فَمَشَوْا مَعَه فجَاء الموج فَغَرقُوا فَقَالَ لَهُم عِيسَى: مَا لكم قَالُوا: خفنا الموج قَالَ: الا خِفْتُمْ رب الموج فاخرجهم ثمَّ ضرب بِيَدِهِ إِلَى الأَرْض فَقبض بهَا ثمَّ بسطها فَإِذا فِي احدى يَدَيْهِ ذهب وَفِي الْأُخْرَى مدر فَقَالَ: أَيهمَا أحلى فِي قُلُوبكُمْ قَالُوا: الذَّهَب قَالَ: فانهما عِنْدِي سَوَاء
Onunla birlikte yürüdüler; derken dalga geldi ve boğulmaya başladılar. Îsâ onlara: "Neniz var?" dedi. "Dalgadan korktuk" dediler. O: "Dalganın Rabbinden korksaydınız ya!" dedi ve onları [sudan] çıkardı. Sonra elini yere vurup bir avuç [toprak] aldı, ardından elini açtı; bir de baktılar ki elinin birinde altın, diğerinde ise kuru çamur/toprak parçası vardı. [Îsâ]: "Bunların hangisi kalbinize daha tatlı geliyor?" dedi. "Altın" dediler. O da: "Benim katımda ise ikisi de birdir" dedi.
وَأخرج ابْن الْمُبَارك وَابْن أبي شيبَة وَأحمد وَابْن عَسَاكِر عَن الشّعبِيّ قَالَ: كَانَ عِيسَى بن مَرْيَم إِذا ذكر عِنْده السَّاعَة صَاح وَيَقُول: لَا يَنْبَغِي لِابْنِ مَرْيَم أَن تذكر عِنْده السَّاعَة فيسكت
İbnü'l-Mübârek, İbn Ebî Şeybe, Ahmed ve İbn Asâkir'in Şa'bî'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Meryem oğlu Îsâ'nın yanında kıyamet anıldığı zaman feryat eder ve şöyle derdi: "Meryem oğlunun yanında kıyamet anıldığında susması ona yakışmaz."
وَأخرج أَحْمد وَابْن عَسَاكِر عَن مُجَاهِد قَالَ: كَانَ عِيسَى ﵇ يلبس الشّعْر وَيَأْكُل الشّجر وَلَا يخبىء الْيَوْم لغد ويبيت حَيْثُ آواه اللَّيْل
Ahmed ve İbn Asâkir'in Mücâhid'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Îsâ aleyhisselâm kıldan [elbise] giyer, ağaç [yaprakları/meyveleri] yer, bugünden yarına hiçbir şey saklamaz ve gece kendisini nerede barındırırsa orada gecelerdi.
وَلم يكن لَهُ ولد فَيَمُوت وَلَا بيتّ فيخرب
Ne ölecek bir çocuğu ne de harap olacak bir evi vardı.
وَأخرج ابْن عَسَاكِر عَن الْحسن: أَن عِيسَى رَأس الزاهدين يَوْم الْقِيَامَة وَأَن
İbn Asâkir'in Hasan'dan bildirdiğine göre Îsâ kıyamet gününde zâhidlerin önderidir; ve
الفرارين بدينهم يحشرون يَوْم الْقِيَامَة مَعَ عِيسَى بن مَرْيَم وَأَن عِيسَى مر بِهِ إِبْلِيس يَوْمًا وَهُوَ مُتَوَسِّد حجرا وَقد وجد لَذَّة النّوم فَقَالَ لَهُ إِبْلِيس: يَا عِيسَى أَلَيْسَ تزْعم أَنَّك لَا تُرِيدُ شَيْئا من عرض الدُّنْيَا فَهَذَا الْحجر من عرض الدُّنْيَا فَقَامَ عِيسَى فَأخذ الْحجر فَرمى بِهِ وَقَالَ: هَذَا لَك مَعَ الدُّنْيَا
dinleri uğruna kaçanlar kıyamet gününde Meryem oğlu Îsâ ile birlikte haşrolunacaklardır. Bir gün Îsâ, bir taşı yastık yapmış ve uykunun lezzetini tatmışken İblis onun yanına uğradı. İblis ona: "Ey Îsâ! Sen dünya metaından hiçbir şey istemediğini iddia etmiyor muydun? İşte bu taş da dünya metaındandır" dedi. Bunun üzerine Îsâ kalktı, taşı aldı, fırlatıp attı ve: "Bu, dünya ile beraber senin olsun!" dedi.
وَأخرج ابْن عَسَاكِر عَن كَعْب أنّ عِيسَى كَانَ يَأْكُل الشّعير وَيَمْشي على رجلَيْهِ وَلَا يركب الدَّوَابّ وَلَا يسكن الْبيُوت وَلَا يستصبح بالسراج وَلَا يلبس الْقطن وَلَا يمس النِّسَاء وَلم يمس الطّيب وَلم يمزج شرابه بِشَيْء قطّ وَلم يبرده وَلم يدهن رَأسه قطّ وَلم يقرب رَأسه وَلَا لحيته غسول قطّ وَلم يَجْعَل بَين الأَرْض وَبَين جلده شَيْئا قطّ إِلَّا لِبَاسه وَلم يهتم لغداء قطّ وَلَا لعشاء قطّ وَلَا يَشْتَهِي شَيْئا من شهوات الدُّنْيَا
İbn Asâkir'in Ka'b'dan bildirdiğine göre Îsâ arpa [ekmeği] yer, ayakları üzerinde yürür, binitlere binmez, evlerde oturmaz, kandille aydınlanmaz, pamuklu [elbise] giymez, kadınlara dokunmaz, koku sürünmez, içeceğine asla hiçbir şey karıştırmaz, onu soğutmaz, başına asla yağ sürmez, başına ve sakalına asla temizleyici bir madde değdirmez, elbisesi dışında cildiyle yer arasına asla hiçbir şey koymaz, ne öğle yemeği ne de akşam yemeği için asla kaygı çekmez ve dünya arzularından hiçbirini arzulamazdı.
وَكَانَ يُجَالس الضُّعَفَاء والزمنى وَالْمَسَاكِين وَكَانَ إِذا قرب إِلَيْهِ الطَّعَام على شَيْء وَضعه على الأَرْض وَلم يَأْكُل مَعَ الطَّعَام اداماً قطّ وَكَانَ يجتزي من الدُّنْيَا بالقوت الْقَلِيل وَيَقُول: هَذَا لمن يَمُوت وَيُحَاسب عَلَيْهِ كثير
Zayıflarla, kötürümlerle ve yoksullarla oturup kalkardı. Önüne bir şey üzerinde yemek getirildiğinde onu yere koyardı; yemeğin yanında asla katık yemezdi; dünyadan az bir azıkla yetinir ve şöyle derdi: "Ölecek ve bundan hesaba çekilecek kimse için bu kadarı çoktur."
وَأخرج ابْن عَسَاكِر عَن الْحسن قَالَ: بَلغنِي أَنه قيل لعيسى بن مَرْيَم: تزوج
İbn Asâkir'in Hasan'dan bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Bana ulaştığına göre Meryem oğlu Îsâ'ya: "Evlensen ya!" denildi.
قَالَ: وَمَا أصنع بِالتَّزْوِيجِ قَالُوا: تَلد لَك الْأَوْلَاد
O: "Evlenip de ne yapayım?" dedi. "Sana çocuk doğurur" dediler.
قَالَ: الْأَوْلَاد إِن عاشوا أَفْتَنُوا وَإِن مَاتُوا أَحْزَنُوا
O da: "Çocuklar yaşarlarsa fitneye düşürürler, ölürlerse hüzne boğarlar" dedi.
وَأخرج ابْن أبي الدُّنْيَا وَالْبَيْهَقِيّ فِي الشّعب عَن شُعَيْب بن إِسْحَق قَالَ: قيل لعيسى: لَو اتَّخذت بَيْتا قَالَ: يكفينا خلقان من كَانَ قبلنَا
İbn Ebî'd-Dünyâ ve Şuab'da Beyhakî'nin Şuayb b. İshâk'tan bildirdiklerine göre o şöyle demiştir: Îsâ'ya: "Kendine bir ev edinsensen ya!" denildi. O: "Bizden öncekilerin eskileri bize yeter" dedi.
وَأخرج ابْن أبي الدُّنْيَا وَالْبَيْهَقِيّ عَن ميسرَة قَالَ: قيل لعيسى: أَلا تبني لَك بَيْتا قَالَ: لَا أترك بعدِي شَيْئا من الدُّنْيَا أذكر بِهِ
İbn Ebî'd-Dünyâ ve Beyhakî'nin Meysere'den bildirdiklerine göre Îsâ'ya: "Kendine bir ev yapmaz mısın?" denildi. O: "Ardımdan dünyadan kendisiyle anılacağım hiçbir şey bırakmam" dedi.
وَأخرج ابْن عَسَاكِر عَن أبي سُلَيْمَان قَالَ: بَينا عِيسَى يمشي فِي يَوْم صَائِف وَقد مَسّه الْحر والعطش فَجَلَسَ فِي ظلّ خيمة فَخرج إِلَيْهِ صَاحب الْخَيْمَة فَقَالَ: يَا عبد لله قُم من ظلنا
İbn Asâkir'in Ebû Süleyman'dan bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Îsâ sıcak bir yaz gününde yürürken sıcağın ve susuzluğun etkisiyle bir çadırın gölgesine oturdu. Çadırın sahibi onun yanına çıkıp: "Ey Allah'ın kulu! Gölgemizden kalk!" dedi.
فَقَامَ عِيسَى ﵇ فَجَلَسَ فِي الشَّمْس وَقَالَ: لَيْسَ أَنْت الَّذِي أقمتني إِنَّمَا أقامني الَّذِي لم يرد أَن أُصِيب من الدُّنْيَا شَيْئا
Bunun üzerine Îsâ aleyhisselâm kalkıp güneşin altına oturdu ve şöyle dedi: "Beni kaldıran sen değilsin; beni ancak dünyadan bir pay almama razı olmayan [Allah] kaldırdı."
وَأخرج أَحْمد عَن سُفْيَان بن عُيَيْنَة قَالَ: كَانَ عِيسَى وَيحيى ﵉ يأتيان الْقرْيَة فَيسْأَل عِيسَى ﵇ عَن شرار أَهلهَا وَيسْأل يحيى ﵇ عَن خِيَار أَهلهَا فَقَالَ لَهُ: لم تنزل على شرار النَّاس قَالَ: إِنَّمَا أَنا طَبِيب أداوي المرضى
Ahmed'in Süfyân b. Uyeyne'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Îsâ ve Yahyâ aleyhimesselâm bir köye geldiklerinde Îsâ aleyhisselâm o köy halkının en kötülerini, Yahyâ aleyhisselâm ise o köy halkının en hayırlılarını sorardı. [Yahyâ] ona: "Niçin insanların en kötülerinin yanına iniyorsun?" dedi. [Îsâ]: "Ben ancak hastaları tedavi eden bir tabibim" dedi.
وَأخرج أَحْمد عَن هِشَام الدستوَائي قَالَ: بَلغنِي أَن فِي حِكْمَة عِيسَى بن مَرْيَم
Ahmed'in Hişâm ed-Destevâî'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Bana ulaştığına göre Meryem oğlu Îsâ
عَلَيْهِ السَّلَام: تَعْمَلُونَ للدنيا وَأَنْتُم ترزقون فِيهَا بِغَيْر عمل وَلَا تَعْمَلُونَ للآخرة وَأَنْتُم لَا ترزقون فِيهَا إِلَّا بِالْعَمَلِ وَيحكم
aleyhisselâm'ın hikmetinde şöyle geçmektedir: "Dünya için amel ediyorsunuz, oysa onda amelsiz rızıklandırılıyorsunuz; ahiret için amel etmiyorsunuz, oysa siz orada ancak amelle rızıklandırılacaksınız. Yazıklar olsun size
عُلَمَاء السوء
ey kötü âlimler!
الْأجر تأخذون وَالْعَمَل تضيعون توشكون أَن تخْرجُوا من الدُّنْيَا إِلَى ظلمَة الْقَبْر وضيقه وَالله ﷿ يَنْهَاكُم عَن الْمعاصِي كَمَا أَمركُم بِالصَّوْمِ وَالصَّلَاة
Ücreti alıyor fakat ameli zayi ediyorsunuz. Dünyadan kabrin karanlığına ve darlığına çıkmanız pek yakındır. Allah azze ve celle, size oruç ve namazı emrettiği gibi günahlardan da nehyetmektedir.
كَيفَ يكون من أهل الْعلم من دُنْيَاهُ آثر عِنْده من آخرته وَهُوَ فِي الدُّنْيَا أفضل رَغْبَة كَيفَ يكون من أهل الْعلم من مسيره إِلَى آخرته وَهُوَ مقبل على دُنْيَاهُ وَمَا يضرّهُ أشهى إِلَيْهِ مِمَّا يَنْفَعهُ وَكَيف يكون من أهل الْعلم من سخط واحتقر مَنْزِلَته وَهُوَ يعلم أَن ذَلِك من علم الله وَقدرته كَيفَ يكون من أهل الْعلم من اتهمَ الله تَعَالَى فِي قَضَاءَهُ فَلَيْسَ يرضى بِشَيْء أَصَابَهُ كَيفَ يكون من أهل الْعلم من طلب الْكَلَام ليتحدث وَلم يَطْلُبهُ ليعْمَل بِهِ وَأخرج أَحْمد عَن سعيد بن عبد الْعَزِيز عَن أشياخه أَن عِيسَى ﵇ مرَّ بعقبة أفِيق وَمَعَهُ رجل من حواريه فاعترضهم رجل فَمَنعهُمْ الطَّرِيق وَقَالَ: لَا أترككما تجوزان حَتَّى ألطم كل وَاحِد مِنْكُمَا لطمة فحاولاه فَأبى إِلَّا ذَاك فَقَالَ عِيسَى ﵇ أما خدي فالطمه
Dünyası ahiretinden daha üstün olan ve dünyada daha çok rağbet gösteren kimse nasıl ilim ehlinden olur? Yolu ahirete doğru olduğu halde dünyaya yönelen ve kendisine zarar veren şey fayda veren şeyden daha sevimli olan kimse nasıl ilim ehlinden olur? Konumuna öfkelenip onu küçük gören kimse, bunun Allah'ın ilmi ve takdiriyle olduğunu bildiği halde nasıl ilim ehlinden olur? Allah Teâlâ'yı kazasında itham eden ve başına gelen hiçbir şeyden razı olmayan kimse nasıl ilim ehlinden olur? Sözü amel etmek için değil de sadece konuşmak için talep eden kimse nasıl ilim ehlinden olur?" Ahmed'in Saîd b. Abdilazîz'den, onun da hocalarından bildirdiğine göre Îsâ aleyhisselâm yanında havârîlerinden bir adamla Afîk Geçidi'ne uğradı. Bir adam önlerine çıkıp yollarını kesti ve: "Her birinize birer tokat atmadıkça geçmenize izin vermem" dedi. Onu vazgeçirmeye çalıştılarsa da o bundan başkasına yanaşmadı. Bunun üzerine Îsâ aleyhisselâm: "Yanağıma gelince, işte ona tokat at" dedi.
فَلَطَمَهُ فخلى سَبيله وَقَالَ للحواري: لَا أدعك تجوز حَتَّى ألطمك فتمنع عَلَيْهِ فَلَمَّا رأى عِيسَى ذَاك أعطَاهُ خَدّه الآخر فَلَطَمَهُ فخلى سبيلهما فَقَالَ عِيسَى ﵇: اللَّهُمَّ إِن كَانَ هَذَا لَك رضى فبلغني رضاك وَإِن كَانَ هَذَا سخطاً فَإنَّك أولى بِالْعَفو
Adam ona tokat attı ve yolunu açtı; sonra havârîye: "Sana da bir tokat atmadıkça geçmene izin vermem" dedi. Havârî buna karşı çıktı. Îsâ bunu görünce diğer yanağını ona uzattı. Adam ona [da] bir tokat attı ve ikisinin de yolunu açtı. Bunun üzerine Îsâ aleyhisselâm şöyle dedi: "Allahım! Eğer bu Senin rızana uygunsa beni rızana ulaştır; şayet bu [Senin] bir gazabın ise affetmeye en layık olan Sensin."
وَأخرج عبد الله ابْنه عَن عَليّ بن أبي طَالب قَالَ: بَيْنَمَا عِيسَى ﵇ جَالس مَعَ أَصْحَابه مرت بِهِ امْرَأَة: فَنظر إِلَيْهَا بَعضهم فَقَالَ لَهُ بعض أَصْحَابه: زَنَيْت فَقَالَ لَهُ عِيسَى: أَرَأَيْت لَو كنت صَائِما فمررت بشواء فشممته أَكنت مُفطرا قَالَ: لَا
Oğlu Abdullah'ın Ali b. Ebî Tâlib'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Îsâ aleyhisselâm ashabıyla birlikte otururken yanından bir kadın geçti. Onlardan biri kadına baktı. Ashabından biri ona: "Zina ettin!" dedi. Bunun üzerine Îsâ ona: "Görüşünü bildir; oruçlu olsan ve bir kızartmanın yanından geçip kokusunu alsan orucun bozulur muydu?" dedi. Adam: "Hayır" dedi.
وَأخرج أَحْمد عَن عَطاء قَالَ: قَالَ عِيسَى: مَا أَدخل قَرْيَة يَشَاء أَهلهَا أَن يُخْرِجُونِي مِنْهَا إِلَّا أَخْرجُونِي
Ahmed'in Atâ'dan bildirdiğine göre Îsâ şöyle demiştir: "Halkı beni oradan çıkarmak isteyen hiçbir köye girmedim ki beni oradan çıkarmış olmasınlar."
يَعْنِي لَيْسَ لي فِيهَا شَيْء قَالَ: وَكَانَ عِيسَى ﵇ يتَّخذ نَعْلَيْنِ من لحى الشّجر وَيجْعَل شراكهما من لِيف
Yani: "Orada bana ait hiçbir şey yoktur." [Râvi] dedi ki: Îsâ aleyhisselâm ağaç kabuğundan nalınlar edinir, bağlarını da liften yapardı.
وَأخرج أَحْمد عَن سعيد بن عبد الْعَزِيز قَالَ: قَالَ الْمَسِيح: لَيْسَ كَمَا أُرِيد وَلَكِن كَمَا تُرِيدُ وَلَيْسَ كَمَا أَشَاء وَلَكِن كَمَا تشَاء
Ahmed'in Saîd b. Abdilazîz'den bildirdiğine göre Mesîh şöyle demiştir: "Benim istediğim gibi değil Senin istediğin gibi; benim dilediğim gibi değil Senin dilediğin gibi."
وَأخرج أَحْمد عَن سعيد بن عبد الْعَزِيز قَالَ: بَلغنِي أَنه مَا من كلمة كَانَت تقال لعيسى ﵇ أحب إِلَيْهِ من أَن يُقَال: هَذَا الْمِسْكِين
Ahmed'in Saîd b. Abdilazîz'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Bana ulaştığına göre Îsâ aleyhisselâm'a söylenen hiçbir söz, kendisine: "Şu yoksul/miskin" denilmesinden daha sevimli değildi.
وَأخرج ابْنه عَن ابْن حليس قَالَ: قَالَ عِيسَى: إِن الشَّيْطَان مَعَ الدُّنْيَا ومكره مَعَ المَال وتزيينه عِنْد الْهوى واستكماله عِنْد الشَّهَوَات
Oğlu [Abdullah'ın] İbn Huleys'ten bildirdiğine göre Îsâ şöyle demiştir: "Şeytan dünya ile birliktedir; hilesi mal ile, süslemesi heva ile ve kemale ermesi ise şehvetlerle birliktedir."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَأحمد عَن جَعْفَر بن برْقَان قَالَ: كَانَ عِيسَى يَقُول: اللَّهُمَّ إِنِّي أَصبَحت لَا أَسْتَطِيع دفع مَا أكره وَلَا أملك نفع مَا ارجو وَأصْبح الْأَمر بيد غَيْرِي وأصبحت مرتهنا بعملي فَلَا فَقير أفقر مني فَلَا تُشْمِت بِي عدوّي وَلَا تسيء بِي صديقي وَلَا تجْعَل مصيبتي فِي ديني وَلَا تُسَلِّطْ عليَّ من لَا يرحمني
İbn Ebî Şeybe ve Ahmed'in Ca'fer b. Burkân'dan bildirdiklerine göre Îsâ şöyle derdi: "Allahım! Sevmediğim şeyi savmaya gücüm yetmez ve umduğum faydaya malik olamaz bir halde sabaha erdim. İş başkasının elinde olarak sabaha erdim ve amelimle rehin alınmış olarak sabaha erdim. Artık benden daha fakir hiçbir fakir yoktur. Düşmanımı bana sevindirme, dostumu benim yüzümden üzme, musibetimi dinimde kılma ve bana merhamet etmeyeni üzerime musallat etme!"
وَأخرج أَحْمد عَن وهب بن مُنَبّه قَالَ: فِي كتب الحواريين إِذا سلك بك سَبِيل الْبلَاء فَاعْلَم أَنه سلك بك سَبِيل الْأَنْبِيَاء وَالصَّالِحِينَ وَإِذا سُلِكَ بك سَبِيل أهل الرخَاء فَاعْلَم أَنه سُلِكَ بك غير سبيلهم وخُولفَ بك عَن طريقهم
Ahmed'in Vehb b. Münebbih'ten bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Havârîlerin kitaplarında [şöyle yazılıdır]: "Sana bela yolu tutturulduğunda bil ki sana peygamberlerin ve salihlerin yolu tutturulmuştur. Sana bolluk ve refah ehlinin yolu tutturulduğunda ise bil ki sana onların yolundan başkası tutturulmuş ve onların yolundan saptırılmışsındır."
وَأخرج أَحْمد عَن مَالك بن دِينَار قَالَ: قَالَ عِيسَى: إِنَّمَا أبعثكم كالكباش تلتقطون خراف بني إِسْرَائِيل فَلَا تَكُونُوا كالذئاب الضواري الَّتِي تخطتف النَّاس وَعَلَيْكُم بالخرفان مَا لكم تأتون عَلَيْكُم ثِيَاب الشّعْر وقلوبكم قُلُوب الْخَنَازِير البسوا ثِيَاب الْمُلُوك ولينوا قُلُوبكُمْ بالخشية
Ahmed'in Mâlik b. Dînâr'dan bildirdiğine göre Îsâ şöyle demiştir: "Ben sizi ancak İsrâiloğullarının koyunlarını toplayan koçlar gibi gönderiyorum. İnsanları kapıp kaçıran yırtıcı kurtlar gibi olmayın; koyunlar gibi olun. Size ne oluyor ki üzerinizde kıl elbiseler olduğu halde kalpleriniz domuz kalpleridir? Kralların elbiselerini giyin de kalplerinizi [Allah] korkusuyla yumuşatın!"
وَقَالَ عِيسَى: يَا ابْن آدم اعْمَلْ باعمال البّر حَتَّى يبلغ عَمَلك عنان السَّمَاء فَإِن لم يكن حبا فِي الله مَا اغنى ذَلِك عَنْك شَيْئا
Îsâ şöyle dedi: "Ey Âdemoğlu! Amelin göğün bulutlarına ulaşıncaya kadar iyilik amelleri işle; şayet [bu amel] Allah sevgisiyle olmadıkça sana hiçbir fayda sağlamaz."
وَقَالَ عِيسَى للحواريين: إِن إِبْلِيس يُرِيد أَن يبخلكم فَلَا تقعوا فِي بخله
Îsâ havârîlere şöyle dedi: "İblis sizi cimrileştirmek ister; sakın onun cimriliğine düşmeyin!"
وَأخرج أَحْمد عَن الْحسن بن عَليّ الصَّنْعَانِيّ قَالَ: بلغنَا أَن عِيسَى ﵇ قَالَ: يَا معشر الحواريين ادْع الله أَن يُخَفف عني هَذِه السكرة - يَعْنِي الْمَوْت - ثمَّ قَالَ عِيسَى: لقد خفت الْمَوْت خوفًا أوقفني مخافتي من الْمَوْت على الْمَوْت
Ahmed'in el-Hasan b. Ali es-San'ânî'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Bize ulaştığına göre Îsâ aleyhisselâm şöyle demiştir: "Ey havârîler topluluğu! Allah'a dua edin de benden bu sarhoşluğu -yani ölümü- hafifletsin." Sonra Îsâ: "Ölümden öyle bir korktum ki ölüm korkum beni ölümün eşiğine getirdi" dedi.
وَأخرج أَحْمد عَن وهب بن مُنَبّه إِن عِيسَى ﵇ كَانَ وَاقِفًا على قبر وَمَعَهُ الحواريون وَصَاحب الْقَبْر يدلى فِيهِ فَذكرُوا من ظلمَة الْقَبْر ووحشته وضيقه فَقَالَ عِيسَى: قد كُنْتُم فِيمَا هُوَ أضيق مِنْهُ فِي أَرْحَام أُمَّهَاتكُم فَإِذا أحب الله أَن يُوسع وسّع
Ahmed'in Vehb b. Münebbih'ten bildirdiğine göre Îsâ aleyhisselâm, yanında havârîler olduğu halde kabir sahibi içine indirilirken bir kabrin başında duruyordu. Kabrin karanlığından, yalnızlığından ve darlığından söz ettiler. Bunun üzerine Îsâ: "Siz bundan daha dar olan bir yerde, annelerinizin rahimlerindeydiniz. Allah genişletmek istediğinde genişletir" dedi.
وَأخرج أَحْمد عَن وهب قَالَ: قَالَ الْمَسِيح ﵇: أَكْثرُوا ذكر الله وحمده وتقديسه وأطيعوه فَإِنَّمَا يَكْفِي أحدكُم من الدُّعَاء إِذا كَانَ الله ﵎ رَاضِيا عَلَيْهِ أَن يَقُول: اللَّهُمَّ اغْفِر لي خطيئتي واصلح لي معيشتي وَعَافنِي من المكاره يَا إلهي
Ahmed'in Vehb'den bildirdiğine göre Mesîh aleyhisselâm şöyle demiştir: "Allah'ı zikretmeyi, O'na hamdetmeyi ve O'nu takdis etmeyi çoğaltın, O'na itaat edin. Zira Allah celle celâluhû kendisinden razı olduğunda birinizin duadan sadece: 'Allahım! Günahımı bağışla, geçimimi ıslah et ve beni hoşlanılmayan şeylerden koru ey İlahım!' demesi ona yeter."
وَأخرج أَحْمد عَن أبي الْجلد أَن عِيسَى ﵇ قَالَ للحواريين: بِحَق
Ahmed'in Ebi'l-Celd'den bildirdiğine göre Îsâ aleyhisselâm havârîlere şöyle dedi: "Hak olarak
أَقُول لكم: مَا الدُّنْيَا تُرِيدُونَ وَلَا الْآخِرَة قَالُوا: يَا رَسُول الله فسر لنا هَذَا فقد كُنَّا نرى أَنا نُرِيد إِحْدَاهمَا قَالَ: لَو أردتم الدُّنْيَا لأطعتم رب الدُّنْيَا الَّذِي مَفَاتِيح خزائنها بِيَدِهِ فأعطاكم ولوأردتم الْآخِرَة أطعتم رب الْآخِرَة الَّذِي يملكهَا فأعطاكم وَلَكِن لَا هَذِه تُرِيدُونَ وَلَا تِلْكَ
size derim ki: Siz ne dünyayı istiyorsunuz ne de ahireti." Onlar: "Ey Allah'ın elçisi! Bunu bize açıkla; zira biz ikisinden birini istediğimizi sanıyorduk" dediler. O: "Eğer dünyayı isteseydiniz, hazinelerinin anahtarları elinde olan dünyanın Rabbine itaat ederdiniz de O da size verirdi. Eğer ahireti isteseydiniz, ona sahip olan ahiretin Rabbine itaat ederdiniz de O da size verirdi. Fakat siz ne bunu istiyorsunuz ne de şunu!" dedi.
وَأخرج أَحْمد عَن أبي عُبَيْدَة
Ahmed'in Ebû Ubeyde'den bildirdiğine göre
أَن الحواريين قَالُوا لعيسى: مَاذَا نَأْكُل قَالَ: تَأْكُلُونَ خبز الشّعير وبقل الْبَريَّة
havârîler Îsâ'ya: "Ne yiyelim?" dediler. O: "Arpa ekmeği ve sahra otu yiyin" dedi.
قَالُوا: فَمَاذَا نشرب قَالَ: تشربون مَاء القراح
"Peki ne içelim?" dediler. O: "Duru ve tatlı su için" dedi.
قَالُوا: فَمَاذَا نتوسد قَالَ: توسدوا الأَرْض قَالُوا: مَا نرَاك تَأْمُرنَا من الْعَيْش إِلَّا بِكُل شَدِيد قَالَ: بِهَذَا تنجون وَلَا تَحُلّون ملكوت السَّمَوَات حَتَّى يَفْعَله أحدكُم وَهُوَ مِنْهُ على شَهْوَة قَالُوا: وَكَيف يكون ذَلِك قَالَ: ألم تروا أَن الرجل إِذا جَاع فَمَا أحب إِلَيْهِ الكسرة وان كَانَت شَعِيرًا وَإِن عَطش فَمَا أحب إِلَيْهِ المَاء وَإِن كَانَ قراحاً وَإِذا أَطَالَ الْقيام فَمَا أحب إِلَيْهِ أَن يتوسد الأَرْض
"Peki neyi yastık yapalım?" dediler. O: "Yeri yastık yapın" dedi. Onlar: "Görüyoruz ki sen bize geçimden ancak en zor olanı emrediyorsun" dediler. O şöyle dedi: "Bununla kurtulursunuz. Sizden biri bunu arzulayarak yapmadıkça göklerin melekûtuna giremezsiniz." Onlar: "Bu nasıl olur?" dediler. O: "Görmez misiniz ki kişi acıktığında -arpa ekmeği de olsa- bir lokma ekmek ona ne kadar sevimli gelir! Susadığında -katıksız da olsa- su ona ne kadar sevimli gelir! Ayakta durması uzadığında ise yeri yastık yapmak ona ne kadar sevimli gelir!" dedi.
وَأخرج أَحْمد عَن عَطاء أَنه بلغه أَن عِيسَى ﵇ قَالَ: تَرَجَّ ببلاغة وتيقظ فِي سَاعَات الْغَفْلَة واحكم بلطف الفطنة لَا تكن حَلْساً مطروحاً وَأَنت حَيّ تتنفس
Ahmed'in Atâ'dan bildirdiğine göre ona Îsâ aleyhisselâm'ın şöyle dediği ulaşmıştır: "Fesahatle ümit et, gaflet saatlerinde uyanık ol ve ince bir anlayışla hükmet; sakın canlı olup nefes aldığın halde bir kenara atılmış çul gibi olma!"
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَأحمد عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: كَانَ عِيسَى ﵇ يَقُول: يَا معشر الحواريين اتَّخذُوا بُيُوتكُمْ منَازِل وَاتَّخذُوا الْمَسَاجِد مسَاكِن وكلوا من بقل الْبَريَّة واخرجوا من الدُّنْيَا بِسَلام
İbn Ebî Şeybe ve Ahmed'in Ebû Hüreyre'den bildirdiklerine göre Îsâ aleyhisselâm şöyle derdi: "Ey havârîler topluluğu! Evlerinizi konaklama yerleri, mescidleri ise meskenler edinin; sahra otundan yiyin ve dünyadan selametle çıkın."
وَأخرج أَحْمد عَن إِبْرَاهِيم التَّيْمِيّ أَن عِيسَى ﵇ قَالَ: اجعلوا كنوزكم فِي السَّمَاء فَإِن قلب الْمَرْء عِنْد كنزه
Ahmed'in İbrâhim et-Teymî'den bildirdiğine göre Îsâ aleyhisselâm şöyle demiştir: "Hazinelerinizi gökte kılın; zira kişinin kalbi hazinesinin yanındadır."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن عبد الله بن سعيد الْجعْفِيّ قَالَ: قَالَ عِيسَى بن مَرْيَم ﵇: بَيْتِي الْمَسْجِد وطيبي المَاء وادامي الْجُوع وشعاري الْخَوْف ودابتي رجلاي ومصطلاي فِي الشتَاء مَشَارِق الشَّمْس وسراجي بِاللَّيْلِ الْقَمَر وجلسائي الزمنى وَالْمَسَاكِين وامسي وَلَيْسَ لي شَيْء وأُصبحُ وَلَيْسَ لي شَيْء وَأَنا بِخَير فَمن أغْنى مني
İbn Ebî Şeybe'nin Abdullah b. Saîd el-Cu'fî'den bildirdiğine göre Meryem oğlu Îsâ aleyhisselâm şöyle demiştir: "Evim mescid, kokum su, katığım açlık, şiarım korku, binitim iki ayağım, kışın ısınma yerim güneşin doğuşu, gece kandilim ay, meclis arkadaşlarım kötürümler ve yoksullardır. Yanımda hiçbir şeyim olmadan akşama ererim ve yanımda hiçbir şeyim olmadan sabaha ererim; üstelik hayır üzereyim. O halde benden daha zengin kim vardır?"
وَأخرج ابْن أبي الدُّنْيَا عَن الفضيل بن عِيَاض قَالَ: قَالَ عِيسَى: بطحت لكم الدُّنْيَا وجلستم على ظهرهَا فَلَا ينازعكم فِيهَا إِلَّا الْمُلُوك وَالنِّسَاء
İbn Ebî'd-Dünyâ'nın Fudayl b. İyâz'dan bildirdiğine göre Îsâ şöyle demiştir: "Dünya sizin için serildi ve siz onun sırtına oturdunuz; dolayısıyla krallar ve kadınlar dışında onda kimse sizinle çekişmez.
فاما الْمُلُوك فَلَا تنازعوهم الدُّنْيَا فَإِنَّهُم لم يعرضُوا لكم دنياهم وَأما النِّسَاء فاتقوهن بِالصَّوْمِ وَالصَّلَاة
Krallara gelince, onlarla dünyada çekişmeyin; zira onlar dünyalarını size sunmuş değillerdir. Kadınlara gelince, oruç ve namazla onlardan sakının."
وَأخرج ابْن عَسَاكِر عَن سُفْيَان الثَّوْريّ قَالَ: قَالَ الْمَسِيح ﵇: إِنَّمَا تطلب الدُّنْيَا لِتُبرَّ فَتَركهَا ابرُّ
İbn Asâkir'in Süfyân es-Sevrî'den bildirdiğine göre Mesîh aleyhisselâm şöyle demiştir: "Dünya ancak iyilik yapmak için istenir; oysa onu terk etmek daha büyük bir iyiliktir."
وَأخرج ابْن عَسَاكِر عَن شُعَيْب بن صَالح قَالَ عِيسَى بن مَرْيَم: وَالله مَا سكنت الدُّنْيَا فِي قلب عبد إِلَّا التاط قلبه مِنْهَا بِثَلَاث: شغل لَا يَنْفَكّ عناه وفقر لَا يدْرك غناهُ وأمل لَا يدْرك منتهاه
İbn Asâkir'in Şuayb b. Sâlih'ten bildirdiğine göre Meryem oğlu Îsâ şöyle demiştir: "Vallahi bir kulun kalbine dünya yerleşmeye görsün, mutlaka onun kalbine dünyadan üç şey yapışır: Meşakkati bitmeyen bir meşguliyet, zenginliğine ulaşılamayan bir fakirlik ve sonuna erişilemeyen bir emel."
الدُّنْيَا طالبة ومطلوبة
Dünya hem talep edendir hem de talep edilendir.
فطالب الْآخِرَة تطلبه الدُّنْيَا حَتَّى يستكمل فِيهَا رزقه وطالب الدُّنْيَا تطلبه الْآخِرَة حَتَّى يَجِيء الْمَوْت فَيَأْخُذ بعنقه
Ahireti talep edeni, rızkını onda tastamam alıncaya kadar dünya talep eder; dünyayı talep edeni ise ölüm gelip boynuna yapışıncaya kadar ahiret talep eder.
وَأخرج ابْن عَسَاكِر عَن يزِيد بن ميسرَة قَالَ: قَالَ عِيسَى بن مَرْيَم: كَمَا توضعون كَذَلِك ترفعون وكما ترحمون كَذَلِك ترحمون وكما تقضون من حوائج النَّاس كَذَلِك يقْضِي الله من حَوَائِجكُمْ
İbn Asâkir'in Yezîd b. Meysere'den bildirdiğine göre Meryem oğlu Îsâ şöyle demiştir: "Nasıl alçakgönüllü olursanız öyle yükseltilirsiniz; nasıl merhamet ederseniz öyle merhamet görürsünüz ve insanların ihtiyaçlarını nasıl giderirseniz Allah da sizin ihtiyaçlarınızı öyle giderir."
وَأخرج أَحْمد وَابْن عَسَاكِر عَن الشّعبِيّ قَالَ: قَالَ عِيسَى بن مَرْيَم: لَيْسَ الْإِحْسَان أَن تحسن إِلَى من أحسن إِلَيْك تِلْكَ مُكَافَأَة إِنَّمَا الْإِحْسَان أَن تحسن إِلَى من أَسَاءَ إِلَيْك
Ahmed ve İbn Asâkir'in Şa'bî'den bildirdiklerine göre Meryem oğlu Îsâ şöyle demiştir: "İhsan (iyilik), sana iyilik yapana iyilik etmen değildir; o bir karşılık vermedir. İhsan ancak sana kötülük yapana iyilik etmendir."
وَأخرج ابْن عَسَاكِر عَن ابْن الْمُبَارك قَالَ: بَلغنِي أَن عِيسَى بن مَرْيَم مر بِقوم فَشَتَمُوهُ فَقَالَ خيرا
İbn Asâkir'in İbnu'l-Mubârek'ten bildirdiğine göre ona Meryem oğlu Îsâ'nın bir topluluğun yanından geçtiği, onların kendisine sövdüğü, onun ise hayır söylediği ulaşmıştır.
وَمر بِآخَرين فَشَتَمُوهُ وَزَادُوا فَزَادَهُم خيرا
Başka birilerinin yanından geçti; onlar da sövüp [kötülüğü] artırdılar, o da onlara daha çok hayır söyledi.
فَقَالَ رجل من الحواريين: كلما زادوك شرا زدتهم خيرا كَأَنَّك تغريهم بِنَفْسِك فَقَالَ عِيسَى ﵇: كل إِنْسَان يُعْطي مَا عِنْده
Havârîlerden bir adam: "Onlar sana kötülüğü artırdıkça sen onlara hayrı artırıyorsun; sanki onları kendine karşı kışkırtıyorsun!" dedi. Îsâ aleyhisselâm ise: "Her insan kendinde olanı verir" buyurdu.
وَأخرج ابْن أبي الدُّنْيَا عَن مَالك بن أنس قَالَ: مر بِعِيسَى بن مَرْيَم خِنْزِير فَقَالَ: مر بِسَلام
İbn Ebî'd-Dünyâ'nın Mâlik b. Enes'ten bildirdiğine göre Meryem oğlu Îsâ'nın yanından bir domuz geçti; bunun üzerine [Îsâ]: "Selametle geç" dedi.
فَقيل لَهُ: يَا روح الله لهَذَا الْخِنْزِير تَقول قَالَ: أكره أَن أَعُود لساني الشَّرّ
Kendisine: "Ey Rûhullâh! Bu domuza mı [bunu] söylüyorsun?" denilince: "Dilimi kötülüğe alıştırmaktan hoşlanmam" dedi.
وَأخرج ابْن أبي الدُّنْيَا عَن سُفْيَان قَالَ: قَالُوا لعيسى بن مَرْيَم دلنا على عمل ندخل بِهِ الْجنَّة قَالَ: لَا تنطقوا أبدا قَالُوا: لَا نستطيع ذَلِك قَالَ: فَلَا تنطقوا إِلَّا بِخَير
İbn Ebî'd-Dünyâ'nın Süfyân'dan bildirdiğine göre Meryem oğlu Îsâ'ya: "Bize cennete girmemizi sağlayacak bir amel göster" dediler. O da: "Asla konuşmayın" buyurdu. Onlar: "Buna güç yetiremeyiz" deyince: "O halde sadece hayır konuşun" buyurdu.
وَأخرج الخرائطي عَن إِبْرَاهِيم النَّخعِيّ قَالَ: قَالَ عِيسَى بن مَرْيَم: خُذُوا الْحق من أهل الْبَاطِل وَلَا تَأْخُذُوا الْبَاطِل من أهل الْحق كونُوا مُنْتَقِدِي الْكَلَام كي لَا يجوز عَلَيْكُم الزُّيُوف
Harâitî'nin İbrâhim en-Nehaî'den bildirdiğine göre Meryem oğlu Îsâ şöyle demiştir: "Hakkı batıl ehlinden [bile olsa] alın, batılı ise hak ehlinden [bile olsa] almayın. Sözün sarrafı olun ki sahtesi size geçerli kılınmasın."
وَأخرج ابْن أبي الدُّنْيَا وَالْبَيْهَقِيّ فِي الزّهْد عَن زَكَرِيَّا بن عدي قَالَ: قَالَ عِيسَى ابْن مَرْيَم: يَا معشر الحواريين ارضوا بدنيء الدُّنْيَا مَعَ سَلامَة الدّين كَمَا رَضِي أهل الدُّنْيَا بدنيء الدّين مَعَ سَلامَة الدُّنْيَا
İbn Ebî'd-Dünyâ ve ez-Zühd'de Beyhakî'nin Zekeriyyâ b. Adiy'den bildirdiklerine göre Meryem oğlu Îsâ şöyle demiştir: "Ey havârîler topluluğu! Dünya ehlinin dünyanın selametiyle birlikte dinin değersizliğine razı olduğu gibi, siz de dinin selametiyle birlikte dünyanın değersizliğine razı olun."
وَأخرج ابْن عَسَاكِر عَن مَالك بن دِينَار قَالَ: قَالَ عِيسَى بن مَرْيَم ﵇: أكل الشّعير مَعَ الرماد وَالنَّوْم على الْمَزَابِل مَعَ الْكلاب
İbn Asâkir'in Mâlik b. Dînâr'dan bildirdiğine göre Meryem oğlu Îsâ aleyhisselâm şöyle demiştir: "Külle birlikte arpa ekmeği yemek ve çöplüklerde köpeklerle birlikte uyumak,
لقَلِيل فِي طلب الفردوس
Firdevs [cennetini] isteme uğrunda az bile kalır."
وَأخرج ابْن عَسَاكِر عَن أنس بن مَالك قَالَ: كَانَ عِيسَى بن مَرْيَم يَقُول: لَا يُطيق عبد أَن يكون لَهُ ربان
İbn Asâkir'in Enes b. Mâlik'ten bildirdiğine göre Meryem oğlu Îsâ şöyle derdi: "Bir kulun iki efendisi olmasına gücü yetmez.
أَن أرْضى أَحدهمَا أَسخط الآخر وَإِن أَسخط أَحدهمَا أرْضى الآخر
Eğer birini razı ederse diğerini öfkelendirir; şayet birini öfkelendirirse diğerini razı eder.
وَكَذَلِكَ لَا يُطيق عبد أَن يكون لَهُ خَادِمًا للدنيا يعْمل عمل الْآخِرَة
Aynı şekilde bir kul, dünyaya hizmetçi olup da ahiret amelini işlemeye güç yetiremez.
لَا تهتموا بِمَا تَأْكُلُونَ وَلَا مَا تشربون فَإِن الله لم يخلق نفسا أعظم من رزقها وَلَا جسداً أعظم من كسوته فاعتبروا
Ne yiyeceğinizi ve ne içeceğinizi dert etmeyin; zira Allah, hiçbir canı rızkından daha büyük, hiçbir bedeni de giysisinden daha büyük yaratmamıştır. O halde ibret alın!"
وَأخرج ابْن عَسَاكِر عَن المَقْبُري
İbn Asâkir'in el-Makburî'den bildirdiğine göre
أَنه بلغه أَن عِيسَى بن مَرْيَم كَانَ يَقُول: يَا ابْن آدم إِذا عملت الْحَسَنَة فاله عَنْهَا فَإِنَّهَا عِنْد من لَا يضيعها وَإِذا عملت سَيِّئَة فاجعلها نصب عَيْنك
Ona Meryem oğlu Îsâ'nın şöyle dediği ulaşmıştır: "Ey âdemoğlu! Bir iyilik yaptığın zaman onu unut; çünkü o, onu zayi etmeyecek olanın katındadır. Bir kötülük işlediğin zaman ise onu gözünün önünde tut."
وَأخرج ابْن عَسَاكِر عَن سعيد بن أبي هِلَال أَن عِيسَى بن مَرْيَم كَانَ يَقُول: من كَانَ يظنّ أَن حرصاً يزِيد فِي رزقه فليزد فِي طوله أَو فِي عرضه أَو فِي عدد بنائِهِ أَو تغير لَونه
İbn Asâkir'in Saîd b. Ebî Hilâl'den bildirdiğine göre Meryem oğlu Îsâ şöyle derdi: "Kim hırsın rızkı artıracağını sanıyorsa boyunu veya enini artırsın ya da binalarının sayısını [artırsın] yahut rengini değiştirsin!
أَلا فَإِن الله خلق الْخلق فَهَيَّأَ الْخلق لما خلق ثمَّ قسم الرزق فَمضى الرزق لما قسم فَلَيْسَتْ الدُّنْيَا بِمُعطِيَةٍ أحدا شَيْئا لَيْسَ لَهُ وَلَا بِمَانِعَةٍ أحدا شَيْئا هُوَ لكم فَعَلَيْكُم بِعبَادة ربكُم فانكم خُلِقْتُمْ لَهَا
Haberiniz olsun ki Allah mahlûkatı yarattı ve mahlûkatı ne için yarattıysa ona hazırladı; sonra rızkı taksim etti ve rızık taksim edildiği üzere gerçekleşti. Dolayısıyla dünya, hiç kimseye kendisine ait olmayan bir şeyi verecek değildir; sizin olan bir şeyi de hiç kimseden engelleyecek değildir. O halde Rabbinize ibadete sarılın; çünkü siz onun için yaratıldınız."
وَأخرج ابْن عَسَاكِر عَن عمرَان بن سُلَيْمَان قَالَ: بَلغنِي أَن عِيسَى بن مَرْيَم ﵇ قَالَ لأَصْحَابه: إِن كُنْتُم إخْوَانِي وأصحابي فوطنوا أَنفسكُم على الْعَدَاوَة والبغضاء من النَّاس
İbn Asâkir'in İmrân b. Süleyman'dan bildirdiğine göre ona Meryem oğlu Îsâ aleyhisselâm'ın ashâbına şöyle dediği ulaşmıştır: "Eğer benim kardeşlerim ve ashâbım iseniz, kendinizi insanların düşmanlığına ve kinine alıştırın."
وَأخرج أَحْمد وَالْبَيْهَقِيّ عَن عبد الْعَزِيز بن ظبْيَان قَالَ: قَالَ الْمَسِيح: من تَعَلَّم وَعمل وعَلَّمَ فَذَلِك يدعى عَظِيما فِي ملكوت السَّمَاء
Ahmed ve Beyhakî'nin Abdülazîz b. Zabyân'dan bildirdiklerine göre Mesîh şöyle demiştir: "Kim öğrenir, amel eder ve öğretirse işte o, göklerin melekûtunda büyük diye çağrılır."
وَأخرج ابْن عَسَاكِر عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: إِن عِيسَى بن مَرْيَم قَامَ فِي بني إِسْرَائِيل فَقَالَ: يَا معشر الحواريين لَا تُحَدِّثوا بالحكمة غير أَهلهَا فتظلموها وَلَا تمنعوها أَهلهَا فتظلموهم والأمور ثَلَاثَة: أَمر تبين رشده فَاتَّبعُوهُ وَأمر تبين لكم غِيَّهُ فَاجْتَنبُوهُ وَأمر اخْتُلِفَ عَلَيْكُم فِيهِ فَرُدُّوا علمه إِلَى الله تَعَالَى
İbn Asâkir'in İbn Abbâs'tan bildirdiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Meryem oğlu Îsâ, İsrâiloğulları arasında ayağa kalkıp şöyle dedi: Ey havârîler topluluğu! Hikmeti ehli olmayana anlatmayın, yoksa ona haksızlık etmiş olursunuz; onu ehlinden de esirgemeyin, yoksa onlara haksızlık etmiş olursunuz. İşler üç türlüdür: Doğruluğu apaçık olan iş; ona uyun. Eğriliği size apaçık olan iş; ondan sakının. Hakkında ihtilafa düştüğünüz iş; onun ilmini Allah Teâlâ'ya havale edin."
وَأخرج ابْن عَسَاكِر عَن عَمْرو بن قيس الْملَائي قَالَ: قَالَ عِيسَى بن مَرْيَم: إِن منعت الْحِكْمَة أَهلهَا جهلت وَإِن منحتها غير أَهلهَا جهلت
İbn Asâkir'in Amr b. Kays el-Melâî'den bildirdiğine göre Meryem oğlu Îsâ şöyle demiştir: "Eğer hikmeti ehlinden esirgersen cahillik etmiş olursun; şayet onu ehli olmayana verirsen yine cahillik etmiş olursun.
كن كالطبيب المداوي إِن رأى موضعا للدواء وَإِلَّا أمسك
Tedavi eden bir tabip gibi ol; ilacın yerini görürse [verir], aksi halde tutar."
وَأخرج عبد الله بن أَحْمد فِي الزّهْد وَابْن عَسَاكِر عَن عِكْرِمَة قَالَ: قَالَ عِيسَى ابْن مَرْيَم للحواريين: يَا معشر الحواريين لَا تطرحوا اللُّؤْلُؤ إِلَى الْخِنْزِير فَإِن الْخِنْزِير لَا يصنع باللؤلؤة شَيْئا وَلَا تعطوا الْحِكْمَة من لَا يريدها فَإِن الْحِكْمَة خير من اللُّؤْلُؤ وَمن لَا يريدها شَرّ من الْخِنْزِير
ez-Zühd'de Abdullah b. Ahmed ve İbn Asâkir'in İkrime'den bildirdiklerine göre Meryem oğlu Îsâ havârîlere şöyle demiştir: "Ey havârîler topluluğu! İncileri domuzun önüne atmayın; zira domuz inciyle hiçbir şey yapmaz. Hikmeti de onu istemeyene vermeyin; çünkü hikmet inciden daha hayırlıdır, onu istemeyen ise domuzdan daha kötüdür."
وَأخرج ابْن عَسَاكِر عَن وهب بن مُنَبّه قَالَ: قَالَ عِيسَى: يَا عُلَمَاء السوء جلستم على أَبْوَاب الْجنَّة
İbn Asâkir'in Vehb b. Münebbih'ten bildirdiğine göre Îsâ şöyle demiştir: "Ey kötü âlimler! Cennetin kapılarına oturdunuz;
فَلَا أَنْتُم تدخلونها وَلَا تدعون الْمَسَاكِين يدْخلُونَهَا
ne siz oraya giriyorsunuz ne de yoksulları oraya girmeleri için bırakıyorsunuz.
أَن شرّ النَّاس عِنْد الله عَالم يطْلب الدُّنْيَا بِعِلْمِهِ
Allah katında insanların en kötüsü, ilmiyle dünyayı talep eden âlimdir."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن سَالم بن أبي الْجَعْد قَالَ: قَالَ عِيسَى بن مَرْيَم ﵇: إِن مثل حَدِيث النَّفس بالخطيئة كَمثل الدُّخان فِي الْبَيْت لَا يحرقه فَإِنَّهُ ينتن رِيحه ويغير لَونه
İbn Ebî Şeybe'nin Sâlim b. Ebi'l-Ca'd'dan bildirdiğine göre Meryem oğlu Îsâ aleyhisselâm şöyle demiştir: "Nefsin günahı kurmasının misali, evin içindeki dumanın misali gibidir; evi yakmasa bile kokusunu pisletir ve rengini değiştirir."
قَوْله تَعَالَى: {والتوراة وَالْإِنْجِيل} أخرج ابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم عَن قَتَادَة قَالَ: كَانَ عِيسَى يقْرَأ التَّوْرَاة وَالْإِنْجِيل
Allah Teâlâ'nın: {والتوراة وَالْإِنْجِيل} “Tevrat'ı ve İncil'i” kavli hakkında İbn Cerîr ve İbn Ebî Hâtim'in Katâde'den bildirdiklerine göre o şöyle demiştir: "Îsâ Tevrat'ı ve İncil'i okurdu."
الْآيَة ٤٩
49. Ayet
أخرج ابْن جرير عَن ابْن إِسْحَق أَن عِيسَى جلس يَوْمًا مَعَ غلْمَان من الْكتاب فَأخذ طيناً ثمَّ قَالَ: أجعَل لكم من هَذَا الطين طائراً قَالُوا: أَو تَسْتَطِيع ذَلِك قَالَ: نعم
İbn Cerîr'in İbn İshâk'tan bildirdiğine göre Îsâ bir gün mektepten çocuklarla oturdu; ardından bir miktar çamur alıp: "Bu çamurdan sizin için bir kuş yapayım mı?" dedi. Onlar: "Buna güç yetirebilir misin?" dediler. O da: "Evet,
بِإِذن رَبِّي
Rabbimin izniyle" dedi.
ثمَّ هيأه حَتَّى إِذا جعله فِي هَيْئَة الطَّائِر نفخ فِيهِ ثمَّ قَالَ: كن طائراً باذن الله فَخرج يطير من بَين كفيه وَخرج الغلمان بذلك من أمره فذكروه لمعلمهم فأفشوه فِي النَّاس
Sonra onu biçimlendirip kuş suretine koyunca içine üfledi ve ardından: "Allah'ın izniyle bir kuş ol!" dedi. O da iki avucunun arasından uçup gitti. Çocuklar onun bu durumunu [görüp] çıktılar ve bunu öğretmenlerine anlattılar, böylece bunu insanlar arasında yaydılar.
وَأخرج ابْن جرير عَن ابْن جريج
İbn Cerîr'in İbn Cüreyc'den bildirdiğine göre
أَن عِيسَى قَالَ: أَي الطير أَشد خلقا قَالَ: الخفاش إِنَّمَا هُوَ لحم فَفعل
Îsâ: "Yaratılışı en zor kuş hangisidir?" dedi. [Ona]: "Yarasadır, çünkü o sadece ettir" denildi; o da öyle yaptı.
وَأخرج أَبُو الشَّيْخ عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: إِنَّمَا خلق عِيسَى طيراً وَاحِدًا
Ebû'ş-Şeyh'in İbn Abbâs'tan bildirdiğine göre o şöyle demiştir: "Îsâ sadece bir tek kuş yaratmıştır (şekil vermiştir);
وَهُوَ الخفاش
o da yarasadır."
قَوْله تَعَالَى: {وأبرئ الأكمه والأبرص} أخرج ابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم من طَرِيق الضَّحَّاك عَن ابْن عَبَّاس {الأكمه} الَّذِي يُولد وَهُوَ أعمى
Allah Teâlâ'nın: {وأبرئ الأكمه والأبرص} “Körü ve alacalıyı iyileştiririm” kavli hakkında İbn Cerîr, İbnu'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim'in Dahhâk yoluyla İbn Abbâs'tan bildirdiklerine göre: "{الأكمه} “el-Ekmeh (kör)”, anadan doğma kör olandır."
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم من طَرِيق عَطاء عَن ابْن عَبَّاس قَالَ {الأكمه} الْأَعْمَى الْمَمْسُوح الْعين
İbn Ebî Hâtim'in Atâ yoluyla İbn Abbâs'tan bildirdiğine göre o şöyle demiştir: "{الأكمه} “el-Ekmeh”, gözü silme [düz] olan kördür."
وَأخرج أَبُو عبيد وَالْفِرْيَابِي وَعبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم وَابْن الْأَنْبَارِي فِي كتاب الأضداد عَن مُجَاهِد قَالَ {الأكمه} الَّذِي يبصر بِالنَّهَارِ وَلَا يبصر بِاللَّيْلِ
Ebû Ubeyd, Feryâbî, Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnu'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim ve Kitâbü'l-Ezdâd'da İbnu'l-Enbârî'nin Mücâhid'den bildirdiklerine göre o şöyle demiştir: "{الأكمه} “el-Ekmeh”, gündüz gören fakat gece görmeyendir."
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم وَابْن الْأَنْبَارِي عَن عِكْرِمَة قَالَ: {الأكمه} الْأَعْمَش
Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbn Ebî Hâtim ve İbnu'l-Enbârî'nin İkrime'den bildirdiklerine göre o şöyle demiştir: "{الأكمه} “el-Ekmeh”, a'meş (gözü zayıf gören) kimsedir."
وَأخرج ابْن عَسَاكِر عَن وهب بن مُنَبّه قَالَ: كَانَ دُعَاء عِيسَى الَّذِي يَدْعُو بِهِ للمرضى والزمنى والعميان والمجانين وَغَيرهم: اللَّهُمَّ أَنْت إِلَه من فِي السَّمَاء وإله من فِي الأَرْض لَا إِلَه فيهمَا غَيْرك وَأَنت جَبَّار من فِي السَّمَاء وجبار من فِي الأَرْض لَا جَبَّار فيهمَا غَيْرك أَنْت ملك من فِي السَّمَاء وَملك من فِي الأَرْض لَا ملك فيهمَا غَيْرك قدرتك فِي السَّمَاء كقدرتك فِي الأَرْض وسلطانك فِي الأَرْض كسلطانك فِي السَّمَاء أَسأَلك بِاسْمِك الْكَرِيم ووجهك الْمُنِير وملكك الْقَدِيم إِنَّك على كل شَيْء قدير
İbn Asâkir'in Vehb b. Münebbih'ten bildirdiğine göre Îsâ'nın hastalara, kötürümlere, körlere, delilere ve diğerlerine ettiği dua şöyleydi: "Allahım! Sen göktekilerin de ilahısın, yerdekilerin de ilahısın; ikisinde de Senden başka hiçbir ilah yoktur. Sen göktekilerin de Cebbâr'ısın, yerdekilerin de Cebbâr'ısın; ikisinde de Senden başka hiçbir Cebbâr yoktur. Sen göktekilerin de Melik'isin, yerdekilerin de Melik'isin; ikisinde de Senden başka hiçbir Melik yoktur. Senin gökteki kudretin yerdeki kudretin gibidir, yerdeki hükümranlığın da gökteki hükümranlığın gibidir. Kerîm isminle, nurlu vechinle ve kadîm mülkünle Senden dilerim; şüphesiz Sen her şeye Kadîr'sin."
قَالَ وهب: هَذَا للفزع وَالْمَجْنُون يقْرَأ عَلَيْهِ وَيكْتب لَهُ ويسقى مَاؤُهُ إِن شَاءَ الله تَعَالَى
Vehb dedi ki: "Bu [dua], korku [hastalığına tutulan] ve deli kimse içindir; üzerine okunur, onun için yazılır ve Allah Teâlâ dilerse suyu içirilir."
وَأخرج ابْن جرير من وَجه آخر عَن وهب قَالَ: لما صَار عِيسَى ابْن اثْنَتَيْ عشرَة سنة اوحى الله إِلَى أمه وَهِي بِأَرْض مصر - وَكَانَت هربت من قَومهَا حِين وَلدته إِلَى أَرض مصر - أَن اطلعِي بِهِ إِلَى الشَّام فَفعلت فَلم تزل بِالشَّام حَتَّى كَانَ ابْن ثَلَاثِينَ سنة وَكَانَت نبوّته ثَلَاث سِنِين ثمَّ رَفعه الله إِلَيْهِ
İbn Cerîr'in başka bir yoldan Vehb'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Îsâ on iki yaşına geldiğinde -onu doğurduğunda kavminden Mısır topraklarına kaçmış olan- annesine Allah Mısır topraklarındayken: "Onu Şam'a çıkar" diye vahyetti. O da öyle yaptı ve Îsâ otuz yaşına gelinceye kadar Şam'da kaldı. Peygamberliği üç yıl sürdü, sonra Allah onu kendi katına yükseltti.
وَزعم وهب أَنه رُبمَا اجْتمع على عِيسَى من المرضى فِي الْجَمَاعَة الْوَاحِدَة خَمْسُونَ ألفا
Vehb, bazen tek bir toplulukta Îsâ'nın başına hastalardan elli bin kişinin toplandığını ileri sürmüştür.
من أطَاق مِنْهُم أَن يبلغهُ بلغه وَمن لم يطق ذَلِك مِنْهُم أَتَاهُ فَمشى إِلَيْهِ وَإِنَّمَا كَانَ يداويهم بِالدُّعَاءِ إِلَى الله تَعَالَى
Onlardan Îsâ'ya ulaşmaya güç yetiren ona ulaşırdı; güç yetiremeyen kimseye ise Îsâ bizzat gelir, ona yürürdü. Onları sadece Allah Teâlâ'ya dua ile tedavi ederdi.