وَأخرج ابْن عدي وَابْن عَسَاكِر عَن أبي سعيد الْخُدْرِيّ وَابْن مَسْعُود مَرْفُوعا قَالَ: إِن عِيسَى بن مَرْيَم أسلمته أمه إِلَى الْكتاب ليعلمه فَقَالَ لَهُ الْمعلم: اكْتُبْ بِسم الله قَالَ عِيسَى: وَمَا بِسم قَالَ لَهُ الْمعلم: مَا أَدْرِي قَالَ لَهُ عِيسَى: الْبَاء بهاء الله وَالسِّين سناؤه وَالْمِيم مَمْلَكَته وَالله إِلَه الْآلهَة والرحمن رَحْمَن الْآخِرَة وَالدُّنْيَا والرحيم رَحِيم الْآخِرَة
İbn Adî ve İbn Asâkir'in Ebû Saîd el-Hudrî ve İbn Mes'ûd'dan merfû olarak bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Meryem oğlu Îsâ'yı annesi ona [yazı] öğretmesi için mektebe verdi. Öğretmen ona: "Bismillâh (بِسْمِ اللهِ) yaz!" dedi. Îsâ: "Bism ne demektir?" dedi. Öğretmen ona: "Bilmiyorum" dedi. Îsâ ona: "Bâ (ب), Allah'ın behâsıdır (yüceliğidir); Sîn (س), O'nun senâsıdır (şanıdır); Mîm (م), O'nun mülküdür; Allah (الله), ilahların ilahıdır; er-Rahmân (الرحمن), ahiretin ve dünyanın Rahmân'ıdır; er-Rahîm (الرحيم) ise ahiretin Rahîm'idir" dedi.
أَبُو جاد: الْألف
[Öğretmen]: "Ebû Câd (Ebced harfleri): Elif..." [dedi].
الآء الله وَالْبَاء بهاء الله جِيم جلال الله دَال الله الدَّائِم
[Îsâ]: "Elif, Allah'ın nimetleridir (Âlâullâh); Bâ, Allah'ın görkemidir (Behâullâh); Cîm, Allah'ın celâlidir (Celâlullâh); Dâl ise Allah ed-Dâim'dir (ebedî olandır)" [dedi].
هوَّزَ: الْهَاء الهاوية وَاو ويلٌ لأهل النَّار وَاد فِي جَهَنَّم زَاي زين أهل الدُّنْيَا حطي: حاء الله الْحَكِيم طاء الله الطَّالِب لكل حق حَتَّى يردهُ أَي أهل النَّهَار وَهُوَ الوجع
"Hevvez: Hâ, Hâviye'dir; Vâv, cehennemde bir vadi olup cehennem ehline 'veyl'dir (azaptır); Zây, dünya ehlinin süsüdür. Huttî: Hâ, el-Hakîm olan Allah'tır; Tâ, her hakkı geri alıncaya kadar arayan Allah'tır; Yâ, gündüz ehlidir ve o da acıdır."
كلمن: الْكَاف الله الْكَافِي لَام: الله الْقَائِم مِيم الله الْمَالِك نون الله الْبَحْر سعفص: سين السَّلَام صَاد الله الصَّادِق عين الله الْعَالم فَاء الله ذكر كلمة صَاد الله الصَّمد
"Kelemen: Kâf, el-Kâfî olan Allah'tır; Lâm, el-Kāim olan Allah'tır; Mîm, el-Mâlik olan Allah'tır; Nûn, deniz olan Allah'tır. Sa'fas: Sîn, es-Selâm'dır; Sâd, es-Sâdık olan Allah'tır; Ayn, el-Âlim olan Allah'tır; Fâ, Allah bir kelime zikretti; [ikinci] Sâd, es-Samed olan Allah'tır."
قرشت قَاف الْجَبَل الْمُحِيط بالدنيا الَّذِي اخضرت مِنْهُ السَّمَاء رَاء رِيَاء النَّاس بهَا سين ستر الله تَاء تمت أبدا
"Kareşet: Kâf, dünyayı kuşatan ve gökyüzünün kendisinden yeşillendiği [Kaf] dağıdır; Râ, insanların onunla riyakârlık yapmasıdır; Sîn, Allah'ın örtmesidir (setr); Tâ, ebediyen tamam oldu [demektir]."
قَالَ ابْن عدي هَذَا الحَدِيث بَاطِل بِهَذَا الْإِسْنَاد لَا يرويهِ غير اسمعيل بن يحيى
İbn Adî şöyle dedi: Bu hadis bu isnadla batıldır; onu İsmâîl b. Yahyâ'dan başkası rivayet etmemiştir.
وَأخرج اسحق بن بشر وَابْن عَسَاكِر من طَرِيق جُوَيْبِر وَمُقَاتِل عَن الضَّحَّاك عَن ابْن عَبَّاس
İshâk b. Bişr ve İbn Asâkir, Cüveybir ve Mukâtil yoluyla ed-Dahhâk'tan, o da İbn Abbâs'tan bildirdi:
أَن عِيسَى بن مَرْيَم أمسك عَن الْكَلَام بعد إِذْ كَلمهمْ طفْلا حَتَّى بلغ مَا يبلغ الغلمان ثمَّ أنطقه الله بعد ذَلِك بالحكمة وَالْبَيَان فَأكْثر الْيَهُود فِيهِ وَفِي أمه من قَول الزُّور فَكَانَ عِيسَى يشرب اللَّبن من أمه فَلَمَّا فطم أكل الطَّعَام وَشرب الشَّرَاب حَتَّى بلغ سبع سِنِين أسلمته أمه لرجل يُعلمهُ كَمَا يعلم الغلمان فَلَا يُعلمهُ شَيْئا إِلَّا بدره عِيسَى إِلَى علمه قبل أَن يُعلمهُ إِيَّاه
Meryem oğlu Îsâ, beşikte bir bebek iken onlarla konuştuktan sonra, çocukların ulaştığı yaşa gelinceye kadar konuşmaktan geri durdu. Sonra Allah onu hikmet ve beyanla konuşturdu. Yahudiler onun ve annesi hakkında pek çok asılsız ve yalan sözler söylediler. Îsâ annesinden süt emerdi; sütten kesilince yemek yiyip su içmeye başladı. Yedi yaşına gelince annesi, çocuklara öğretildiği gibi ona da [bir şeyler] öğretmesi için onu bir adama teslim etti. [Öğretmen] ona ne öğretmek istese, Îsâ daha o öğretmeden önce onun bilgisine önceden varırdı.
فَعلمه أَبَا جاد فَقَالَ عِيسَى: مَا أَبُو جاد قَالَ الْمعلم: لَا أَدْرِي فَقَالَ عِيسَى: فَكيف تعلمني مَا لَا تَدْرِي فَقَالَ الْمعلم: إِذن فعلمني
[Öğretmen] ona Ebû Câd'ı (ebced harflerini) öğretti. Îsâ: "Ebû Câd nedir?" dedi. Öğretmen: "Bilmiyorum" dedi. Îsâ: "Bilmediğin şeyi bana nasıl öğretiyorsun?" dedi. Bunun üzerine öğretmen: "Öyleyse sen bana öğret" dedi.
قَالَ لَهُ عِيسَى: فَقُمْ من مجلسك فقَام فَجَلَسَ عِيسَى مَجْلِسه فَقَالَ عِيسَى: سلني
Îsâ ona: "Öyleyse oturduğun yerden kalk!" dedi. O da kalktı ve Îsâ onun yerine oturdu. Sonra Îsâ: "Bana sor!" dedi.
فَقَالَ الْمعلم: فَمَا أَبُو
Öğretmen: "Peki, Ebû..." dedi,
أبجد فَقَالَ عِيسَى: الْألف آلَاء الله باءِ بهاء الله جِيم بهجة الله وجماله
"...Ebced [nedir]?" Îsâ: "Elif, Allah'ın nimetleridir (Âlâullâh); Bâ, Allah'ın görkemidir (Behâullâh); Cîm, Allah'ın neşesi ve güzelliğidir" dedi.
فَعجب الْمعلم من ذَلِك فَكَانَ أول من فسر أبجد عِيسَى ابْن مَرْيَم ﵇
Öğretmen buna hayret etti. Ebced'i ilk tefsir eden kimse Meryem oğlu Îsâ aleyhisselâm olmuştur.
قَالَ وَسَأَلَ عُثْمَان بن عَفَّان ﵁ رَسُول الله ﷺ فَقَالَ يَا رَسُول الله مَا تفسسير أبي جاد فَقَالَ رَسُول الله ﷺ: تعلمُوا تَفْسِير أبي جاد فَإِن فِيهِ الْأَعَاجِيب كلهَا ويل لعالم جهل تَفْسِيره
[Râvi] dedi ki: Osmân b. Affân radıyallâhu anh, Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e sorup: "Ey Allah'ın Resûlü! Ebû Câd'ın tefsiri nedir?" dedi. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: "Ebû Câd'ın tefsirini öğreniniz; çünkü bütün acayiplikler ondadır. Onun tefsirini bilmeyen âlimin vay haline!" buyurdu.
فَقيل: يَا رَسُول الله وَمَا تَفْسِير أبي جاد قَالَ: الْألف آلَاء الله وَالْبَاء بهجة الله وجلاله وَالْجِيم مجد الله وَالدَّال دين الله هوَّز الهاوية ويل لمن هوى فِيهَا وَالْوَاو ويل لأهل النَّار وَالزَّاي الزاوية يَعْنِي زَوَايَا جَهَنَّم
Denildi ki: "Ey Allah'ın Resûlü! Ebû Câd'ın tefsiri nedir?" Buyurdu ki: "Elif, Allah'ın nimetleridir (Âlâullâh); Bâ, Allah'ın ihtişamı ve celâlidir; Cîm, Allah'ın şanıdır (Mecdullâh); Dâl, Allah'ın dinidir (Dînullâh). Hevvez: Hâviye'dir, oraya düşenin vay haline! Vâv, cehennem ehlinin vay haline! Zây ise zâviyedir, yani cehennemin köşeleridir."
حطي: الْحَاء حط خَطَايَا المستغفرين فِي لَيْلَة الْقدر وَمَا نزل بِهِ جِبْرِيل مَعَ الْمَلَائِكَة إِلَى مطلع الْفجْر والطاء طُوبَى لَهُم وَحسن مآب وَهِي شَجَرَة غرسها الله بِيَدِهِ وَالْيَاء يَد الله فَوق خلقه
"Huttî: Hâ, Kadir gecesinde istiğfar edenlerin günahlarının dökülmesidir ve Cibrîl'in meleklerle tan yeri ağarıncaya kadar indirdiği şeylerdir; Tâ, onlar için 'Tûbâ ve güzel bir varış yeri'dir ki o, Allah'ın bizzat kendi eliyle diktiği bir ağaçtır; Yâ ise Allah'ın elinin yaratıklarının üzerinde olmasıdır."
كلمن: الْكَاف كَلَام الله لَا تَبْدِيل لكلماته وَاللَّام إِلْمَام أهل الْجنَّة بَينهم بالزيارة والتحية وَالسَّلَام وتلاوم أهل النَّار بَينهم وَالْمِيم ملك الله الَّذِي لَا يَزُول ودوام الله الَّذِي لَا يفنى وَنون (نون والقلم وَمَا يسطرون) (الْقَلَم الْآيَة ١ - ٢) صعفص: الصَّاد صَاع بِصَاع وقسط بقسط وقص بقص يَعْنِي الْجَزَاء بالجزاء وكما تدين تدان وَالله لَا يُرِيد ظلما للعباد
"Kelemen: Kâf, Allah'ın kelâmıdır (Kelâmullâh), O'nun kelimelerinde hiçbir değişiklik olmaz; Lâm, cennet ehlinin kendi aralarında ziyaretleşmesi, selamlaşması ve esenleşmesidir; cehennem ehlinin ise kendi aralarında birbirini kınamasıdır; Mîm, Allah'ın zeval bulmayan mülkü ve yok olmayan ebediliğidir; Nûn ise {ن وَالْقَلَمِ وَمَا يَسْطُرُونَ} “Nûn. Kaleme ve satır satır yazdıklarına andolsun!” (Kalem Suresi 1-2. ayet) [ayetindeki Nûn'dur]. Sa'fas: Sâd [Sîn], ölçeğe ölçek, adalete adalet, kısasa kısastır; yani karşılığa karşılıktır; nasıl muamele edersen öyle muamele görürsün. Allah kullara asla zulmetmek istemez."
قرشت: يَعْنِي قرشهم فَجَمعهُمْ يقْضِي بَينهم يَوْم الْقِيَامَة وهم لَا يظْلمُونَ
"Kareşet: Yani [Allah] onları toplar ve bir araya getirir, kıyamet günü aralarında hükmeder ve onlara asla haksızlık edilmez."
ذكر نبذ من حكم عِيسَى ﵇ أخرج ابْن الْمُبَارك فِي الزّهْد أخبرنَا ابْن عُيَيْنَة عَن خلف بن حَوْشَب قَالَ: قَالَ عِيسَى ﵇ للحواريين: كَمَا ترك لكم الْمُلُوك الْحِكْمَة فَكَذَلِك اتْرُكُوا لَهُم الدُّنْيَا
Îsâ aleyhisselâm'ın Hikmetlerinden Bazılarının Zikri: İbnu'l-Mübârek ez-Zühd'de bildirdi: Bize İbn Uyeyne, Halef b. Havşeb'den nakletti; o şöyle dedi: Îsâ aleyhisselâm havârilere şöyle dedi: "Hükümdarlar hikmeti size bıraktığı gibi, siz de dünyayı onlara bırakın."
وَأخرج ابْن عَسَاكِر عَن يُونُس بن عبيد قَالَ: كَانَ عِيسَى بن مَرْيَم ﵇ يَقُول: لَا يُصِيب أحد حَقِيقَة الْإِيمَان حَتَّى لَا يُبَالِي من أكل الدُّنْيَا
İbn Asâkir'in Yûnus b. Ubeyd'den bildirdiğine göre Meryem oğlu Îsâ aleyhisselâm şöyle derdi: "Dünyayı kimin yediğine aldırmadığı sürece hiç kimse imanın hakikatine erişemez."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة فِي المُصَنّف وَأحمد فِي الزّهْد عَن ثَابت الْبنانِيّ قَالَ: قيل لعيسى ﵇ لَو اتَّخذت حمارا تركبه لحاجتك فَقَالَ: أَنا أكْرم على الله من أَن يَجْعَل لي شَيْئا يشغلني بِهِ
İbn Ebî Şeybe el-Musannef'te ve Ahmed ez-Zühd'de Sâbit el-Bünânî'den bildirdi; o şöyle dedi: Îsâ aleyhisselâm'a: "İhtiyacın için bineceğin bir eşek edinsen olmaz mı?" denildi. O: "Ben, Allah katında, beni meşgul edecek bir şeyi bana vermesinden daha değerliyim" dedi.
وَأخرج ابْن عَسَاكِر عَن مَالك بن دِينَار قَالَ: قَالَ عِيسَى: معاشر الحواريين إِن خشيَة الله وَحب الفردوس يورثان الصَّبْر على الْمَشَقَّة ويباعدان من زهرَة الدُّنْيَا
İbn Asâkir'in Mâlik b. Dînâr'dan bildirdiğine göre Îsâ şöyle demiştir: "Ey havâriler topluluğu! Şüphesiz Allah korkusu ve Firdevs sevgisi, meşakkate sabretmeyi miras bırakır ve dünyanın süsünden uzaklaştırır."
وَأخرج ابْن عَسَاكِر عَن عتبَة بن يزِيد قَالَ: قَالَ عِيسَى بن مَرْيَم: يَا ابْن آدم الضَّعِيف اتّق الله حَيْثُمَا كنت وكل كسرتك من حَلَال وَاتخذ الْمَسْجِد بَيْتا وَكن فِي الدُّنْيَا ضَعِيفا وعوّد نَفسك الْبكاء وقلبك التفكر وجسدك الصَّبْر وَلَا تهتم برزقك غَدا فَإِنَّهَا خَطِيئَة تكْتب عَلَيْك
İbn Asâkir'in Utbe b. Yezîd'den bildirdiğine göre Meryem oğlu Îsâ şöyle demiştir: "Ey zayıf olan âdemoğlu! Nerede olursan ol Allah'tan kork, lokmanı helalden ye, mescidi ev edin, dünyada zayıf/mütevazı ol; nefsini ağlamaya, kalbini tefekküre, bedenini sabra alıştır ve yarınki rızkının kaygısına düşme; çünkü bu, aleyhine yazılan bir günahtır."
وَأخرج ابْن أبي الدُّنْيَا والاصبهاني فِي التَّرْغِيب عَن مُحَمَّد بن مطرف
İbn Ebi'd-Dünyâ ve et-Tergîb'de el-Isbehânî, Muhammed b. Mutarrif'ten bildirdi:
أَن عِيسَى قَالَ: فَذكره
Îsâ'nın [şöyle] dediğini rivayet edip aynı sözü zikretti.
وَأخرج ابْن أبي الدُّنْيَا عَن وهيب الْمَكِّيّ قَالَ: بَلغنِي أَن عِيسَى ﵇ قَالَ: أصل كل خَطِيئَة حب الدُّنْيَا
İbn Ebi'd-Dünyâ'nın Vüheyb el-Mekkî'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Bana ulaştığına göre Îsâ aleyhisselâm şöyle demiştir: "Her günahın başı dünya sevgisidir."
وَرب شَهْوَة أورثت أَهلهَا حزنا طَويلا
"Nice arzu ve heves vardır ki sahibine uzun bir hüzün miras bırakmıştır."
وَأخرج ابْن عَسَاكِر عَن يحيى بن سعيد قَالَ: كَانَ عِيسَى يَقُول: اعبروا الدُّنْيَا وَلَا تعمروها وَحب الدُّنْيَا رَأس كل خَطِيئَة وَالنَّظَر يزرع فِي الْقلب الشَّهْوَة
İbn Asâkir'in Yahyâ b. Saîd'den bildirdiğine göre Îsâ şöyle derdi: "Dünyadan geçip gidin, onu imar etmeyin. Dünya sevgisi her günahın başıdır. [Harama] bakmak ise kalpte şehvet tohumu eker."
وَأخرج أَحْمد وَالْبَيْهَقِيّ فِي شعب الايمان عَن سُفْيَان بن سعيد قَالَ: كَانَ عِيسَى ﵇ يَقُول: حب الدُّنْيَا أصل كل خَطِيئَة وَالْمَال فِيهِ دَاء كَبِير
Ahmed ve Şuabu'l-Îmân'da el-Beyhakî'nin Süfyân b. Saîd'den bildirdiğine göre Îsâ aleyhisselâm şöyle derdi: "Dünya sevgisi her günahın köküdür. Malda ise büyük bir hastalık vardır."
قَالُوا: وَمَا داؤه قَالَ: لَا يسلم من الْفَخر وَالْخُيَلَاء
"Onun hastalığı nedir?" dediler. O: "[Sahibi] övünmekten ve kibirden kurtulamaz" dedi.
قَالُوا: فَإِن سلم قَالَ: يشْغلهُ اصلاحه عَن ذكر الله
"Peki kurtulursa?" dediler. O: "Onu ıslah edip koruma çabası, kendisini Allah'ı anmaktan alıkoyar" dedi.
وَأخرج ابْن الْمُبَارك عَن عمرَان الْكُوفِي قَالَ: قَالَ عِيسَى بن مَرْيَم للحواريين: لَا تَأْخُذُوا مِمَّن تعلمُونَ الْأجر الأمثل الَّذِي أعطيتموني وَيَا ملح الأَرْض لَا تفسدوا فَإِن كل شَيْء إِذا فسد فَإِنَّمَا يداوى بالملح وَإِن الْملح إِذا فسد فَلَيْسَ لَهُ دَوَاء وَاعْلَمُوا أَن فِيكُم خَصْلَتَيْنِ من الْجَهْل
İbnu'l-Mübârek'in İmrân el-Kûfî'den bildirdiğine göre Meryem oğlu Îsâ havârilere şöyle demiştir: "Öğrettiğiniz kimselerden, bana verdiğinizin benzeri bir karşılık almayın. Ey yeryüzünün tuzu! Bozulmayın; zira her şey bozulduğunda ancak tuzla ıslah edilir, fakat tuz bozulursa onun hiçbir devası yoktur. Bilin ki sizde cehaletten kaynaklanan iki haslet vardır:
الضحك من غير عجب والصبيحة من غير سهر
Şaşılacak bir şey olmadan gülmek ve gece uykusuz kalmadan sabah uykusuna yatmak."
وَأخرج الْحَكِيم التِّرْمِذِيّ عَن يزِيد بن ميسرَة قَالَ: قَالَ عِيسَى ﵇: بالقلوب الصَّالِحَة يعمر الله الأَرْض وَبهَا يخرب الأَرْض إِذا كَانَت على غير ذَلِك
Hakîm et-Tirmizî'nin Yezîd b. Meysere'den bildirdiğine göre Îsâ aleyhisselâm şöyle demiştir: "Allah yeryüzünü salih kalplerle imar eder; kalpler bunun aksine olduğunda da yeryüzünü onlar sebebiyle harabeye çevirir."
وَأخرج ابْن أبي الدُّنْيَا وَالْبَيْهَقِيّ فِي شعب الإِيمان عَن مَالك بن دِينَار قَالَ: كَانَ عِيسَى بن مَرْيَم ﵇ إِذا مر بدار وَقد مَاتَ أَهلهَا وقف عَلَيْهَا فَقَالَ: وَيْح لأربابك الَّذين يتوارثونك كَيفَ لم يعتبروا فعلك باخوانهم الماضين وَأخرج الْبَيْهَقِيّ عَن مَالك بن دِينَار قَالَ: قَالُوا لعيسى ﵇ يَا روح الله أَلا نَبْنِي لَك بَيْتا قَالَ: بلَى
İbn Ebi'd-Dünyâ ve Şuabu'l-Îmân'da el-Beyhakî'nin Mâlik b. Dînâr'dan bildirdiğine göre Meryem oğlu Îsâ aleyhisselâm, sahipleri ölmüş bir evin yanından geçtiğinde başında durup şöyle derdi: "Seni miras yoluyla devralan sahiplerinin vay haline! Senin geçmişteki kardeşlerine yaptığından nasıl da ibret almadılar!" Beyhakî'nin Mâlik b. Dînâr'dan bildirdiğine göre ise onlar Îsâ aleyhisselâm'a: "Ey Ruhullah! Sana bir ev yapmayalım mı?" dediler. O: "Evet [yapın],
ابنوه على سَاحل الْبَحْر قَالُوا: إِذن يَجِيء المَاء فَيذْهب بِهِ قَالَ: أَيْن تُرِيدُونَ تبنون لي على القنطرة
[fakat] onu deniz sahiline yapın" dedi. Onlar: "O zaman su gelir ve onu alıp götürür" dediler. O: "Bana nereye [ev] yapmak istiyorsunuz, köprünün üzerine mi?" dedi.
وَأخرج أَحْمد فِي الزّهْد عَن بكر بن عبد الله قَالَ: فقد الحواريون عِيسَى ﵇ فَخَرجُوا يطلبونه فوجدوه يمشي على المَاء فَقَالَ بَعضهم: يَا نَبِي الله أنمشي إِلَيْك قَالَ: نعم
Ahmed ez-Zühd'de Bekr b. Abdillâh'tan bildirdi; o şöyle dedi: Havâriler Îsâ aleyhisselâm'ı kaybettiler ve onu aramaya çıktılar; onu suyun üzerinde yürürken buldular. İçlerinden biri: "Ey Allah'ın nebisi! Biz de sana doğru yürüyelim mi?" dedi. O: "Evet" dedi.
فَوضع رجله ثمَّ ذهب يضع الْأُخْرَى فانغمس فَقَالَ: هَات يدك يَا قصير الْإِيمَان
Bunun üzerine [o adam] ayağını koydu, sonra diğerini koymaya kalkınca suya battı. [Îsâ]: "Elini uzat ey imanı kıt olan!" dedi.
لَو أَن لِابْنِ آدم مِثْقَال حَبَّة أَو ذرة من الْيَقِين إِذن لمشى على المَاء
"Eğer âdemoğlunun bir hardal tanesi veya bir zerre ağırlığınca yakîni olsaydı, muhakkak suyun üzerinde yürürdü."
وَأخرج أَحْمد عَن عبد الله بن نمير قَالَ: سَمِعت أَن عِيسَى ﵇ قَالَ: كَانَت وَلم أكن وَتَكون وَلَا أكون فِيهَا
Ahmed'in Abdullah b. Nümeyr'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Duyduğuma göre Îsâ aleyhisselâm şöyle demiştir: "[Dünya] ben yokken vardı; ben onda olmadığım zaman da var olmaya devam edecektir."
وَأخرج أَحْمد عَن مَالك بن دِينَار قَالَ: لما بعث عِيسَى ﵇ اكب الدُّنْيَا على وَجههَا فَلَمَّا رفع رَفعهَا النَّاس بعده
Ahmed'in Mâlik b. Dînâr'dan bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Îsâ aleyhisselâm peygamber olarak gönderildiğinde dünyayı yüzüstü devirdi; göğe yükseltildiğinde ise insanlar ondan sonra dünyayı tekrar ayağa kaldırdılar.
وَأخرج عبد الله ابْنه فِي زوائده عَن الْحسن قَالَ: قَالَ عِيسَى ﵇: إِنِّي اكببت الدُّنْيَا لوجهها وَقَعَدت على ظهرهَا فَلَيْسَ لي ولد يَمُوت وَلَا بَيت يخرب
[İmam Ahmed'in] oğlu Abdullah Zevâid'de el-Hasan'dan bildirdi; o şöyle dedi: Îsâ aleyhisselâm: "Şüphesiz ben dünyayı yüzüstü devirdim ve sırtına oturdum. Dolayısıyla ne ölecek bir çocuğum ne de yıkılacak bir evim vardır" demiştir.
قَالُوا لَهُ: أَفلا نتَّخذ لَك بَيْتا قَالَ: ابْنُوا لي على سَبِيل الطَّرِيق بَيْتا قَالُوا: لَا يثبت قَالُوا: أَفلا نتَّخذ لَك زَوْجَة قَالَ: مَا أصنع بِزَوْجَة تَمُوت وَأخرج أَحْمد عَن خَيْثَمَة قَالَ: مرت امْرَأَة على عِيسَى ﵇ فَقَالَت: طُوبَى لثدي أرضعك وَحجر حملك
Ona: "Sana bir ev yapmayalım mı?" dediler. O: "Bana yolun tam üzerine bir ev yapın" dedi. Onlar: "[Orada ev] durmaz" dediler. Onlar: "Sana bir eş bulup evlendirmeyelim mi?" dediler. O: "Ölecek bir eşi ne yapayım?" dedi. Ahmed'in Hayseme'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Bir kadın Îsâ aleyhisselâm'ın yanından geçerken: "Seni emziren memeye ve seni taşıyan kucağa ne mutlu!" dedi.
فَقَالَ عِيسَى ﵇: طُوبَى لمن قَرَأَ كتاب الله ثمَّ عمل بِمَا فِيهِ
Bunun üzerine Îsâ aleyhisselâm: "Ne mutlu Allah'ın Kitabı'nı okuyup sonra da içindekilerle amel eden kimseye!" dedi.
وَأخرج أَحْمد عَن وهب بن مُنَبّه قَالَ: أوحى الله إِلَى عِيسَى ﵊: إِنِّي وهبت لَك حب الْمَسَاكِين ورحمتهم تحبهم ويحبونك ويرضون بك إِمَامًا وَقَائِدًا وترضى بهم صحابة وتبعاً وهما خلقان
Ahmed'in Vehb b. Münebbih'ten bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Allah, Îsâ aleyhisselâm'a şöyle vahyetti: "Şüphesiz Ben sana yoksulları sevmeyi ve onlara merhamet etmeyi bağışladım. Sen onları seversin, onlar da seni severler; onlar önder ve lider olarak senden razı olurlar, sen de arkadaş ve tâbi olarak onlardan razı olursun. Bu ikisi öyle iki ahlaktır ki...
اعْلَم أَن من لَقِيَنِي بهما لَقِيَنِي بأزكى الْأَعْمَال وأحبها إليَّ
...bilmiş ol ki, bu iki özellikle Bana kavuşan kimse, Bana amellerin en temizi ve Bana en sevimli olanıyla kavuşmuş olur."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَأحمد عَن مَيْمُون بن سياه قَالَ: قَالَ عِيسَى بن مَرْيَم: يَا معشر الحواريين اتَّخذُوا الْمَسَاجِد مسَاكِن وَاجْعَلُوا بُيُوتكُمْ كمنازل الأضياف
İbn Ebî Şeybe ve Ahmed'in Meymûn b. Siyâh'tan bildirdiğine göre Meryem oğlu Îsâ şöyle demiştir: "Ey havâriler topluluğu! Mescitleri mesken edinin ve evlerinizi misafir konakları gibi yapın!"
فَمَا لكم فِي الْعَالم من منزل إِن أَنْتُم الا عابري سَبِيل
"Zira bu alemde sizin hiçbir kalıcı yurdunuz yoktur; sizler ancak birer yolcusunuz."
وَأخرج أَحْمد عَن وهب بن مُنَبّه أَن عِيسَى ﵇ قَالَ: بِحَق أَن أَقُول لكم أَن أكناف السَّمَاء لخالية من الْأَغْنِيَاء ولدخول جمل فِي سم الْخياط أيسر من دُخُول غَنِي الْجنَّة
Ahmed'in Vehb b. Münebbih'ten bildirdiğine göre Îsâ aleyhisselâm şöyle demiştir: "Size hak olarak söylerim ki, göğün tabakaları zenginlerden kesinlikle boştur; bir devenin iğne deliğinden geçmesi, bir zenginin cennete girmesinden daha kolaydır."
وأخرج عبد الله فِي زوائده عَن جَعْفَر بن حرفاس أَن عِيسَى بن مَرْيَم قَالَ: رَأس الْخَطِيئَة حب الدُّنْيَا وَالْخمر مِفْتَاح كل شَرّ وَالنِّسَاء حبالة الشَّيْطَان
Abdullah Zevâid'de Ca'fer b. Hurfâs'tan bildirdiğine göre Meryem oğlu Îsâ şöyle demiştir: "Günahın başı dünya sevgisidir; şarap her kötülüğün anahtarıdır; kadınlar da şeytanın tuzağıdır."
وَأخرج أَحْمد عَن سُفْيَان قَالَ: قَالَ عِيسَى بن ﵇: إِن للحكمة أَهلا
Ahmed'in Süfyân'dan bildirdiğine göre Îsâ aleyhisselâm şöyle demiştir: "Hikmetin ehli vardır;
فَإِن وَضَعتهَا فِي غير أَهلهَا أضعتها وَإِن منعتها من أَهلهَا ضيعتها
onu ehil olmayan kimseye verirsen zayi etmiş olursun; ehlinden esirgersen de onu ziyan etmiş olursun.
كن كالطبيب يضع الدَّوَاء حَيْثُ يَنْبَغِي
İlacı gereken yere koyan tabip gibi ol."
وَأخرج أَحْمد عَن مُحَمَّد بن وَاسع أَن عِيسَى بن مَرْيَم قَالَ يَا بني إِسْرَائِيل إِنِّي أعيذكم بِاللَّه أَن تَكُونُوا عاراً على أهل الْكتاب
Ahmed'in Muhammed b. Vâsi'den bildirdiğine göre Meryem oğlu Îsâ şöyle demiştir: "Ey İsrâiloğulları! Ehl-i kitaba bir utanç vesilesi olmanızdan dolayı size Allah'a sığınırım.
يَا بني إِسْرَائِيل قَوْلكُم شِفَاء يذهب الدَّاء وَأَعْمَالكُمْ دَاء لَا تقبل الدَّوَاء
Ey İsrâiloğulları! Sözünüz hastalığı gideren bir şifadır; amelleriniz ise ilaç kabul etmeyen bir hastalıktır."
وَأخرج أَحْمد عَن وهب قَالَ: قَالَ عِيسَى لاحبار بني إِسْرَائِيل: لَا تَكُونُوا للنَّاس كالذئب السَّارِق وكالثعلب الخدوع وكالحدأ الخاطف
Ahmed'in Vehb'den bildirdiğine göre Îsâ, İsrâiloğulları'nın din bilginlerine şöyle demiştir: "İnsanlara karşı hırsız kurt gibi, aldatıcı tilki gibi ve kapıp kaçan çaylak kuşu gibi olmayın."
وَأخرج أَحْمد عَن مَكْحُول قَالَ: قَالَ عِيسَى بن مَرْيَم: يَا معشر الحواريين أَيّكُم يَسْتَطِيع أَن يَبْنِي على موج الْبَحْر دَارا قَالُوا: يَا روح الله وَمن يقدر على ذَلِك قَالَ: إيَّاكُمْ وَالدُّنْيَا فَلَا تتخذوها قراراً
Ahmed'in Mekhûl'den bildirdiğine göre Meryem oğlu Îsâ şöyle demiştir: "Ey havâriler topluluğu! Hanginiz denizin dalgaları üzerine bir ev inşa edebilir?" Onlar: "Ey Rûhullah! Buna kimin gücü yeter?" dediler. O da: "Dünyadan sakının ve onu ebedî bir karar yeri edinmeyin" dedi.
وَأخرج أَحْمد عَن زِيَاد أبي عَمْرو قَالَ: بَلغنِي أَن عِيسَى ﵇ قَالَ: إِنَّه لَيْسَ بنافعك أَن تعلم مَا لم تعلم وَلما تعْمل بِمَا قد علمت إِن كَثْرَة الْعلم لَا تزيد إِلَّا كبرا إِذا لم تعْمل بِهِ
Ahmed'in Ziyâd Ebû Amr'dan bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Bana ulaştı ki Îsâ aleyhisselâm şöyle demiştir: "Bildiğinle amel etmedikçe bilmediğin şeyi öğrenmen sana fayda vermez. Şüphesiz ilmin çokluğu, onunla amel edilmediği takdirde sadece kibri artırır."
وَأخرج أَحْمد عَن إِبْرَاهِيم بن الْوَلِيد الْعَبْدي قَالَ: بَلغنِي أَن عِيسَى ﵊ قَالَ: الزّهْد يَدُور فِي ثَلَاثَة أَيَّام: أمس خلا وعظت بِهِ وَالْيَوْم زادك فِيهِ وَغدا لَا تَدْرِي مَا لَك فِيهِ
Ahmed'in İbrâhim b. el-Velîd el-Abdî'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Bana ulaştı ki Îsâ aleyhisselâm şöyle demiştir: "Zühd üç gün etrafında döner: Dün geçip gitmiştir, ondan ibret alırsın; bugün azığındır; yarın ise onda senin için ne olduğunu bilemezsin."
قَالَ: وَالْأَمر يَدُور على ثَلَاثَة
Dedi ki: "İş de üç şey etrafında döner:
أَمر بِأَن لَك رشده فاتَّبِعْهُ وَأمر بَان لَك غِيَّهُ فاجْتَنِبْهُ وَأمر أشكل عَلَيْك فَكِلْهُ إِلَى الله ﷿
Doğruluğu sana apaçık olan iş ki ona uy; sapıklığı sana apaçık olan iş ki ondan sakın; bir de sana kapalı gelen iş ki onu da aziz ve celil olan Allah'a havale et."
وَأخرج أَحْمد عَن قَتَادَة قَالَ: قَالَ عِيسَى عَلَيْهِ الصلام وَالسَّلَام: سلوني فَإِن قلبِي لين وَإِنِّي صَغِير فِي نَفسِي
Ahmed'in Katâde'den bildirdiğine göre Îsâ aleyhisselâm şöyle demiştir: "Bana [dilediğinizi] sorun; zira kalbim yumuşaktır ve ben kendimi küçük görürüm."
وَأخرج أَحْمد عَن بشير الدِّمَشْقِي قَالَ: مر عِيسَى ﵊ بِقوم فَقَالَ: اللَّهُمَّ اغْفِر لنا ثَلَاثًا فَقَالُوا: يَا روح الله انا نُرِيد أَن نسْمع مِنْك الْيَوْم موعظة ونسمع مِنْك شَيْئا لم نَسْمَعهُ فِيمَا مضى فَأوحى الله إِلَى عِيسَى أَن قل لَهُم إِنِّي من أَغفر لَهُ مغْفرَة وَاحِدَة أصلح لَهُ بهَا دُنْيَاهُ وآخرته
Ahmed'in Beşîr ed-Dımaşkī'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Îsâ aleyhisselâm bir topluluğun yanından geçti ve üç defa: "Allahım, bizi bağışla!" dedi. Onlar: "Ey Rûhullah! Biz bugün senden bir öğüt dinlemek ve geçmişte duymadığımız bir şeyi işitmek istiyoruz" dediler. Bunun üzerine Allah, Îsâ'ya şöyle vahyetti: "Onlara de ki: Ben kimi tek bir mağfiret ile bağışlarsam, bu sayede onun dünyasını da ahiretini de ıslah ederim."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَأحمد عَن خثيمَةَ قَالَ: كَانَ عِيسَى ﵇ إِذا دَعَا الْقُرَّاء قَامَ عَلَيْهِم ثمَّ قَالَ: هَكَذَا اصنعوا بالقراء
İbn Ebî Şeybe ve Ahmed'in Hayseme'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Îsâ aleyhisselâm kurrâyı (âlim ve ibadet ehlini) davet ettiğinde bizzat kendisi onlara hizmet eder, sonra da: "Kurrâya böyle davranın" derdi.
وَأخرج أَحْمد عَن يزِيد بن ميسرَة قَالَ: قَالَ عِيسَى ﵇: إِن أَحْبَبْتُم أَن
Ahmed'in Yezîd b. Meysere'den bildirdiğine göre Îsâ aleyhisselâm şöyle demiştir: "Eğer sizler...
تَكُونُوا أصفياء الله وَنور بني آدم من خلقه فاعفوا عَمَّن ظلمكم وعودوا من لَا يعودكم واحسنوا إِلَى من لَا يحسن إِلَيْكُم وأقرضوا من لَا يجزيكم
...Allah'ın seçkin kulları ve O'nun yarattıkları içinde âdemoğullarının nuru olmayı severseniz; size zulmedeni affedin, sizi ziyaret etmeyeni ziyaret edin, size iyilik yapmayana iyilik edin ve size karşılığını ödemeyecek kimseye borç verin."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَأحمد عَن عبيد بن عُمَيْر
İbn Ebî Şeybe ve Ahmed'in Ubeyd b. Umeyr'den bildirdiğine göre...
أَن عِيسَى ﵊ كَانَ يلبس الشّعْر وَيَأْكُل من ورق الشّجر ويبيت حَيْثُ أَمْسَى وَلَا يرفع غداء وَلَا عشَاء لغد وَيَقُول: يَأْتِي كل يَوْم برزقه
...Îsâ aleyhisselâm kıldan elbise giyer, ağaç yapraklarından yer, akşam nerede olursa orada gecelerdi. Yarına ne bir öğle ne de bir akşam yemeği saklar ve şöyle derdi: "Her gün kendi rızkıyla gelir."
وَأخرج أَحْمد عَن وهب قَالَ: قَالَ عِيسَى ابْن مَرْيَم: يَا دَار تخربين ويفنى سكانك وَيَا نفس اعملي ترزقي وَيَا جَسَد انصب تسترح
Ahmed'in Vehb'den bildirdiğine göre Meryem oğlu Îsâ şöyle demiştir: "Ey dünya! Harap olacaksın ve içinde yaşayanlar yok olup gidecek. Ey nefis! Amel et ki rızıklandırılasın. Ey beden! Yorul ki rahat edesin."
وَأخرج أَحْمد عَن وهب ابْن مُنَبّه قَالَ: قَالَ عِيسَى بن مَرْيَم للحواريين: بِحَق أَقُول لكم - وَكَانَ عِيسَى ﵊ كثيرا مَا يَقُول بِحَق - أَقُول لكم: إِن أَشدّكُم حبا للدنيا أَشدّكُم جزعاً على الْمُصِيبَة
Ahmed'in Vehb b. Münebbih'ten bildirdiğine göre Meryem oğlu Îsâ havârilere şöyle demiştir: "Size hak olarak söylerim ki -Îsâ aleyhisselâm sıklıkla 'Size hak olarak söylerim' derdi-: Dünyayı en çok seveniniz, musibete karşı en çok feryat edip sabırsızlık göstereninizdir."
وَأخرج أَحْمد عَن عَطاء الْأَزْرَق قَالَ: بلغنَا أَن عِيسَى ﵊ قَالَ: يَا معشر الحواريين كلوا خبز الشّعير ونبات الأَرْض وَالْمَاء القراح وَإِيَّاكُم وخبز الْبر فَإِنَّكُم لَا تقومون بشكره وَاعْلَمُوا أَن حلاوة الدُّنْيَا مرَارَة الْآخِرَة واشد مرَارَة الدُّنْيَا حلاوة الْآخِرَة
Ahmed'in Atâ el-Ezrak'tan bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Bize ulaştı ki Îsâ aleyhisselâm şöyle demiştir: "Ey havâriler topluluğu! Arpa ekmeği, yerin bitkilerini ve duru su tüketin; buğday ekmeğinden ise sakının; çünkü siz onun şükrünü eda edemezsiniz. Biliniz ki dünyanın tatlılığı ahiretin acılığıdır; dünyanın en şiddetli acılığı da ahiretin tatlılığıdır."
وَأخرج ابْنه فِي زوائده عَن عبد الله بن شَوْذَب قَالَ: قَالَ عِيسَى بن مَرْيَم: جودة الثِّيَاب من خُيَلَاء الْقلب
[İmam Ahmed'in] oğlu Zevâid'de Abdullah b. Şevzeb'den bildirdi; o şöyle dedi: Meryem oğlu Îsâ: "Elbiselerin kalitelisi/gösterişlisi, kalbin kibrindendir" demiştir.
وَأخرج أَحْمد عَن سُفْيَان قَالَ: قَالَ عِيسَى ﵊: إِنِّي لَيْسَ أحدثكُم لتعجبوا إِنَّمَا أحدثكُم لِتَعْلَمُوا
Ahmed'in Süfyân'dan bildirdiğine göre Îsâ aleyhisselâm şöyle demiştir: "Ben size hayran kalasınız diye değil, bilesiniz diye anlatıyorum."
وَأخرج ابْنه عَن أبي حسان قَالَ: قَالَ عِيسَى بن مَرْيَم ﵊: كن كالطبيب الْعَالم يضع دواءه حَيْثُ ينفع
[İmam Ahmed'in] oğlu Ebû Hassân'dan bildirdi; o şöyle dedi: Meryem oğlu Îsâ aleyhisselâm: "İlacını fayda vereceği yere koyan bilgili bir tabip gibi ol" demiştir.
وَأخرج ابْنه عَن عمرَان بن سُلَيْمَان قَالَ: بَلغنِي أَن عِيسَى بن مَرْيَم قَالَ: يَا بني إِسْرَائِيل تهاونوا بالدنيا تَهُن عَلَيْكُم وأهينوا الدُّنْيَا تكرم الْآخِرَة عَلَيْكُم وَلَا تكرموا الدُّنْيَا فتهون الْآخِرَة عَلَيْكُم فَإِن الدُّنْيَا لَيست بِأَهْل الْكَرَامَة وكل يَوْم تَدْعُو للفتنة والخسارة
[İmam Ahmed'in] oğlu İmrân b. Süleyman'dan bildirdi; o şöyle dedi: Bana ulaştı ki Meryem oğlu Îsâ şöyle demiştir: "Ey İsrâiloğulları! Dünyayı hafife alın ki o da sizin için kolaylaşsın; dünyayı değersiz kılın ki ahiret sizin katınızda değerli olsun. Dünyaya değer vermeyin ki ahiret nazarınızda değersizleşmesin. Çünkü dünya ikrama layık değildir; o her gün fitneye ve ziyana çağırır."
وَأخرج ابْن الْمُبَارك وَأحمد عَن أبي غَالب قَالَ فِي وَصِيَّة عِيسَى ﵊: يَا معشر الحواريين تحببوا إِلَى الله ببغض أهل الْمعاصِي وتقربوا إِلَيْهِ بالمقت لَهُم والتمسوا رِضَاهُ بسخطهم
İbnu'l-Mübârek ve Ahmed'in Ebû Gālib'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Îsâ aleyhisselâm'ın bir vasiyetinde [şöyle denmiştir]: "Ey havâriler topluluğu! Günah ehline buğzederek Allah'a sevilin; onlara öfke duyarak O'na yakınlaşın ve onların hoşnutsuzluğu pahasına O'nun rızasını arayın."
قَالُوا: يَا نَبِي الله فَمن نجالس قَالَ: جالسوا من
"Ey Allah'ın peygamberi! O halde kiminle oturalım?" dediler. O şöyle dedi: "Kiminle...
يزِيد فِي عَمَلكُمْ مَنْطِقه وَمن يذكركم الله رُؤْيَته ويزهدكم فِي الدُّنْيَا عمله
...konuşması amelinizde artış sağlıyorsa, görülmesi size Allah'ı hatırlatıyorsa ve ameli sizi dünyadan soğutuyorsa onunla oturun."
وَأخرج أَحْمد عَن مَالك بن دِينَار قَالَ: أوحى الله إِلَى عِيسَى عظ نَفسك فَإِن اتعظت فعظ النَّاس وَإِلَّا فاستحي مني
Ahmed'in Mâlik b. Dînâr'dan bildirdiğine göre Allah, Îsâ'ya şöyle vahyetmiştir: "Önce kendi nefsine öğüt ver; şayet o öğüt alırsa insanlara öğüt ver, aksi takdirde Benden utan!"
وَأخرج أَحْمد عَن وهب قَالَ: قَالَ عِيسَى للحواريين: بِقدر مَا تنصبون هَهُنَا تستريحون هَهُنَا وبقدر مَا تستريحون هَهُنَا تنصبون هَهُنَا
Ahmed'in Vehb'den bildirdiğine göre Îsâ havârilere şöyle demiştir: "Burada (dünyada) ne kadar yorulursanız, orada (ahirette) o kadar rahat edersiniz; burada ne kadar rahat ederseniz, orada da o kadar yorulursunuz."
وَأخرج ابْن الْمُبَارك وَأحمد عَن سَالم بن أبي الْجَعْد قَالَ: قَالَ عِيسَى ﵊: طُوبَى لمن خزن لِسَانه ووسعه بَيته وَبكى من ذكر خطيئته
İbnu'l-Mübârek ve Ahmed'in Sâlim b. Ebi'l-Ca'd'dan bildirdiğine göre Îsâ aleyhisselâm şöyle demiştir: "Diline sahip olan, evi kendine yeten ve günahını hatırlayıp ağlayan kimseye ne mutlu!"
وَأخرج ابْن الْمُبَارك وَابْن أبي شيبَة وَأحمد عَن هِلَال بن يسَاف قَالَ: كَانَ عِيسَى يَقُول: إِذا تصدق أحدكُم بِيَمِينِهِ فليخفها عَن شِمَاله وَإِذا صَامَ فلْيَدَّهِنْ وليمسح شَفَتَيْه من دهنه حَتَّى ينظر إِلَيْهِ النَّاظر فَلَا يرى أَنه صَائِم وَإِذا صلى فليدن عَلَيْهِ ستر بَابه فَإِن الله يقسم الثَّنَاء كَمَا يقسم الرزق
İbnu'l-Mübârek, İbn Ebî Şeybe ve Ahmed'in Hilâl b. Yesâf'tan bildirdiğine göre Îsâ şöyle derdi: "Biriniz sağ eliyle sadaka verdiğinde sol elinden gizlesin. Oruç tuttuğunda yağ sürünsün ve dudaklarını yağ ile silsin ki ona bakan kişi onun oruçlu olduğunu anlamasın. Namaz kıldığında ise kapısının perdesini indirsin. Çünkü Allah rızkı paylaştırdığı gibi övgüyü de paylaştırır."
وَأخرج أَحْمد وَابْن أبي الدُّنْيَا عَن خَالِد الربعِي قَالَ: ثَبت أَن عِيسَى ﵊ قَالَ لأَصْحَابه: أَرَأَيْتُم لَو أَن أحدكُم أَتَى على أَخِيه الْمُسلم وَهُوَ نَائِم وَقد كشفت الرّيح بعض ثَوْبه فَقَالُوا: إِذا كُنَّا نرده عَلَيْهِ قَالَ: لَا
Ahmed ve İbn Ebî'd-Dünyâ'nın Hâlid er-Rabaî'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Sabittir ki Îsâ aleyhisselâm ashâbına şöyle demiştir: "Ne dersiniz, şayet biriniz uyumakta olan müslüman kardeşinin yanına gelse ve rüzgâr da onun elbisesinin bir kısmını açmış olsa ne yaparsınız?" Onlar: "Onu üzerine örteriz" dediler. O: "Hayır,
بل تكشفون مَا بَقِي مثل ضربه للْقَوْم يسمعُونَ الرجل بِالسَّيِّئَةِ فَيذكرُونَ أَكثر من ذَلِك
bilakis geri kalan kısmını da açarsınız" dedi. Bu, bir adam hakkında kötü bir şey duyup da onu daha fazlasıyla anlatan bir topluluk için getirdiği bir meseldir.
وَأخرج أَحْمد عَن أبي الْجلد قَالَ: قَالَ عِيسَى بن مَرْيَم: فَكرت فِي الْخلق فَإِذا من لم يخلق كَانَ أغبط عِنْدِي مِمَّن خلق
Ahmed'in Ebu'l-Celd'den bildirdiğine göre Meryem oğlu Îsâ şöyle demiştir: "Yaratılmışlar hakkında düşündüm de henüz yaratılmamış olan, benim nazarımda yaratılmış olandan daha imrenilecek durumdaydı."
وَقَالَ: لَا تنظروا إِلَى ذنُوب النَّاس كأنكم أَرْبَاب وَلَكِن انْظُرُوا فِي ذنوبكم كأنكم عبيد
Yine şöyle dedi: "İnsanların günahlarına sanki rabler imişsiniz gibi bakmayın; bilakis kendi günahlarınıza sanki kullar imişsiniz gibi bakın.
وَالنَّاس رجلَانِ: مبتلى ومعافى فارحموا أهل الْبلَاء واحمدوا الله على الْعَافِيَة
İnsanlar iki sınıftır: İmtihana/belaya uğramış olan ve afiyette olan. İmtihan ehline merhamet edin ve afiyet üzere olduğunuza dair Allah'a hamdedin."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَأحمد عَن أبي الْهُذيْل قَالَ: لَقِي عِيسَى يحيى فَقَالَ: أوصني قَالَ: لَا تغْضب قَالَ: لَا أَسْتَطِيع قَالَ: لَا تفتن مَالا قَالَ: أما هَذَا لَعَلَّه
İbn Ebî Şeybe ve Ahmed'in Ebu'l-Hüzeyl'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Îsâ, Yahyâ ile karşılaştı ve: "Bana tavsiyede bulun" dedi. O: "Öfkelenme" dedi. [Îsâ]: "Buna gücüm yetmez" dedi. [Yahyâ]: "Mal edinip onunla fitneye düşme" dedi. [Îsâ]: "İşte bunu belki yapabilirim" dedi.
وَأخرج أَحْمد وَابْن أبي الدُّنْيَا عَن مَالك بن دِينَار قَالَ: مر عِيسَى ﵇ والحواريون رَضِي الله تَعَالَى عَنْهُم على جيفة كلب فَقَالُوا: مَا أنتن هَذَا فَقَالَ: مَا أَشد بَيَاض أَسْنَانه
Ahmed ve İbn Ebî'd-Dünyâ'nın Mâlik b. Dînâr'dan bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Îsâ aleyhisselâm ile havâriler -Allah Teâlâ onlardan razı olsun- bir köpek leşinin yanından geçtiler. [Havâriler]: "Bu ne kadar da pis kokuyor!" dediler. Bunun üzerine [Îsâ]: "Dişleri ne kadar da beyaz!" dedi.
يَعِظهُمْ وينهاهم عَن الْغَيْبَة
[Böylece] onlara öğüt veriyor ve onları gıybetten nehyediyordu.
وَأخرج أَحْمد عَن الْأَوْزَاعِيّ قَالَ: كَانَ عِيسَى يحب العَبْد يتَعَلَّم المهنة يَسْتَغْنِي بهَا عَن النَّاس وَيكرهُ العَبْد يتَعَلَّم الْعلم يَتَّخِذهُ مهنة
Ahmed'in el-Evzâî'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Îsâ, insanın insanlara muhtaç olmamak için bir meslek öğrenmesini sever, ilmi meslek edinmek için öğrenen kuldan ise hoşlanmazdı.
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَأحمد وَابْن أبي الدُّنْيَا عَن سَالم بن أبي الْجَعْد
İbn Ebî Şeybe, Ahmed ve İbn Ebî'd-Dünyâ'nın Sâlim b. Ebi'l-Ca'd'dan bildirdiğine göre...
قَالَ: قَالَ عِيسَى ﵇: اعْمَلُوا لله وَلَا تعملوا لبطونكم انْظُرُوا إِلَى هَذَا الطير يغدوا وَيروح وَلَا يحرث وَلَا يحصد الله تَعَالَى يرزقها
...o şöyle demiştir: Îsâ aleyhisselâm şöyle dedi: "Allah için amel edin, karınlarınız için amel etmeyin. Sabah çıkıp akşam dönen şu kuşlara bakın; ne ekip biçerler ne de hasat yaparlar, ama Allah Teâlâ onları rızıklandırır.
فَإِن قُلْتُمْ نَحن أعظم بطوناً من الطير فانظروا إِلَى هَذِه الأباقر من الْوَحْش والحمر تَغْدُو وَتَروح لَا تحرث وَلَا تحصد الله تَعَالَى يرزقها اتَّقوا فضول الدُّنْيَا فَإِن فضول الدُّنْيَا عِنْد الله رجز
Eğer 'Bizim karnımız kuşlardan daha büyüktür' derseniz, o halde sabah çıkıp akşam dönen, ekip biçmeyen ve hasat yapmayan şu yaban sığırlarına ve eşeklerine bakın; Allah Teâlâ onları rızıklandırır. Dünyanın fazlalıklarından sakının; çünkü dünyanın fazlalığı Allah katında bir murdarlıktır/azaptır."
وَأخرج أَحْمد عَن وهب قَالَ: إِن إِبْلِيس قَالَ لعيسى: زعمت أَنَّك تحيي الْمَوْتَى فَإِن كنت كَذَلِك فَادع الله أَن يرد هَذَا الْجَبَل خبْزًا فَقَالَ لَهُ عِيسَى: أوكل النَّاس يعيشون بالخبز قَالَ: فَإِن كنت كَمَا تَقول فثب من هَذَا الْمَكَان فَإِن الْمَلَائِكَة ستلقاك قَالَ: إِن رَبِّي أَمرنِي أَن لَا أجرب نَفسِي فَلَا أَدْرِي هَل يسلمني أم لَا
Ahmed'in Vehb'den bildirdiğine göre İblis, Îsâ'ya şöyle dedi: "Ölüleri dirilttiğini iddia ettin; şayet öyle isen Allah'a dua et de şu dağı ekmeğe çevirsin." Îsâ ona: "İnsanların hepsi sadece ekmekle mi yaşar?" dedi. [İblis]: "Eğer dediğin gibiysen şu yerden aşağı atla, zira melekler seni karşılayacaktır" dedi. [Îsâ]: "Rabbim bana kendimi denemememi emretti; dolayısıyla beni selamete erdirir mi yoksa erdirmez mi bilemem" dedi.
وَأخرج أَحْمد عَن سَالم بن أبي الْجَعْد أَن عِيسَى بن مَرْيَم كَانَ يَقُول: للسَّائِل حق وَإِن أَتَاك على فرس مطوق بِالْفِضَّةِ
Ahmed'in Sâlim b. Ebi'l-Ca'd'dan bildirdiğine göre Meryem oğlu Îsâ şöyle derdi: "Gümüşle donatılmış bir at üzerinde gelse bile isteyen kimsenin [üzerinizde] bir hakkı vardır."
وَأخرج عَن بَعضهم قَالَ أوحى الله إِلَى عِيسَى: إِن لم تطب نَفسك أَن تصفك النَّاس بالزاهد فيَّ لم أكتبك عِنْدِي رَاهِبًا فَمَا يَضرك إِذا بغضك النَّاس وَأَنا عَنْك رَاض وَمَا ينفعك حب النَّاس وَأَنا عَلَيْك ساخط
[Yine Ahmed'in] bazılarından bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Allah, Îsâ'ya şöyle vahyetti: "İnsanların seni Benim uğrumda zâhid olarak nitelemesi nefsine ağır gelmiyorsa, seni katımda zâhid/rahip olarak yazmam. İnsanlar sana buğzetse ve Ben senden razı olsam bunun sana ne zararı olur? İnsanlar seni sevse ve Ben sana öfkelensem bunun sana ne faydası olur?"
وَأخرج أَحْمد عَن الْحَضْرَمِيّ وَابْن أبي الدُّنْيَا وَابْن عَسَاكِر عَن فُضَيْل بن عِيَاض قَالَا: قيل لعيسى بن مَرْيَم بِأَيّ شَيْء تمشي على المَاء قَالَ: بِالْإِيمَان وَالْيَقِين قَالُوا: فانا آمنا كَمَا آمَنت وأيقنا كَمَا أيقنت
Ahmed'in el-Hadramî'den; İbn Ebî'd-Dünyâ ve İbn Asâkir'in Fudayl b. İyâz'dan bildirdiklerine göre onlar şöyle dediler: Meryem oğlu Îsâ'ya: "Suyun üzerinde ne ile yürüyorsun?" denildi. O: "İman ve yakîn ile" dedi. Onlar: "Biz de senin iman ettiğin gibi iman ettik ve senin yakîn getirdiğin gibi yakîn getirdik" dediler.
قَالَ: فامشوا اذن
O da: "Öyleyse yürüyün!" dedi.