وَأخرج ابْن جرير من طَرِيق زر عَن ابْن مَسْعُود قَالَ كُنَّا نتكلم فِي الصَّلَاة فَسلمت على النَّبِي ﷺ فَلم يرد عَليّ فَلَمَّا انْصَرف قَالَ: قد أحدث الله أَن لَا تتكلموا فِي الصَّلَاة وَنزلت هَذِه الْآيَة {وَقومُوا لله قَانِتِينَ}
İbn Cerîr, Zirr yoluyla İbn Mes'ûd'dan nakletti, o şöyle dedi: "Namazda konuşurduk. Peygamber'e (sallallâhu aleyhi ve sellem) selam verdim, bana karşılık vermedi. [Namazdan] çıkınca: 'Allah, namazda konuşmamanızı yeni bir hüküm olarak koydu' buyurdu ve bu: {وَقومُوا لله قَانِتِينَ} “...ve gönülden boyun eğerek Allah'ın huzurunda durun” ayeti indi."
وَأخرج ابْن جرير من طَرِيق كُلْثُوم بن المصطلق عَن ابْن مَسْعُود قَالَ: إِن النَّبِي ﷺ كَانَ عوّدني أَن يرد عليّ السَّلَام فِي الصَّلَاة فَأَتَيْته ذَات يَوْم فَسلمت فَلم يرد عَليّ
İbn Cerîr, Külsûm b. el-Mustalik yoluyla İbn Mes'ûd'dan nakletti, o şöyle dedi: "Peygamber (sallallâhu aleyhi ve sellem) namazdayken selamımı almaya beni alıştırmıştı. Bir gün yanına geldim ve selam verdim, bana karşılık vermedi."
وَقَالَ: إِن الله يحدث من أمره مَا شَاءَ وَإنَّهُ قد أحدث لكم فِي الصَّلَاة أَن لَا يتَكَلَّم أحد إِلَّا بِذكر الله وَمَا يَنْبَغِي من تَسْبِيح وتمجيد {وَقومُوا لله قَانِتِينَ}
Ve şöyle buyurdu: "Allah, emrinden dilediğini yeni bir hüküm olarak koyar. Şüphesiz O, namazda Allah'ın zikri ve yapılması gereken tesbih ile temcidden başka hiçbir şey konuşmamanızı size yeni bir hüküm kılmıştır: {وَقومُوا لله قَانِتِينَ} “...ve gönülden boyun eğerek Allah'ın huzurunda durun”."
وَأخرج عبد بن حميد وَأَبُو يعلى من طَرِيق الْمسيب عَن ابْن مَسْعُود قَالَ: كُنَّا يسلم بَعْضنَا على بعض فِي الصَّلَاة فمررت برَسُول الله ﷺ فَسلمت عَلَيْهِ فَلم يرد عَليّ فَوَقع فِي نَفسِي أَنه نزل فيّ شَيْء فَلَمَّا قضى النَّبِي ﷺ صلَاته قَالَ وَعَلَيْك السَّلَام أَيهَا الْمُسلم وَرَحْمَة الله إِن الله يحدث فِي أمره مَا يَشَاء فَإِذا كُنْتُم فِي الصَّلَاة فاقنتوا وَلَا تتكلموا
Abd b. Humeyd ve Ebû Ya'lâ, el-Müseyyeb yoluyla İbn Mes'ûd'dan naklettiler, o şöyle dedi: "Biz namazda birbirimize selam verirdik. Resûlullah'a (sallallâhu aleyhi ve sellem) uğradım ve ona selam verdim, selamımı almadı. İçime, hakkımda bir şey indiği [düşüncesi] düştü. Peygamber (sallallâhu aleyhi ve sellem) namazını bitirince: 'Ve aleykesselâm ey Müslim ve rahmetullâh. Allah, emrinde dilediğini yeni bir hüküm olarak koyar. Namazda olduğunuz vakit kunût edin (susup boyun eğin) ve konuşmayın' buyurdu."
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن ابْن مَسْعُود قَالَ: القانت الَّذِي يطع الله وَرَسُوله
İbn Ebî Hâtim, İbn Mes'ûd'dan nakletti, o şöyle dedi: "Kānit (قَانِت), Allah'a ve Resûlü'ne itaat eden kimsedir."
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن ابْن عَبَّاس فِي قَوْله {وَقومُوا لله قَانِتِينَ} قَالَ: مصلين
İbn Ebî Hâtim, İbn Abbâs'tan O'nun: {وَقومُوا لله قَانِتِينَ} “...ve gönülden boyun eğerek Allah'ın huzurunda durun” buyruğu hakkında nakletti, o: "[Yani] namaz kılanlar olarak" dedi.
وَأخرج ابْن جرير عَن ابْن عَبَّاس فِي الْآيَة قَالَ: كل أهل دين يقومُونَ فِيهَا عاصين فَقومُوا أَنْتُم لله مُطِيعِينَ
İbn Cerîr, İbn Abbâs'tan ayet hakkında nakletti, o şöyle dedi: "Her din ehli kendi [ibadetlerinde] isyankâr olarak dururlar; siz ise Allah'a itaat ediciler olarak durun."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة فِي الصِّنْف عَن الضَّحَّاك فِي قَوْله {وَقومُوا لله قَانِتِينَ} قَالَ: مُطِيعِينَ لله فِي الْوضُوء
İbn Ebî Şeybe el-Musannef'te ed-Dahhâk'tan O'nun: {وَقومُوا لله قَانِتِينَ} “...ve gönülden boyun eğerek Allah'ın huzurunda durun” buyruğu hakkında nakletti, o: "Abdestte Allah'a itaat ediciler olarak" dedi.
وَأخرج ابْن جرير عَن ابْن زيد فِي الْآيَة قَالَ: إِذا قُمْتُم فِي الصَّلَاة فاسكتوا وَلَا تكلمُوا أحدا حَتَّى تفرغوا مِنْهَا وَالْقَانِت الْمُصَلِّي الَّذِي لَا يتَكَلَّم
İbn Cerîr, İbn Zeyd'den ayet hakkında nakletti, o şöyle dedi: "Namaza durduğunuzda susun ve ondan çıkıncaya kadar kimseyle konuşmayın. Kānit de konuşmayan namaz kılıcıdır."
وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَعبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم والأصبهاني فِي التَّرْغِيب وَالْبَيْهَقِيّ فِي شعب الإِيمان عَن مُجَاهِد فِي قَوْله {وَقومُوا لله قَانِتِينَ} قَالَ: من الْقُنُوت الرُّكُوع والخشوع وَطول الرُّكُوع يَعْنِي طول الْقيام وغض الْبَصَر وخفض الْجنَاح والرهبة لله كَانَ الْفُقَهَاء من أَصْحَاب مُحَمَّد ﷺ إِذا قَامَ أحدهم فِي الصَّلَاة يهاب الرَّحْمَن ﷾ أَن يلْتَفت أَو يقلب الْحَصَى أَو يشد بَصَره أَو يعبث بِشَيْء أَو يحدث نَفسه بِشَيْء من أَمر الدُّنْيَا إِلَّا نَاسِيا حَتَّى ينْصَرف
Saîd b. Mansûr, Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim, et-Tergîb'de el-İsfahânî ve Şuabü'l-Îmân'da el-Beyhakî, Mücâhid'den O'nun: {وَقومُوا لله قَانِتِينَ} “...ve gönülden boyun eğerek Allah'ın huzurunda durun” buyruğu hakkında naklettiler, o şöyle dedi: "Rükû, huşû, rükûun uzunluğu -yani kıyâmın uzunluğu-, gözü kısmak, kanatları indirmek (alçakgönüllü olmak) ve Allah korkusu kunûttandır. Muhammed'in (sallallâhu aleyhi ve sellem) ashabından fakih olanlar, onlardan biri namaza durduğunda; sağa sola bakınmaktan, çakıl taşlarını çevirmekten, gözünü dikmekten, bir şeyle oyalanmaktan ya da -unutan hariç- [namazdan] çıkıncaya kadar içinden dünyalık bir şey geçirmekten Rahman [olan Allah]'tan (azze ve celle) korkar çekinirdi."
وَأخرج الْأَصْبَهَانِيّ فِي التَّرْغِيب عَن ابْن عَبَّاس فِي قَوْله {وَقومُوا لله قَانِتِينَ} قَالَ: كَانُوا يَتَكَلَّمُونَ فِي الصَّلَاة ويأمرون بِالْحَاجةِ فنهوا عَن الْكَلَام والالتفات فِي الصَّلَاة وَأمرُوا أَن يخشعوا إِذا قَامُوا فِي الصَّلَاة قَانِتِينَ خاشعين غير ساهين وَلَا لاهين
et-Tergîb'de el-İsfahânî, İbn Abbâs'tan O'nun: {وَقومُوا لله قَانِتِينَ} “...ve gönülden boyun eğerek Allah'ın huzurunda durun” buyruğu hakkında nakletti, o şöyle dedi: "Namazda konuşurlar ve ihtiyacı emrederlerdi; [bu ayetle] namazda konuşmaktan ve sağa sola bakınmaktan nehyedildiler. Namaza durduklarında gönülden boyun eğerek, huşû içinde, gaflet ve oyalanma içinde olmaksızın huşû duymaları emredildi."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَمُسلم وَالتِّرْمِذِيّ وَابْن ماجة عَن جَابر قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ أفضل الصَّلَاة طول الْقُنُوت
İbn Ebî Şeybe, Müslim, et-Tirmizî ve İbn Mâce, Câbir'den naklettiler, o şöyle dedi: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem): "Namazın en faziletlisi kunûtun (kıyâmın) uzun olanıdır" buyurdu.
وَأخرج البُخَارِيّ وَمُسلم وَأَبُو دَاوُد وَابْن ماجة عَن ابْن مَسْعُود قَالَ كُنَّا نسلم على رَسُول الله ﷺ وَهُوَ فِي الصَّلَاة فَيرد علينا فَلَمَّا رَجعْنَا من عِنْد النَّجَاشِيّ سلَّمنا عَلَيْهِ فَلم يرد علينا فَقُلْنَا يَا رَسُول الله كُنَّا نسلم عَلَيْك فِي الصَّلَاة فَترد علينا فَقَالَ: إِن فِي الصَّلَاة شغلاً
el-Buhârî, Müslim, Ebû Dâvûd ve İbn Mâce, İbn Mes'ûd'dan naklettiler, o şöyle dedi: "Biz Resûlullah'a (sallallâhu aleyhi ve sellem) namazdayken selam verirdik, o da bizim selamımızı alırdı. Necâşî'nin yanından döndüğümüzde ona selam verdik, fakat bize karşılık vermedi. 'Ey Allah'ın Resûlü! Biz sana namazdayken selam verirdik, sen de karşılık verirdin' dedik. Bunun üzerine: 'Şüphesiz namazda bir meşguliyet vardır' buyurdu."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَأحمد وَمُسلم وَأَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ عَن مُعَاوِيَة بن الحكم السّلمِيّ قَالَ بَينا أَنا أُصَلِّي مَعَ رَسُول الله ﷺ إِذا عطس رجل من الْقَوْم فَقلت يَرْحَمك الله فَرَمَانِي الْقَوْم بِأَبْصَارِهِمْ فَقلت: واثكل أمِّياه مَا شَأْنكُمْ تنْظرُون إِلَيّ
İbn Ebî Şeybe, Ahmed, Müslim, Ebû Dâvûd ve en-Nesâî, Muâviye b. el-Hakem es-Sülemî'den naklettiler, o şöyle dedi: "Ben Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) ile birlikte namaz kılarken cemaatten bir adam hapşırdı. Ben de 'Yerhamukellâh' dedim. Cemaat bana dik dik baktı. Bunun üzerine: 'Anam beni yitiresice! Size ne oluyor da bana bakıyorsunuz?' dedim."
١ - فَجعلُوا يضْربُونَ بِأَيْدِيهِم على أَفْخَاذهم فَلَمَّا رَأَيْتهمْ يصمتونني سكت فَلَمَّا صلى رَسُول الله ﷺ فبأبي هُوَ وَأمي مَا رَأَيْت معلما قبله وَلَا بعده أحسن تَعْلِيما مِنْهُ فوَاللَّه مَا انتهرني وَلَا ضَرَبَنِي وَلَا شَتَمَنِي ثمَّ قَالَ: إِن هَذِه الصَّلَاة لَا يصلح فِيهَا شَيْء من كَلَام النَّاس إِنَّمَا هُوَ التَّسْبِيح وَالتَّكْبِير وَقِرَاءَة الْقُرْآن
١ - "Bunun üzerine elleriyle uyluklarına vurmaya başladılar. Beni susturmak istediklerini görünce sustum. Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) namazı bitirince -anam babam ona feda olsun- ne ondan önce ne de ondan sonra daha güzel öğreten bir muallim görmedim. Vallahi beni ne azarladı, ne vurdu, ne de hakaret etti. Sonra şöyle buyurdu: 'Şüphesiz bu namazda insan kelamından hiçbir şey uygun düşmez; o ancak tesbih, tekbir ve Kur'an okumaktan ibarettir.'"
وَأخرج البُخَارِيّ وَمُسلم وَالنَّسَائِيّ وَابْن ماجة عَن جَابر قَالَ: كُنَّا مَعَ النَّبِي ﷺ يَعْنِي فِي سفر فَبَعَثَنِي فِي حَاجَة فَرَجَعت وَهُوَ يُصَلِّي على رَاحِلَته فَسلمت عَلَيْهِ فَلم يرد عَليّ فَلَمَّا انْصَرف قَالَ: إِنَّه لم يَمْنعنِي أَن أرد عَلَيْك إِلَّا أَنِّي كنت أُصَلِّي
el-Buhârî, Müslim, en-Nesâî ve İbn Mâce, Câbir'den naklettiler, o şöyle dedi: "Peygamber (sallallâhu aleyhi ve sellem) ile birlikte -yani bir yolculukta- idik. Beni bir ihtiyaç için gönderdi. Döndüğümde o bineği üzerinde namaz kılıyordu. Ona selam verdim, bana karşılık vermedi. [Namazdan] çıkınca: 'Sana karşılık vermeme, ancak namaz kılıyor olmam engel oldu' buyurdu."
وَأخرج أَبُو دَاوُد وَالتِّرْمِذِيّ وَحسنه عَن صُهَيْب قَالَ مَرَرْت برَسُول الله ﷺ وَهُوَ يُصَلِّي فَسلمت عَلَيْهِ فَرد عَليّ إِشَارَة
Ebû Dâvûd ve hasen bularak et-Tirmizî, Suheyb'den nakletti, o şöyle dedi: "Resûlullah'a (sallallâhu aleyhi ve sellem) namaz kılarken uğradım ve ona selam verdim; bana işaretle karşılık verdi."
وَأخرج الْبَزَّار عَن أبي سعيد الْخُدْرِيّ أَن رجلا سلم على النَّبِي ﷺ وَهُوَ فِي الصَّلَاة فَرد النَّبِي ﷺ إِشَارَة فَلَمَّا سلم قَالَ لَهُ النَّبِي ﷺ: إِنَّا كُنَّا نرد السَّلَام فِي صَلَاتنَا فنهينا عَن ذَلِك
el-Bezzâr, Ebû Saîd el-Hudrî'den nakletti ki bir adam Peygamber'e (sallallâhu aleyhi ve sellem) namazdayken selam verdi, Peygamber (sallallâhu aleyhi ve sellem) işaretle karşılık verdi. Selam verip [namazı bitirince] Peygamber (sallallâhu aleyhi ve sellem) ona şöyle buyurdu: 'Biz namazımızda selama karşılık verirdik, sonra bundan nehyedildik.'
وَأخرج الطَّبَرَانِيّ عَن عمار بن يَاسر قَالَ أتيت النَّبِي ﷺ وَهُوَ يُصَلِّي فَسلمت عَلَيْهِ فَلم يرد عَليّ
et-Taberânî, Ammâr b. Yâsir'den nakletti, o şöyle dedi: "Peygamber'e (sallallâhu aleyhi ve sellem) namaz kılarken geldim ve ona selam verdim, bana karşılık vermedi."
وَأخرج البُخَارِيّ وَمُسلم وَأَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ وَابْن ماجة وَالْبَيْهَقِيّ فِي سنَنه عَن مُحَمَّد بن سِيرِين قَالَ: سُئِلَ أنس بن مَالك أقنت النَّبِي ﷺ فِي الصُّبْح قَالَ: نعم
el-Buhârî, Müslim, Ebû Dâvûd, en-Nesâî, İbn Mâce ve Sünen'inde el-Beyhakî, Muhammed b. Sîrîn'den naklettiler, o şöyle dedi: Enes b. Mâlik'e 'Peygamber (sallallâhu aleyhi ve sellem) sabah [namazında] kunût yaptı mı?' diye soruldu. 'Evet' dedi.
قيل: أوقنت قبل الرُّكُوع قَالَ: بعد الرُّكُوع يَسِيرا
'Rükûdan önce mi kunût yaptı?' denildi. 'Rükûdan sonra az bir süre' dedi.
قَالَ: فَلَا أَدْرِي الْيَسِير للقام أَو الْقُنُوت
Dedi ki: "Bu 'az bir süre' ifadesinin kıyâm için mi yoksa kunût için mi olduğunu bilmiyorum."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن ابْن عمر
İbn Ebî Şeybe, İbn Ömer'den nakletti:
أَنه كَانَ لَا يقنت فِي الْفجْر وَلَا فِي الْوتر وَكَانَ إِذا سُئِلَ عَن الْقُنُوت قَالَ: مَا نعلم الْقُنُوت إِلَّا طول الْقيام وَقِرَاءَة الْقُرْآن
O ne sabah namazında ne de vitirde kunût yapmazdı. Kendisine kunût hakkında sorulduğunda: 'Biz kunûtu ancak uzun kıyâm ve Kur'an okumak olarak biliriz' derdi.
وَأخرج البُخَارِيّ وَالْبَيْهَقِيّ من طَرِيق أبي قلَابَة عَن أنس قَالَ: كَانَ الْقُنُوت فِي الْفجْر وَالْمغْرب
el-Buhârî ve el-Beyhakî, Ebû Kılâbe yoluyla Enes'ten naklettiler, o şöyle dedi: "Kunût, sabah ve akşam namazındaydı."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَمُسلم وَأَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ وَالدَّارَقُطْنِيّ وَالْبَيْهَقِيّ عَن الْبَراء بن عَازِب: أَن رَسُول الله ﷺ كَانَ يقنت فِي الْفجْر وَالْمغْرب
İbn Ebî Şeybe, Müslim, Ebû Dâvûd, en-Nesâî, ed-Dârekutnî ve el-Beyhakî, Berâ b. Âzib'den naklettiler: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) sabah ve akşam [namazlarında] kunût yapardı.
وَأخرج الطَّبَرَانِيّ فِي الْأَوْسَط وَالدَّارَقُطْنِيّ وَالْبَيْهَقِيّ عَن الْبَراء بن عَازِب أَن رَسُول الله ﷺ كَانَ يقنت فِي الصُّبْح وَالْمغْرب
el-Evsat'ta et-Taberânî, ed-Dârekutnî ve el-Beyhakî, Berâ b. Âzib'den naklettiler: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) sabah ve akşam [namazlarında] kunût yapardı.
وَأخرج الطَّبَرَانِيّ فِي الْأَوْسَط وَالدَّارَقُطْنِيّ وَالْبَيْهَقِيّ عَن الْبَراء بن عَازِب قَالَ كَانَ رَسُول الله ﷺ لَا يُصَلِّي صَلَاة مَكْتُوبَة إِلَّا قنت فِيهَا
el-Evsat'ta et-Taberânî, ed-Dârekutnî ve el-Beyhakî, Berâ b. Âzib'den naklettiler, o şöyle dedi: "Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) kıldığı her farz namazda mutlaka kunût yapardı."
وَأخرج البُخَارِيّ وَمُسلم وَأَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ وَالدَّارَقُطْنِيّ وَالْبَيْهَقِيّ عَن أبي سَلمَة
el-Buhârî, Müslim, Ebû Dâvûd, en-Nesâî, ed-Dârekutnî ve el-Beyhakî, Ebû Seleme'den naklettiler:
أَنه سمع أَبَا هُرَيْرَة يَقُول: وَالله لأقربن لكم صَلَاة رَسُول الله ﷺ فَكَانَ أَبُو هُرَيْرَة يقنت فِي الرَّكْعَة الْأَخِيرَة من صَلَاة الظّهْر وَصَلَاة الْعشَاء وَصَلَاة الصُّبْح بعد مَا يَقُول: سمع الله لمن حَمده يَدْعُو للْمُؤْمِنين ويلعن الْكَافرين
O, Ebû Hureyre'yi şöyle derken işitti: "Vallahi size Resûlullah'ın (sallallâhu aleyhi ve sellem) namazını muhakkak en yakın şekilde kıldıracağım." Ebû Hureyre; öğle, yatsı ve sabah namazlarının son rekâtında 'Semiallâhu limen hamideh' dedikten sonra kunût yapar, müminlere dua eder ve kâfirlere lanet ederdi.
وَأخرج أَبُو دَاوُد وَالْبَيْهَقِيّ عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: قنت رَسُول الله ﷺ شهرا مُتَتَابِعًا فِي الظّهْر وَالْعصر وَالْمغْرب وَالْعشَاء وَصَلَاة الصُّبْح فِي دبر كل صَلَاة إِذا قَالَ: سمع الله لمن حَمده من الرَّكْعَة الْأَخِيرَة يَدْعُو على أَحيَاء من سليم على رعل وذكوان وَعصيَّة ويؤمن من خَلفه
Ebû Dâvûd ve el-Beyhakî, İbn Abbâs'tan naklettiler, o şöyle dedi: "Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem); öğle, ikindi, akşam, yatsı ve sabah namazlarında, her namazın peşinde son rekâttan 'Semiallâhu limen hamideh' dediğinde bir ay boyunca peş peşe kunût yaptı; Süleym kabilelerinden Ri'l, Zekvân ve Usayye aleyhine beddua etti, arkasındakiler de âmin dediler."
وَأخرج أَبُو دَاوُد وَالدَّارَقُطْنِيّ عَن مُحَمَّد بن سِيرِين قَالَ حَدثنِي من صلى مَعَ النَّبِي ﷺ صَلَاة الْغَدَاة فَلَمَّا رفع رَأسه من الرَّكْعَة الثَّانِيَة قَامَ هنيَّة
Ebû Dâvûd ve ed-Dârekutnî, Muhammed b. Sîrîn'den naklettiler, o şöyle dedi: "Peygamber (sallallâhu aleyhi ve sellem) ile sabah namazını kılan kimse bana anlattı ki ikinci rekâttan başını kaldırdığında az bir süre [ayakta] durdu."
وَأخرج أَحْمد وَالْبَزَّار الدَّارَقُطْنِيّ عَن أنس قَالَ: مَا زَالَ رَسُول الله ﷺ يقنت فِي الْفجْر حَتَّى فَارق الدُّنْيَا
Ahmed, el-Bezzâr ve ed-Dârekutnî, Enes'ten naklettiler, o şöyle dedi: "Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) dünyadan ayrılıncaya kadar sabah [namazında] kunût yapmaya devam etti."
وَأخرج الدَّارَقُطْنِيّ وَالْبَيْهَقِيّ عَن أنس قَالَ أَن النَّبِي ﷺ قنت شهرا يَدْعُو عَلَيْهِم ثمَّ تَركه وَأما فِي الصُّبْح فَلم يزل يقنت حَتَّى فَارق الدُّنْيَا
ed-Dârekutnî ve el-Beyhakî, Enes'ten naklettiler, o şöyle dedi: "Peygamber (sallallâhu aleyhi ve sellem) onlara beddua ederek bir ay kunût yaptı, sonra bunu bıraktı. Sabah namazında ise dünyadan ayrılıncaya kadar kunût yapmaya devam etti."
وَأخرج الدَّارَقُطْنِيّ عَن أنس قَالَ: صليت مَعَ رَسُول الله ﷺ فَلم يزل يقنت بعد الرُّكُوع فِي صَلَاة الْغَدَاة حَتَّى فارقته
ed-Dârekutnî, Enes'ten nakletti, o şöyle dedi: "Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) ile namaz kıldım; ondan ayrılıncaya kadar sabah namazında rükûdan sonra kunût yapmaya devam etti."
قَالَ: وَصليت خلف عمر بن الْخطاب فَلم يزل يقنت بعد الرُّكُوع فِي صَلَاة الْغَدَاة حَتَّى فارقته
Dedi ki: "Ömer b. el-Hattâb'ın arkasında da namaz kıldım; ondan ayrılıncaya kadar sabah namazında rükûdan sonra kunût yapmaya devam etti."
وَأخرج الْبَزَّار وَالْبَيْهَقِيّ عَن أنس أَن رَسُول الله ﷺ قنت حَتَّى مَاتَ وَأَبُو بكر حَتَّى مَاتَ وَعمر حَتَّى مَاتَ
el-Bezzâr ve el-Beyhakî, Enes'ten naklettiler: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) vefat edinceye kadar kunût yaptı, Ebû Bekir vefat edinceye kadar [yaptı] ve Ömer vefat edinceye kadar [yaptı].
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن أبي عُثْمَان
İbn Ebî Şeybe, Ebû Osmân'dan nakletti:
أَنه سُئِلَ عَن قنوت عمر فِي الْفجْر فَقَالَ: كَانَ يقنت بِقدر مَا يقْرَأ الرجل مائَة آيَة
Ona Ömer'in sabah [namazındaki] kunûtu soruldu, o da: "Bir adamın yüz ayet okuyacağı kadar kunût yapardı" dedi.
وَأخرج الْبَيْهَقِيّ عَن أنس قَالَ: قنت النَّبِي ﷺ وَأَبُو بكر وَعمر وَعُثْمَان بعد الرُّكُوع ثمَّ تَبَاعَدت الديار فَطلب النَّاس إِلَى عُثْمَان أَن يَجْعَل الْقُنُوت فِي الصَّلَاة قبل الرُّكُوع لكَي يدركوا الصَّلَاة فقنت قبل الرُّكُوع
el-Beyhakî, Enes'ten nakletti, o şöyle dedi: "Peygamber (sallallâhu aleyhi ve sellem), Ebû Bekir, Ömer ve Osmân rükûdan sonra kunût yaptılar. Sonra evler [mescitten] uzaklaşınca, insanlar namaza yetişebilsinler diye namazdaki kunûtu rükûdan önce yapmasını Osmân'dan talep ettiler; o da rükûdan önce kunût yaptı."
وَأخرج الدَّارَقُطْنِيّ من طَرِيق أبي الطُّفَيْل عَن عَليّ وعمار انهما صليا خلف النَّبِي ﷺ فقنت فِي الْغَدَاة
ed-Dârekutnî, Ebü't-Tufeyl yoluyla Ali ve Ammâr'dan nakletti ki ikisi Peygamber'in (sallallâhu aleyhi ve sellem) arkasında namaz kıldılar ve o, sabah namazında kunût yaptı.
وَأخرج ابْن ماجة عَن حميد قَالَ: سُئِلَ أنس عَن الْقُنُوت فِي صَلَاة الصُّبْح فَقَالَ: كُنَّا نقنت قبل الرُّكُوع وَبعده
İbn Mâce, Humeyd'den nakletti, o şöyle dedi: Enes'e sabah namazındaki kunût soruldu, o da: "Rükûdan önce de sonra da kunût yapardık" dedi.
وَأخرج الْحَرْث بن أبي أُمَامَة وَالطَّبَرَانِيّ فِي الْأَوْسَط عَن عَائِشَة قَالَت كَانَ رَسُول الله ﷺ يقنت فِي الْفجْر قبل الرَّكْعَة وَقَالَ: إِنَّمَا أقنت بكم لتدعوا ربكُم وتسألوه حَوَائِجكُمْ
el-Hâris b. Ebî Ümâme ve el-Evsat'ta et-Taberânî, Âişe'den naklettiler, o şöyle dedi: "Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) sabah [namazında] rükûdan önce kunût yapar ve: 'Rabbinize dua edesiniz ve O'ndan ihtiyaçlarınızı isteyesiniz diye sizinle beraber kunût yapıyorum' buyururdu."
وَأخرج أَبُو يعلى عَن أبي رَافع أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ: سلوا الله حَوَائِجكُمْ فِي صَلَاة الصُّبْح
Ebû Ya'lâ, Ebû Râfi'den nakletti ki Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem): "Sabah namazında Allah'tan ihtiyaçlarınızı isteyin" buyurdu.
وَأخرج الطَّبَرَانِيّ فِي الْأَوْسَط عَن ابْن مَسْعُود قَالَ: مَا قنت رَسُول الله ﷺ فِي شَيْء من الصَّلَوَات إِلَّا فِي الْوتر وَإنَّهُ وَكَانَ إِذا حَارب يقنت فِي الصَّلَوَات كُلهنَّ يَدْعُو على الْمُشْركين
el-Evsat'ta et-Taberânî, İbn Mes'ûd'dan nakletti, o şöyle dedi: "Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) vitir dışında namazlardan hiçbirinde kunût yapmadı. Savaş yaptığında ise müşriklere beddua ederek namazların hepsinde kunût yapardı."
وَأخرج أَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ وَابْن ماجة عَن أبي بن كَعْب إِن رَسُول الله ﷺ قنت فِي الْوتر قبل الرُّكُوع
Ebû Dâvûd, en-Nesâî ve İbn Mâce, Übey b. Ka'b'dan naklettiler: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) vitirde rükûdan önce kunût yaptı.
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَأَبُو دَاوُد وَالتِّرْمِذِيّ وَحسنه وَالنَّسَائِيّ وَابْن ماجة وَالطَّبَرَانِيّ وَالْبَيْهَقِيّ عَن الْحسن بن عَليّ قَالَ عَلمنِي جدي رَسُول الله ﷺ كَلِمَات أقولهن فِي قنوت الْوتر: اللَّهُمَّ اهدني فِيمَن هديت وَعَافنِي فِيمَن عافيت وتولني فِيمَن توليت وَبَارك لي فِيمَا أَعْطَيْت وقني شَرّ مَا قضيت إِنَّك تقضي وَلَا يقْضى عَلَيْك وَإنَّهُ لَا يذل من واليت
İbn Ebî Şeybe, Ebû Dâvûd, hasen bularak et-Tirmizî, en-Nesâî, İbn Mâce, et-Taberânî ve el-Beyhakî, el-Hasan b. Ali'den naklettiler, o şöyle dedi: "Dedem Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) vitir kunûtunda söyleyeceğim şu kelimeleri bana öğretti: 'Allah'ım! Hidayet verdiklerinin arasında bana da hidayet ver, afiyet verdiklerinin arasında bana da afiyet ver, dost edindiklerinin arasında beni de dost edin, bana verdiklerini bereketli kıl, takdir ettiğin şeyin şerrinden beni koru. Şüphesiz hükmü Sen verirsin, Senin aleyhine hüküm verilemez. Şüphesiz Senin dost edindiğin kimse zelil olmaz.'"
زَاد الطَّبَرَانِيّ وَالْبَيْهَقِيّ: وَلَا يعز من عاديت تَبَارَكت رَبنَا وَتَعَالَيْت
et-Taberânî ve el-Beyhakî şunu ziyade etti: "'Düşman olduğun kimse de aziz olmaz. Rabbimiz, Sen mübareksin ve yücesin.'"
وَأخرج الْبَيْهَقِيّ عَن يزِيد بن أبي مَرْيَم قَالَ: سَمِعت ابْن عَبَّاس وَمُحَمّد بن عَليّ بن الْحَنَفِيَّة بالخيف يَقُولَانِ كَانَ النَّبِي ﷺ يقنت فِي صَلَاة الصُّبْح وَفِي وتر اللَّيْل بهؤلاء الْكَلِمَات: اللَّهُمَّ اهدني فِيمَن هديت وَعَافنِي فِيمَن عافيت وتولني فِيمَن توليت وَبَارك لي فِيمَا أَعْطَيْت وقني شَرّ مَا قضيت إِنَّك تقضي وَلَا يقْضى عَلَيْك وَإنَّهُ لَا يذل من واليت تَبَارَكت رَبنَا وَتَعَالَيْت
el-Beyhakî, Yezîd b. Ebî Meryem'den nakletti, o şöyle dedi: İbn Abbâs ile Muhammed b. Alî b. el-Hanefiyye'yi Hayf'ta şöyle derlerken işittim: "Peygamber (sallallâhu aleyhi ve sellem) sabah namazında ve gece vitrinde şu kelimelerle kunût yapardı: 'Allah'ım! Hidayet verdiklerinin arasında bana da hidayet ver, afiyet verdiklerinin arasında bana da afiyet ver, dost edindiklerinin arasında beni de dost edin, bana verdiklerini bereketli kıl, takdir ettiğin şeyin şerrinden beni koru. Şüphesiz hükmü Sen verirsin, Senin aleyhine hüküm verilemez. Şüphesiz Senin dost edindiğin kimse zelil olmaz. Rabbimiz, Sen mübareksin ve yücesin.'"
وَأخرج الدَّارَقُطْنِيّ عَن الْحسن فِيمَن نسي الْقُنُوت فِي صَلَاة الصُّبْح قَالَ: عَلَيْهِ سجدتا السَّهْو
ed-Dârekutnî, el-Hasan'dan sabah namazında kunûtu unutan kimse hakkında nakletti, o: "Üzerine iki sehiv secdesi gerekir" dedi.
وَأخرج الدَّارَقُطْنِيّ عَن سعيد بن عبد الْعَزِيز فِيمَن نسي الْقُنُوت فِي صَلَاة الصُّبْح: يسْجد سَجْدَتي السَّهْو
ed-Dârekutnî, Saîd b. Abdilazîz'den sabah namazında kunûtu unutan kimse hakkında nakletti: "İki sehiv secdesi yapar."
وَالله أعلم
En doğrusunu Allah bilir.
قَوْله تَعَالَى: فَإِن خِفْتُمْ فرجالاً أَو ركباناً فَإِذا أمنتم فاذكروا الله كَمَا علمكُم مَا لم تَكُونُوا تعلمُونَ
Yüce Allah'ın şu kavli: { فَإِن خِفْتُمْ فرجالاً أَو ركباناً فَإِذا أمنتم فاذكروا الله كَمَا علمكُم مَا لم تَكُونُوا تعلمُونَ } “Eğer [bir tehlikeden] korkarsanız, yaya yahut binitli olarak [namaz kılın]. Güvene kavuştuğunuz zaman ise, bilmediğiniz şeyleri size öğrettiği gibi Allah'ı anın.”
أخرج مَالك وَالشَّافِعِيّ وَعبد الرَّزَّاق وَالْبُخَارِيّ وَالْبَيْهَقِيّ من طَرِيق نَافِع قَالَ: كَانَ ابْن عمر إِذا سُئِلَ عَن صَلَاة الْخَوْف قَالَ: يتَقَدَّم الإِمام وَطَائِفَة من النَّاس فَيصَلي بهم الإِمام رَكْعَة وَتَكون طَائِفَة مِنْهُم بَينهم وَبَين الْعَدو لم يصلوا فَإِذا صلى الَّذين مَعَه رَكْعَة استأخروا مَكَان الَّذين لم يصلوا وَلَا يسلمُونَ ويتقدم الَّذين لم يصلوا فيصلون مَعَه رَكْعَة ثمَّ ينْصَرف الإِمام وَقد صلى رَكْعَتَيْنِ فتقوم كل وَاحِدَة من الطَّائِفَتَيْنِ فيصلون لأَنْفُسِهِمْ رَكْعَة بعد أَن ينْصَرف الإِمام فَيكون كل وَاحِد من الطَّائِفَتَيْنِ قد صلى رَكْعَتَيْنِ وَإِن كَانَ خوف هُوَ أَشد من ذَلِك صلوا رجَالًا أَو قيَاما على أَقْدَامهم أَو ركبانا مستقبلي الْقبْلَة أَو غير مستقبليها
Mâlik, eş-Şâfiî, Abdurrazzâk, el-Buhârî ve el-Beyhakî, Nâfi' tarikiyle naklettiler, o şöyle dedi: İbn Ömer'e korku namazı sorulduğunda şöyle derdi: "İmam ve cemaatten bir grup öne geçer, imam onlara bir rekât kıldırır, bir grup da aralarıyla düşman arasında durur, henüz namaz kılmamışlardır. İmamla beraber olanlar bir rekât kıldıklarında, namaz kılmamış olanların yerine geri çekilirler ve selâm vermezler. Henüz kılmamış olanlar öne geçer ve imamla beraber bir rekât kılarlar. Sonra imam iki rekât kılmış olarak [namazdan] ayrılır. İmam ayrıldıktan sonra her iki gruptan her biri kalkar ve kendi başlarına birer rekât kılarlar; böylece her iki gruptan her biri iki rekât kılmış olur. Eğer korku bundan daha şiddetli olursa, kıbleye dönerek yahut dönmeyerek yaya, ayakları üzerinde ayakta veya binitli olarak kılarlar."
قَالَ نَافِع: لَا أرى ابْن عمر ذكر ذَلِك إِلَّا عَن رَسُول الله ﷺ
Nâfi' şöyle dedi: "İbn Ömer'in bunu ancak Resûlullah'tan (sallallâhu aleyhi ve sellem) naklettiğini düşünüyorum."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَمُسلم وَالنَّسَائِيّ من طَرِيق نَافِع عَن ابْن عمر قَالَ صلى رَسُول الله ﷺ صَلَاة الْخَوْف فِي بعض أَيَّامه فَقَامَتْ طَائِفَة مَعَه وَطَائِفَة بِإِزَاءِ العدوّ فصلى بالذين مَعَه رَكْعَة ثمَّ ذَهَبُوا وَجَاء الْآخرُونَ فصلى بهم رَكْعَة ثمَّ قَضَت الطائفتان رَكْعَة رَكْعَة
İbn Ebî Şeybe, Müslim ve en-Nesâî, Nâfi' tarikiyle İbn Ömer'den naklettiler, o şöyle dedi: "Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) gazvelerinin birinde korku namazı kıldırdı; bir grup onunla birlikte durdu, bir grup da düşmanın karşısında durdu. Beraberindekilere bir rekât kıldırdı, sonra onlar gittiler ve diğerleri geldi; onlara da bir rekât kıldırdı. Sonra iki grup da birer rekât kaza ettiler."
قَالَ: وَقَالَ ابْن عمر: فَإِذا كَانَ خوف أَكثر من ذَلِك فصلى رَاكِبًا أَو قَائِما تومىء إِيمَاء
Dedi ki: İbn Ömer şöyle dedi: "Eğer korku bundan daha fazla olursa, binitli yahut ayakta ima ile işaret ederek namaz kılarsın."
وَأخرج ابْن ماجة من طَرِيق نَافِع عَن ابْن عمر قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ فِي صَلَاة الْخَوْف أَن يكون الإِمام يُصَلِّي بطَائفَة مَعَه فيسجدون سَجْدَة وَاحِدَة وَتَكون طَائِفَة مِنْهُم بَينهم وَبَين الْعَدو ثمَّ ينْصَرف الَّذين سجدوا السَّجْدَة مَعَ أَمِيرهمْ ثمَّ يَكُونُوا مَكَان الَّذين لم يصلوا ويتقدم الَّذين لم يصلوا فيصلوا مَعَ أَمِيرهمْ سَجْدَة وَاحِدَة ثمَّ ينْصَرف أَمِيرهمْ وَقد صلى صلَاته وَيُصلي كل وَاحِد من الطَّائِفَتَيْنِ بِصَلَاتِهِ سَجْدَة لنَفسِهِ فَإِن كَانَ خوفًا أَشد من ذَلِك فرجالاً أَو ركباناً
İbn Mâce, Nâfi' tarikiyle İbn Ömer'den nakletti, o şöyle dedi: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) korku namazı hakkında şöyle buyurdu: "İmam beraberindeki bir gruba namaz kıldırır, tek bir secde (rekât) yaparlar; bir grup da aralarıyla düşman arasında durur. Sonra emirleriyle birlikte secde edenler ayrılır ve kılmamış olanların yerine geçerler. Kılmamış olanlar öne geçer ve emirleriyle birlikte tek bir secde (rekât) kılarlar. Sonra emirleri namazını kılmış olarak ayrılır; iki gruptan her biri kendi namazı için kendilerine birer secde (rekât) kılar. Eğer korku bundan daha şiddetli olursa, yaya yahut binitli olarak [kılarlar]."
وَأخرج الْبَزَّار عَن ابْن عمر قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ صَلَاة المسايفة رَكْعَة أَي وَجه كَانَ الرجل يجزىء عَنهُ فَإِن فعل ذَلِك لم يعده
el-Bezzâr, İbn Ömer'den nakletti, o şöyle dedi: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: "Kılıç kılıca çarpışma (müsâyefe) namazı bir rekâttır; kişi hangi yöne [dönerse dönsün] ona yeterlidir. Bunu yaparsa [namazı] iade etmez."
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن ابْن عَبَّاس فِي قَوْله {فَإِن خِفْتُمْ فرجالاً أَو ركباناً} قَالَ: يُصَلِّي الرَّاكِب على دَابَّته والراجل على رجلَيْهِ {فَإِذا أمنتم فاذكروا الله كَمَا علمكُم مَا لم تَكُونُوا تعلمُونَ} يَعْنِي كَمَا علمكُم أَن يُصَلِّي الرَّاكِب على دَابَّته والراجل على رجلَيْهِ
İbn Ebî Hâtim, İbn Abbâs'tan { فَإِن خِفْتُمْ فرجالاً أَو ركباناً } “Eğer [bir tehlikeden] korkarsanız, yaya yahut binitli olarak [namaz kılın]” kavli hakkında nakletti, o şöyle dedi: "Binitli hayvanı üzerinde, yaya da ayakları üzerinde namaz kılar. { فَإِذا أمنتم فاذكروا الله كَمَا علمكُم مَا لم تَكُونُوا تعلمُونَ } “Güvene kavuştuğunuz zaman ise, bilmediğiniz şeyleri size öğrettiği gibi Allah'ı anın” [ifadesi], binitlinin biniti üzerinde, yayanın da ayakları üzerinde nasıl namaz kılacağını size öğrettiği gibi demektir."
وَأخرج ابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن جَابر بن عبد الله قَالَ: إِذا كَانَت المسايفة فليومىء بِرَأْسِهِ حَيْثُ كَانَ وَجهه فَذَلِك قَوْله {فرجالاً أَو ركباناً}
İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim, Câbir b. Abdillâh'tan naklettiler, o şöyle dedi: "Kılıç kılıca çarpışma olduğunda, yüzü nereye bakarsa baksın başıyla ima etsin; işte bu, { فرجالاً أَو ركباناً } “Yaya yahut binitli olarak” kavlidir."
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير وابنالمنذر عَن مُجَاهِد فِي قَوْله {فرجالاً} قَالَ: مشَاة {أَو ركباناً} قَالَ: لأَصْحَاب مُحَمَّد على الْخَيل فِي الْقِتَال إِذا وَقع الْخَوْف فليصلّ الرجل إِلَى كل جِهَة قَائِما أَو رَاكِبًا أَو مَا قدر على أَن يومىء إِيمَاء بِرَأْسِهِ أَو يتَكَلَّم بِلِسَانِهِ
Abd b. Humeyd, İbn Cerîr ve İbnü'l-Münzir, Mücâhid'den naklettiler; o, { فرجالاً } kavli hakkında: "Yayalar", { أَو ركباناً } kavli hakkında ise: "Savaşta at üstünde olan Muhammed'in ashabı içindir. Korku meydana geldiğinde kişi ayakta veya binitli olarak yahut başıyla ima etmeye veya diliyle konuşmaya (dua/kıraat etmeye) güç yetirdiği şekilde her yöne doğru namaz kılsın" dedi.
وَأخرج عبد بن حميد عَن قَتَادَة قَالَ: أحل الله لَك إِذا كنت خَائفًا أَن تصلّي وَأَنت رَاكب وَأَنت تسْعَى وتومىء إِيمَاء حَيْثُ كَانَ وَجهك للْقبْلَة أَو لغير ذَلِك
Abd b. Humeyd, Katâde'den nakletti, o şöyle dedi: "Korku içinde olduğun zaman Allah sana binitli iken ve koşar/yürür vaziyetteyken, yüzün kıbleye veya başka tarafa dönük olsun ima ile işaret ederek namaz kılmanı helal kılmıştır."
وَأخرج عبد بن حميد عَن مُجَاهِد {فَإِن خِفْتُمْ فرجالاً أَو ركباناً} قَالَ: هَذَا فِي الْعَدو يُصَلِّي الرَّاكِب والماشي يومئون إِيمَاء حَيْثُ كَانَ وُجُوههم والركعة الْوَاحِدَة تجزئك
Abd b. Humeyd, Mücâhid'den { فَإِن خِفْتُمْ فرجالاً أَو ركباناً } “Eğer [bir tehlikeden] korkarsanız, yaya yahut binitli olarak [namaz kılın]” kavli hakkında nakletti, o şöyle dedi: "Bu düşman karşısındadır; binitli ve yürüyen kimse, yüzleri nereye dönük olursa olsun ima ederek namaz kılarlar ve tek bir rekât sana yeterlidir."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَعبد بن حميد عَن مُجَاهِد قَالَ: يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ فَإِن لم يسْتَطع فركعة فَإِن لم يسْتَطع فتكبيرة حَيْثُ كَانَ وَجهه
İbn Ebî Şeybe ve Abd b. Humeyd, Mücâhid'den naklettiler, o şöyle dedi: "İki rekât kılar, eğer güç yetiremezse bir rekât kılar, ona da güç yetiremezse yüzü nereye bakarsa baksın bir tekbir getirir."
وَأخرج عبد بن حميد عَن ابْن عَبَّاس {فَإِن خِفْتُمْ فرجالاً أَو ركباناً} قَالَ: رَكْعَة رَكْعَة
Abd b. Humeyd, İbn Abbâs'tan { فَإِن خِفْتُمْ فرجالاً أَو ركباناً } “Eğer [bir tehlikeden] korkarsanız, yaya yahut binitli olarak [namaz kılın]” kavli hakkında nakletti, o: "Birer rekâttır" dedi.
وَأخرج أَبُو دَاوُد عَن عبد الله بن أنيس قَالَ بَعَثَنِي رَسُول الله ﷺ إِلَى خَالِد بن سُفْيَان الْهُذلِيّ وَكَانَ نَحْو عُرَنَة وعرفات فَقَالَ: اذْهَبْ فاقتله
Ebû Dâvûd, Abdullah b. Üneys'ten nakletti, o şöyle dedi: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) beni Urene ve Arafat taraflarında bulunan Hâlid b. Süfyân el-Hüzelî'ye gönderdi ve: "Git onu öldür" buyurdu.
قَالَ: فرأيته وَقد حضرت صَلَاة الْعَصْر فَقلت: إِنِّي لأخاف أَن يكون بيني وَبَينه مَا أَن أؤخر الصَّلَاة فَانْطَلَقت أَمْشِي وَأَنا أُصَلِّي أومىء إِيمَاء نَحوه فَلَمَّا دَنَوْت مِنْهُ قَالَ لي: من أَنْت قلت: رجل من الْعَرَب بَلغنِي أَنَّك تجمع لهَذَا الرجل فجئتك فِي ذَلِك
Dedi ki: İkindi namazı vakti girdiğinde onu gördüm ve: "Aramızda namazı geciktirmeme sebep olacak bir durumun vuku bulmasından korkuyorum" dedim. Yürümeye başladım ve ona doğru ima ile işaret ederek namaz kılıyordum. Yanına yaklaştığımda bana: "Sen kimsin?" dedi. Ben de: "Araplardan bir adamım; bu adama (Muhammed'e) karşı [ordu] topladığını işittim ve bu maksatla sana geldim" dedim.
قَالَ: إِنِّي لفي ذَلِك
Dedi ki: "Evet, ben bu iş üzerindeyim."
فمشيت مَعَه سَاعَة حَتَّى إِذا أمكنني علوته بسيفي حَتَّى برد
Bir müddet onunla birlikte yürüdüm; nihayet fırsatını bulduğumda kılıcımla üzerine çullanıp onu öldürünceye (soğuyuncaya) kadar vurdum.
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن إِبْرَاهِيم فِي قَوْله {فَإِن خِفْتُمْ فرجالاً أَو ركباناً} قَالَ: إِذا حضرت الصَّلَاة فِي المطادرة فاومىء حَيْثُ كَانَ وَجهك وَاجعَل السُّجُود أَخفض من الرُّكُوع
İbn Ebî Şeybe, İbrâhîm'den { فَإِن خِفْتُمْ فرجالاً أَو ركباناً } “Eğer [bir tehlikeden] korkarsanız, yaya yahut binitli olarak [namaz kılın]” kavli hakkında nakletti, o şöyle dedi: "Kovalamaca/çatışma esnasında namaz vakti geldiğinde, yüzün nereye bakarsa baksın ima et ve secdeyi rükûdan daha alçak yap."
وَأخرج عبد الرَّزَّاق عَن قَتَادَة فِي قَوْله {فرجالاً أَو ركباناً} قَالَ: ذَلِك عِنْد الضراب بِالسَّيْفِ تصلي رَكْعَة إِيمَاء حَيْثُ كَانَ وَجهك رَاكِبًا كنت أم مَاشِيا أَو ساعياً
Abdurrazzâk, Katâde'den { فرجالاً أَو ركباناً } “Yaya yahut binitli olarak” kavli hakkında nakletti, o şöyle dedi: "Bu kılıçla vuruşma anındadır; binitli, yürüyen yahut koşan biri olsan da yüzün nereye bakarsa baksın ima ile bir rekât kılarsın."
وَأخرج الطَّيَالِسِيّ وَعبد الرَّزَّاق وَابْن أبي شيبَة وَأحمد وَعبد بن حميد وَالنَّسَائِيّ وَأَبُو يعلى وَالْبَيْهَقِيّ فِي سنَنه عَن أبي سعيد الْخُدْرِيّ قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُول الله ﷺ يَوْم الخَنْدَق فشغلنا عَن صَلَاة الظّهْر وَالْعصر وَالْمغْرب وَالْعشَاء حَتَّى كفينا ذَلِك وَذَلِكَ قَوْله (وَكفى الله الْمُؤمنِينَ الْقِتَال) (الْأَحْزَاب الْآيَة ٢٥) فَأمر رَسُول الله ﷺ بِلَالًا فَأَقَامَ لكل صَلَاة إِقَامَة وَذَلِكَ قبل أَن ينزل عَلَيْهِ {فَإِن خِفْتُمْ فرجالاً أَو ركباناً}
et-Tayâlisî, Abdurrazzâk, İbn Ebî Şeybe, Ahmed, Abd b. Humeyd, en-Nesâî, Ebû Ya'lâ ve Sünen'inde el-Beyhakî, Ebû Saîd el-Hudrî'den naklettiler, o şöyle dedi: Hendek gününde Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) ile beraberdik; [düşman] o [savaş sıkıntısı] üzerimizden kaldırılıncaya kadar bizi öğle, ikindi, akşam ve yatsı namazlarından alıkoydu. İşte bu, ( وَكَفَى اللَّهُ الْمُؤْمِنِينَ الْقِتَالَ ) (el-Ahzâb suresi, 25. ayet) kavlidir. Bunun üzerine Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) Bilâl'e emretti, o da her namaz için ayrı bir kamet getirdi. Bu durum, kendisine { فَإِن خِفْتُمْ فرجالاً أَو ركباناً } “Eğer [bir tehlikeden] korkarsanız, yaya yahut binitli olarak [namaz kılın]” ayeti inmeden önceydi.
وَأخرج وَكِيع وَابْن جرير عَن مُجَاهِد {فَإِذا أمنتم} قَالَ: خَرجْتُمْ من دَار السّفر إِلَى دَار الإِقامه
Vekî' ve İbn Cerîr, Mücâhid'den { فَإِذا أمنتم } “Güvene kavuştuğunuz zaman” kavli hakkında naklettiler, o: "Yolculuk diyarından ikamet diyarına çıktığınızda" dedi.
وَأخرج ابْن جرير عَن ابْن زيد فِي الْآيَة قَالَ {فَإِذا أمنتم} فصلوا الصَّلَاة كَمَا افْترض عَلَيْكُم إِذا جَاءَ الْخَوْف كَانَت لَهُم رخصَة
İbn Cerîr, İbn Zeyd'den ayet hakkında nakletti, o şöyle dedi: "{ فَإِذا أمنتم } “Güvene kavuştuğunuz zaman”, namazı size farz kılındığı gibi kılın. Korku geldiğinde onlar için bir ruhsat vardı."
قَوْله تَعَالَى: وَالَّذين يتوفون مِنْكُم ويذرون أَزْوَاجًا وَصِيَّة لأزواجهم مَتَاعا إِلَى الْحول غير إِخْرَاج فَإِن خرجن فَلَا جنَاح عَلَيْكُم فِي مَا فعلن فِي أَنْفسهنَّ من مَعْرُوف وَالله عَزِيز حَكِيم
Yüce Allah'ın şu kavli: { وَالَّذين يتوفون مِنْكُم ويذرون أَزْوَاجًا وَصِيَّة لأزواجهم مَتَاعا إِلَى الْحول غير إِخْرَاج فَإِن خرجن فَلَا جنَاح عَلَيْكُم فِي مَا فعلن فِي أَنْفسهنَّ من مَعْرُوف وَالله عَزِيز حَكِيم } “İçinizden ölüp de geride eşler bırakanlar, eşlerinin [evlerinden] çıkarılmaksızın bir yıla kadar geçimlerinin sağlanmasını vasiyet etsinler. Şayet kendileri çıkarlarsa, meşru olarak kendi haklarında yaptıklarından dolayı size bir günah yoktur. Allah mutlak güç sahibidir, hüküm ve hikmet sahibidir.”
وَأخرج البُخَارِيّ وَالْبَيْهَقِيّ فِي سنَنه عَن ابْن الزبيرقال: قلت لعُثْمَان بن عَفَّان {وَالَّذين يتوفون مِنْكُم ويذرون أَزْوَاجًا} قد نسختها الْآيَة الْأُخْرَى فَلم تَكْتُبهَا أَو تدعها قَالَ: يَا ابْن أخي لَا أغير شَيْئا مِنْهُ من مَكَانَهُ
el-Buhârî ve Sünen'inde el-Beyhakî, İbnü'z-Zübeyr'den naklettiler, o şöyle dedi: Osman b. Affân'a: "{ وَالَّذين يتوفون مِنْكُم ويذرون أَزْوَاجًا } “İçinizden ölüp de geride eşler bırakanlar” ayetini diğer ayet neshetmiştir; o halde onu neden yazıyorsun veya [Mushaf'ta] bırakıyorsun?" dedim. O: "Ey kardeşimin oğlu! Ondan hiçbir şeyin yerini değiştirmem" dedi.
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم من طَرِيق عَطاء عَن ابْن عَبَّاس فِي قَوْله {وَالَّذين يتوفون مِنْكُم} الْآيَة
İbn Ebî Hâtim, Atâ tarikiyle İbn Abbâs'tan { وَالَّذين يتوفون مِنْكُم } “İçinizden ölüp de geride eşler bırakanlar...” ayeti hakkında nakletti:
قَالَ: كَانَ للمتوفى عَنْهَا زَوجهَا نَفَقَتهَا وسكناها فِي الدَّار سنة فنسختها آيَة الْمَوَارِيث فَجعل لَهُنَّ الرّبع وَالثمن مِمَّا ترك الزَّوْج
Dedi ki: "Kocası ölen kadının bir yıl boyunca nafakası ve evde barınma hakkı vardı; miras ayeti bunu neshetti ve kocanın bıraktığı [terekeden] kadınlara dörtte bir ile sekizde bir [hisse] tayin etti."
وَأخرج ابْن جرير عَن عَطاء فِي الْآيَة قَالَ: كَانَ مِيرَاث الْمَرْأَة من زَوجهَا أَن تسكن إِن شَاءَت من يَوْم يَمُوت زَوجهَا إِلَى الْحول يَقُول {فَإِن خرجن فَلَا جنَاح عَلَيْكُم} ثمَّ نسخهَا مَا فرض الله من الْمِيرَاث
İbn Cerîr, Atâ'dan ayet hakkında nakletti, o şöyle dedi: "Kadının kocasından mirası, kocasının öldüğü günden itibaren bir yıla kadar dilerse [o evde] ikamet etmesiydi; Allah { فَإِن خرجن فَلَا جنَاح عَلَيْكُم } “Şayet kendileri çıkarlarsa, size bir günah yoktur” buyurmaktadır. Sonra Allah'ın farz kıldığı miras [hükmü] bunu neshetti."
وَأخرج أَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ وَالْبَيْهَقِيّ من طَرِيق عِكْرِمَة عَن ابْن عَبَّاس فِي قَوْله {وَالَّذين يتوفون مِنْكُم ويذرون أَزْوَاجًا وَصِيَّة لأزواجهم مَتَاعا إِلَى الْحول غير إِخْرَاج} قَالَ: نسخ الله ذَلِك بِآيَة الْمِيرَاث بِمَا فرض الله لَهُنَّ من الرّبع وَالثمن وَنسخ أجل الْحول بِأَن جعل أجلهَا أَرْبَعَة أشهر وَعشرا
Ebû Dâvûd, en-Nesâî ve el-Beyhakî, İkrime tarikiyle İbn Abbâs'tan { وَالَّذين يتوفون مِنْكُم ويذرون أَزْوَاجًا وَصِيَّة لأزواجهم مَتَاعا إِلَى الْحول غير إِخْرَاج } “İçinizden ölüp de geride eşler bırakanlar, eşlerinin [evlerinden] çıkarılmaksızın bir yıla kadar geçimlerinin sağlanmasını vasiyet etsinler” kavli hakkında naklettiler, o şöyle dedi: "Allah bunu, onlar için farz kıldığı dörtte bir ve sekizde bir pay ile miras ayetiyle neshetti; bir yıllık süreyi de [iddet] süresini dört ay on gün yaparak neshetti."
وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَالْبَيْهَقِيّ من طَرِيق ابْن سِيرِين عَن ابْن عَبَّاس
Saîd b. Mansûr, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve el-Beyhakî, İbn Sîrîn tarikiyle İbn Abbâs'tan naklettiler:
أَنه قَامَ يخْطب النَّاس فَقَرَأَ لَهُم سُورَة الْبَقَرَة فَبين لَهُم مِنْهَا فَأتى على هَذِه الْآيَة (إِن ترك خيرا الْوَصِيَّة للْوَالِدين والأقربين) (الْبَقَرَة الْآيَة ١٨٠) فَقَالَ: نسخت هَذِه ثمَّ قَرَأَ حَتَّى أَتَى على هَذِه الْآيَة {وَالَّذين يتوفون مِنْكُم} إِلَى قَوْله {غير إِخْرَاج} فَقَالَ: وَهَذِه
O kalkıp insanlara hutbe verdi ve onlara Bakara suresini okuyup açıkladı. Nihayet şu ayete ( إِن ترك خيرا الْوَصِيَّة للْوَالِدين والأقربين ) (el-Bakara suresi, 180. ayet) geldi ve: "Bu neshedildi" dedi. Sonra okumaya devam edip { وَالَّذين يتوفون مِنْكُم } ayetinden { غير إِخْرَاج } kavline kadar gelince: "Bu da [neshedildi]" dedi.
وَأخرج الشَّافِعِي وَعبد الرَّزَّاق عَن جَابر بن عبد الله قَالَ: لَيْسَ للمتوفى عَنْهَا زَوجهَا نَفَقَة حسبها الْمِيرَاث
eş-Şâfiî ve Abdurrazzâk, Câbir b. Abdillâh'tan naklettiler, o şöyle dedi: "Kocası ölen kadına nafaka yoktur, miras ona yeterlidir."
وَأخرج أَبُو دَاوُد فِي ناسخه وَالنَّسَائِيّ عَن عِكْرِمَة فِي قَوْله {وَالَّذين يتوفون مِنْكُم ويذرون أَزْوَاجًا وَصِيَّة لأزواجهم مَتَاعا إِلَى الْحول} قَالَ: نسخهَا (وَالَّذين يتوفون مِنْكُم ويذرون أَزْوَاجًا يَتَرَبَّصْنَ بِأَنْفُسِهِنَّ أَرْبَعَة أشهر وَعشرا) (الْبَقَرَة الْآيَة ٢٣٤)
Ebû Dâvûd en-Nâsih'inde ve en-Nesâî, İkrime'den { وَالَّذين يتوفون مِنْكُم ويذرون أَزْوَاجًا وَصِيَّة لأزواجهم مَتَاعا إِلَى الْحول } “İçinizden ölüp de geride eşler bırakanlar, eşlerinin bir yıla kadar geçimlerinin sağlanmasını vasiyet etsinler” kavli hakkında naklettiler, o: "Onu, ( وَالَّذين يتوفون مِنْكُم ويذرون أَزْوَاجًا يَتَرَبَّصْنَ بِأَنْفُسِهِنَّ أَرْبَعَة أشهر وَعشرا ) (el-Bakara suresi, 234. ayet) [ayeti] neshetti" dedi.
وَأخرج ابْن الْأَنْبَارِي فِي الْمَصَاحِف عَن زيد بن أسلم فِي قَوْله {وَالَّذين يتوفون مِنْكُم ويذرون أَزْوَاجًا وَصِيَّة لأزواجهم} قَالَ: كَانَت الْمَرْأَة يوصى لَهَا زوجا بِنَفَقَة
İbnü'l-Enbârî el-Mesâhif'te Zeyd b. Eslem'den { وَالَّذين يتوفون مِنْكُم ويذرون أَزْوَاجًا وَصِيَّة لأزواجهم } “İçinizden ölüp de geride eşler bırakanlar, eşlerine vasiyet etsinler” kavli hakkında nakletti, o şöyle dedi: "Koca, eşi için nafaka vasiyet ederdi;"
سنة مَا لم تخرج وتتزوج فنسخ ذَلِك بقوله (وَالَّذين يتوفون مِنْكُم ويذرون أَزْوَاجًا يَتَرَبَّصْنَ بِأَنْفُسِهِنَّ أَرْبَعَة أشهر وَعشرا) (الْبَقَرَة الْآيَة ٢٣٤) فنسخت هَذِه الْآيَة الْأُخْرَى وَفرض عَلَيْهِنَّ التَّرَبُّص أَرْبَعَة أشهر وَعشرا وَفرض لَهُنَّ الرّبع وَالثمن
çıkmadığı ve evlenmediği müddetçe bir yıllık [nafaka verilirdi]. Bu durum, ( وَالَّذين يتوفون مِنْكُم ويذرون أَزْوَاجًا يَتَرَبَّصْنَ بِأَنْفُسِهِنَّ أَرْبَعَة أشهر وَعشرا ) (el-Bakara suresi, 234. ayet) kavliyle neshedildi; bu ayet diğerini neshetti, kadınlara dört ay on gün beklemeyi farz kıldı ve kendilerine dörtte bir ile sekizde bir [miras payını] farz kıldı.
وَأخرج ابْن الْأَنْبَارِي فِي الْمَصَاحِف عَن زيد بن أسلم عَن قَتَادَة فِي الْآيَة قَالَ: كَانَت الْمَرْأَة يُوصي لَهَا زوجا بِالسُّكْنَى وَالنَّفقَة مَا لم تخرج وتتزوج ثمَّ نسخ ذَلِك وَفرض لَهَا الرّبع ان لم يكن لزَوجهَا ولد وَالثمن ان كَانَ لزَوجهَا ولد وَنسخ هَذِه الْآيَة قَوْله (يَتَرَبَّصْنَ بِأَنْفُسِهِنَّ أَرْبَعَة أشهر وَعشرا) (الْبَقَرَة الْآيَة ٢٣٤) فنسخت هَذِه الْآيَة الْوَصِيَّة إِلَى الْحول
İbnü'l-Enbârî el-Mesâhif'te Zeyd b. Eslem tarikiyle Katâde'den ayet hakkında nakletti, o şöyle dedi: "Kadına, çıkmadığı ve evlenmediği müddetçe kocası tarafından barınma ve nafaka vasiyet edilirdi. Sonra bu neshedildi; kocasının çocuğu yoksa kadına dörtte bir, kocasının çocuğu varsa sekizde bir [miras] farz kılındı. Bu ayeti, ( يَتَرَبَّصْنَ بِأَنْفُسِهِنَّ أَرْبَعَة أشهر وَعشرا ) (el-Bakara suresi, 234. ayet) kavli neshetti; böylece bu ayet, bir yıla kadar olan vasiyeti neshetmiş oldu."
وَأخرج ابْن رَاهَوَيْه فِي نفسيره عَن مقَاتل بن حَيَّان أَن رجلا من أهل الطَّائِف قدم الْمَدِينَة وَله أَوْلَاد رجال وَنسَاء وَمَعَهُ أَبَوَاهُ وَامْرَأَته فَمَاتَ بِالْمَدِينَةِ فَرفع ذَلِك للنَّبِي ﷺ فَأعْطى الْوَالِدين وَأعْطى أَوْلَاده بِالْمَعْرُوفِ وَلم يُعْط امْرَأَته شَيْئا غير أَنهم أمروا أَن ينفقوا عَلَيْهَا من تَرِكَة زَوجهَا إِلَى الحوا وَفِيه نزلت {وَالَّذين يتوفون مِنْكُم ويذرون أَزْوَاجًا} الْآيَة
İbn Râhûye tefsirinde Mukâtil b. Hayyân'dan nakletti ki Tâif ehlinden bir adam Medine'ye geldi; erkek ve kız çocukları vardı, anne babası ve hanımı da yanındaydı. Adam Medine'de vefat etti. Bu durum Peygamber'e (sallallâhu aleyhi ve sellem) iletildi; o da anne babaya verdi, çocuklarına da meşru ölçüde verdi, kadınına ise bir şey vermedi; ancak bir yıla kadar kocasının terekesinden ona nafaka vermelerini emrettiler. İşte bunun hakkında { وَالَّذين يتوفون مِنْكُم ويذرون أَزْوَاجًا } “İçinizden ölüp de geride eşler bırakanlar...” ayeti indi.
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن أبي حَاتِم عَن مُجَاهِد فِي قَوْله {فَلَا جنَاح عَلَيْكُم فِي مَا فعلن فِي أَنْفسهنَّ من مَعْرُوف} قَالَ: النِّكَاح الْحَلَال الطّيب
Abd b. Humeyd ve İbn Ebî Hâtim, Mücâhid'den { فَلَا جنَاح عَلَيْكُم فِي مَا فعلن فِي أَنْفسهنَّ من مَعْرُوف } “Meşru olarak kendi haklarında yaptıklarından dolayı size bir günah yoktur” kavli hakkında naklettiler, o: "Helal ve temiz nikahtır" dedi.
قَوْله تَعَالَى: وللمطلقات مَتَاع بِالْمَعْرُوفِ حَقًا على الْمُتَّقِينَ كَذَلِك يبين الله لكم آيَاته لَعَلَّكُمْ تعقلون
Yüce Allah'ın şu kavli: { وللمطلقات مَتَاع بِالْمَعْرُوفِ حَقًا على الْمُتَّقِينَ كَذَلِك يبين الله لكم آيَاته لَعَلَّكُمْ تعقلون } “Boşanmış kadınların da meşru ölçülerde bir geçimliğe hakkı vardır; bu, takva sahipleri üzerine bir haktır. Düşünesiniz diye Allah size ayetlerini işte böyle açıklar.”
أخرج ابْن جرير عَن ابْن زيد قَالَ: لما نزل قَوْله (مَتَاعا بِالْمَعْرُوفِ حَقًا على الْمُحْسِنِينَ) قَالَ رجل: إِن أَحْسَنت فعلت وَإِن لم أرد ذَلِك لم أفعل فَأنْزل الله {وللمطلقات مَتَاع بِالْمَعْرُوفِ حَقًا على الْمُتَّقِينَ}
İbn Cerîr, İbn Zeyd'den nakletti, o şöyle dedi: ( مَتَاعا بِالْمَعْرُوفِ حَقًا على الْمُحْسِنِينَ ) “Meşru ölçülerde bir geçimlik; bu, iyilik edenler üzerine bir haktır” kavli inince bir adam: "Eğer iyilik etmek istersem yaparım, istemezsem yapmam" dedi. Bunun üzerine Allah, { وللمطلقات مَتَاع بِالْمَعْرُوفِ حَقًا على الْمُتَّقِينَ } “Boşanmış kadınların da meşru ölçülerde bir geçimliğe hakkı vardır; bu, takva sahipleri üzerine bir haktır” ayetini indirdi.
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن سعيد بن الْمسيب قَالَ: نسخت هَذِه الْآيَة الَّتِي بعْدهَا قَوْله (وَإِن طلقتموهن من قبل أَن تمَسُّوهُنَّ وَقد فرضتم لَهُنَّ فَرِيضَة فَنصف مَا فرضتم) (الْبَقَرَة الْآيَة ٢٣٧) نسخت {وللمطلقات مَتَاع بِالْمَعْرُوفِ}
İbn Ebî Hâtim, Saîd b. el-Müseyyeb'den nakletti, o şöyle dedi: "Bu ayeti, kendisinden sonraki ( وَإِن طلقتموهن من قبل أَن تمَسُّوهُنَّ وَقد فرضتم لَهُنَّ فَرِيضَة فَنصف مَا فرضتم ) (el-Bakara suresi, 237. ayet) kavli neshetti; { وللمطلقات مَتَاع بِالْمَعْرُوفِ } “Boşanmış kadınların da meşru ölçülerde bir geçimliğe hakkı vardır” ayetini neshetti."
وَأخرج عَن عتاب بن خصيف فِي قَوْله {وللمطلقات مَتَاع} قَالَ: كَانَ ذَلِك قبل الْفَرَائِض
Attâb b. Huseyf'ten { وللمطلقات مَتَاع } “Boşanmış kadınların bir geçimliğe hakkı vardır” kavli hakkında nakledildi, o: "Bu, miras hükümleri farz kılınmadan önceydi" dedi.
وَأخرج مَالك وَعبد الرَّزَّاق وَالشَّافِعِيّ وَعبد بن حميد والنحاس فِي ناسخه وَابْن الْمُنْذر وَالْبَيْهَقِيّ عَن ابْن عمر قَالَ: لكل مُطلقَة مُتْعَة إِلَّا الَّتِي يطلقهَا وَلم يدْخل بهَا وَقد فرض لَهَا كفى بِالنِّصْفِ مَتَاعا
Mâlik, Abdurrazzâk, eş-Şâfiî, Abd b. Humeyd, en-Nâsih'inde en-Nehhâs, İbnü'l-Münzir ve el-Beyhakî, İbn Ömer'den naklettiler, o şöyle dedi: "Boşanan her kadının müt'a (geçimlik tazminatı) hakkı vardır; ancak mehir belirlenip de zifafa girmeden boşadığı kadın müstesnadır, zira [belirlenen mehrin] yarısı müt'a olarak yeterlidir."
وَأخرج ابْن الْمُنْذر عَن عَليّ بن أبي طَالب قَالَ: لكل مُؤمنَة طلقت حرَّة أَو أمة مُتْعَة وَقَرَأَ {وللمطلقات مَتَاع بِالْمَعْرُوفِ حَقًا على الْمُتَّقِينَ}
İbnü'l-Münzir, Ali b. Ebî Tâlib'den nakletti, o şöyle dedi: "Boşanan ister hür ister cariye olsun her mümin kadının müt'a hakkı vardır" ve { وللمطلقات مَتَاع بِالْمَعْرُوفِ حَقًا على الْمُتَّقِينَ } “Boşanmış kadınların da meşru ölçülerde bir geçimliğe hakkı vardır; bu, takva sahipleri üzerine bir haktır” ayetini okudu.
وَأخرج الْبَيْهَقِيّ عَن جَابر بن عبد الله قَالَ لما طلق حَفْص بن الْمُغيرَة امْرَأَته فَاطِمَة أَتَت النَّبِي ﷺ فَقَالَ لزَوجهَا
el-Beyhakî, Câbir b. Abdillâh'tan nakletti, o şöyle dedi: Hafs b. el-Mugîre hanımı Fâtıma'yı boşadığında kadın Peygamber'e (sallallâhu aleyhi ve sellem) geldi; Peygamber de kadının kocasına:
مَتعهَا
"Ona müt'a (geçimlik tazminatı) ver" buyurdu.
قَالَ: لَا أجد مَا أمتعها
[Adam]: "Ona müt'a olarak verecek bir şey bulamıyorum" dedi.
قَالَ: فَإِنَّهُ لَا بُد من الْمَتَاع مَتعهَا وَلَو نصف صَاع من تمر
[Peygamber]: "Müt'a vermek şarttır; yarım sâ' hurma bile olsa ona müt'a ver" buyurdu.