkam yoluyla el-Hasan, İbn Sîrîn ve İbn Şihâb ez-Zührî'den —ki ez-Zührî aralarında hadisi en kapsamlı anlatanıydı— nakletti, onlar şöyle dediler: Yemâme günü Kur'an kurrâsının öldürülmesi hızlanıp o gün onlarla birlikte dört yüz kişi öldürülünce Zeyd b. Sâbit, Ömer b.
الْخطاب فَقَالَ لَهُ: إِن هَذَا الْقُرْآن هُوَ الْجَامِع لديننا فَإِن ذهب الْقُرْآن ذهب ديننَا وَقد عزمت على أَن أجمع الْقُرْآن فِي كتاب
el-Hattâb ile karşılaştı ve ona şöyle dedi: "Şüphesiz bu Kur'an dinimizi toplayandır. Eğer Kur'an giderse dinimiz de gider. Ben Kur'an'ı bir kitapta toplamaya karar verdim."
فَقَالَ لَهُ: انْتظر حَتَّى نسْأَل أَبَا بكر فمضيا إِلَى أبي بكر فَأَخْبَرَاهُ بذلك
Bunun üzerine [Ömer] ona: "Ebû Bekir'e soruncaya kadar bekle" dedi ve Ebû Bekir'e gidip durumu ona haber verdiler.
فَقَالَ: لَا تعجل حَتَّى اشاور الْمُسلمين ثمَّ قَامَ خَطِيبًا فِي النَّاس فَأخْبرهُم بذلك فَقَالُوا: أصبت
[Ebû Bekir]: "Müslümanlara danışıncaya kadar acele etmeyin" dedi. Sonra insanlar arasında hatip olarak kalkıp durumu onlara haber verdi. Onlar da: "İsabet ettin" dediler.
فَجمعُوا الْقُرْآن وَأمر أَبُو بكر منادياً فَنَادَى فِي النَّاس: من كَانَ عِنْده من الْقُرْآن شَيْء فليجيء بِهِ
Bunun üzerine Kur'an'ı topladılar ve Ebû Bekir bir münadiye emretti, o da insanlar arasında: "Kimin yanında Kur'an'dan bir şey varsa onu getirsin" diye seslendi.
قَالَت: حَفْصَة: إِذا انتهيتم إِلَى هَذِه الْآيَة فاخبروني {حَافظُوا على الصَّلَوَات وَالصَّلَاة الْوُسْطَى} فَلَمَّا بلغُوا إِلَيْهَا قَالَت: اكتبوا (وَالصَّلَاة الْوُسْطَى وَهِي صَلَاة الْعَصْر) فَقَالَ لَهَا عمر: أَلَك بِهَذَا بَيِّنَة قَالَت: لَا
Hafsa: "{حَافظُوا على الصَّلَوَات وَالصَّلَاة الْوُسْطَى} “Namazlara ve orta namaza devam edin” ayetine ulaştığınızda bana haber verin" dedi. Oraya ulaştıklarında: "(وَالصَّلَاة الْوُسْطَى وَهِي صَلَاة الْعَصْر) [Orta namaza -ki o ikindi namazıdır-] şeklinde yazın" dedi. Ömer ona: "Buna dair bir delilin var mı?" dedi. O da: "Hayır" dedi.
قَالَ: فو الله لَا ندخل فِي الْقُرْآن مَا تشهد بِهِ امْرَأَة بِلَا اقامة بَيِّنَة
[Ömer]: "Vallahi, bir delil ikame edilmeksizin bir kadının şahitlik ettiği şeyi Kur'an'a dahil etmeyiz" dedi.
وَقَالَ عبد الله بن مَسْعُود: اكتبوا (وَالْعصر إِن الإِنسان لفي خسر) (الْعَصْر الْآيَة ١) وَأَنه فِيهِ إِلَى آخر الدَّهْر فَقَالَ عمر: نَحوا عَنَّا هَذِه الاعرابية
Abdullah b. Mes'ûd: "(وَالْعصر إِن الإِنسان لفي خسر) (الْعَصْر الْآيَة ١) “Asra yemin olsun ki insan mutlaka ziyan içindedir” ve 'o, zamanın sonuna kadar bundadır' şeklinde yazın" dedi. Ömer de: "Şu bedevi lehçesini bizden uzak tutun" dedi.
وَأخرج ابْن أبي دَاوُد فِي الْمَصَاحِف من طَرِيق نَافِع عَن ابْن عمر عَن حَفْصَة أَنَّهَا قَالَت لكاتب مصحفها: إِذا بلغت مَوَاقِيت الصَّلَاة فَأَخْبرنِي حَتَّى أخْبرك مَا سَمِعت من رَسُول الله ﷺ فَلَمَّا أخْبرهَا قَالَت: اكْتُبْ إِنِّي سَمِعت رَسُول الله ﷺ يَقُول حَافظُوا على الصَّلَوَات وَالصَّلَاة الْوُسْطَى وَصَلَاة الْعَصْر
el-Mesâhif'te İbn Ebî Dâvûd, Nâfi' yoluyla İbn Ömer'den, o da Hafsa'dan nakletti ki Hafsa kendi mushafını yazan kâtibe: "Namaz vakitlerine [dair ayete] ulaştığında bana haber ver ki Resûlullah'tan (sallallâhu aleyhi ve sellem) ne işittiğimi sana haber vereyim" dedi. Kâtip kendisine haber verince: "Yaz, ben Resûlullah'ın (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurduğunu işittim: 'Namazlara, orta namaza ve ikindi namazına devam edin'" dedi.
وَأخرج وَكِيع وَابْن أبي شيبَة فِي المُصَنّف وَعبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن أبي دَاوُد فِي الْمَصَاحِف وَابْن الْمُنْذر عَن عبد الله بن رَافع عَن أم سَلمَة
Vekî', el-Musannef'te İbn Ebî Şeybe, Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, el-Mesâhif'te İbn Ebî Dâvûd ve İbnu'l-Münzir, Abdullah b. Râfi' yoluyla Ümmü Seleme'den naklettiler:
أَنَّهَا أَمرته أَن يكْتب لَهَا مُصحفا فَلَمَّا بلغت {حَافظُوا على الصَّلَوَات وَالصَّلَاة الْوُسْطَى} قَالَت: اكْتُبْ حَافظُوا على الصَّلَوَات وَالصَّلَاة الْوُسْطَى وَصَلَاة الْعَصْر وَقومُوا لله قَانِتِينَ وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَعبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن أبي دَاوُد وَالْبَيْهَقِيّ فِي سنَنه من طَرِيق عُمَيْر بن مَرْيَم أَنه سمع ابْن عَبَّاس قَرَأَ هَذَا الْحَرْف ((حَافظُوا على الصَّلَوَات وَالصَّلَاة الْوُسْطَى وَصَلَاة الْعَصْر))
O, kendisi için bir mushaf yazmasını emretmişti. {حَافظُوا على الصَّلَوَات وَالصَّلَاة الْوُسْطَى} “Namazlara ve orta namaza devam edin” ayetine ulaşınca: "'Namazlara, orta namaza ve ikindi namazına devam edin ve gönülden boyun eğerek Allah'ın huzurunda durun' diye yaz" dedi. İbn Ebî Şeybe, Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbn Ebî Dâvûd ve es-Sünen'inde el-Beyhakî, Umeyr b. Meryem yoluyla naklettiler; o, İbn Abbâs'ın bu harfi (kıraati): "((حَافظُوا على الصَّلَوَات وَالصَّلَاة الْوُسْطَى وَصَلَاة الْعَصْر)) [Namazlara, orta namaza ve ikindi namazına devam edin]" şeklinde okuduğunu işitmiştir.
وَأخرج عبد بن حميد وَمُسلم وَأَبُو دَاوُد فِي ناسخه وَابْن جرير وَالْبَيْهَقِيّ عَن الْبَراء بن عَازِب قَالَ: نزلت (حَافظُوا على الصَّلَوَات الْعَصْر) فقرأناها على عهد رَسُول الله ﷺ مَا شَاءَ الله ثمَّ نسخهَا الله فَأنْزل {حَافظُوا على الصَّلَوَات وَالصَّلَاة الْوُسْطَى} فَقيل لَهُ: هِيَ إِذن صَلَاة الْعَصْر فَقَالَ: قد حدثتك كَيفَ نزلت وَكَيف نسخهَا الله وَالله أعلم
Abd b. Humeyd, Müslim, en-Nâsih'inde Ebû Dâvûd, İbn Cerîr ve el-Beyhakî, Berâ b. Âzib'den naklettiler, o şöyle dedi: "(حَافظُوا على الصَّلَوَات الْعَصْر) [Namazlara ve ikindi namazına devam edin]" şeklinde indi. Biz de Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) zamanında bunu Allah'ın dilediği bir süre okuduk; sonra Allah bunu neshetti ve: {حَافظُوا على الصَّلَوَات وَالصَّلَاة الْوُسْطَى} “Namazlara ve orta namaza devam edin” ayetini indirdi. Kendisine: "O halde o, ikindi namazı mıdır?" denildi. O da: "Nasıl indiğini ve Allah'ın onu nasıl neshettiğini sana anlattım; Allah en iyisini bilir" dedi.
وَأخرج الْبَيْهَقِيّ عَن الْبَراء قَالَ: قرأناها مَعَ رَسُول الله ﷺ أَيَّامًا (حَافظُوا على الصَّلَوَات وَصَلَاة الْعَصْر) ثمَّ قرأناها {حَافظُوا على الصَّلَوَات وَالصَّلَاة الْوُسْطَى} فَلَا أَدْرِي أَهِي هِيَ أم لَا
el-Beyhakî, el-Berâ'dan nakletti, o şöyle dedi: Biz bunu Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) ile birlikte bir süre "(حَافظُوا على الصَّلَوَات وَصَلَاة الْعَصْر) [Namazlara ve ikindi namazına devam edin]" şeklinde okuduk; sonra {حَافظُوا على الصَّلَوَات وَالصَّلَاة الْوُسْطَى} “Namazlara ve orta namaza devam edin” şeklinde okuduk. Artık o, o [ikindi namazı] mıdır değil midir bilmiyorum.
وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَابْن أبي شيبَة وَأحمد وَعبد بن حميد وَالْبُخَارِيّ وَمُسلم وَأَبُو دَاوُد وَالتِّرْمِذِيّ وَالنَّسَائِيّ وَابْن ماجة وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم وَالْبَيْهَقِيّ عَن زر قَالَ: قلت لعبيدة: سل عليا عَن صَلَاة الْوُسْطَى
Abdürrezzâk, İbn Ebî Şeybe, Ahmed, Abd b. Humeyd, el-Buhârî, Müslim, Ebû Dâvûd, et-Tirmizî, en-Nesâî, İbn Mâce, İbn Cerîr, İbnu'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim ve el-Beyhakî, Zirr'den naklettiler, o şöyle dedi: Ubeyde'ye: "Ali'ye orta namazı sor" dedim.
فَسَأَلَهُ فَقَالَ: كُنَّا نرَاهَا الْفجْر حَتَّى سَمِعت رَسُول الله ﷺ يَقُول يَوْم الْأَحْزَاب شغلونا عَن صَلَاة الْوُسْطَى صَلَاة الْعَصْر مَلأ الله قُبُورهم وأجوافهم نَارا
[Ubeyde] ona sordu; o da şöyle dedi: "Biz Ahzâb günü Resûlullah'ın (sallallâhu aleyhi ve sellem): 'Bizi orta namazdan, ikindi namazından alıkoydular; Allah onların kabirlerini ve karınlarını ateşle doldursun!' buyurduğunu işitene kadar onun sabah [namazı] olduğunu düşünüyorduk."
وَأخرج ابْن جرير من وَجه آخر عَن زر قَالَ: انْطَلَقت أَنا وَعبيدَة السَّلمَانِي إِلَى عَليّ فَأمرت عُبَيْدَة أَن يسْأَله عَن الصَّلَاة فَسَأَلَهُ فَقَالَ: كُنَّا نرَاهَا صَلَاة الصُّبْح فَبينا نَحن نُقَاتِل أهل خَيْبَر فَقَاتلُوا حَتَّى ارهقونا عَن الصَّلَاة وَكَانَ قبيل غرُوب الشَّمْس قَالَ رَسُول الله ﷺ اللَّهُمَّ املأ قُلُوب هَؤُلَاءِ الْقَوْم الَّذين شغلونا عَن الصَّلَاة الْوُسْطَى وأجوافهم نَارا فَعرفنَا يَوْمئِذٍ أَنَّهَا الصَّلَاة الْوُسْطَى
İbn Cerîr başka bir yoldan Zirr'den nakletti, o şöyle dedi: Ben ve Ubeyde es-Selmânî, Ali'ye gittik. Ubeyde'ye o namazı [Ali'ye] sormasını söyledim. O da sordu; [Ali] şöyle dedi: "Biz onun sabah namazı olduğunu düşünüyorduk. Hayber halkıyla savaştığımız sırada onlar öyle savaştılar ki bizi namazdan alıkoyup sıkıştırdılar; bu da güneşin batışından hemen önceydi. Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem): 'Allahım! Bizi orta namazdan alıkoyan bu kavmin kalplerini ve karınlarını ateşle doldur!' buyurdu. İşte o gün onun orta namaz olduğunu anladık."
وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَابْن أبي شيبَة وَعبد بن حميد وَمُسلم وَالنَّسَائِيّ وَالْبَيْهَقِيّ عَن شُتَيْر بن شكل قَالَ: سَأَلت عليا عَن الصَّلَاة الْوُسْطَى فَقَالَ: كُنَّا نرى أَنَّهَا الصُّبْح حَتَّى سَمِعت النَّبِي ﷺ يَقُول يَوْم الْأَحْزَاب مَلأ الله بُيُوتهم وقبورهم نَارا كَمَا شغلونا عَن الصَّلَاة الْوُسْطَى حَتَّى غَابَتْ الشَّمْس وَلم يكن صلى يَوْمئِذٍ الظّهْر وَالْعصر حَتَّى غَابَتْ الشَّمْس
Abdürrezzâk, İbn Ebî Şeybe, Abd b. Humeyd, Müslim, en-Nesâî ve el-Beyhakî, Şüteyr b. Şekel'den naklettiler, o şöyle dedi: Ali'ye orta namazı sordum. Şöyle dedi: "Biz onun sabah [namazı] olduğunu düşünüyorduk; ta ki Peygamber'in (sallallâhu aleyhi ve sellem) Ahzâb günü şöyle buyurduğunu işitene kadar: 'Güneş batıncaya kadar bizi orta namazdan alıkoydukları gibi Allah da onların evlerini ve kabirlerini ateşle doldursun!' O gün güneş batıncaya kadar öğleyi ve ikindiyi kılmamıştı."
وَأخرج عبد الرَّزَّاق عَن عَليّ قَالَ: هِيَ الْعَصْر
Abdürrezzâk, Ali'den nakletti, o şöyle dedi: "O, ikindi [namazıdır]."
وَأخرج الدمياطي فِي كتاب الصَّلَاة الْوُسْطَى من طَرِيق الْحسن الْبَصْرِيّ عَن عَليّ عَن النَّبِي ﷺ قَالَ الصَّلَاة الْوُسْطَى صَلَاة الْعَصْر
ed-Dimyâtî, Kitâbu's-Salâti'l-Vustâ'da Hasen-i Basrî yoluyla Ali'den, o da Peygamber'den (sallallâhu aleyhi ve sellem) nakletti, [Resûlullah] şöyle buyurmuştur: "Orta namaz, ikindi namazıdır."
وَأخرج عبد بن حميد وَمُسلم وَالتِّرْمِذِيّ وَابْن ماجة وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَالْبَيْهَقِيّ عَن ابْن مَسْعُود قَالَ حبس الْمُشْركُونَ رَسُول الله ﷺ عَن صَلَاة الْعَصْر حَتَّى احْمَرَّتْ الشَّمْس أَو اصْفَرَّتْ فَقَالَ رَسُول الله ﷺ: شغلونا عَن الصَّلَاة الْوُسْطَى صَلَاة الْعَصْر مَلأ الله أَجْوَافهم وقبورهم نَارا
Abd b. Humeyd, Müslim, et-Tirmizî, İbn Mâce, İbn Cerîr, İbnu'l-Münzir ve el-Beyhakî, İbn Mes'ûd'dan naklettiler, o şöyle dedi: Müşrikler, güneş kızarıncaya veya sararıncaya kadar Resûlullah'ı (sallallâhu aleyhi ve sellem) ikindi namazından alıkoydular. Bunun üzerine Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem): "Bizi orta namazdan, ikindi namazından alıkoydular; Allah onların karınlarını ve kabirlerini ateşle doldursun!" buyurdu.
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَالتِّرْمِذِيّ وَابْن حبَان من طرق عَن ابْن مَسْعُود قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ الصَّلَاة الْوُسْطَى صَلَاة الْعَصْر
İbn Ebî Şeybe, et-Tirmizî ve İbn Hibbân çeşitli yollardan İbn Mes'ûd'dan naklettiler, o şöyle dedi: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem): "Orta namaz, ikindi namazıdır" buyurdu.
وَأخرج ابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَالطَّبَرَانِيّ من طَرِيق مقسم وَسَعِيد بن جُبَير عَن ابْن عَبَّاس أَن النَّبِي ﷺ قَالَ يَوْم الخَنْدَق شغلونا عَن الصَّلَاة الْوُسْطَى حَتَّى غَابَتْ الشَّمْس مَلأ الله قُبُورهم وأجوافهم نَارا
İbn Cerîr, İbnu'l-Münzir ve et-Taberânî; Mıksem ve Saîd b. Cübeyr yoluyla İbn Abbâs'tan naklettiler ki Hendek günü Peygamber (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuştur: "Güneş batıncaya kadar bizi orta namazdan alıkoydular; Allah onların kabirlerini ve karınlarını ateşle doldursun!"
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير من طَرِيق عِكْرِمَة عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: خرج رَسُول الله ﷺ فِي غزَاة فحبسه الْمُشْركُونَ عَن صَلَاة الْعَصْر حَتَّى مسى بهَا فَقَالَ اللَّهُمَّ املأ بُيُوتهم وأجوافهم نَارا كَمَا حبسونا عَن الصَّلَاة الْوُسْطَى
Abd b. Humeyd ve İbn Cerîr, İkrime yoluyla İbn Abbâs'tan naklettiler, o şöyle dedi: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) bir gazveye çıkmıştı; müşrikler onu akşam vaktine kadar ikindi namazından alıkoydular. Bunun üzerine: "Allahım! Bizi orta namazdan alıkoydukları gibi onların evlerini ve karınlarını ateşle doldur!" buyurdu.
وَأخرج الطَّبَرَانِيّ عَن ابْن عَبَّاس أَن رَسُول الله ﷺ نسي الظّهْر وَالْعصر يَوْم الْأَحْزَاب فَذكر بعد الْمغرب فَقَالَ: اللَّهُمَّ من حبسنا عَن الصَّلَاة الْوُسْطَى فاملأ بُيُوتهم نَارا
et-Taberânî, İbn Abbâs'tan nakletti ki Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) Ahzâb günü öğle ve ikindiyi unuttu, akşamdan sonra hatırladı ve: "Allahım! Bizi orta namazdan alıkoyan kimsenin evlerini ateşle doldur!" buyurdu.
وَأخرج الْبَزَّار بِسَنَد صَحِيح عَن جَابر أَن النَّبِي ﷺ قَالَ يَوْم الخَنْدَق: مَلأ الله بُيُوتهم وقبورهم نَارا كَمَا شغلونا عَن الصَّلَاة الْوُسْطَى حَتَّى غَابَتْ الشَّمْس
el-Bezzâr sahih bir senetle Câbir'den nakletti ki Peygamber (sallallâhu aleyhi ve sellem) Hendek günü şöyle buyurmuştur: "Güneş batıncaya kadar bizi orta namazdan alıkoydukları gibi Allah da onların evlerini ve kabirlerini ateşle doldursun!"
وَأخرج الْبَزَّار بِسَنَد صَحِيح عَن حُذَيْفَة قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ يَوْم الْأَحْزَاب شغلونا عَن الصَّلَاة الْوُسْطَى مَلأ الله بُيُوتهم وقبورهم نَارا
el-Bezzâr sahih bir senetle Huzeyfe'den nakletti, o şöyle dedi: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) Ahzâb günü: "Bizi orta namazdan alıkoydular; Allah onların evlerini ve kabirlerini ateşle doldursun!" buyurdu.
وَأخرج الطَّبَرَانِيّ بِسَنَد صَحِيح عَن أم سَلمَة قَالَت: قَالَ رَسُول الله ﷺ شغلونا عَن الصَّلَاة الْوُسْطَى - صَلَاة الْعَصْر - مَلأ الله أَجْوَافهم وَقُلُوبهمْ نَارا
et-Taberânî sahih bir senetle Ümmü Seleme'den nakletti, o şöyle dedi: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem): "Bizi orta namazdan —ikindi namazından— alıkoydular; Allah onların karınlarını ve kalplerini ateşle doldursun!" buyurdu.
وَأخرج ابْن مندة عَن ابْن عمر عَن النَّبِي ﷺ قَالَ الموتور أَهله وَمَاله من وتر الصَّلَاة الْوُسْطَى فِي جمَاعَة وَهِي صَلَاة الْعَصْر
İbn Mende, İbn Ömer yoluyla Peygamber'den (sallallâhu aleyhi ve sellem) nakletti, [Resûlullah] şöyle buyurmuştur: "Ailesini ve malını yitirmiş asıl felakete uğrayan kişi, orta namazı cemaatle kılmaktan mahrum kalan kimsedir; o da ikindi namazıdır."
وَأخرج أَحْمد وَابْن جرير وَالطَّبَرَانِيّ عَن سَمُرَة أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ: حَافظُوا على الصَّلَوَات وَالصَّلَاة الْوُسْطَى وسماها لنا وَإِنَّمَا هِيَ صَلَاة الْعَصْر
Ahmed, İbn Cerîr ve et-Taberânî, Semure'den naklettiler ki Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem): "Namazlara ve orta namaza devam edin" buyurdu ve onu bize isimlendirdi; o ancak ikindi namazıdır.
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَأحمد وَعبد بن حميد وَالتِّرْمِذِيّ وَصَححهُ وَابْن جرير وَالطَّبَرَانِيّ وَالْبَيْهَقِيّ عَن سَمُرَة أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ: الصَّلَاة الْوُسْطَى صَلَاة الْعَصْر
İbn Ebî Şeybe, Ahmed, Abd b. Humeyd, et-Tirmizî —ve onu sahihledi—, İbn Cerîr, et-Taberânî ve el-Beyhakî, Semure'den naklettiler ki Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuştur: "Orta namaz, ikindi namazıdır."
وَأخرج الطَّبَرَانِيّ عَن سَمُرَة بن جُنْدُب قَالَ أمرنَا رَسُول الله ﷺ أَن نحافظ على الصَّلَوَات كُلهنَّ وأوصانا بِالصَّلَاةِ الْوُسْطَى ونبأنا أَنَّهَا صَلَاة الْعَصْر
et-Taberânî, Semure b. Cündeb'den nakletti, o şöyle dedi: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) bize bütün namazlara devam etmemizi emretti, orta namazı bize tavsiye etti ve onun ikindi namazı olduğunu bize haber verdi.
وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَعبد بن حميد من طَرِيق سَالم عَن ابْن عمر قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ إِن الَّذِي تفوته صَلَاة الْعَصْر فَكَأَنَّمَا وتر أَهله وَمَاله
Abdürrezzâk ve Abd b. Humeyd, Sâlim yoluyla İbn Ömer'den naklettiler, o şöyle dedi: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem): "İkindi namazını kaçıran kimse, sanki ailesini ve malını yitirmiş gibidir" buyurdu.
قَالَ: فَكَانَ ابْن عمر يرى أَنَّهَا الصَّلَاة الْوُسْطَى
[Râvi] dedi ki: İbn Ömer onun orta namaz olduğunu düşünürdü.
وَأخرج ابْن جرير وَالْبَيْهَقِيّ من طَرِيق أبي صَالح وَهُوَ ميزَان عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ الصَّلَاة الْوُسْطَى صَلَاة الْعَصْر
İbn Cerîr ve el-Beyhakî, Ebû Sâlih —ki o Mîzân'dır— yoluyla Ebû Hureyre'den naklettiler, o şöyle dedi: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem): "Orta namaz, ikindi namazıdır" buyurdu.
وَأخرج الطَّحَاوِيّ من طَرِيق مُوسَى بن وردان عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ الصَّلَاة الْوُسْطَى صَلَاة الْعَصْر وَأخرج عبد الرَّزَّاق فِي المُصَنّف والطَّحَاوِي عَن عبد الرَّحْمَن بن لَبِيبَة الطَّائِفِي
et-Tahâvî, Mûsâ b. Verdân yoluyla Ebû Hureyre'den nakletti, o şöyle dedi: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem): "Orta namaz, ikindi namazıdır" buyurdu. el-Musannef'te Abdürrezzâk ve et-Tahâvî, Abdurrahmân b. Lebîbe et-Tâifî'den naklettiler:
أَنه سَأَلَ أَبَا هُرَيْرَة عَن الصَّلَاة الْوُسْطَى فَقَالَ: سأقرأ عَلَيْك الْقُرْآن حَتَّى تعرفها أَلَيْسَ يَقُول الله فِي كِتَابه (أقِم الصَّلَاة لدلوك الشَّمْس) (الْإِسْرَاء الاية ٧٨) الظّهْر (إِلَى غسق اللَّيْل) الْمغرب (وَمن بعد صَلَاة الْعشَاء ثَلَاث عورات لكم) (النُّور الْآيَة ٥٨) لعتمة وَيَقُول (إِن الْقُرْآن الْفجْر كَانَ مشهودا) (الْإِسْرَاء الْآيَة ٧٨) الصُّبْح ثمَّ قَالَ {حَافظُوا على الصَّلَوَات وَالصَّلَاة الْوُسْطَى وَقومُوا لله قَانِتِينَ} هِيَ الْعَصْر هِيَ الْعَصْر
O, Ebû Hureyre'ye orta namazı sordu; [Ebû Hureyre] şöyle dedi: "Onu tanıman için sana Kur'an'ı okuyacağım: Allah Kitabında (أقِم الصَّلَاة لدلوك الشَّمْس) (الْإِسْرَاء الاية ٧٨) “Güneşin batıya kaymasından... namazı kıl” buyurmuyor mu? [Bu] öğledir. (إِلَى غسق اللَّيْل) “...gecenin karanlığına kadar” [Bu] akşamdır. (وَمن بعد صَلَاة الْعشَاء ثَلَاث عورات لكم) (النُّور الْآيَة ٥٨) “...ve yatsı namazından sonra; sizin için üç mahrem vakittir” [Bu] yatsıdır. Ve: (إِن الْقُرْآن الْفجْر كَانَ مشهودا) (الْإِسْرَاء الْآيَة ٧٨) “Şüphesiz sabah Kur'an'ı şahitlidir” buyuruyor; [bu da] sabahtır. Sonra: {حَافظُوا على الصَّلَوَات وَالصَّلَاة الْوُسْطَى وَقومُوا لله قَانِتِينَ} “Namazlara ve orta namaza devam edin ve gönülden boyun eğerek Allah'ın huzurunda durun” buyuruyor. O ikindidir, o ikindidir!"
وَأخرج ابْن سعد وَالْبَزَّار وَابْن جرير وَالطَّبَرَانِيّ وَالْبَغوِيّ فِي مُعْجَمه عَن كهيل بن حَرْمَلَة قَالَ سُئِلَ أَبُو هُرَيْرَة عَن الصَّلَاة الْوُسْطَى فَقَالَ: اخْتَلَفْنَا فِيهَا كَمَا اختلفتم فِيهَا وَنحن بِفنَاء بَيت رَسُول الله ﷺ وَفينَا الرجل الصَّالح أَبُو هَاشم بن عتبَة بن عبد شمس فَقَالَ: أَنا أعلم لكم ذَلِك فَقَامَ فَاسْتَأْذن على رَسُول الله ﷺ فَدخل عَلَيْهِ ثمَّ خرج إِلَيْنَا فَقَالَ: أخبرنَا انها صَلَاة الْعَصْر
İbn Sa'd, el-Bezzâr, İbn Cerîr, et-Taberânî ve Mu'cem'inde el-Begavî, Kuheyl b. Harmele'den naklettiler, o şöyle dedi: Ebû Hureyre'ye orta namaz soruldu; şöyle dedi: "Biz de Resûlullah'ın (sallallâhu aleyhi ve sellem) evinin avlusundayken sizin onda ihtilaf ettiğiniz gibi ihtilaf etmiştik. İçimizde salih bir zât olan Ebû Hâşim b. Utbe b. Abdişems vardı. 'Ben bunu sizin için öğrenirim' dedi; kalkıp Resûlullah'tan (sallallâhu aleyhi ve sellem) izin istedi, yanına girdi, sonra yanımıza çıkıp: 'Bize onun ikindi namazı olduğunu haber verdi' dedi."
وَأخرج ابْن جرير عَن إِبْرَاهِيم بن يزِيد الدِّمَشْقِي قَالَ كنت جَالِسا عِنْد عبد الْعَزِيز بن مَرْوَان فَقَالَ: يَا فلَان اذْهَبْ إِلَى فلَان فَقل لَهُ: أَي شَيْء سَمِعت من رَسُول الله ﷺ فِي الصَّلَاة الْوُسْطَى فَقَالَ رجل جَالس: أَرْسلنِي أَبُو بكر وَعمر وَأَنا غُلَام صَغِير أسأله عَن الصَّلَاة الْوُسْطَى فَأخذ أُصْبُعِي الصَّغِيرَة فَقَالَ: هَذِه الْفجْر وَقبض الَّتِي تَلِيهَا وَقَالَ: هَذِه الظّهْر ثمَّ قبض الابهام فَقَالَ: هَذِه الْمغرب ثمَّ قبض الَّتِي تَلِيهَا فَقَالَ: هَذِه الْعشَاء ثمَّ قَالَ: أَي أصابعك بقيت فَقلت الْوُسْطَى
İbn Cerîr, İbrâhîm b. Yezîd ed-Dımaşkî'den nakletti, o şöyle dedi: Abdülazîz b. Mervân'ın yanında oturuyordum. [Abdülazîz]: "Ey falan! Filana git ve ona: 'Resûlullah'tan (sallallâhu aleyhi ve sellem) orta namaz hakkında ne işittin?' diye sor" dedi. Orada oturan bir adam şöyle dedi: "Ben küçük bir çocukken Ebû Bekir ve Ömer beni orta namazı sormam için [Peygamber'e] göndermişlerdi. Küçük parmağımı tuttu ve: 'Bu sabah [namazıdır]' dedi; yanındakini tuttu ve: 'Bu öğledir' dedi; sonra başparmağı tuttu ve: 'Bu akşamdır' dedi; sonra yanındakini tuttu ve: 'Bu yatsıdır' dedi; sonra: 'Hangi parmağın kaldı?' buyurdu. Ben de: 'Orta [parmak]' dedim."
فَقَالَ: أَي الصَّلَاة بقيت فَقلت: الْعَصْر
Bunun üzerine: "Hangi namaz kaldı?" buyurdu. Ben de: "İkindi" dedim.
فَقَالَ: هِيَ الْعَصْر
Bunun üzerine: "O, ikindidir" buyurdu.
وَأخرج الْبَزَّار بِسَنَد صَحِيح عَن ابْن عَبَّاس
el-Bezzâr sahih bir senetle İbn Abbâs'tan nakletti:
أَن النَّبِي ﷺ قَالَ الصَّلَاة الْوُسْطَى صَلَاة الْعَصْر
Peygamber (sallallâhu aleyhi ve sellem): "Orta namaz, ikindi namazıdır" buyurmuştur.
وَأخرج ابْن جرير وَالطَّبَرَانِيّ عَن أبي مَالك الْأَشْعَرِيّ قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ الصَّلَاة الْوُسْطَى صَلَاة الْعَصْر
İbn Cerîr ve et-Taberânî, Ebû Mâlik el-Eş'arî'den naklettiler, o şöyle dedi: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem): "Orta namaz, ikindi namazıdır" buyurdu.
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن الْحسن أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ: الصَّلَاة الْوُسْطَى صَلَاة الْعَصْر
İbn Ebî Şeybe, el-Hasan'dan nakletti: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem): "Orta namaz, ikindi namazıdır" buyurmuştur.
وَأخرج ابْن جرير عَن عُرْوَة قَالَ: كَانَ فِي مصحف عَائِشَة ((حَافظُوا على الصَّلَوَات وَالصَّلَاة الْوُسْطَى وَهِي صَلَاة الْعَصْر))
İbn Cerîr, Urve'den nakletti, o şöyle dedi: Âişe'nin Mushaf'ında: ((حَافظُوا على الصَّلَوَات وَالصَّلَاة الْوُسْطَى وَهِي صَلَاة الْعَصْر)) "(Namazlara ve orta namaza -ki o ikindi namazıdır- devam edin)" [şeklinde] yazılıydı.
وَأخرج وَكِيع عَن حميدة قَالَت: قَرَأت فِي مصحف عَائِشَة (حَافظُوا على الصَّلَوَات وَالصَّلَاة الْوُسْطَى صَلَاة الْعَصْر)
Vekî', Humeyde'den nakletti, o şöyle dedi: Âişe'nin Mushaf'ında: (حَافظُوا على الصَّلَوَات وَالصَّلَاة الْوُسْطَى صَلَاة الْعَصْر) "(Namazlara ve orta namaz olan ikindi namazına devam edin)" [şeklinde] okudum.
وَأخرج ابْن أبي دَاوُد عَن قبيصَة بن ذُؤَيْب قَالَ فِي مصحف عَائِشَة (حَافظُوا على الصَّلَوَات وَالصَّلَاة الْوُسْطَى وَالصَّلَاة الْوُسْطَى صَلَاة الْعَصْر)
İbn Ebî Dâvûd, Kabîsa b. Züeyb'den nakletti, o şöyle dedi: Âişe'nin Mushaf'ında: (حَافظُوا على الصَّلَوَات وَالصَّلَاة الْوُسْطَى وَالصَّلَاة الْوُسْطَى صَلَاة الْعَصْر) "(Namazlara ve orta namaza devam edin; orta namaz da ikindi namazıdır)" [şeklinde yazılıydı].
وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَأَبُو عبيد عَن زِيَاد بن أبي مَرْيَم
Saîd b. Mansûr ve Ebû Ubeyd, Ziyâd b. Ebî Meryem'den naklettiler:
أَن عَائِشَة أمرت بمصحف لَهَا أَن يكْتب وَقَالَت: إِذا بَلغْتُمْ {حَافظُوا على الصَّلَوَات} فَلَا تكتبوها حَتَّى تؤذنوني فَلَمَّا أَخْبرُوهَا أَنهم قد بلغُوا قَالَت: اكتبوها وَالصَّلَاة الْوُسْطَى صَلَاة الْعَصْر
Âişe, kendisi için bir Mushaf yazılmasını emretti ve: "{حَافظُوا على الصَّلَوَات} “Namazlara devam edin” [ayetine] geldiğinizde bana bildirmeden onu yazmayın" dedi. Oraya geldiklerini kendisine haber verdiklerinde: "Onu; 'Ve orta namaza, ikindi namazına [devam edin]' şeklinde yazın" dedi.
وَأخرج ابْن جرير والطَّحَاوِي وَالْبَيْهَقِيّ عَن عَمْرو بن رَافع قَالَ: كَانَ مَكْتُوبًا فِي مصحفة حَفْصَة (حَافظُوا على الصَّلَوَات وَالصَّلَاة وَالْوُسْطَى وَهِي صَلَاة الْعَصْر وَقومُوا لله قَانِتِينَ)
İbn Cerîr, et-Tahâvî ve el-Beyhakî, Amr b. Râfi'den naklettiler, o şöyle dedi: Hafsa'nın Mushaf'ında: (حَافظُوا على الصَّلَوَات وَالصَّلَاة وَالْوُسْطَى وَهِي صَلَاة الْعَصْر وَقومُوا لله قَانِتِينَ) "(Namazlara ve orta namaza -ki o ikindi namazıdır- devam edin ve gönülden boyun eğerek Allah'ın huzurunda durun)" yazılıydı.
وَأخرج الْمحَامِلِي عَن ربيعَة بن أبي عبد الرَّحْمَن
el-Mehâmilî, Rebîa b. Ebî Abdirrahmân'dan nakletti:
سَمِعت السَّائِب بن يزِيد تَلا هَذِه الْآيَة (حَافظُوا على الصَّلَوَات وَالصَّلَاة الْوُسْطَى صَلَاة الْعَصْر)
Sâib b. Yezîd'in şu ayeti: (حَافظُوا على الصَّلَوَات وَالصَّلَاة الْوُسْطَى صَلَاة الْعَصْر) "(Namazlara ve orta namaz olan ikindi namazına devam edin)" şeklinde okuduğunu işittim.
وَأخرج أَبُو عبيد فِي فضائله وَابْن الْمُنْذر عَن عبد الرَّحْمَن بن أبي ليلى عَن أبيّ بن كَعْب
Ebû Ubeyd Fedâil'inde ve İbnü'l-Münzir, Abdurrahmân b. Ebî Leylâ vasıtasıyla Übey b. Ka'b'dan naklettiler:
أَنه كَانَ يقْرؤهَا (حَافظُوا على الصَّلَوَات وَالصَّلَاة الْوُسْطَى صَلَاة الْعَصْر)
O, bunu: (حَافظُوا على الصَّلَوَات وَالصَّلَاة الْوُسْطَى صَلَاة الْعَصْر) "(Namazlara ve orta namaz olan ikindi namazına devam edin)" şeklinde okurdu.
وَخرج أَبُو عبيد وَعبد بن حميد وَالْبُخَارِيّ فِي تَارِيخه وَابْن جرير والطَّحَاوِي من طَرِيق رزين بن عبيد
Ebû Ubeyd, Abd b. Humeyd, Târîh'inde el-Buhârî, İbn Cerîr ve et-Tahâvî, Razîn b. Ubeyd yoluyla naklettiler:
أَنه سمع ابْن عَبَّاس يقْرؤهَا (وَالصَّلَاة الْوُسْطَى صَلَاة الْعَصْر)
O, İbn Abbâs'ın bunu: (وَالصَّلَاة الْوُسْطَى صَلَاة الْعَصْر) "(Ve orta namaz olan ikindi namazına)" şeklinde okuduğunu işitmiştir.
وَأخرج وَكِيع وَالْفِرْيَابِي وسُفْيَان بن عَيْنِيَّة وَسَعِيد بن مَنْصُور ومسدد فِي مُسْنده وَابْن أبي شيبَة وَعبد بن حميد وَابْن جرير وَالْبَيْهَقِيّ فِي الشّعب من طرق عَن عَليّ بن أبي
Vekî', el-Firyâbî, Süfyân b. Uyeyne, Saîd b. Mansûr, Müsned'inde Müsedded, İbn Ebî Şeybe, Abd b. Humeyd, İbn Cerîr ve Şuab'da el-Beyhakî çeşitli yollarla Ali b. Ebî
طَالب قَالَ: الصَّلَاة الْوُسْطَى صَلَاة الْعَصْر الَّتِي فرط بهَا سُلَيْمَان حَتَّى تَوَارَتْ بالحجاب
Tâlib'den naklettiler, o şöyle dedi: "Orta namaz; Süleyman'ın, [güneş] perdenin arkasına saklanıncaya kadar kaçırdığı ikindi namazıdır."
وَأخرج وَكِيع وسُفْيَان وَسَعِيد بن مَنْصُور وَعبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر من طرق عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: الصَّلَاة الْوُسْطَى صَلَاة الْعَصْر
Vekî', Süfyân, Saîd b. Mansûr, Abd b. Humeyd, İbn Cerîr ve İbnü'l-Münzir çeşitli yollarla İbn Abbâs'tan naklettiler, o şöyle dedi: "Orta namaz, ikindi namazıdır."
وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَسَعِيد بن مَنْصُور وَابْن أبي شيبَة وَعبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَالْبَيْهَقِيّ من طرق عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: الصَّلَاة الْوُسْطَى صَلَاة الْعَصْر
Abdürrezzâk, Saîd b. Mansûr, İbn Ebî Şeybe, Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve el-Beyhakî çeşitli yollarla Ebû Hureyre'den naklettiler, o şöyle dedi: "Orta namaz, ikindi namazıdır."
وَأخرج عبد بن حميد والطَّحَاوِي من طَرِيق أبي قلَابَة قَالَ: كَانَت فِي مصحف أبي بن كَعْب (حَافظُوا على الصَّلَوَات وَالصَّلَاة الْوُسْطَى وَهِي صَلَاة الْعَصْر) وَأخرجه ابْن أبي شيبَة من طَرِيق أبي قلَابَة عَن أبي الْمُهلب بن أبيّ بن كَعْب
Abd b. Humeyd ve et-Tahâvî, Ebû Kılâbe yoluyla naklettiler, o şöyle dedi: Übey b. Ka'b'ın Mushaf'ında: (حَافظُوا على الصَّلَوَات وَالصَّلَاة الْوُسْطَى وَهِي صَلَاة الْعَصْر) "(Namazlara ve orta namaza -ki o ikindi namazıdır- devam edin)" [şeklinde] yazılıydı. İbn Ebî Şeybe de bunu Ebû Kılâbe yoluyla Ebü'l-Mühelleb b. Übey b. Ka'b'dan nakletmiştir.
وَأخرج ابْن جرير والطَّحَاوِي من طَرِيق سَالم عَن أَبِيه عبد الله بن عمر قَالَ: الصَّلَاة الْوُسْطَى صَلَاة الْعَصْر
İbn Cerîr ve et-Tahâvî, Sâlim yoluyla babası Abdullah b. Ömer'den naklettiler, o şöyle dedi: "Orta namaz, ikindi namazıdır."
وَأخرج عبد بن حميد عَن ابْن عمر أَنه قَرَأَ (حَافظُوا على الصَّلَوَات وَالصَّلَاة الْوُسْطَى صَلَاة الْعَصْر)
Abd b. Humeyd, İbn Ömer'den nakletti; o [bu ayeti]: (حَافظُوا على الصَّلَوَات وَالصَّلَاة الْوُسْطَى صَلَاة الْعَصْر) "(Namazlara ve orta namaz olan ikindi namazına devam edin)" şeklinde okumuştur.
وَأخرج البُخَارِيّ فِي تَارِيخه وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر عَن أبي أَيُّوب قَالَ: الصَّلَاة الْوُسْطَى صَلَاة الْعَصْر
Târîh'inde el-Buhârî, İbn Cerîr ve İbnü'l-Münzir, Ebû Eyyûb'dan naklettiler, o şöyle dedi: "Orta namaz, ikindi namazıdır."
وَأخرج ابْن الْمُنْذر وَالطَّبَرَانِيّ عَن زيد بن ثَابت قَالَ: الصَّلَاة الْوُسْطَى صَلَاة الْعَصْر
İbnü'l-Münzir ve et-Taberânî, Zeyd b. Sâbit'ten naklettiler, o şöyle dedi: "Orta namaz, ikindi namazıdır."
وَأخرج ابْن الْمُنْذر والطَّحَاوِي عَن أبي سعيد الْخُدْرِيّ قَالَ: الصَّلَاة الْوُسْطَى الْعَصْر
İbnü'l-Münzir ve et-Tahâvî, Ebû Saîd el-Hudrî'den naklettiler, o şöyle dedi: "Orta namaz, ikindidir."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَابْن الْمُنْذر عَن أم سَلمَة قَالَت: الصَّلَاة الْوُسْطَى صَلَاة الْعَصْر
İbn Ebî Şeybe ve İbnü'l-Münzir, Ümmü Seleme'den naklettiler, o şöyle dedi: "Orta namaz, ikindi namazıdır."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَابْن جرير من طرق عَن عَائِشَة قَالَت: الصَّلَاة الْوُسْطَى الْعَصْر
İbn Ebî Şeybe ve İbn Cerîr çeşitli yollarla Âişe'den naklettiler, o şöyle dedi: "Orta namaz, ikindidir."
وَأخرج الدمياطي عَن عبد الله بن عَمْرو قَالَ: الصَّلَاة الْوُسْطَى صَلَاة الْعَصْر
ed-Dimyâtî, Abdullah b. Amr'dan nakletti, o şöyle dedi: "Orta namaz, ikindi namazıdır."
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَالْبَيْهَقِيّ من طَرِيق نَافِع عَن حَفْصَة زوج النَّبِي ﷺ أَنا قَالَت لكاتب مصحفها إِذْ بلغت مَوَاقِيت الصَّلَاة فَأَخْبرنِي حَتَّى أخْبرك بِمَا سَمِعت من رَسُول الله ﷺ فَأَخْبرهَا قَالَت: اكْتُبْ فَإِنِّي سَمِعت رَسُول الله ﷺ يقْرَأ (حَافظُوا على الصَّلَوَات وَالصَّلَاة الْوُسْطَى وَهِي صَلَاة الْعَصْر)
Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve el-Beyhakî, Nâfi' yoluyla Peygamber'in (sallallâhu aleyhi ve sellem) eşi Hafsa'dan naklettiler; o, Mushaf'ını yazan kâtibe: "Namaz vakitlerine geldiğinde bana haber ver ki Resûlullah'tan (sallallâhu aleyhi ve sellem) ne işittiysem sana bildireyim" demiştir. [Kâtip] ona haber verince: "Yaz, zira ben Resûlullah'ın (sallallâhu aleyhi ve sellem): (حَافظُوا على الصَّلَوَات وَالصَّلَاة الْوُسْطَى وَهِي صَلَاة الْعَصْر) '(Namazlara ve orta namaza -ki o ikindi namazıdır- devam edin)' şeklinde okuduğunu işittim" dedi.
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير عَن قَتَادَة قَالَ: كُنَّا نُحدث أَن الصَّلَاة الْوُسْطَى صَلَاة الْعَصْر قبلهَا صلاتان من النَّهَار وَبعدهَا صلاتان من اللَّيْل
Abd b. Humeyd ve İbn Cerîr, Katâde'den naklettiler, o şöyle dedi: "Bize orta namazın ikindi namazı olduğu rivayet edilirdi; ondan önce gündüzün iki namazı, ondan sonra da gecenin iki namazı vardır."
وَأخرج وَكِيع وَابْن أبي شيبَة فِي المُصَنّف وَعبد بن حميد عَن سَالم بن عبد الله أَن حَفْصَة أم الْمُؤمنِينَ قَالَت: الْوُسْطَى صَلَاة الْعَصْر
Vekî', el-Musannef'te İbn Ebî Şeybe ve Abd b. Humeyd, Sâlim b. Abdillâh'tan naklettiler: Müminlerin annesi Hafsa: "Orta [namaz], ikindi namazıdır" demiştir.
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن ابْن مَسْعُود قَالَ: الْوُسْطَى هِيَ الْعَصْر
İbn Ebî Şeybe, İbn Mes'ûd'dan nakletti, o şöyle dedi: "Orta [namaz], ikindidir."
وَأخرج الطَّحَاوِيّ عَن أبي عبد الرَّحْمَن عبيد الله بن مُحَمَّد بن عَائِشَة قَالَ: إِن آدم لما أَتَت عَلَيْهِ عين الْفجْر صلى رَكْعَتَيْنِ فَصَارَت الصُّبْح وفدى اسحق عِنْد الظّهْر فصلى إِبْرَاهِيم أَرْبعا فَصَارَت الظّهْر وَبعث عَزِيز فَقيل لَهُ: كم لَبِثت قَالَ: يَوْمًا فَرَأى الشَّمْس فَقَالَ: أَو بعض يَوْم فصلى أَربع رَكْعَات فَصَارَت الْعَصْر وَغفر لداود عِنْد الْمغرب فَقَامَ فصلى أَربع رَكْعَات فجهد فَجَلَسَ فِي الثَّالِثَة فَصَارَت الْمغرب ثَلَاثًا وَأول من صلى الْعشَاء الْآخِرَة نَبينَا ﷺ فَلذَلِك قَالُوا: الْوُسْطَى هِيَ صَلَاة الْعَصْر
et-Tahâvî, Ebû Abdirrahmân Ubeydullâh b. Muhammed b. Âişe'den nakletti, o şöyle dedi: "Âdem'e fecrin ilk ışığı ulaştığında iki rekât kıldı; böylece sabah namazı oldu. İshak öğle vakti kurban edilmekten kurtarıldı, bunun üzerine İbrâhim dört rekât kıldı; böylece öğle namazı oldu. Uzeyr diriltildi ve kendisine: 'Ne kadar kaldın?' denildi, o: 'Bir gün' dedi; güneşi görünce: 'Veya bir günün bir kısmı' dedi ve dört rekât kıldı; böylece ikindi namazı oldu. Dâvûd akşam vaktinde bağışlandı; kalkıp dört rekât kılmak istedi ancak yorulup üçüncüde oturdu; böylece akşam namazı üç rekât oldu. Son yatsı namazını ilk kılan ise Peygamberimiz (sallallâhu aleyhi ve sellem) olmuştur. İşte bundan dolayı: 'Orta [namaz], ikindi namazıdır' dediler."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن سعيد بن جُبَير قَالَ: هِيَ الْعَصْر
İbn Ebî Şeybe, Saîd b. Cübeyr'den nakletti, o şöyle dedi: "O, ikindidir."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن الضَّحَّاك قَالَ: الصَّلَاة الْوُسْطَى صَلَاة الْعَصْر
İbn Ebî Şeybe, ed-Dahhâk'tan nakletti, o şöyle dedi: "Orta namaz, ikindi namazıdır."
وَأخرج عبد الرَّزَّاق عَن ابْن سِيرِين قَالَ: سَأَلت عُبَيْدَة عَن الصَّلَاة الْوُسْطَى فَقَالَ: هِيَ الْعَصْر
Abdürrezzâk, İbn Sîrîn'den nakletti, o şöyle dedi: Ubeyde'ye orta namazı sordum; "O, ikindidir" dedi.
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم بِسَنَد حسن عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: الصَّلَاة الْوُسْطَى الْمغرب
İbn Ebî Hâtim hasen bir senetle İbn Abbâs'tan nakletti, o şöyle dedi: "Orta namaz, akşamdır."
وَأخرج ابْن جرير عَن قبيصَة بن ذُؤَيْب قَالَ: الصَّلَاة الوسطة صَلَاة الْمغرب أَلا ترى أَنَّهَا لَيست باقلها وَلَا أَكْثَرهَا وَلَا تقصر فِي السّفر وَأَن رَسُول الله ﷺ لم يؤخرها عَن وَقتهَا وَلم يعجلها
İbn Cerîr, Kabîsa b. Züeyb'den nakletti, o şöyle dedi: "Orta namaz akşam namazıdır; görmez misin ki o [rekâtça] ne onların en azı ne de en çoğudur, yolculukta kısaltılmaz ve Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) onu vaktinden ne geciktirmiş ne de öne almıştır."
وَأخرج عبد بن حميد عَن مُحَمَّد بن سِيرِين قَالَ: سَأَلَ رجل زيد بن ثَابت عَن الصَّلَاة الْوُسْطَى قَالَ: حَافظ على الصَّلَوَات تدركها
Abd b. Humeyd, Muhammed b. Sîrîn'den nakletti, o şöyle dedi: Bir adam Zeyd b. Sâbit'e orta namazı sordu; o da: "Namazlara devam et, ona yetişirsin" dedi.
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَعبد بن حميد عَن الرّبيع بن خَيْثَم
İbn Ebî Şeybe ve Abd b. Humeyd, er-Rebî' b. Huseym'den naklettiler:
أَن سَائِلًا سَأَلَهُ عَن الصَّلَاة الْوُسْطَى قَالَ: حَافظ عَلَيْهِنَّ فَإنَّك إِن فعلت أصبتها إِنَّمَا هِيَ وَاحِدَة مِنْهُنَّ
Bir soran ona orta namazı sordu; o da: "Onlara [beş vakit namaza] devam et; zira böyle yaparsan ona mutlaka isabet edersin, o ancak onlardan biridir" dedi.
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن ابْن سِيرِين قَالَ: سُئِلَ شُرَيْح عَن الصَّلَاة الْوُسْطَى فَقَالَ: حَافظُوا عَلَيْهَا تصيبوها
İbn Ebî Şeybe, İbn Sîrîn'den nakletti, o şöyle dedi: Şüreyh'e orta namaz soruldu; "Onlara devam edin, ona isabet edersiniz" dedi.
وَأما قَوْله تَعَالَى: {وَقومُوا لله قَانِتِينَ}
Yüce Allah'ın: {وَقومُوا لله قَانِتِينَ} “...ve gönülden boyun eğerek Allah'ın huzurunda durun” buyruğuna gelince:
وَأخرج وَكِيع وَأحمد وَسَعِيد بن مَنْصُور وَعبد بن حميد وَالْبُخَارِيّ وَمُسلم وَأَبُو دَاوُد وَالتِّرْمِذِيّ وَالنَّسَائِيّ وَابْن جرير وَابْن خُزَيْمَة والطَّحَاوِي وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم وَابْن حبَان وَالطَّبَرَانِيّ وَالْبَيْهَقِيّ عَن زيد بن أسلم قَالَ: كُنَّا نتكلم على عهد رَسُول الله ﷺ فِي الصَّلَاة يكلم الرجل منا صَاحبه وَهُوَ إِلَى جنبه فِي الصَّلَاة حَتَّى نزلت {وَقومُوا لله قَانِتِينَ} فَأمرنَا بِالسُّكُوتِ ونهينا عَن الْكَلَام
Vekî', Ahmed, Saîd b. Mansûr, Abd b. Humeyd, el-Buhârî, Müslim, Ebû Dâvûd, et-Tirmizî, en-Nesâî, İbn Cerîr, İbn Huzeyme, et-Tahâvî, İbnü'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim, İbn Hibbân, et-Taberânî ve el-Beyhakî; Zeyd b. Erkam'dan (metinde: Zeyd b. Eslem) naklettiler, o şöyle dedi: "Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) döneminde namazda konuşurduk; namazdayken kişi yanındaki arkadaşıyla konuşurdu. Nihayet: {وَقومُوا لله قَانِتِينَ} “...ve gönülden boyun eğerek Allah'ın huzurunda durun” [ayeti] indi. Bunun üzerine bize susmamız emredildi ve konuşmaktan nehyolunduk."
وَأخرج الطَّبَرَانِيّ عَن ابْن عَبَّاس فِي قَول الله {وَقومُوا لله قَانِتِينَ} قَالَ: كَانُوا يَتَكَلَّمُونَ فِي الصَّلَاة يَجِيء الرجل إِلَيْهِ وَهُوَ فِي الصَّلَاة فيكلمه بحاجته فنهوا عَن الْكَلَام
et-Taberânî, İbn Abbâs'tan Allah'ın: {وَقومُوا لله قَانِتِينَ} “...ve gönülden boyun eğerek Allah'ın huzurunda durun” buyruğu hakkında nakletti, o şöyle dedi: "Namazda konuşurlardı; kişi namazdayken [bir başkası] yanına gelir ve ona ihtiyacını söylerdi; [bu ayetle] konuşmaktan nehyedildiler."
وَأخرج ابْن جرير وَابْن الْمُنْذر عَن عِكْرِمَة
İbn Cerîr ve İbnü'l-Münzir, İkrime'den naklettiler:
مثله
Aynısını [rivayet etti].
وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَعبد بن حميد عَن مُحَمَّد بن كَعْب قَالَ: قدم رَسُول الله صلى الله ليه وَسلم الْمَدِينَة وَالنَّاس يَتَكَلَّمُونَ فِي الصَّلَاة فِي حوائجهم كَمَا تكلم أهل الْكتاب فِي الصَّلَاة فِي حوائجهم حَتَّى نزلت هَذِه الْآيَة {وَقومُوا لله قَانِتِينَ} فتركوا الْكَلَام
Saîd b. Mansûr ve Abd b. Humeyd, Muhammed b. Ka'b'dan naklettiler, o şöyle dedi: "Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) Medine'ye geldiğinde, Ehl-i Kitab'ın namazda ihtiyaçlarını konuşması gibi insanlar da namazda ihtiyaçları hakkında konuşuyorlardı. Nihayet bu: {وَقومُوا لله قَانِتِينَ} “...ve gönülden boyun eğerek Allah'ın huzurunda durun” ayeti indi; bunun üzerine konuşmayı bıraktılar."
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير عَن عَطِيَّة قَالَ: كَانَ يأمرون فِي الصَّلَاة بحوائجهم حَتَّى أنزلت {وَقومُوا لله قَانِتِينَ} فتركوا الْكَلَام فِي الصَّلَاة
Abd b. Humeyd ve İbn Cerîr, Atıyye'den naklettiler, o şöyle dedi: "{وَقومُوا لله قَانِتِينَ} “...ve gönülden boyun eğerek Allah'ın huzurunda durun” [ayeti] indirilinceye kadar namazda ihtiyaçlarını emrederlerdi; [ayetten sonra] namazda konuşmayı bıraktılar."
وَأخرج عبد الرَّزَّاق فِي المُصَنّف وَعبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر عَن مُجَاهِد قَالَ: كَانُوا يَتَكَلَّمُونَ فِي الصَّلَاة وَكَانَ الرجل يَأْمر أَخَاهُ بِالْحَاجةِ فَأنْزل الله {وَقومُوا لله قَانِتِينَ} فَقطعُوا الْكَلَام فالقنوت السُّكُوت والقنوت الطَّاعَة
el-Musannef'te Abdürrezzâk, Abd b. Humeyd, İbn Cerîr ve İbnü'l-Münzir, Mücâhid'den naklettiler, o şöyle dedi: "Namazda konuşurlardı; kişi kardeşine ihtiyacını emrederdi. Bunun üzerine Allah: {وَقومُوا لله قَانِتِينَ} “...ve gönülden boyun eğerek Allah'ın huzurunda durun” [ayetini] indirdi; onlar da konuşmayı kestiler. Kunût (قُنُوت), susmak demektir; kunût, itaat demektir."
وَأخرج ابْن جرير من طَرِيق السّديّ عَن مرّة عَن ابْن مَسْعُود قَالَ كُنَّا نقوم فِي الصَّلَاة فنتكلم ويسارر الرجل صَاحبه ويخبره ويردون عَلَيْهِ إِذا سلم حَتَّى أتيت أَنا فَسلمت فَلم يردوا عَليّ السَّلَام فَاشْتَدَّ ذَلِك عليّ فَلَمَّا قضى النَّبِي ﷺ صلَاته قَالَ: إِنَّه لم يَمْنعنِي أَن أرد عَلَيْك السَّلَام إِلَّا أَن أمرنَا أَن نقوم قَانِتِينَ لَا نتكلم فِي الصَّلَاة والقنوت السُّكُوت
İbn Cerîr, es-Süddî yoluyla Mürre'den, o da İbn Mes'ûd'dan nakletti, o şöyle dedi: "Namazda durur konuşurduk; kişi arkadaşına fısıldar ve haber verirdi; selam verdiğinde selamını alırlardı. Nihayet ben geldim ve selam verdim, selamımı almadılar; bu bana çok ağır geldi. Peygamber (sallallâhu aleyhi ve sellem) namazını bitirince şöyle buyurdu: 'Selamını almama, namazda konuşmayıp gönülden boyun eğerek durmamızın (kānitîn) bize emredilmesinden başka bir şey engel olmadı.' Kunût ise susmaktır."