أَن أَعْرَابِيًا سَأَلَ رَسُول الله ﷺ عَن {الصُّور} فَقَالَ: قرن ينْفخ فِيهِ
Bir bedevî, Resûlullah'a (sallallâhu aleyhi ve sellem) {الصُّور} “Sûr” hakkında sordu; o da şöyle buyurdu: "Kendisine üflenen bir boynuzdur."
وَأخرج مُسَدّد وَعبد بن حميد وَابْن الْمُنْذر عَن ابْن مَسْعُود ﵁ قَالَ {الصُّور} كَهَيئَةِ الْقرن ينْفخ فِيهِ
Müsedded, Abd b. Humeyd ve İbnü'l-Münzir, İbn Mes'ûd'dan (radıyallâhu anh) şöyle dediğini rivayet etmişlerdir: "{الصُّور} “Sûr”, kendisine üflenen bir boynuz gibidir."
وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَأحمد وَعبد بن حميد وَالتِّرْمِذِيّ وَحسنه وَأَبُو يعلى وَابْن حبَان وَابْن خُزَيْمَة وَابْن الْمُنْذر وَالْحَاكِم وَابْن مرْدَوَيْه وَالْبَيْهَقِيّ فِي الْبَعْث عَن أبي سعيد ﵁ قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: كَيفَ أنعم وَقد الْتَقم صَاحب الْقرن الْقرن وحنى جَبهته وأصغى سَمعه ينْتَظر أَن يُؤمر فينفخ قَالَ الْمُسلمُونَ: كَيفَ نقُول يَا رَسُول الله قَالَ: قَالُوا (حَسبنَا الله وَنعم الْوَكِيل) على الله توكلنا
Saîd b. Mansûr, Ahmed, Abd b. Humeyd, Tirmizî (ve bunu hasen kabul etmiştir), Ebû Ya'lâ, İbn Hibbân, İbn Huzeyme, İbnü'l-Münzir, Hâkim, İbn Merdûye ve el-Ba's'ta Beyhakî, Ebû Saîd'den (radıyallâhu anh) rivayet etmişlerdir: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: "Sûr'un sahibi boynuzu ağzına almış, alnını eğmiş ve kulak kesilmiş bir halde kendisine emredilip üflemeyi beklerken ben nasıl nimetlerden zevk alabilirim?" Müslümanlar: "Ey Allah'ın Resûlü, ne diyelim?" dediler. Şöyle buyurdu: "(حَسبنَا الله وَنعم الْوَكِيل) 'Allah bize yeter, O ne güzel vekildir. Allah'a tevekkül ettik' deyin."
وَأخرج أَبُو الشَّيْخ وَصَححهُ وَابْن مرْدَوَيْه عَن أبي هُرَيْرَة ﵁ قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: مَا طرف صَاحب الصُّور مُنْذُ وكل بِهِ مستعداً ينظر الْعَرْش مَخَافَة أَن يُؤمر بالصيحة قبل أَن يَرْتَد إِلَيْهِ طرفه كَأَن عَيْنَيْهِ كوكبان دريان
Ebû'ş-Şeyh (ve bunu sahih kabul etmiştir) ve İbn Merdûye, Ebû Hureyre'den (radıyallâhu anh) rivayet etmişlerdir: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: "Sûr sahibi, bu işle görevlendirildiğinden beri, gözünü kırpıp açmadan önce o haykırışla emrolunur korkusuyla hazır vaziyette Arş'a bakarak gözünü hiç kırpmamıştır. Sanki onun iki gözü parıldayan iki yıldız gibidir."
وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَابْن مرْدَوَيْه وَالْبَيْهَقِيّ فِي الْبَعْث عَن أبي سعيد الْخُدْرِيّ ﵁ قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: جِبْرِيل عَن يَمِينه وَمِيكَائِيل عَن يسَاره وَهُوَ صَاحب الصُّور يَعْنِي اسرافيل
Saîd b. Mansûr, İbn Merdûye ve el-Ba's'ta Beyhakî, Ebû Saîd el-Hudrî'den (radıyallâhu anh) rivayet etmişlerdir: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: "Cebrail onun sağında, Mikail onun solundadır; o da Sûr'un sahibidir –yani İsrâfîl'dir–."
وَأخرج ابْن ماجة وَالْبَزَّار وَابْن مرْدَوَيْه عَن أبي سعيد ﵁ قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: إِن صَاحِبي الصُّور بايديهما قرنان يلاحظان النّظر حَتَّى يؤمران
İbn Mâce, Bezzâr ve İbn Merdûye, Ebû Saîd'den (radıyallâhu anh) rivayet etmişlerdir: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: "Sûr'un iki sahibinin ellerinde iki boynuz vardır, emrolununcaya kadar gözlerini dikip bakmaktadırlar."
وَأخرج الْبَزَّار وَالْحَاكِم عَن أبي سعيد ﵁ عَن النَّبِي ﷺ قَالَ مَا من صباح إِلَّا وملكان موكلان بالصور ينتظران مَتى يؤمران فينفخان
Bezzâr ve Hâkim, Ebû Saîd'den (radıyallâhu anh), Nebi'nin (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurduğunu rivayet etmişlerdir: "Hiçbir sabah yoktur ki Sûr ile görevlendirilmiş iki melek ne zaman emrolunup da üfleyeceklerini bekliyor olmasınlar."
وَأخرج أَحْمد وَالْحَاكِم عَن ابْن عمر ﵄ عَن النَّبِي ﷺ قَالَ: النافخان فِي السَّمَاء الثَّانِيَة
Ahmed ve Hâkim, İbn Ömer'den (radıyallâhu anhümâ), Nebi'nin (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurduğunu rivayet etmişlerdir: "İki üfleyici ikinci semadadır.
رَأس أَحدهمَا بالمشرق
Birinin başı doğuda,
وَرجلَاهُ بالمغرب
ayakları ise batıdadır.
ينتظران مَتى يؤمران أَن ينفخا فِي الصُّور فينفخا
Sûr'a üflemekle ne zaman emrolunacaklarını ve [hemen] üfleyeceklerini beklemektedirler."
وَأخرج عبد بن حميد وَالطَّبَرَانِيّ فِي الْأَوْسَط بِسَنَد حسن عَن عبد الله بن الْحَارِث قَالَ: كنت عِنْد عَائِشَة ﵂ وَعِنْدهَا كَعْب ﵁ فَذكر اسرافيل ﵇ فَقَالَت عَائِشَة: أَخْبرنِي عَن إسْرَافيل ﵇ قَالَ: لَهُ أَرْبَعَة أَجْنِحَة
Abd b. Humeyd ve el-Evsat'ta hasen bir senetle Taberânî, Abdullah b. el-Hâris'ten rivayet etmişlerdir: Âişe'nin (radıyallâhu anhâ) yanındaydım, yanında Ka'b (radıyallâhu anh) da vardı. İsrâfîl'i (aleyhisselâm) andı. Âişe: "Bana İsrâfîl'den (aleyhisselâm) haber ver" dedi. O da şöyle dedi: "Onun dört kanadı vardır:
جَنَاحَانِ فِي الْهَوَاء وَجَنَاح قد تسرول بِهِ وَجَنَاح على كَاهِله والقلم على أُذُنه
İki kanadı havada, bir kanadını [kendisine] elbise gibi bürümüş ve bir kanadı da omzundadır; Kalem ise kulağının üzerindedir.
فَإِذا نزل الْوَحْي كتب الْقَلَم ودرست الْمَلَائِكَة وَملك الصُّور أَسْفَل مِنْهُ جاث على إِحْدَى رُكْبَتَيْهِ وَقد نصب الْأُخْرَى فالتقم الصُّور فحنى ظَهره وطرفه إِلَى إسْرَافيل ضم جناحيه أَن ينْفخ فِي الصُّور
Vahiy indiği zaman Kalem yazar, melekler de ders gibi okur. Sûr meleği ise onun altındadır; dizlerinden birinin üzerine çökmüş, diğerini dikmiş, Sûr'u ağzına almış, sırtını bükmüş ve gözünü İsrâfîl'e dikmiştir; Sûr'a üflemek için iki kanadını bitiştirmiştir."
وَأخرج أَبُو الشَّيْخ فِي العظمة عَن أبي بكر الْهُذلِيّ قَالَ: إِن ملك الصُّور الَّذِي وكل بِهِ إِحْدَى قَدَمَيْهِ لفي الأَرْض السَّابِعَة وَهُوَ جاث على رُكْبَتَيْهِ شاخص ببصره إِلَى
el-Azame'de Ebû'ş-Şeyh, Ebû Bekir el-Hüzelî'den şöyle dediğini rivayet etmiştir: "Sûr ile görevlendirilen Sûr meleğinin iki ayağından biri yedinci yerdedir; o dizleri üzerine çökmüş, gözünü dikmiş olarak
إسْرَافيل ﵇ مَا طرف
İsrâfîl'e (aleyhisselâm) bakmaktadır. Gözünü hiç kırpmamıştır.
مُنْذُ خلقه الله ينظر مَتى يُشِير إِلَيْهِ فينفخ فِي الصُّور
Allah onu yarattığından beri, kendisine ne zaman işaret edip de Sûr'a üfleyeceğini beklemektedir."
وَأخرج أَبُو الشَّيْخ عَن وهب ﵁ قَالَ: خلق الله الصُّور من لؤلؤة بَيْضَاء فِي صفاء الزجاجة ثمَّ قَالَ للعرش: خُذ الصُّور فَتعلق بِهِ ثمَّ قَالَ كن فَكَانَ إسْرَافيل فَأمره أَن يَأْخُذ الصُّور فَأَخذه وَبِه ثقب بِعَدَد كل روح مخلوقة وَنَفس منفوسة لَا يخرج روحاً من ثقب وَاحِد وَفِي وسط الصُّور كوَّة كاستدارة السَّمَاء وَالْأَرْض
Ebû'ş-Şeyh, Vehb'den (radıyallâhu anh) şöyle dediğini rivayet etmiştir: "Allah Sûr'u, cam berraklığında beyaz bir inciden yarattı; sonra Arş'a: 'Sûr'u al' buyurdu, o da ona tutundu. Sonra 'Ol' dedi, İsrâfîl oldu. Ona Sûr'u almasını emretti, o da onu aldı. Onda yaratılmış her ruh ve nefes alan her can sayısınca delik vardır; tek bir delikten birden fazla ruh çıkmaz. Sûr'un ortasında gök ile yerin yuvarlaklığı kadar bir menfez vardır.
وإسرافيل ﵇ وَاضع فَمه على تِلْكَ الكوة
İsrâfîl (aleyhisselâm) ağzını o menfezin üzerine koymuştur.
ثمَّ قَالَ لَهُ الرب ﷿: قد وَكلتك بالصور فَأَنت للنفخة وللصيحة فَدخل إسْرَافيل فِي مُقَدّمَة الْعَرْش فَادْخُلْ رجله الْيُمْنَى تَحت الْعَرْش وقدَّم الْيُسْرَى وَلم يطرف مُنْذُ خلقه الله تَعَالَى لينْظر مَا يُؤمر بِهِ
Sonra Rab Azze ve Celle ona: 'Seni Sûr ile görevlendirdim; üfleme ve sayha senin vazifendir' buyurdu. İsrâfîl Arş'ın ön tarafına girdi, sağ ayağını Arş'ın altına sokup sol ayağını öne uzattı ve Allah Teâlâ onu yarattığından beri neyle emrolunacağını görmek için gözünü kırpmamıştır."
وَأخرج أَحْمد وَأَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ وَابْن خُزَيْمَة وَابْن حبَان وَالْحَاكِم عَن أَوْس بن أَوْس
Ahmed, Ebû Dâvûd, Nesâî, İbn Huzeyme, İbn Hibbân ve Hâkim, Evs b. Evs'ten rivayet etmişlerdir:
أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ: إِن من أفضل أيامكم يَوْم الْجُمُعَة
Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: "Günlerinizin en faziletlilerinden biri cuma günüdür.
فِيهِ خلق آدم وَفِيه قبض وَفِيه نفخة الصُّور وَفِيه الصعقة
Âdem o günde yaratıldı, o günde ruhu kabzedildi, Sûr'a üfleme o gündedir ve çarpılıp ölme (sa'ka) o gündedir."
وَأخرج ابْن جرير عَن الْحسن قَالَ: قَالَ النَّبِي ﷺ: كَأَنِّي أنفض رَأْسِي من التُّرَاب أول خَارج فَالْتَفت فَلَا أرى أحدا إِلَّا مُوسَى مُتَعَلقا بالعرش فَلَا أَدْرِي أممن اسْتثْنى الله أَن لَا تصيبه النفخة فَبعث قبلي
İbn Cerîr, Hasan'dan rivayet etmiştir: Nebi (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: "İlk çıkan kişi olarak başımdan toprağı silkeliyor gibiyim; [o sırada] dönüp bakarım da Arş'a tutunmuş olan Mûsâ'dan başkasını göremem. Bilmiyorum, acaba o Allah'ın üflemenin çarpmayacağını istisna ettiği kimselerden midir de benden önce diriltildi?"
وَأخرج ابْن جرير عَن السّديّ {فَصعِقَ} قَالَ: مَاتَ {إِلَّا من شَاءَ الله} قَالَ: جِبْرِيل وإسرافيل وَملك الْمَوْت ثمَّ نفخ فِيهِ أُخْرَى قَالَ: فِي الصُّور
İbn Cerîr, Süddî'den rivayet etmiştir: {فَصعِقَ} "[Bu,] öldü [demektir]." {إِلَّا من شَاءَ الله} “Allah'ın diledikleri müstesna”; "[Bunlar] Cebrail, İsrâfîl ve Ölüm Meleğidir." [Ayetin devamındaki] "Sonra ona bir daha üflenir" [ifadesi hakkında da]: "Sûr'a [üflenir]" dedi.
وَأخرج عبد بن حميد عَن أبي عمرَان الْجونِي قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: لما بعث الله إِلَى صَاحب الصُّور فَأَخذه فَأَهوى بِيَدِهِ إِلَى فِيهِ فَقدم رجلا وَأخر رجلا حَتَّى يُؤمر فينفخ فَاتَّقُوا النفخة
Abd b. Humeyd, Ebû İmrân el-Cevnî'den rivayet etmiştir: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: "Allah, Sûr sahibine [emir] gönderince o Sûr'u aldı, eliyle ağzına doğru götürdü, bir ayağını öne alıp diğerini arkaya çekti; kendisine emredilip üfleyeceği anı beklemektedir. O halde üflemeden sakının!"
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَعبد بن حميد وَابْن مرْدَوَيْه عَن ابْن عَبَّاس فِي قَوْله {فَإِذا هم قيام ينظرُونَ}
İbn Ebî Şeybe, Abd b. Humeyd ve İbn Merdûye, İbn Abbâs'tan {فَإِذا هم قيام ينظرُونَ} “bir de bakarsın ki onlar ayağa kalkmış bakınıp duruyorlar” kavli hakkında [rivayet etmişlerdir:]
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير عَن قَتَادَة قَالَ: ذكر لنا أَن نَبِي الله ﷺ قَالَ: أَتَانِي ملك فَقَالَ: يَا مُحَمَّد اختر نَبيا ملكا أَو نَبيا عبدا قَالَ: فَأَوْمأ إِلَى جِبْرِيل أَن تواضع فَقلت: نَبيا عبدا فَأعْطيت خَصْلَتَيْنِ
Abd b. Humeyd ve İbn Cerîr, Katâde'den rivayet etmişlerdir: Bize anlatıldığına göre Allah'ın Nebisi (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: "Bana bir melek gelip 'Ey Muhammed! Hükümdar bir peygamber mi yoksa kul bir peygamber mi olmayı seçersin?' dedi. Cebrail bana 'Mütevazı ol' diye işaret etti. Ben de 'Kul bir peygamber' dedim. Bunun üzerine bana iki haslet verildi:
ان جعلت أول من تَنْشَق عَنهُ
Kabri kendisinden ilk yarılacak kişi kılındım
الأَرْض
[ve ilk olarak topraktan çıkacak kimse kılındım]
وَأول شَافِع فارفع رَأْسِي فاجد مُوسَى آخِذا بالعرش فَالله أعلم أصعق لهَذِهِ الصعقة الأولى أم أَفَاق قبلي (ثمَّ نفخ فِيهِ أُخْرَى فَإِذا هم قيام ينظرُونَ)
ve ilk şefaatçi kılındım. Başımı kaldırırım da Mûsâ'yı Arş'a tutunmuş bulurum. Allah bilir ya, o bu ilk çarpılmada çarpıldı da benden önce mi ayıldı? (ثمَّ نفخ فِيهِ أُخْرَى فَإِذا هم قيام ينظرُونَ) 'Sonra ona bir daha üflenir; bir de bakarsın ki onlar ayağa kalkmış bakınıp duruyorlar.'"
وَأخرج عبد بن حميد عَن إِبْرَاهِيم عَن أَبِيه قَالَ: كنت جَالِسا عِنْد عِكْرِمَة فَذكرُوا الَّذين يغرقون فِي الْبَحْر فَقَالَ عِكْرِمَة: الْحَمد لله الَّذين يغرقون فِي الْبحار فَلَا يبْقى مِنْهُم شَيْء إِلَّا الْعِظَام فتقبلها الأمواج حَتَّى تلقيها إِلَى الْبر فتمكث الْعِظَام حينا حَتَّى تصير حائلة نخرة فتمر بهَا الإِبل فتأكلها ثمَّ تسير الإِبل فتبعر ثمَّ يَجِيء بعدهمْ قوم فينزلون فَيَأْخُذُونَ ذَلِك البعر فيوقدونه فِي تِلْكَ النَّار فتجيء ريح فتلقي ذَلِك الرماد على الأَرْض فَإِذا جَاءَت النفخة قَالَ الله {فَإِذا هم قيام ينظرُونَ} فَخرج أُولَئِكَ وَأهل الْقُبُور سَوَاء
Abd b. Humeyd, İbrâhim'den, o da babasından rivayet etmiştir: İkrime'nin yanında oturuyordum; denizde boğulanları andılar. İkrime şöyle dedi: "Allah'a hamdolsun; denizlerde boğulanlar var ki onlardan kemiklerden başka hiçbir şey kalmaz. Dalgalar o kemikleri alıp karaya atar. Kemikler bir süre kalır da nihayet çürüyüp ufalanır. Sonra oradan develer geçip onları yer. Ardından develer yürür ve pisler. Sonra onların ardından bir topluluk gelip konaklar ve o deve pisliğini alıp ateşte yakarlar. Sonra bir rüzgâr gelip o külü yere saçar. Üfleme geldiği vakit Allah {فَإِذا هم قيام ينظرُونَ} “bir de bakarsın ki onlar ayağa kalkmış bakınıp duruyorlar” buyurur; onlar da kabir halkı gibi eşit olarak [ortaya] çıkarlar."
وَأخرج عبد بن حميد عَن عبد الله بن العَاصِي قَالَ: ينْفخ فِي الصُّور النفخة الأولى من بَاب ايليا الشَّرْقِي
Abd b. Humeyd, Abdullah b. el-Âsî'den şöyle dediğini rivayet etmiştir: "Sûr'a birinci üfleme İlyâ'nın (Kudüs'ün) doğu kapısından üflenir,
أَو قَالَ الغربي
yahut batı kapısından dedi,
والنفخة الثَّانِيَة من بَاب آخر
ikinci üfleme ise diğer kapıdan üflenir."
وَأخرج عبد بن حميد عَن الْحسن قَالَ: بَلغنِي أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ: بَين النفختين أَرْبَعُونَ يَقُول الْحسن فَلَا نَدْرِي أَرْبَعِينَ سنة أَو أَرْبَعِينَ شهرا أَو أَرْبَعِينَ لَيْلَة
Abd b. Humeyd, Hasan'dan rivayet etmiştir: Bana ulaştığına göre Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuştur: "İki üfleme arasında kırk vardır." Hasan: "Kırk yıl mı, kırk ay mı, yoksa kırk gece mi bilmiyoruz" der.
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير عَن قَتَادَة قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: بَين النفختين أَرْبَعُونَ قَالَ أَصْحَابه: فَمَا سألناه عَن ذَلِك وَمَا زَاد
Abd b. Humeyd ve İbn Cerîr, Katâde'den rivayet etmişlerdir: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: "İki üfleme arasında kırk vardır." Sahabîleri: "Biz ona bunu sormadık, o da [başka bir şey] eklemedi;
غير أَنهم كَانُوا يرَوْنَ من رَأْيهمْ أَنَّهَا أَرْبَعُونَ سنة قَالَ: وَذكر لنا أَنه يبْعَث فِي تِلْكَ الْأَرْبَعين مطر يُقَال لَهُ مطر الْحَيَاة
ancak onlar bunun kırk yıl olduğu görüşündeydiler" dediler. [Katâde] dedi ki: Bize anlatıldığına göre o kırk [yıl] içinde kendisine hayat yağmuru denilen bir yağmur gönderilir
حَتَّى تطيب الأَرْض وتهتز وتنبت أجساد النَّاس نَبَات البقل ثمَّ ينْفخ النفخة الثَّانِيَة {فَإِذا هم قيام ينظرُونَ}
ve nihayet yer güzelleşir, canlanır ve insanların bedenleri bakla biter gibi biter. Sonra ikinci üfleme üflenir; {فَإِذا هم قيام ينظرُونَ} “bir de bakarsın ki onlar ayağa kalkmış bakınıp duruyorlar”.
وَأخرج أَبُو الشَّيْخ عَن عِكْرِمَة فِي قَوْله {وَنفخ فِي الصُّور} قَالَ: {الصُّور} مَعَ إسْرَافيل ﵇ وَفِيه أَرْوَاح كل شَيْء يكون فِيهِ {ثمَّ نفخ فِيهِ} نفخة الصعقة فَإِذا نفخ فِيهِ نفخة الْبَعْث قَالَ الله بعزتي ليرجعن كل روح إِلَى جسده قَالَ: ودارة مِنْهَا أعظم من سبع سموات وَمن الأَرْض
Ebû'ş-Şeyh, {وَنفخ فِي الصُّور} “Sûr'a üflenmiştir” kavli hakkında İkrime'den şöyle dediğini rivayet etmiştir: "{الصُّور} “Sûr”, İsrâfîl'in (aleyhisselâm) yanındadır ve olacak her şeyin ruhları onun içindedir. {ثمَّ نفخ فِيهِ} “Sonra ona üflenir”; [bu,] bayılıp ölme üflemesidir. Ona diriliş üflemesi üflendiğinde Allah: 'İzzetime andolsun ki her ruh mutlaka kendi bedenine dönecektir' buyurur." [İkrime] dedi ki: "Ondaki bir daire, yedi gökten ve yerden daha büyüktür.
فحلق الصُّور على إسْرَافيل وَهُوَ شاخص ببصره إِلَى الْعَرْش حَتَّى يُؤمر بالنفخة فينفخ فِي الصُّور
Sûr'un halkası İsrâfîl'in üzerindedir; o da üfleme ile emrolunup Sûr'a üfleyeceği ana kadar gözünü Arş'a dikmiştir."
وَأخرج ابْن جرير عَن عِكْرِمَة فِي قَوْله {وَنفخ فِي الصُّور} قَالَ: الأولى من الدُّنْيَا والأخيرة من الْآخِرَة
İbn Cerîr, {وَنفخ فِي الصُّور} “Sûr'a üflenmiştir” kavli hakkında İkrime'den şöyle dediğini rivayet etmiştir: "Birincisi dünyadandır, sonuncusu ise ahirettendir."
وَأخرج عبد بن حميد وَعلي بن سعيد فِي كتاب الطَّاعَة والعصيان وَأَبُو يعلى وَأَبُو الْحسن الْقطَّان فِي المطولات وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم وَالطَّبَرَانِيّ وَأَبُو مُوسَى الْمَدِينِيّ كِلَاهُمَا فِي المطولات وَأَبُو الشَّيْخ فِي العظمة وَالْبَيْهَقِيّ فِي الْبَعْث والنشور عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: سَمِعت رَسُول الله ﷺ يَقُول: وَعِنْده طَائِفَة من أَصْحَابه: إِن الله ﵎ لما فرغ من خلق السَّمَوَات وَالْأَرْض خلق الصُّور فَأعْطَاهُ إسْرَافيل فَهُوَ وَاضعه على فِيهِ شاخص بَصَره إِلَى السَّمَاء فَينْظر مَتى يُؤمر فينفخ فِيهِ
Abd b. Humeyd, Kitâbü't-Tâa ve'l-İsyân'da Ali b. Saîd, Ebû Ya'lâ, el-Mutavvelât'ta Ebu'l-Hasan el-Kattân, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim, her ikisi el-Mutavvelât'ta olmak üzere Taberânî ve Ebû Mûsâ el-Medînî, el-Azame'de Ebû'ş-Şeyh ve el-Ba's ve'n-Nüşûr'da Beyhakî, Ebû Hureyre'den şöyle dediğini rivayet etmişlerdir: Yanında sahabîlerinden bir topluluk varken Resûlullah'ı (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyururken işittim: "Allah (celle celâlühû) gökleri ve yeri yaratmayı bitirince Sûr'u yarattı ve onu İsrâfîl'e verdi. O da Sûr'u ağzına koymuş, gözünü semaya dikmiş, ne zaman emrolunup da ona üfleyeceğini beklemektedir."
قلت: يَا رَسُول الله وَمَا الصُّور قَالَ: الْقرن قلت فَكيف هُوَ قَالَ: عَظِيم
"Ey Allah'ın Resûlü, Sûr nedir?" dedim. "Boynuzdur" buyurdu. "O nasıldır?" dedim. "Pek büyüktür" buyurdu.
وَالَّذِي بَعَثَنِي بِالْحَقِّ إِن عظم دارة فِيهِ لعرض السَّمَوَات وَالْأَرْض فينفخ فِيهِ النفخة الأولى فيصعق من فِي السَّمَوَات وَمن فِي الأَرْض ثمَّ ينْفخ فِيهِ أُخْرَى {فَإِذا هم قيام ينظرُونَ} لرب الْعَالمين فيأمر الله إسْرَافيل ﵇ فِي النفخة الأولى أَن يمدها ويطولها فَلَا يفتر وَهُوَ الَّذِي يَقُول الله (مَا ينظر هَؤُلَاءِ إِلَّا صَيْحَة وَاحِدَة مَا لَهَا من فوَاق) (ص ١٥) فيسير الله الْجبَال فَتكون سرابا وترتج الأَرْض بِأَهْلِهَا رجا فَتكون كالسفينة الموسقة فِي الْبَحْر تضربها الرِّيَاح تنكفأ بِأَهْلِهَا كالقناديل الْمُعَلقَة بالعرش تميلها الرِّيَاح وَهِي الَّتِي يَقُول الله (يَوْم ترجف الراجفة تتبعها الرادفة قُلُوب يَوْمئِذٍ واجفة) (النازعات ٥ - ٨) فيميد النَّاس على ظهرهَا وتذهل المراضع وتضع الْحَوَامِل وتشيب الْولدَان وَتَطير الشَّيَاطِين هاربة من الْفَزع حَتَّى تَأتي الأقطار فتلقاها الْمَلَائِكَة فَتضْرب وجوهها فترجع وتولي النَّاس بِهِ مُدبرين يُنَادي بَعضهم بَعْضًا
"Beni hak ile gönderene yemin olsun ki ondaki bir dairenin büyüklüğü göklerin ve yerin genişliği kadardır. Ona birinci üfleme üflenir de göklerde ve yerde kim varsa çarpılıp ölür. Sonra ona bir daha üflenir; {فَإِذا هم قيام ينظرُونَ} “bir de bakarsın ki onlar ayağa kalkmış bakınıp duruyorlar”, âlemlerin Rabbi için. Allah birinci üflemede İsrâfîl'e (aleyhisselâm) onu uzatmasını ve yaymasını, hiç kesmemesini emreder. İşte Allah'ın: (مَا ينظر هَؤُلَاءِ إِلَّا صَيْحَة وَاحِدَة مَا لَهَا من فوَاق) 'Bunlar ancak bir an bile gecikmesi olmayan tek bir çığlık beklemektedirler' (Sâd 15) buyurduğu budur. Allah dağları yürütür de serap olurlar; yer üzerindekilerle birlikte şiddetle sarsılır da denizde yüklü, rüzgârların vurduğu, içindekilerle birlikte tersyüz olan bir gemi gibi, yahut Arş'a asılı, rüzgârların salladığı kandiller gibi olur. İşte Allah'ın: (يَوْم ترجف الراجفة تتبعها الرادفة قُلُوب يَوْمئِذٍ واجفة) 'O gün sarsan sarsar, ardından onu bir başkası izler. O gün kalpler korkudan titrer' (en-Nâziât 5-8) buyurduğu budur. İnsanlar yerin sırtında çalkalanır; emziren kadınlar unutur, hamileler yükünü bırakır, çocuklar ihtiyarlar. Şeytanlar korkudan kaçarak uçar, nihayet [yerin] bucaklarına varırlar da melekler onları karşılayıp yüzlerine vurur, onlar da geri dönerler. İnsanlar da arkalarını dönüp kaçar, birbirlerine seslenirler.
فَبَيْنَمَا على ذَلِك إِذْ تصدعت الأَرْض كل صدع من قطر إِلَى قطر فَرَأَوْا أمرا عَظِيما لم يرَوا مثله وَأَخذهم لذَلِك من الكرب والهول مَا الله بِهِ عليم ثمَّ نظرُوا إِلَى السَّمَاء فَإِذا هِيَ كَالْمهْلِ ثمَّ انشقت وانتثرت نجومها وَخسف شمسها وقمرها
Onlar bu haldeyken birden yer bir uçtan bir uca yarıldıkça yarılır. Benzerini görmedikleri büyük bir iş görürler ve bundan dolayı onları ancak Allah'ın bildiği bir sıkıntı ve dehşet kaplar. Sonra göğe bakarlar ki o erimiş maden gibidir; sonra yarılır, yıldızları dökülür, güneşi ve ayı tutulup söner."
فَقَالَ رَسُول الله ﷺ: والأموات لَا يعلمُونَ شَيْئا من ذَلِك فَقلت: يَا رَسُول الله فَمن اسْتثْنى الله حِين يَقُول {فَفَزعَ من فِي السَّمَاوَات وَمن فِي الأَرْض إِلَّا من شَاءَ الله} قَالَ: أُولَئِكَ الشُّهَدَاء وَإِنَّمَا يصل الْفَزع إِلَى الْأَحْيَاء وهم أَحيَاء عِنْد رَبهم يرْزقُونَ ووقاهم الله فزع ذَلِك الْيَوْم وآمنهم مِنْهُ وَهُوَ الَّذِي يَقُول الله (يَا أَيهَا النَّاس اتَّقوا ربكُم إِن زَلْزَلَة السَّاعَة شَيْء عَظِيم) (الْحَج ١) إِلَى قَوْله (وَلَكِن عَذَاب الله شَدِيد) (الْحَج ٢)
Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem): "Ölüler ise bunlardan hiçbir şey bilmezler" buyurdu. "Ey Allah'ın Resûlü! {فَفَزعَ من فِي السَّمَاوَات وَمن فِي الأَرْض إِلَّا من شَاءَ الله} “Göklerde ve yerde kim varsa dehşete kapılmıştır, Allah'ın diledikleri müstesna” buyurduğunda Allah'ın istisna ettiği kimseler kimlerdir?" dedim. Şöyle buyurdu: "Onlar şehitlerdir. Dehşet ancak dirilere ulaşır; oysa onlar Rableri katında diridirler, rızıklandırılırlar. Allah onları o günün dehşetinden korumuş ve ondan emin kılmıştır. İşte Allah'ın: (يَا أَيهَا النَّاس اتَّقوا ربكُم إِن زَلْزَلَة السَّاعَة شَيْء عَظِيم) 'Ey insanlar! Rabbinizden korkup sakının; şüphesiz kıyamet sarsıntısı büyük bir şeydir' (el-Hac 1) ayetinden (وَلَكِن عَذَاب الله شَدِيد) 'fakat Allah'ın azabı pek çetindir' (el-Hac 2) kavline kadar buyurduğu budur.
فينفخ الصُّور فيصعق أهل السمموات وَأهل الأَرْض {إِلَّا من شَاءَ الله} فَإِذا
Sûr'a üflenir de gök halkı ve yer halkı çarpılıp ölür; {إِلَّا من شَاءَ الله} “Allah'ın diledikleri müstesna”. Bir de bakarsın ki
هم خمود ثمَّ يَجِيء ملك الْمَوْت إِلَى الْجَبَّار فَيَقُول: يَا رب قد مَاتَ أهل السَّمَوَات وَأهل الأَرْض إِلَّا من شِئْت
onlar sönüp kalmışlardır. Sonra Ölüm Meleği Cebbâr'a (Allah'a) gelir ve: 'Ey Rabbim! Dilediklerin hariç gök halkı ve yer halkı öldü' der.
فَيَقُول - وَهُوَ أعلم - فَمن بَقِي فَيَقُول: يَا رب بقيت أَنْت الْحَيّ الَّذِي لَا يَمُوت وَبَقِي حَملَة عرشك وَبَقِي جِبْرِيل وَمِيكَائِيل وإسرافيل وَبقيت أَنا
[Allah] –O en iyi bilendir–: 'Kim kaldı?' buyurur. O da: 'Ey Rabbim! Asla ölmeyen Hayy olan Sen kaldın; Arş'ını taşıyanlar kaldı; Cebrail, Mikail ve İsrâfîl kaldı; bir de ben kaldım' der."
فَيَقُول الله: ليمت جِبْرِيل وَمِيكَائِيل وإسرافيل وينطق الله الْعَرْش فَيَقُول: يَا رب تميت جِبْرِيل وَمِيكَائِيل وإسرافيل فَيَقُول الله لَهُ: اسْكُتْ فَإِنِّي كتبت الْمَوْت على من كَانَ تَحت عَرْشِي
Allah: "Cebrail, Mikail ve İsrâfîl ölsün!" buyurur. Allah Arş'ı konuşturur; [Arş]: "Ey Rabbim! Cebrail'i, Mikail'i ve İsrâfîl'i öldürecek misin?" der. Allah ona: "Sus! Şüphesiz Ben Arş'ımın altında olanlara ölümü takdir ettim" buyurur.
فيموتون ثمَّ يَأْتِي ملك الْمَوْت إِلَى الْجَبَّار فَيَقُول: يَا رب قد مَاتَ جِبْرِيل وَمِيكَائِيل وإسرافيل فَيَقُول الله ﷿ وَهُوَ أعلم - فَمن بَقِي فَيَقُول: يَا رب بقيت أَنْت الْحَيّ الَّذِي لَا تَمُوت وَبَقِي حَملَة عرشك وَبقيت أَنا
Bunun üzerine ölürler. Sonra Ölüm Meleği Cebbâr'a gelir ve: "Ey Rabbim! Cebrail, Mikail ve İsrâfîl öldü" der. Allah [celle celâluhû] –O en iyi bilendir–: "Kim kaldı?" buyurur. O da: "Ey Rabbim! Asla ölmeyen Hayy olan Sen kaldın, Arş'ını taşıyanlar kaldı ve ben kaldım" der.
فَيَقُول الله لَهُ: ليمت حَملَة عَرْشِي
Allah ona: "Arş'ımı taşıyanlar da ölsün!" buyurur.
فيموتون وَيَأْمُر الله الْعَرْش فَيقبض الصُّور ثمَّ يَأْتِي ملك الْمَوْت الرب ﷿ فَيَقُول: يَا رب مَاتَ حَملَة عرشك فَيَقُول الله - وَهُوَ أعلم - فَمن بَقِي فَيَقُول: يَا رب بقيت أَنْت الْحَيّ الَّذِي لَا يَمُوت وَبقيت أَنا
Onlar da ölürler. Allah Arş'a emreder, o da Sûr'u alır. Sonra Ölüm Meleği Rab [celle celâluhû]'ya gelir ve: "Ey Rabbim! Arş'ını taşıyanlar öldü" der. Allah –O en iyi bilendir–: "Kim kaldı?" buyurur. O da: "Ey Rabbim! Asla ölmeyen Hayy olan Sen kaldın ve ben kaldım" der.
فَيَقُول الله لَهُ: أَنْت خلق من خلقي خلقتك لما رَأَيْت فمت فَيَمُوت فَإِذا لم يبْق إِلَّا الله الْوَاحِد القهار الصَّمد الَّذِي لم يلد وَلم يُولد كَانَ آخرا كَمَا كَانَ أَولا طوى السَّمَوَات وَالْأَرْض كطي السّجل للْكتاب
Allah ona: "Sen de yaratıklarımdan bir yaratıksın, seni gördüğün şey için yarattım, öl!" buyurur. O da ölür. Bir, Kahhâr, Samed olan, doğurmamış ve doğmamış Allah'tan başka kimse kalmayınca, tıpkı ilk olduğu gibi son olur. Yazılı kâğıt tomarının dürüldüğü gibi gökleri ve yeri dürer.
ثمَّ قَالَ بهما فلفهما
Sonra onları tutup birbirine sarar.
ثمَّ قَالَ: أَنا الْجَبَّار أَنا الْجَبَّار أَنا الْجَبَّار ثَلَاث مَرَّات
Sonra üç defa: "Ben Cebbâr'ım! Ben Cebbâr'ım! Ben Cebbâr'ım!" buyurur.
ثمَّ هتف بِصَوْتِهِ لمن الْملك الْيَوْم لمن الْملك الْيَوْم لمن الْملك الْيَوْم فَلَا يجِيبه أحد
Sonra sesiyle: "Bugün mülk kimindir? Bugün mülk kimindir? Bugün mülk kimindir?" diye seslenir, fakat O'na hiç kimse cevap veremez.
ثمَّ يَقُول لنَفسِهِ: لله الْوَاحِد القهار (يَوْم تبدل الأَرْض غير الأَرْض وَالسَّمَوَات) (إِبْرَاهِيم ٤٨) فبسطها وسطحها ثمَّ مدها مد الْأَدِيم العكاظي (لَا ترى فِيهَا عوجا وَلَا أمتا) (طه الْآيَة ١٠٧) ثمَّ يزْجر الله الْخلق زَجْرَة وَاحِدَة فَإِذا هم فِي هَذِه المبدلة من كَانَ فِي بَطنهَا كَانَ فِي بَطنهَا وَمن كَانَ على ظهرهَا كَانَ على ظهرهَا
Sonra kendi kendine: "Bir ve Kahhâr olan Allah'ındır! (يَوْم تبدل الأَرْض غير الأَرْض وَالسَّمَوَات) 'O gün yer başka bir yere, gökler de [başka göklere] dönüştürülür' (İbrâhîm 48)" buyurur. Onu yayıp düzler, sonra da Ukâz derisinin gerildiği gibi gerer; (لَا ترى فِيهَا عوجا وَلَا أمتا) 'Orada ne bir çukurluk ne de bir tümseklik görürsün' (Tâhâ 107). Sonra Allah mahlukata tek bir haykırışla seslenir; bir de bakarsın ki onlar bu değiştirilmiş [yerdedirler]; karnında olan karnında, sırtında olan da sırtındadır.
ثمَّ ينزل الله عَلَيْكُم مَاء من تَحت الْعَرْش فيأمر الله السَّمَاء أَن تمطر فتمطر أَرْبَعِينَ يَوْمًا حَتَّى يكون المَاء فَوْقكُم إثني عشر ذِرَاعا ثمَّ يَأْمر الله الأجساد أَن تنْبت فتنبت نَبَات [] الطوانيت كنبات البقل حَتَّى إِذا تكاملت أجسامهم وَكَانَت كَمَا كَانَت قَالَ الله: ليحيى حَملَة الْعَرْش فيحيون وَيَأْمُر الله إسْرَافيل فَيَأْخُذ الصُّور فيضعه على فِيهِ ثمَّ يَقُول الله: ليحيى جِبْرِيل وَمِيكَائِيل فيحييان
Sonra Allah üzerinize Arş'ın altından bir su indirir. Allah göğe yağmur yağdırmasını emreder; o da kırk gün yağar, nihayet su üzerinizde on iki arşın yükselir. Sonra Allah cesetlere bitmelerini emreder; onlar da sebze gibi [] biterler. Nihayet bedenleri tamamlanıp eski hallerini aldığında Allah: "Arş'ı taşıyanlar dirilsin!" buyurur ve dirilirler. Allah İsrâfîl'e emreder, o da Sûr'u alıp ağzına koyar. Sonra Allah: "Cebrail ve Mikail dirilsin!" buyurur ve ikisi dirilir.
ثمَّ يَدْعُو الله بالأرواح
Sonra Allah ruhları çağırır.
فَيُؤتى بِهن توهج أَرْوَاح الْمُؤمنِينَ نورا وَالْأُخْرَى ظلمَة فيقبضهن الله جَمِيعًا ثمَّ يلقيها فِي الصُّور ثمَّ يَأْمر إسْرَافيل أَن ينْفخ نفخة الْبَعْث فَتخرج الْأَرْوَاح كَأَنَّهَا النَّحْل قد مَلَأت مَا بَين السَّمَاء وَالْأَرْض
Onlar getirilir; müminlerin ruhları nur parıldamakta, diğerleri ise karanlıktır. Allah hepsini kabzeder, sonra onları Sûr'un içine bırakır. Ardından İsrâfîl'e yeniden diriltme üflemesini yapmasını emreder; ruhlar yer ile gök arasını doldurmuş arılar gibi [ortaya] çıkarlar.
فَيَقُول: وَعِزَّتِي وَجَلَالِي ليرجعن كل روح إِلَى جسده فَتدخل الْأَرْوَاح فِي الأَرْض إِلَى الأجساد فَتدخل فِي الخياشيم ثمَّ تمشي فِي الأجساد كَمَا يمشي السم فِي اللديغ ثمَّ تَنْشَق الأَرْض عَنْكُم
[Allah]: "İzzetime ve celalime andolsun ki her ruh kendi bedenine mutlaka dönecektir" buyurur. Ruhlar yerde bedenlere girer; burun deliklerinden girip yılan sokmuş kimsenin içinde zehrin yürüdüğü gibi bedenlerde yürür. Sonra yer üzerinizden yarılır.
وَأَنا أول من تَنْشَق الأَرْض عَنهُ فتخرجون مِنْهَا سرَاعًا إِلَى ربكُم تنسلون مهطعين إِلَى الدَّاعِي يَقُول الْكَافِرُونَ هَذَا يَوْم عسر حُفَاة عُرَاة غلفًا غرلًا
Yer üzerinden ilk yarılan kişi ben olurum. Sizler oradan hızlıca Rabbinize doğru akın ederek, yalın ayak, çıplak, sünnetsiz ve [kusursuz] olarak çağırıcıya doğru koşarak çıkarsınız. İnkârcılar: "Bu, pek çetin bir gündür" derler.
فَبَيْنَمَا نَحن وقُوف إِذْ سمعنَا حسا من السَّمَاء شَدِيدا فَينزل أهل سَمَاء الدُّنْيَا بمثلي من فِي الأَرْض من الْجِنّ وَالْإِنْس حَتَّى إِذا دنوا من الأَرْض أشرقت الأَرْض بنورهم
Bizler ayakta dururken birden gökten şiddetli bir ses işitiriz. Derken dünya semasının ehli, yerdeki cin ve insanların iki katı kadar [bir kalabalıkla] iner. Nihayet yere yaklaştıklarında yer onların nuruyla aydınlanır.
ثمَّ ينزل أهل السَّمَاء الثَّانِيَة بمثلي من نزل من الْمَلَائِكَة ومثلي من فِيهَا من الْجِنّ وَالْإِنْس حَتَّى إِذا دنوا من الأَرْض أشرقت الأَرْض بنورهم وَأخذُوا مَصَافهمْ
Sonra ikinci semanın ehli, inmiş olan meleklerin iki katı ve yerdeki cin ile insanların iki katı kadar [bir kalabalıkla] iner. Nihayet yere yaklaştıklarında yer onların nuruyla aydınlanır ve saflarını alırlar.
ثمَّ ينزل أهل السَّمَاء الثَّالِثَة بمثلي من نزل من الْمَلَائِكَة ومثلي من فِيهَا من الْجِنّ وَالْإِنْس حَتَّى إِذا دنوا من الأَرْض أشرقت الأَرْض بنورهم وَأخذُوا مَصَافهمْ
Sonra üçüncü semanın ehli, inmiş olan meleklerin iki katı ve yerdeki cin ile insanların iki katı kadar [bir kalabalıkla] iner. Nihayet yere yaklaştıklarında yer onların nuruyla aydınlanır ve saflarını alırlar.
ثمَّ ينزلون على قدر ذَلِك من التَّضْعِيف إِلَى السَّمَوَات السَّبع
Sonra yedi kat semaya varıncaya kadar bu katlanma oranına göre inerler.
ثمَّ ينزل الْجَبَّار (فِي ظلل من الْغَمَام) (الْبَقَرَة ٢١٠) وَالْمَلَائِكَة يحمل عَرْشه يَوْمئِذٍ ثَمَانِيَة وهم الْيَوْم أَرْبَعَة
Sonra Cebbâr [olan Allah], (فِي ظلل من الْغَمَام) 'buluttan gölgeler içinde' (el-Bakara 210) meleklerle birlikte iner. O gün O'nun Arş'ını sekiz [melek] taşır; bugün ise onlar dörttür.
أَقْدَامهم على تخوم الأَرْض السُّفْلى والأرضون وَالسَّمَوَات إِلَى حُجَزهمْ وَالْعرش على مَنَاكِبهمْ لَهُم زجل بالتسبيح فَيَقُولُونَ: سُبْحَانَ ذِي الْعِزَّة والجبروت سُبْحَانَ ذِي الْملك والملكوت سُبْحَانَ الْحَيّ الَّذِي لَا يَمُوت سُبْحَانَ الَّذِي يُمِيت الْخَلَائق وَلَا يَمُوت سبوح قدوس رب الْمَلَائِكَة وَالروح سُبْحَانَ رَبنَا الْأَعْلَى الَّذِي يُمِيت الْخَلَائق وَلَا يَمُوت
Ayakları en alt yerin sınırlarındadır; yerler ve gökler onların bellerine kadardır; Arş ise omuzlarındadır. Tesbih ile gür bir sesleri vardır ve şöyle derler: 'İzzet ve ceberût sahibini tenzih ederiz! Mülk ve melekût sahibini tenzih ederiz! Asla ölmeyen Hayy olanı tenzih ederiz! Mahlukatı öldüren, kendisi ise ölmeyeni tenzih ederiz! Subbûhtur, Kuddûstur, meleklerin ve Rûh'un Rabbidir. Mahlukatı öldüren, kendisi ise ölmeyen en yüce Rabbimizi tenzih ederiz!'
فَيَضَع عَرْشه حَيْثُ يَشَاء من الأَرْض ثمَّ يَهْتِف بِصَوْتِهِ فَيَقُول: يَا معشر الْجِنّ وَالْإِنْس إِنِّي قد أنصت لكم مُنْذُ يَوْم خَلقكُم إِلَى يَوْمك هَذَا
[Allah] Arş'ını yeryüzünde dilediği yere koyar. Sonra sesiyle seslenip şöyle buyurur: 'Ey cin ve insan topluluğu! Sizi yarattığım günden bugüne kadar sizi dinledim.
أسمع قَوْلكُم وَأبْصر أَعمالكُم فأنصتوا إِلَيّ
Sözünüzü işitiyor, amellerinizi görüyordum. Şimdi siz Beni dinleyin!
فَإِنَّمَا هِيَ أَعمالكُم وصحفكم تقْرَأ عَلَيْكُم فَمن وجد خيرا فليحمد الله وَمن وجد غير ذَلِك فَلَا يَلُومن إِلَّا نَفسه
Bunlar sadece sizin amelleriniz ve size okunan amel defterlerinizdir. Artık kim hayır bulursa Allah'a hamdetsin; kim de bundan başkasını bulursa yalnızca kendini kınasın!'
ثمَّ يَأْمر الله جَهَنَّم فَيخرج مِنْهَا عنق سَاطِع مظلم ثمَّ يَقُول (ألم أَعهد إِلَيْكُم يَا بني آدم أَن لَا تعبدوا الشَّيْطَان إِنَّه لكم عَدو مُبين وَأَن اعبدوني هَذَا صِرَاط مُسْتَقِيم) (يس ٦٠) إِلَى قَوْله (وامتازوا الْيَوْم أَيهَا
Sonra Allah cehenneme emreder de ondan yükselen karanlık bir boyun (alev dalgası) çıkar. Sonra şöyle buyurur: (ألم أَعهد إِلَيْكُم يَا بني آدم أَن لَا تعبدوا الشَّيْطَان إِنَّه لكم عَدو مُبين وَأَن اعبدوني هَذَا صِرَاط مُسْتَقِيم) 'Ey Âdemoğulları! Şeytana kulluk etmeyin, şüphesiz o sizin için apaçık bir düşmandır; Bana kulluk edin, dosdoğru yol budur diye size ahdetmedim mi?' (Yâsîn 60) ayetinden (وامتازوا الْيَوْم أَيهَا
المجرمون) (يس ٥٩) فيميز بَين النَّاس وتجثو الْأُمَم قَالَ (وَترى كل أمة جاثية كل أمة تدعى إِلَى كتابها) (الجاثية الْآيَة ٢٨) ويقفون موقفا وَاحِدًا مِقْدَار سبعين عَاما لَا يقْضى بَينهم فيبكون حَتَّى تَنْقَطِع الدُّمُوع ويدمعون دَمًا ويعرقون عرقا إِلَى أَن يبلغ ذَلِك مِنْهُم أَن يلجمهم الْعرق وَأَن يبلغ الأذقان مِنْهُم
المجرمون) 'Ayrılın bugün, ey günahkârlar!' (Yâsîn 59) kavline kadar [buyurur]. Böylece insanlar birbirinden ayrılır ve ümmetler diz çöker. [Allah]: (وَترى كل أمة جاثية كل أمة تدعى إِلَى كتابها) 'Her ümmeti diz çökmüş görürsün; her ümmet kendi kitabına çağrılır' (el-Câsiye 28) buyurmuştur. Aralarında hüküm verilmeksizin yetmiş yıl kadar tek bir duruş yerinde beklerler. Gözyaşları tükeninceye kadar ağlarlar; [sonra] kan ağlarlar ve ter dökerler; öyle ki ter kendilerini gemleyecek ve çenelerine varacak dereceye ulaşır.
فيصيحون وَيَقُولُونَ: من يشفع لنا إِلَى رَبنَا فَيَقْضِي بَيْننَا فَيَقُولُونَ: وَمن أَحَق بذلك من أبيكم آدم ﵇ فيطلبون ذَلِك إِلَيْهِ فيأبى وَيَقُول: مَا أَنا بِصَاحِب ذَلِك
Feryat edip: 'Aramızda hüküm vermesi için Rabbimiz katında bize kim şefaat eder?' derler. [Birbirlerine]: 'Buna babanız Âdem'den (aleyhisselâm) daha layık kim vardır?' derler. Bunu ondan isterler, fakat o reddedip: 'Ben bunun ehli değilim' der.
ثمَّ يستفزون الْأَنْبِيَاء نَبيا نَبيا كلما جاؤا نَبيا أَبى عَلَيْهِم
Sonra peygamberleri birer birer dolaşırlar. Ne zaman bir peygambere gelseler, o bunu reddeder.
قَالَ رَسُول الله ﷺ: حَتَّى يأتوني فأنطلق حَتَّى أُتِي فَأخر سَاجِدا قَالَ: أَبُو هُرَيْرَة ﵁ وَرُبمَا قَالَ قُدَّام الْعَرْش حَتَّى يبْعَث إِلَيّ ملكا فَيَأْخُذ بعضدي فيرفعني فَيَقُول لي: يَا مُحَمَّد فَأَقُول: نعم يَا رب: مَا شَأْنك - وَهُوَ أعلم - فَأَقُول: يَا رب وَعَدتنِي الشَّفَاعَة فشفعني فِي خلقك فَاقْض بَينهم
Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: "Nihayet bana gelirler. Ben de giderim ve varıp secdeye kapanırım." Ebû Hüreyre (radıyallâhu anh) dedi ki: Bazen "Arş'ın önünde [secdeye kapanırım], nihayet [Allah] bana bir melek gönderir; o melek pazumdan tutup beni kaldırır ve bana: 'Ey Muhammed!' der. Ben de: 'Buyur ey Rabbim!' derim. [Allah] –O en iyi bilendir–: 'Derdin nedir?' buyurur. Ben de: 'Ey Rabbim! Bana şefaat vadetmiştin, mahlukatın hakkında şefaatimi kabul buyur da aralarında hüküm ver' derim."
قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: فأرجع فأقف مَعَ النَّاس فَيَقْضِي الله بَين الْخَلَائق فَيكون أول من يقْضى فِيهِ فِي الدِّمَاء وَيَأْتِي كل من قتل فِي سَبِيل الله يحمل رَأسه وتشخب أوداجه فَيَقُولُونَ: يَا رَبنَا قتلنَا فلَان وَفُلَان
Dedi ki: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: "Bunun üzerine dönüp insanlarla birlikte dururum. Allah mahlukat arasında hüküm verir. Hakkında ilk hüküm verilen şey kan davaları olur. Allah yolunda öldürülen herkes başını taşır ve boyun damarları kan fışkırır vaziyette gelir; 'Ey Rabbimiz! Bizi filan ve filan kimse öldürdü' derler.
فَيَقُول الله - وَهُوَ أعلم - أقتلتم فَيَقُولُونَ: يَا رَبنَا قتلنَا لتَكون الْعِزَّة لَك
Allah –O en iyi bilendir–: 'Siz ne için öldürüldünüz?' buyurur. Onlar: 'Ey Rabbimiz! İzzet Senin olsun diye öldürüldük' derler.
فَيَقُول الله لَهُم: صَدقْتُمْ
Allah onlara: 'Doğru söylediniz' buyurur.
فَيجْعَل لوجوههم نورا مثل نور الشَّمْس ثمَّ توصلهم الْمَلَائِكَة إِلَى الْجنَّة وَيَأْتِي من كَانَ قتل على غير ذَلِك يحمل رَأسه وتشخب أوداجه فَيَقُولُونَ: يَا رَبنَا قتلنَا فلَان وَفُلَان
Yüzlerine güneş nuru gibi bir nur verir. Sonra melekler onları cennete ulaştırır. Bundan başka bir amaçla öldürülen kimse de başını taşır ve boyun damarlarından kan fışkırır halde gelir; 'Ey Rabbimiz! Bizi filan ve filan kimse öldürdü' derler.
فَيَقُول: لم - وَهُوَ أعلم - فَيَقُولُونَ: لتَكون الْعِزَّة لَك فَيَقُول الله: تعستم ثمَّ مَا يبْقى نفس قَتلهَا إِلَّا قتل بهَا وَلَا مظْلمَة ظلمها إِلَّا أَخذ بهَا
[Allah] –O en iyi bilendir–: 'Niçin [öldürüldünüz]?' buyurur. Onlar: 'İzzet Senin olsun diye' derler. Allah: 'Kahrolasılar!' buyurur. Sonra [haksız yere] öldürdüğü hiçbir can kalmaz ki onun yüzünden cezalandırılmasın; yaptığı hiçbir haksızlık kalmaz ki onun hesabı sorulmasın.
وَكَانَ فِي مَشِيئَة الله تَعَالَى إِن شَاءَ عذبه وَإِن شَاءَ رَحمَه ثمَّ يقْضِي الله بَين من بَقِي من خلقه حَتَّى لَا يبْقى مظْلمَة لأحد عِنْد أحد إِلَّا أَخذهَا الله تَعَالَى للمظلوم من الظَّالِم
[Durumu] Allah Teâlâ'nın dilemesine kalmıştır; dilerse ona azap eder, dilerse ona merhamet eder. Sonra Allah, yarattıklarından geriye kalanlar arasında hüküm verir; öyle ki bir kimsenin başka bir kimsede hiçbir hakkı kalmaz, muhakkak Allah Teâlâ onu zalimden alıp mazluma verir.
حَتَّى إِنَّه ليكلف يَوْمئِذٍ شائب اللَّبن للْبيع الَّذِي كَانَ يشوب اللَّبن بِالْمَاءِ ثمَّ يَبِيعهُ فيكلف أَن يخلص اللَّبن من المَاء
Hatta o gün süte su katıp satan süt satıcısına dahi [hesap sorulur ve] sütü sudan ayırması emredilerek [zor bir göreve] mecbur tutulur.
فَإِذا فرغ الله من ذَلِك نَادَى نِدَاء أسمع الْخَلَائق كلهم: أَلا ليلحق كل قوم بآلهتهم وَمَا كَانُوا يعْبدُونَ من دون الله
Allah bundan boşalınca bütün mahlukata işittirecek bir sesle şöyle nida eder: 'Haberiniz olsun! Her topluluk kendi ilahlarına ve Allah'tan başka tapmakta oldukları şeylere katılsın!'
فَلَا يبْقى أحد عبد من دون الله شَيْئا إِلَّا مثلت لَهُ آلِهَة بَين يَدَيْهِ وَيجْعَل يَوْمئِذٍ من الْمَلَائِكَة على صُورَة عُزَيْر وَيجْعَل ملك
Artık Allah'tan başka bir şeye tapmış olan hiç kimse kalmaz ki taptığı ilahlar önüne getirilip canlandırılmasın. O gün meleklerden biri Üzeyir suretine sokulur ve meleklerden bir melek de
من الْمَلَائِكَة على صُورَة عِيسَى فَيتبع هَذَا الْيَهُود وَهَذَا النَّصَارَى ثمَّ يعود بهم آلِهَتهم إِلَى النَّار
İsa suretine sokulur. Bunun peşine Yahudiler, diğerinin peşine ise Hristiyanlar takılır; sonra ilahları onları alıp ateşe götürür.
فَهِيَ الَّتِي قَالَ الله (لَو كَانَ هَؤُلَاءِ آلِهَة مَا وردوها وكل فِيهَا خَالدُونَ) (الْأَنْبِيَاء الْآيَة ٩٩) فَإِذا لم يبْق إِلَّا الْمُؤْمِنُونَ وَفِيهِمْ المُنَافِقُونَ فَيُقَال لَهُم: يَا أَيهَا النَّاس ذهب النَّاس فالحقوا بآلهتكم وَمَا كُنْتُم تَعْبدُونَ
İşte bu, Allah'ın: (لَو كَانَ هَؤُلَاءِ آلِهَة مَا وردوها وكل فِيهَا خَالدُونَ) 'Eğer onlar ilah olsalardı oraya girmezlerdi; hepsi orada ebedi kalıcıdırlar' (el-Enbiyâ 99) buyurduğu durumdur. Geriye aralarında münafıkların da bulunduğu müminlerden başkası kalmayınca onlara şöyle denilir: 'Ey insanlar! İnsanlar gitti, siz de ilahlarınıza ve tapmakta olduklarınıza katılın!'
فَيَقُولُونَ: وَالله مَا لنا إِلَه إِلَّا الله وَمَا كُنَّا نعْبد غَيره فَيُقَال لَهُم: الثَّانِيَة
Onlar: 'Vallahi bizim Allah'tan başka ilahımız yoktur ve biz O'ndan başkasına tapmıyorduk' derler. Kendilerine ikinci kez [aynı şey] söylenir,
وَالثَّالِثَة فَيَقُولُونَ: مثل ذَلِك فَيَقُول: أَنا ربكُم فَهَل بَيْنكُم وَبَين ربكُم آيَة تعرفونه بهَا فَيَقُولُونَ: نعم
ve üçüncü kez [söylenir]; onlar yine aynısını söylerler. Bunun üzerine [Allah]: 'Ben sizin Rabbinizim. Rabbiniz ile aranızda O'nu kendisiyle tanıyacağınız bir alamet var mı?' buyurur. Onlar: 'Evet' derler.
فَيكْشف عَن سَاق وَيُرِيهمْ الله مَا شَاءَ من الْآيَة أَن يُرِيهم فيعرفون أَنه رَبهم فَيَخِرُّونَ لَهُ سجدا لوجوههم ويخر كل مُنَافِق على قَفاهُ يَجْعَل الله أصلابهم كصياصي الْبَقر ثمَّ يَأْذَن الله لَهُم فيرفعون رؤوسهم وَيضْرب الصِّرَاط بَين ظهراني جَهَنَّم كدقة الشّعْر وكحد السَّيْف عَلَيْهِ كلاليب وخطاطيف وحسك كحسك السعدان دونه جسر دحض مزلة فيمرون كطرف الْعين وكلمح الْبَرْق وكمر الرّيح وكجياد الْخَيل وكجياد الركاب وكجياد الرِّجَال فناج مُسلم وناج مخدوش ومكدوش على وَجهه فِي جَهَنَّم
Bunun üzerine bacak açılır ve Allah onlara göstermek istediği alameti gösterir. Onlar O'nun Rableri olduğunu anlarlar ve yüzüstü O'na secdeye kapanırlar. Her münafık ise ensesi üzerine düşer; Allah onların sırtlarını sığır boynuzları gibi [bükülmez] kılar. Sonra Allah onlara izin verir, başlarını kaldırırlar. Cehennemin ortasına kıldan ince, kılıçtan keskin, üzerinde çengeller, kancalar ve Sa'dân dikeni gibi dikenler bulunan Sırat kurulur; onun altında kaygan, ayak kaydıran bir köprü vardır. İnsanlar göz kırpması gibi, şimşek çakması gibi, rüzgâr esmesi gibi, yarış atları gibi, iyi binek develeri gibi ve koşan adamlar gibi geçerler. Kimi sapasağlam kurtulur, kimi tırmalanmış olarak kurtulur, kimi de cehenneme yüzüstü yuvarlanır.
فَإِذا أفْضى أهل الْجنَّة إِلَى الْجنَّة فَدَخَلُوهَا
Cennet ehli cennete ulaşıp oraya girdiklerinde,
فو الَّذِي بَعَثَنِي بِالْحَقِّ مَا أَنْتُم فِي الدُّنْيَا بأعرف بأزواجكم ومساكنكم من أهل الْجنَّة بأزواجهم ومساكنهم إِذْ دخلُوا الْجنَّة
beni hak ile gönderene andolsun ki siz dünyada eşlerinizi ve evlerinizi, cennet ehlinin cennete girdiklerinde eşlerini ve konaklarını tanıdıklarından daha iyi tanımazsınız.
فَدخل كل رجل مِنْهُم على اثْنَتَيْنِ وَسبعين زَوْجَة مِمَّا ينشىء الله فِي الْجنَّة واثنتين آدميتين من ولد آدم لَهما فضل على من أنشأ الله لعبادتهما فِي الدُّنْيَا
Onlardan her bir adam, Allah'ın cennette yarattığı [hûrilerden] yetmiş iki eşin ve Âdemoğullarından olan, dünyadaki ibadetleri sebebiyle Allah'ın [cennette] yarattıklarına üstün kılınan iki insan [kadının] yanına girer.
فَيدْخل على الأولى مِنْهُنَّ فِي غرفَة من ياقوتة على سَرِير من ذهب مكلل بِاللُّؤْلُؤِ عَلَيْهِ سَبْعُونَ زوجا من سندس
Onlardan birincisinin yanına yakuttan bir köşkte, incilerle süslenmiş altın bir taht üzerinde, üzerinde yetmiş kat ince ipek
واستبرق ثمَّ إِنَّه يضع يَده بَين كتفيها فَينْظر إِلَى يَدهَا من صدرها وَمن وَرَاء ثِيَابهَا ولحمها وجلدها
ve kalın ipek bulunan [bir mekânda] girer. Sonra elini kadının iki küreği arasına koyar; göğsünden, elbiselerinin, etinin ve derisinin ardından [öbür taraftan] eline bakar.
وَإنَّهُ لينْظر إِلَى مخ سَاقهَا كَمَا ينظر أحدكُم إِلَى السلك فِي الياقوتة كَبِدهَا لَهُ مرْآة
Sizden birinin yakutun içindeki ipliğe baktığı gibi, o da kadının bacağının iliğine bakar. Kadının ciğeri onun için bir aynadır.
فَبَيْنَمَا هُوَ عِنْدهَا لَا يملها وَلَا تمله وَلَا يَأْتِيهَا مرّة إِلَّا وجدهَا عذراء لَا يفتران وَلَا يألمان
O, kadının yanındayken ne o kadından usanır ne de kadın ondan usanır. Ona her yaklaştığında onu bakire bulur; ne gevşer ne de acı duyarlar.
فَبَيْنَمَا هُوَ كَذَلِك إِذْ نُودي فَيُقَال لَهُ: إِنَّا قد عرفنَا أَنَّك لَا تمل وَلَا تمل وَإِن لَك أَزْوَاجًا غَيرهَا فَيخرج فيأتيهن وَاحِدَة وَاحِدَة كلما جَاءَ وَاحِدَة قَالَت لَهُ: وَالله مَا أرى فِي الْجنَّة شَيْئا أحسن مِنْك وَلَا شَيْئا فِي الْجنَّة أحب إِلَيّ مِنْك
O bu haldeyken birden nida olunur ve ona: 'Biz senin usanmadığını, senden de usanılmadığını bildik; fakat senin bundan başka eşlerin de var' denilir. Bunun üzerine çıkar ve onların yanına birer birer gider. Hangi birinin yanına varsa o kadın ona: 'Vallahi cennette senden daha güzel bir şey görmüyorum ve cennette bana senden daha sevimli hiçbir şey yoktur' der."