Binûn

Âl-i İmrân Suresi — 12. Sayfa

Kaynak: ed-Dürrü'l-Mensûr · Süyûtî · Arapça Orijinal Metin · AI Türkçe Çeviri

إِنَّمَا هَؤُلَاءِ قردة وَخَنَازِير قَالَ: اللَّهُمَّ اجعلهم قردة وَخَنَازِير

"Bunlar ancak maymunlar ve domuzlardır" dediler. [Îsâ]: "Allahım, onları maymunlar ve domuzlar kıl!" dedi.

فَكَانُوا كَذَلِك

Onlar da öyle oldular.

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن عمار بن يَاسر قَالَ {وأنبئكم بِمَا تَأْكُلُونَ} من الْمَائِدَة {وَمَا تدخرون} مِنْهَا وَكَانَ أَخذ عَلَيْهِم فِي الْمَائِدَة حِين نزلت أَن يَأْكُلُوا وَلَا يدخروا وخافوا فَجعلُوا قردة وَخَنَازِير

Abdürrezzâk, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim'in Ammâr b. Yâsir'den rivayet ettiğine göre o, şöyle demiştir: [Gökten inen] sofradan {وأنبئكم بِمَا تَأْكُلُونَ} “ne yediğinizi” [ve] ondan {وَمَا تدخرون} “ne biriktirdiğinizi size haber veririm”. Sofra indiğinde onlardan yemeleri ve biriktirmemeleri hususunda söz alınmıştı; fakat [hıyanet ettiler] ve maymunlar ile domuzlara dönüştürüldüler.

وَأخرج عبد بن حميد عَن عَاصِم بن أبي النجُود {وَمَا تدخرون} مثقلة بِالْإِدْغَامِ

Abd b. Humeyd'in Âsım b. Ebi'n-Nücûd'dan rivayet ettiğine göre o, {وَمَا تدخرون} “ve ne biriktirdiğinizi” [ifadesini] idgam ile şeddeli okumuştur.

آيَة ٥٠ - ٥١

Ayet 50 - 51

أخرج ابْن جرير عَن وهب

İbn Cerîr'in Vehb'den rivayet ettiğine göre;

أَن عِيسَى كَانَ على شَرِيعَة مُوسَى ﵉ وَكَانَ يسبت وَيسْتَقْبل بَيت الْمُقَدّس وَقَالَ لبني إِسْرَائِيل: أَنِّي لم أدعكم إِلَى خلاف حرف مِمَّا فِي التَّوْرَاة الا {ولأُحلّ لكم بعض الَّذِي حرم عَلَيْكُم} وأضع عَنْكُم من الآصار

Îsâ, Mûsâ'nın -aleyhisselâm- şeriatı üzereydi; cumartesi yasağına riayet eder ve Beytülmakdis'e yönelirdi. İsrâiloğullarına şöyle dedi: "Ben sizi Tevrat'ta olan şeylerden bir harfe bile aykırı davranmaya çağırmadım; ancak {ولأُحلّ لكم بعض الَّذِي حرم عَلَيْكُم} “size haram kılınan bazı şeyleri helal kılmak” ve üzerinizdeki ağır yükleri kaldırmak [için geldim]."

وَأخرج ابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم عَن الرّبيع فِي قَوْله {ولأحلّ لكم بعض الَّذِي حرم عَلَيْكُم} قَالَ: كَانَ الَّذِي جَاءَ بِهِ عِيسَى أَلين مِمَّا جَاءَ بِهِ مُوسَى وَكَانَ قد حرم عَلَيْهِم فِيمَا جَاءَ بِهِ مُوسَى لُحُوم الْإِبِل والثروب فأحلهما لَهُم على لِسَان عِيسَى وَحرمت عَلَيْهِم الشحوم فأحلت لَهُم فِيمَا جَاءَ بِهِ عِيسَى وَفِي أَشْيَاء من السّمك وَفِي أَشْيَاء من الطير مَا لَا صيصية لَهُ (الصيصية فِي اللُّغَة شَوْكَة الديك وَأَرَادَ بهَا هُنَا مخلب الطير) وَفِي أَشْيَاء أخر حرمهَا عَلَيْهِم وشدد عَلَيْهِم فِيهَا

İbn Cerîr ve İbn Ebî Hâtim'in er-Rebî'den rivayet ettiğine göre o, {ولأحلّ لكم بعض الَّذِي حرم عَلَيْكُم} “Size haram kılınan bazı şeyleri helal kılmak için [geldim]” ayeti hakkında şöyle demiştir: Îsâ'nın getirdiği [hükümler], Mûsâ'nın getirdiğinden daha hafifti. Mûsâ'nın getirdiği hükümlerde onlara deve eti ve iç yağları haram kılınmıştı; bunları Îsâ'nın diliyle onlara helal kıldı. Yine onlara don yağları haram kılınmıştı; Îsâ'nın getirdiği [hükümler] ile bu da onlara helal kılındı. Balık çeşitlerinden bazılarında ve kuş çeşitlerinden mahmuzu (Lügatte sîsiye [صيصية] horozun mahmuzudur, burada ise kuşun pençesini kastetmiştir) olmayanlarda ve kendilerine haram kılınıp ağırlaştırılan diğer şeylerde de [böyle yaptı].

فَجَاءَهُمْ عِيسَى بِالتَّخْفِيفِ مِنْهُ فِي الْإِنْجِيل

Îsâ, İncil'de onlara bundan bir hafifletme getirdi.

وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير عَن قَتَادَة

Abd b. Humeyd ve İbn Cerîr'in Katâde'den rivayet ettiğine göre;

مثله

Bunun benzerini [rivayet etmiştir].

وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن مُجَاهِد فِي قَوْله {وجئتكم بِآيَة من ربكُم} قَالَ: مَا بَين لَهُم عِيسَى من الْأَشْيَاء كلهَا وَمَا أعطَاهُ ربه

Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim'in Mücâhid'den rivayet ettiğine göre o, {وجئتكم بِآيَة من ربكُم} “ve size Rabbinizden bir mucize getirdim” ayeti hakkında şöyle demiştir: "Îsâ'nın onlara açıkladığı bütün hususlar ve Rabbinin ona verdikleridir."

الْآيَة ٥٢

Ayet 52

أخرج ابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن ابْن جريج فِي قَوْله {فَلَمَّا أحس عِيسَى مِنْهُم الْكفْر} قَالَ: كفرُوا وَأَرَادُوا قَتله

İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim'in İbn Cüreyc'den rivayet ettiğine göre o, {فَلَمَّا أحس عِيسَى مِنْهُم الْكفْر} “Îsâ onların inkârını hissedince” ayeti hakkında şöyle demiştir: "İnkâr ettiler ve onu öldürmek istediler."

فَذَلِك حِين استنصر قومه

İşte o vakit kavminden yardım istedi.

فَذَلِك حِين يَقُول (فآمنت طَائِفَة من بني إِسْرَائِيل وكفرت طَائِفَة) (الصَّفّ الْآيَة ١٤)

İşte bu, (Saff Suresi, 14. Ayet)teki: (فآمنت طَائِفَة من بني إِسْرَائِيل وكفرت طَائِفَة) “[Bunun üzerine] İsrâiloğullarından bir zümre inandı, bir zümre de inkâr etti” buyruğunun kastettiği zamandır.

وَأخرج ابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن مُجَاهِد {من أَنْصَارِي إِلَى الله} قَالَ: من يَتبعني إِلَى الله

İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim'in Mücâhid'den rivayet ettiğine göre o, {من أَنْصَارِي إِلَى الله} “Allah yolunda benim yardımcılarım kimdir?” ayeti hakkında: "Allah'a giden yolda bana kim tabi olur?" demiştir.

وَأخرج ابْن جرير عَن السّديّ {من أَنْصَارِي إِلَى الله} يَقُول: مَعَ الله

İbn Cerîr'in es-Süddî'den rivayet ettiğine göre o, {من أَنْصَارِي إِلَى الله} “Allah yolunda benim yardımcılarım kimdir?” [ayetindeki ilallâh ifadesinin] "Allah ile beraber" anlamına geldiğini söylemiştir.

وَأما قَوْله تَعَالَى: {قَالَ الحواريون} الْآيَة

Yüce Allah'ın {قَالَ الحواريون} “Havariler dediler ki” ayetine gelince;

أخرج الْفرْيَابِيّ وَعبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: إِنَّمَا سموا الحواريين لبياض ثِيَابهمْ

Feryâbî, Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim'in İbn Abbâs'tan rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: "Onlara elbiselerinin beyazlığından dolayı Havariler (Havâriyyûn) denilmiştir."

كَانُوا صيادين

Onlar balıkçıydılar.

وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير عَن أبي أَرْطَاة قَالَ {الحواريون} الغسالون الَّذين يحورون الثِّيَاب: يغسلونها

Abd b. Humeyd ve İbn Cerîr'in Ebû Ertât'tan rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: "{الحواريون} [Havariler], çamaşırları beyazlatan yani onları yıkayan çamaşırcılardır."

وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن الضَّحَّاك قَالَ {الحواريون} الغسالون وَهُوَ بالنبطية هواري وبالعربية المحور

İbn Ebî Hâtim'in ed-Dahhâk'tan rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: "{الحواريون} [Havariler], çamaşırcılardır. Bu kelime Nabatça'da 'hevârî', Arapça'da ise 'el-muhavvir' (beyazlatıcı) demektir."

وَأخرج عبد بن حميد عَن الضَّحَّاك قَالَ {الحواريون} قصارون مر بهم عِيسَى فآمنوا بِهِ واتبعوه

Abd b. Humeyd'in ed-Dahhâk'tan rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: "{الحواريون} [Havariler], kumaş beyazlatıcıları idi; Îsâ onların yanına uğradı, onlar da ona iman edip tabi oldular."

وَأخرج ابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن قَتَادَة قَالَ {الحواريون} هم الَّذين تصلح لَهُم الْخلَافَة

İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim'in Katâde'den rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: "{الحواريون} [Havariler], kendilerine hilafet uygun olan kimselerdir."

وَأخرج ابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم عَن الضَّحَّاك قَالَ {الحواريون} أصفياء الْأَنْبِيَاء

İbn Cerîr ve İbn Ebî Hâtim'in ed-Dahhâk'tan rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: "{الحواريون} [Havariler], peygamberlerin seçkin dostlarıdır."

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَابْن أبي حَاتِم عَن قَتَادَة قَالَ: الْحوَاري الْوَزير

Abdürrezzâk ve İbn Ebî Hâtim'in Katâde'den rivayet ettiğine göre o: "Havâri, vezir/yardımcı demektir" demiştir.

وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن سُفْيَان بن عُيَيْنَة قَالَ: الْحوَاري النَّاصِر

İbn Ebî Hâtim'in Süfyân b. Uyeyne'den rivayet ettiğine göre o: "Havâri, yardımcı demektir" demiştir.

وَأخرج البُخَارِيّ وَالتِّرْمِذِيّ وَابْن الْمُنْذر عَن جَابر بن عبد الله عَن النَّبِي ﷺ قَالَ: إِن لكل نَبِي حوارياً وَإِن حواريِّ الزبير

Buhârî, Tirmizî ve İbnü'l-Münzir'in Câbir b. Abdullah'tan rivayet ettiğine göre Peygamber -sallallâhu aleyhi ve sellem- şöyle buyurmuştur: "Her peygamberin bir havarisi vardır; benim havarim de Zübeyr'dir."

وَأخرج ابْن أبي دَاوُد فِي الْمَصَاحِف عَن أسيد بن يزِيد قَالَ {واشهد بأننا مُسلمُونَ} فِي مصحف عُثْمَان ثَلَاثَة أحرف

İbn Ebî Dâvûd'un el-Mesâhif'te Useyd b. Yezîd'den rivayet ettiğine göre o: "Hz. Osman'ın mushafında {واشهد بأننا مُسلمُونَ} “şahit ol ki biz Müslümanlarız” [ifadesi] üç kelimedir" demiştir.

آيَة ٥٣ - ٥٤

Ayet 53 - 54

أخرج الْفرْيَابِيّ وَعبد بن حميد وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم وَأَبُو الشَّيْخ وَالطَّبَرَانِيّ

Feryâbî, Abd b. Humeyd, İbnü'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim, Ebü'ş-Şeyh, Taberânî;

وَابْن مرْدَوَيْه عَن ابْن عَبَّاس فِي قَوْله {فاكتبنا مَعَ الشَّاهِدين} قَالَ: مَعَ مُحَمَّد ﷺ وَأمته

ve İbn Merdûye'nin İbn Abbâs'tan rivayet ettiğine göre o, {فاكتبنا مَعَ الشَّاهِدين} “bizi şahitlerle beraber yaz” ayeti hakkında şöyle demiştir: "Muhammed -sallallâhu aleyhi ve sellem- ve onun ümmetiyle beraber [yaz]."

إِنَّهُم شهدُوا لَهُ أَنه قد بلِّغ وشهدوا للرسل أَنهم قد بلغُوا

Onlar, [Peygamber'in] tebliğ ettiğine şahitlik ettiler ve diğer peygamberlerin de tebliğ ettiklerine şahitlik ettiler.

وَأخرج عبد بن حميد وَابْن الْمُنْذر من طَرِيق الْكَلْبِيّ عَن أبي صَالح عَن ابْن عَبَّاس {فاكتبنا مَعَ الشَّاهِدين} قَالَ: مَعَ أَصْحَاب مُحَمَّد ﷺ

Abd b. Humeyd ve İbnü'l-Münzir'in el-Kelbî yoluyla Ebû Sâlih'ten, onun da İbn Abbâs'tan rivayet ettiğine göre o, {فاكتبنا مَعَ الشَّاهِدين} “bizi şahitlerle beraber yaz” ayeti hakkında: "Muhammed'in -sallallâhu aleyhi ve sellem- ashabıyla beraber [yaz]" demiştir.

وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه عَن أبي سعيد الْخُدْرِيّ أَن رَسُول الله ﷺ كَانَ يَقُول إِذا قضى صلَاته: اللَّهُمَّ إِنِّي أَسأَلك بِحَق السَّائِلين عَلَيْك - فَإِن للسائلين عَلَيْك حَقًا - أَيّمَا عبد أَو أمة من أهل الْبر وَالْبَحْر تقبلت دعوتهم واستجبت دعاءهم أَن تشركنا فِي صَالح مَا يدعونك بِهِ وَإِن تعافينا وإياهم وَأَن تقبل منا وَمِنْهُم وَأَن تجَاوز عَنَّا وعنهم بِأَنا {آمنا بِمَا أنزلت وَاتَّبَعنَا الرَّسُول فاكتبنا مَعَ الشَّاهِدين} وَكَانَ يَقُول: لَا يتَكَلَّم بِهَذَا أحد من خلقه إِلَّا أشركه الله فِي دَعْوَة أهل برهم وبحرهم فعمتهم وَهُوَ مَكَانَهُ

İbn Merdûye'nin Ebû Saîd el-Hudrî'den rivayet ettiğine göre Resûlullah -sallallâhu aleyhi ve sellem- namazını bitirdiğinde şöyle derdi: "Allahım! Senden isteyenlerin senin üzerindeki hakkı hürmetine -ki isteyenlerin senin üzerinde muhakkak bir hakkı vardır- karada ve denizde bulunan kadın ve erkek kullarından dualarını kabul ettiğin kimselerin sana yaptıkları hayırlı dualara bizi de ortak etmeni, bize ve onlara afiyet vermeni, bizden ve onlardan kabul buyurmanı, bizden ve onlardan [kusurları] bağışlamanı dilerim; çünkü biz {آمنا بِمَا أنزلت وَاتَّبَعنَا الرَّسُول فاكتبنا مَعَ الشَّاهِدين} “İndirdiğine inandık ve peygambere uyduk; artık bizi şahitlerle beraber yaz” [dedik]." Ve şöyle buyururdu: "Yaratılmışlardan her kim bu sözü söylerse, o yerinde durduğu halde Allah onu karadakilerin ve denizdekilerin duasına ortak eder de [bu dua] hepsini kuşatır."

وَأخرج ابْن جرير عَن السّديّ قَالَ: إِن بني إِسْرَائِيل حصروا عِيسَى وَتِسْعَة عشر رجلا من الحواريين فِي بَيت فَقَالَ عِيسَى لأَصْحَابه: من يَأْخُذ صُورَتي فَيقْتل وَله الْجنَّة فَأَخذهَا رجل مِنْهُم وَصعد بِعِيسَى إِلَى السَّمَاء

İbn Cerîr'in es-Süddî'den rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: İsrâiloğulları, Îsâ'yı ve Havarilerden on dokuz adamı bir evde kuşattılar. Îsâ ashabına: "Cennet karşılığında benim suretime bürünüp öldürülmeyi kim kabul eder?" dedi. Onlardan bir adam bunu kabul etti ve Îsâ göğe yükseltildi.

فَذَلِك قَوْله {ومكروا ومكر الله وَالله خير الماكرين}

İşte bu, {ومكروا ومكر الله وَالله خير الماكرين} “Onlar tuzak kurdular, Allah da tuzak kurdu. Allah, tuzak kuranların en hayırlısıdır” buyruğudur.

الْآيَات ٥٥ - ٥٧

Ayetler 55 - 57

أخرج ابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم من طَرِيق عَليّ عَن ابْن عَبَّاس فِي قَوْله {إِنِّي متوفيك} يَقُول: إِنِّي مميتك

İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim'in Ali yoluyla İbn Abbâs'tan rivayet ettiğine göre o, {إِنِّي متوفيك} “Seni vefat ettireceğim” ayeti hakkında: "Seni öldüreceğim [canını alacağım] demektir" demiştir.

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم عَن الْحسن قَالَ {متوفيك} من الأَرْض

Abdürrezzâk, İbn Cerîr ve İbn Ebî Hâtim'in el-Hasan'dan rivayet ettiğine göre o, {متوفيك} [ifadesi hakkında]: "Yeryüzünden [seni alacağım]" demiştir.

وَأخرج ابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم من وَجه آخر عَن الْحسن فِي قَوْله {إِنِّي متوفيك} يَعْنِي وَفَاة الْمَنَام رَفعه الله فِي مَنَامه قَالَ الْحسن: قَالَ رَسُول الله ﷺ للْيَهُود: إِن عِيسَى لم يمت وَإنَّهُ رَاجع إِلَيْكُم قبل يَوْم الْقِيَامَة

İbn Cerîr ve İbn Ebî Hâtim'in başka bir yolla el-Hasan'dan rivayet ettiğine göre o, {إِنِّي متوفيك} “Seni vefat ettireceğim” ayeti hakkında: "Uyku vefatını kastetmektedir; Allah onu uykusunda yükseltti" demiştir. Hasan dedi ki: Resûlullah -sallallâhu aleyhi ve sellem- Yahudilere şöyle buyurdu: "Şüphesiz Îsâ ölmedi ve o, kıyamet gününden önce size dönecektir."

وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن قَتَادَة {إِنِّي متوفيك ورافعك إليّ} قَالَ: هَذَا من الْمُقدم والمؤخر

İbn Ebî Hâtim'in Katâde'den rivayet ettiğine göre o, {إِنِّي متوفيك ورافعك إليّ} “Seni vefat ettireceğim ve seni kendime yükselteceğim” ayeti hakkında: "Bu, öne alınmış ve sona bırakılmış (takdim-tehir) ifadelerdendir" demiştir.

أَي رافعك إليّ ومتوفيك

Yani: "Seni kendime yükselteceğim ve [sonra] seni vefat ettireceğim."

وَأخرج ابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم عَن مطر الْوراق فِي الْآيَة قَالَ {متوفيك} من الدُّنْيَا وَلَيْسَ بوفاة موت

İbn Cerîr ve İbn Ebî Hâtim'in Matar el-Verrâk'tan rivayet ettiğine göre o, ayet hakkında şöyle demiştir: "{متوفيك} dünyadan [seni çekip alacağım], bu bir ölüm vefatı değildir."

وَأخرج ابْن جرير بِسَنَد صَحِيح عَن كَعْب قَالَ: لما رأى عِيسَى قلَّة من اتبعهُ وَكَثْرَة من كذبه شكا ذَلِك إِلَى الله

İbn Cerîr'in sahih bir senetle Kâ'b'dan rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: Îsâ kendisine tabi olanların azlığını ve kendisini yalanlayanların çokluğunu görünce bunu Allah'a şikâyet etti.

فَأوحى الله إِلَيْهِ {إِنِّي متوفيك ورافعك إليَّ} وَإِنِّي سأبعثك على الْأَعْوَر الدَّجَّال فتقتله ثمَّ تعيش بعد ذَلِك أَرْبعا وَعشْرين سنة ثمَّ أميتك ميتَة الْحَيّ

Bunun üzerine Allah ona şöyle vahyetti: "{إِنِّي متوفيك ورافعك إليَّ} 'Şüphesiz seni vefat ettireceğim ve seni kendime yükselteceğim'. Seni tek gözlü Deccâl'e karşı göndereceğim ve onu öldüreceksin. Sonra bundan sonra yirmi dört yıl yaşayacaksın, sonra da seni yaşayan birinin ölümü gibi öldüreceğim."

قَالَ كَعْب: وَذَلِكَ تَصْدِيق حَدِيث رَسُول الله ﷺ حَيْثُ قَالَ: كَيفَ تهْلك أمة أَنا فِي أوّلها وَعِيسَى فِي آخرهَا

Kâ'b dedi ki: İşte bu, Resûlullah'ın -sallallâhu aleyhi ve sellem- şöyle buyurduğu hadisinin doğrulanmasıdır: "Başında benim, sonunda da Îsâ'nın bulunduğu bir ümmet nasıl helak olur?"

وَأخرج اسحق بن بشر وَابْن عَسَاكِر عَن الْحسن قَالَ: لم يكن نَبِي كَانَت الْعَجَائِب فِي زَمَانه أَكثر من عِيسَى إِلَى أَن رَفعه الله وَكَانَ من سَبَب رَفعه أَن ملكا جباراً يُقَال لَهُ دَاوُد بن نوذا وَكَانَ ملك بني إِسْرَائِيل هُوَ الَّذِي بعث فِي طلبه ليَقْتُلهُ وَكَانَ الله أنزل عَلَيْهِ الْإِنْجِيل وَهُوَ ابْن ثَلَاث عشرَة سنة وَرفع وَهُوَ ابْن أَربع وَثَلَاثِينَ سنة من ميلاده

İshak b. Bişr ve İbn Asâkir'in el-Hasan'dan rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: Allah onu yükseltinceye kadar kendi zamanında harikulade halleri Îsâ'dan daha çok olan hiçbir peygamber olmamıştır. Onun göğe yükseltilmesinin sebebi şuydu: Kendisine Dâvûd b. Nûzâ denilen ve İsrâiloğullarının kralı olan zorba bir kral, öldürmek için onun peşine adam göndermişti. Allah ona İncil'i indirdiğinde o on üç yaşındaydı; doğumundan itibaren otuz dört yaşındayken de göğe yükseltildi.

فَأوحى الله إِلَيْهِ {إِنِّي متوفيك ورافعك إليَّ ومطهرك من الَّذين كفرُوا} يَعْنِي ومخلصك من الْيَهُود فَلَا يصلونَ إِلَى قَتلك

Bunun üzerine Allah ona: {إِنِّي متوفيك ورافعك إليَّ ومطهرك من الَّذين كفرُوا} “Şüphesiz seni vefat ettireceğim, seni kendime yükselteceğim ve inkâr edenlerden seni arındıracağım” diye vahyetti. Yani seni Yahudilerden kurtaracağım, böylece seni öldürmeye güç yetiremeyecekler.

وَأخرج ابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم من وَجه آخر عَن الْحسن فِي الْآيَة قَالَ: رَفعه الله إِلَيْهِ فَهُوَ عِنْده فِي السَّمَاء

İbn Cerîr ve İbn Ebî Hâtim'in başka bir yoldan el-Hasan'dan bu ayet hakkında rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: Allah onu kendisine yükseltti; o, O'nun katında, göktedir.

وَأخرج ابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم عَن وهب قَالَ: توفى الله عِيسَى بن مَرْيَم ثَلَاث سَاعَات من النَّهَار حَتَّى رَفعه إِلَيْهِ

İbn Cerîr ve İbn Ebî Hâtim'in Vehb'den rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: Allah, Meryem oğlu Îsâ'yı kendisine yükseltinceye kadar gündüzün üç saatinde vefat ettirdi.

وَأخرج ابْن عَسَاكِر عَن وهب قَالَ: أَمَاتَهُ الله ثَلَاثَة أَيَّام ثمَّ بَعثه وَرَفعه

İbn Asâkir'in Vehb'den rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: Allah onu üç gün öldürdü, sonra onu diriltti ve [kendisine] yükseltti.

وَأخرج الْحَاكِم عَن وهب أَن الله توفى عِيسَى سبع سَاعَات ثمَّ أَحْيَاهُ وَإِن مَرْيَم حملت بِهِ وَلها ثَلَاث عشرَة سنة وَأَنه رفع ابْن ثَلَاث وَثَلَاثِينَ وَأَن أمه بقيت بعد رَفعه سِتّ سِنِين

el-Hâkim'in Vehb'den rivayet ettiğine göre Allah Îsâ'yı yedi saat vefat ettirdi, sonra onu diriltti. Meryem ona on üç yaşındayken hamile kaldı ve o otuz üç yaşındayken [göğe] yükseltildi; annesi ise onun yükseltilmesinden sonra altı yıl yaşadı.

وَأخرج اسحق بن بشر وَابْن عَسَاكِر من طَرِيق جَوْهَر عَن الضَّحَّاك عَن ابْن عَبَّاس فِي قَوْله {إِنِّي متوفيك ورافعك} يَعْنِي رافعك ثمَّ متوفيك فِي آخر الزَّمَان

İshak b. Bişr ve İbn Asâkir'in Cevher yoluyla Dahhâk'tan, onun da İbn Abbâs'tan rivayet ettiğine göre o, {إِنِّي متوفيك ورافعك} “Seni vefat ettireceğim ve seni yükselteceğim” buyruğu hakkında şöyle demiştir: Yani: "Seni [kendime] yükselteceğim, sonra da ahir zamanda seni vefat ettireceğim."

وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن ابْن جرير فِي الْآيَة قَالَ: رَفعه إِيَّاه توفيته

İbn Ebî Hâtim'in İbn Cerîr'den rivayet ettiğine göre o, ayet hakkında: "Onu [göğe] yükseltmesi, onun vefat ettirilmesidir" demiştir.

وَأخرج الْحَاكِم عَن الحريث بن مخشبي أَن عليا قتل صبحة إِحْدَى وَعشْرين من رَمَضَان فَسمِعت الْحسن بن عَليّ وَهُوَ يَقُول: قتل لَيْلَة أنزل الْقُرْآن وَلَيْلَة أُسْرِيَ بِعِيسَى وَلَيْلَة قُبِضَ مُوسَى

el-Hâkim'in el-Harîs b. Muhşebî'den rivayet ettiğine göre Ali, Ramazan'ın yirmi birinci sabahında öldürüldü. Bunun üzerine el-Hasan b. Ali'nin şöyle dediğini işittim: "Kur'an'ın indirildiği gece, Îsâ'nın göğe yükseltildiği gece ve Mûsâ'nın ruhunun kabzedildiği gece öldürüldü."

وَأخرج ابْن سعد وَأحمد فِي الزّهْد وَالْحَاكِم عَن سعيد بن الْمسيب قَالَ: رُفع عِيسَى ابْن ثَلَاث وثلاثينَ سنة وَمَات لَهَا معَاذ

İbn Sa'd, ez-Zühd'de Ahmed ve el-Hâkim'in Saîd b. el-Müseyyeb'den rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: Îsâ otuz üç yaşındayken yükseltildi, Muâz da bu yaşındayken vefat etti.

وَأخرج ابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم عَن الْحسن فِي قَوْله {ومطهرك من الَّذين كفرُوا} قَالَ: طهره من الْيَهُود وَالنَّصَارَى وَالْمَجُوس وَمن كفار قومه

İbn Cerîr ve İbn Ebî Hâtim'in el-Hasan'dan rivayet ettiğine göre o, {ومطهرك من الَّذين كفرُوا} “Ve inkâr edenlerden seni arındıracağım” buyruğu hakkında şöyle demiştir: "Onu Yahudilerden, Hristiyanlardan, Mecusilerden ve kavminin inkârcılarından arındırdı."

وَأخرج ابْن جرير عَن مُحَمَّد بن جَعْفَر بن الزبير {ومطهرك من الَّذين كفرُوا} قَالَ: إِذْ هموا مِنْك بِمَا هموا

İbn Cerîr'in Muhammed b. Ca'fer b. ez-Zübeyr'den rivayet ettiğine göre o, {ومطهرك من الَّذين كفرُوا} “Ve inkâr edenlerden seni arındıracağım” buyruğu hakkında şöyle demiştir: "Sana kurmak istedikleri tuzakları kurmaya yeltendiklerinde [seni arındıracağım]."

وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير عَن قَتَادَة فِي قَوْله {وجاعل الَّذين اتبعوك فَوق الَّذين كفرُوا إِلَى يَوْم الْقِيَامَة} قَالَ: أهل الْإِسْلَام الَّذين اتَّبعُوهُ على فطرته وملته وسنته فَلَا يزالون ظَاهِرين على من ناوأهم إِلَى يَوْم الْقِيَامَة

Abd b. Humeyd ve İbn Cerîr'in Katâde'den rivayet ettiğine göre o, {وجاعل الَّذين اتبعوك فَوق الَّذين كفرُوا إِلَى يَوْم الْقِيَامَة} “Ve sana tabi olanları kıyamet gününe kadar inkâr edenlerin üstünde tutacağım” buyruğu hakkında şöyle demiştir: "[Bunlar], onun fıtratı, milleti ve sünneti üzere ona tabi olan İslâm ehlidir; onlar kıyamet gününe kadar kendilerine düşmanlık edenlere üstün gelmeye devam edeceklerdir."

وَأخرج ابْن جرير عَن ابْن جريج فِي الْآيَة قَالَ: نَاصِر من اتبعك على الْإِسْلَام على الَّذين كفرُوا إِلَى يَوْم الْقِيَامَة

İbn Cerîr'in İbn Cüreyc'den rivayet ettiğine göre o, ayet hakkında şöyle demiştir: "Kıyamet gününe kadar İslâm üzere sana tabi olanı inkâr edenlere karşı muzaffer kılacağım."

وَأخرج ابْن أبي حَاتِم وَابْن عَسَاكِر عَن النُّعْمَان بن بشير سَمِعت رَسُول الله ﷺ يَقُول: لَا تزَال طَائِفَة من أمتِي ظَاهِرين لَا يبالون من خالفهم حَتَّى يَأْتِي أَمر الله

İbn Ebî Hâtim ve İbn Asâkir'in Nu'mân b. Beşîr'den rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: Resûlullah'ı -sallallâhu aleyhi ve sellem- şöyle buyururken işittim: "Ümmetimden bir topluluk, Allah'ın emri gelinceye kadar kendilerine muhalefet edenlere aldırmaksızın üstün gelmeye devam edecektir."

قَالَ النُّعْمَان: فَمن قَالَ إِنِّي أَقُول على رَسُول الله مَا لم يقل فَإِن تَصْدِيق ذَلِك فِي كتاب الله تَعَالَى

Nu'mân dedi ki: Kim benim Resûlullah adına onun söylemediği bir şeyi söylediğimi iddia ederse, şüphesiz bunun doğrulaması Allah Teâlâ'nın Kitabı'ndadır.

قَالَ الله تَعَالَى {وجاعل الَّذين اتبعوك فَوق الَّذين كفرُوا إِلَى يَوْم الْقِيَامَة} الْآيَة

Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur: {وجاعل الَّذين اتبعوك فَوق الَّذين كفرُوا إِلَى يَوْم الْقِيَامَة} “Ve sana tabi olanları kıyamet gününe kadar inkâr edenlerin üstünde tutacağım” [ayetinin sonuna kadar].

وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن الْحسن {وجاعل الَّذين اتبعوك} قَالَ: هم الْمُسلمُونَ وَنحن مِنْهُم وَنحن فَوق الَّذين كفرُوا إِلَى يَوْم الْقِيَامَة

İbn Ebî Hâtim'in el-Hasan'dan rivayet ettiğine göre o, {وجاعل الَّذين اتبعوك} “Ve sana tabi olanları [üstün] kılacağım” buyruğu hakkında: "Onlar Müslümanlardır; biz de onlardanız ve biz kıyamet gününe kadar inkâr edenlerin üstündeyiz" demiştir.

وَأخرج ابْن عَسَاكِر عَن مُعَاوِيَة بن أبي سُفْيَان قَالَ سَمِعت رَسُول الله ﷺ يَقُول: إِنَّهَا لن تَبْرَح عِصَابَة من أمتِي يُقَاتلُون على الْحق ظَاهِرين على النَّاس حَتَّى يَأْتِي أَمر الله وهم على ذَلِك

İbn Asâkir'in Muâviye b. Ebî Süfyân'dan rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: Resûlullah'ı -sallallâhu aleyhi ve sellem- şöyle buyururken işittim: "Ümmetimden bir zümre, Allah'ın emri gelinceye ve onlar bu hal üzere oluncaya dek insanlara galip gelerek hak uğrunda savaşmaktan asla geri durmayacaktır."

ثمَّ قَرَأَ بِهَذِهِ الْآيَة {يَا عِيسَى إِنِّي متوفيك ورافعك إليَّ ومطهرك من الَّذين كفرُوا وجاعل الَّذين اتبعوك فَوق الَّذين كفرُوا إِلَى يَوْم الْقِيَامَة}

Sonra şu ayeti okudu: {يَا عِيسَى إِنِّي متوفيك ورافعك إليَّ ومطهرك من الَّذين كفرُوا وجاعل الَّذين اتبعوك فَوق الَّذين كفرُوا إِلَى يَوْم الْقِيَامَة} “Ey Îsâ! Şüphesiz seni vefat ettireceğim, seni kendime yükselteceğim, seni inkâr edenlerden arındıracağım ve sana tabi olanları kıyamet gününe kadar inkâr edenlerin üstünde tutacağım”.

وَأخرج ابْن جرير عَن ابْن زيد فِي الْآيَة قَالَ: النَّصَارَى فَوق الْيَهُود إِلَى يَوْم الْقِيَامَة فَلَيْسَ بلد فِيهِ أحد من النَّصَارَى إِلَّا وهم فَوق يهود فِي شَرق وَلَا غرب هم فِي الْبَلَد كلهَا مستذلون

İbn Cerîr'in İbn Zeyd'den rivayet ettiğine göre o, ayet hakkında şöyle demiştir: "Hristiyanlar kıyamet gününe kadar Yahudilerin üstündedir; içinde Hristiyanlardan birinin bulunduğu hiçbir belde yoktur ki, doğuda da batıda da Yahudilerin üstünde olmasınlar. Onlar (Yahudiler) bütün beldelerde hor ve hakir durumdadırlar."

وَأخرج ابْن الْمُنْذر عَن الْحسن فِي الْآيَة قَالَ: عِيسَى مَرْفُوع عِنْد الله ثمَّ ينزل قبل يَوْم الْقِيَامَة فَمن صدق عِيسَى ومحمداً ﷺ وَكَانَ على دينهما لم يزَالُوا ظَاهِرين على من فارقهم إِلَى يَوْم الْقِيَامَة

İbnü'l-Münzir'in el-Hasan'dan rivayet ettiğine göre o, ayet hakkında şöyle demiştir: "Îsâ, Allah katına yükseltilmiştir; sonra kıyamet gününden önce inecektir. Kim Îsâ'yı ve Muhammed'i -sallallâhu aleyhi ve sellem- tasdik eder ve onların dini üzere olursa, kıyamet gününe kadar kendilerinden ayrılanlara üstün gelmeye devam edeceklerdir."

وَأخرج ابْن جرير من طَرِيق عَليّ عَن ابْن عَبَّاس فِي قَوْله {وَأما الَّذين آمنُوا وَعمِلُوا الصَّالِحَات} يَقُول: أَدّوا فرائضي {فيوفيهم أُجُورهم} يَقُول: فيعطيهم جَزَاء أَعْمَالهم الصَّالِحَة كَامِلا لَا يبخسون مِنْهُ شيئاَ وَلَا ينقصونه

İbn Cerîr'in Ali yoluyla İbn Abbâs'tan rivayet ettiğine göre o, {وَأما الَّذين آمنُوا وَعمِلُوا الصَّالِحَات} “İman edip salih ameller işleyenlere gelince” buyruğu hakkında: "Farzlarımı yerine getirdiler" demektir; {فيوفيهم أُجُورهم} “Onların mükâfatlarını eksiksiz verecektir” buyruğu hakkında ise: "Salih amellerinin karşılığını onlara hiçbir şey eksiltmeksizin ve noksanlaştırmaksızın tam olarak verir" demektir, demiştir.

الْآيَة ٥٨

58. Ayet

أخرج ابْن أبي حَاتِم عَن الْحسن قَالَ أَتَى رَسُول الله رَاهِبًا نَجْرَان فَقَالَ أَحدهمَا: من أَبُو عِيسَى وَكَانَ رَسُول الله ﷺ لَا يعجل حَتَّى يَأْمُرهُ ربه

İbn Ebî Hâtim'in el-Hasan'dan rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: Resûlullah'a Necran'ın iki rahibi geldi ve onlardan biri: "Îsâ'nın babası kimdir?" dedi. Resûlullah -sallallâhu aleyhi ve sellem- ise Rabbi kendisine emredinceye kadar acele etmezdi.

فَنزل عَلَيْهِ {ذَلِك نتلوه عَلَيْك من الْآيَات وَالذكر الْحَكِيم} إِلَى قَوْله {من الممترين}

Bunun üzerine ona: {ذَلِك نتلوه عَلَيْك من الْآيَات وَالذكر الْحَكِيم} “İşte bu sana okuduğumuz, ayetlerden ve hikmet dolu Zikir'dendir” ayetinden {من الممترين} “Şüphe edenlerden [olma]” buyruğuna kadar olan kısım indi.

وَأخرج ابْن جرير عَن الضَّحَّاك فِي قَوْله {وَالذكر الْحَكِيم} قَالَ: الْقُرْآن

İbn Cerîr'in Dahhâk'tan rivayet ettiğine göre o, {وَالذكر الْحَكِيم} “Ve hikmet dolu Zikir” buyruğu hakkında: "Kur'an'dır" demiştir.

وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن عَليّ سَمِعت رَسُول الله ﷺ يَقُول: سَتَكُون فتن قلت: فَمَا الْمخْرج مِنْهَا قَالَ: كتاب الله وَهُوَ الذّكر الْحَكِيم والصراط الْمُسْتَقيم

İbn Ebî Hâtim'in Ali'den rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: Resûlullah'ı -sallallâhu aleyhi ve sellem- şöyle buyururken işittim: "Fitneler olacaktır." Ben: "Ondan kurtuluş nedir?" dedim. Şöyle buyurdu: "Allah'ın Kitabı'dır; o, Zikr-i Hakîm (hikmet dolu Zikir) ve Sırat-ı Müstakîm'dir (dosdoğru yoldur)."

آيَة ٥٩ - ٦٣

59 - 63. Ayetler

أخرج ابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم من طَرِيق الْعَوْفِيّ عَن ابْن عَبَّاس أَن رهطاً من أهل نَجْرَان قدمُوا على النَّبِي ﷺ وَكَانَ فيهم السَّيِّد وَالْعَاقِب فَقَالُوا لَهُ: مَا شَأْنك تذكر صاحبنا قَالَ: من هُوَ قَالُوا: عِيسَى تزْعم أَنه عبد الله قَالَ: أجل أَنه عبد الله

İbn Cerîr ve İbn Ebî Hâtim'in Avfî yoluyla İbn Abbâs'tan rivayet ettiğine göre Necran halkından bir heyet Nebî'ye -sallallâhu aleyhi ve sellem- geldi. Aralarında Seyyid ve Âkıb da vardı. Ona: "Arkadaşımızı anmandaki maksadın nedir?" dediler. O: "O kimdir?" buyurdu. Onlar: "Onun Allah'ın kulu olduğunu iddia ettiğin Îsâ'dır" dediler. [Nebî]: "Evet, o Allah'ın kuludur" buyurdu.

قَالُوا: فَهَل رَأَيْت مثل عِيسَى أَو أنبئت بِهِ

Onlar: "Peki, Îsâ'nın bir benzerini gördün mü veya sana onun [benzeri] haber verildi mi?" dediler.

ثمَّ خَرجُوا من عِنْده فَجَاءَهُ جِبْرِيل فَقَالَ: قل لَهُم إِذا أتوك {إِن مثل عِيسَى عِنْد الله كَمثل آدم} إِلَى آخر الْآيَة

Sonra onun yanından çıktılar. Cibrîl ona gelerek şöyle dedi: Sana geldiklerinde onlara de ki: {إِن مثل عِيسَى عِنْد الله كَمثل آدم} “Şüphesiz Allah katında Îsâ'nın misali, Âdem'in misali gibidir” [ayetinin sonuna kadar].

وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير عَن قَتَادَة قَالَ: ذكر لنا أَن سَيِّدي أهل نَجْرَان وأسقفيهم السَّيِّد وَالْعَاقِب لقيا نَبِي الله ﷺ فَسَأَلَاهُ عَن عِيسَى فَقَالَا: كل أدمي لَهُ أَب فَمَا شَأْن عِيسَى لَا أَب لَهُ فَأنْزل الله فِيهِ هَذِه الْآيَة {إِن مثل عِيسَى عِنْد الله} الْآيَة

Abd b. Humeyd ve İbn Cerîr'in Katâde'den rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: Bize anlatıldığına göre Necran ehlinin iki efendisi ve iki piskoposu olan Seyyid ve Âkıb, Allah'ın Peygamberi -sallallâhu aleyhi ve sellem- ile karşılaşıp ona Îsâ hakkında soru sordular ve: "Her insanın bir babası vardır; peki babası olmayan Îsâ'nın durumu nedir?" dediler. Bunun üzerine Allah onun hakkında şu ayeti indirdi: {إِن مثل عِيسَى عِنْد الله} “Şüphesiz Allah katında Îsâ'nın misali...”

وَأخرج ابْن جرير عَن السّديّ قَالَ لما بعث رَسُول الله ﷺ وَسمع بِهِ أهل نَجْرَان أَتَاهُ مِنْهُم أَرْبَعَة نفر من خيارهم مِنْهُم السَّيِّد وَالْعَاقِب وماسرجس ومار بَحر فَسَأَلُوهُ مَا تَقول فِي عِيسَى قَالَ: هُوَ عبد الله وروحه وكلمته قَالُوا هم: لَا وَلكنه هُوَ الله نزل من ملكه فَدخل فِي جَوف مَرْيَم ثمَّ خرج مِنْهَا فأرانا قدرته وَأمره فَهَل رَأَيْت إنْسَانا قطّ خلق من غير أَب فَأنْزل الله {إِن مثل عِيسَى عِنْد الله كَمثل آدم} الْآيَة

İbn Cerîr'in es-Süddî'den rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: Resûlullah -sallallâhu aleyhi ve sellem- [peygamber olarak] gönderilip Necran halkı onu işitince, onlardan hayırlı dört kişi ona geldi; aralarında Seyyid, Âkıb, Mâsercis ve Mâr Bahr vardı. Ona: "Îsâ hakkında ne diyorsun?" diye sordular. O: "O, Allah'ın kulu, ruhu ve kelimesidir" buyurdu. Onlar: "Hayır, aksine o Allah'tır; mülkünden indi, Meryem'in karnına girdi, sonra da kudretini ve emrini bize göstermek için ondan çıktı. Hiç babasız yaratılmış bir insan gördün mü?" dediler. Bunun üzerine Allah: {إِن مثل عِيسَى عِنْد الله كَمثل آدم} “Şüphesiz Allah katında Îsâ'nın misali, Âdem'in misali gibidir” ayetini indirdi.

وَأخرج ابْن جرير عَن عِكْرِمَة فِي قَوْله {إِن مثل عِيسَى} الْآيَة قَالَ: نزلت فِي العاقب وَالسَّيِّد من أهل نَجْرَان

İbn Cerîr'in İkrime'den rivayet ettiğine göre o, {إِن مثل عِيسَى} “Şüphesiz Îsâ'nın misali...” ayeti hakkında şöyle demiştir: "Necran ehlinden Âkıb ve Seyyid hakkında indi."

وَأخرج ابْن جرير وَابْن الْمُنْذر عَن ابْن جريج قَالَ بلغنَا أَن نَصَارَى نَجْرَان قدم وفدهم على النَّبِي ﷺ فيهم السَّيِّد وَالْعَاقِب وهما يَوْمئِذٍ سيدا أهل نَجْرَان فَقَالُوا: يَا مُحَمَّد فيمَ تَشْتُم صاحبنا قَالَ: من صَاحبكُم قَالُوا: عِيسَى بن مَرْيَم تزْعم أَنه عبد

İbn Cerîr ve İbnü'l-Münzir'in İbn Cüreyc'den rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: Bize ulaştığına göre Necran Hristiyanlarının heyeti Nebî'ye -sallallâhu aleyhi ve sellem- geldi; aralarında o gün Necran halkının iki efendisi olan Seyyid ve Âkıb da vardı. Dediler ki: "Ey Muhammed! Arkadaşımıza niçin hakaret ediyorsun?" O: "Arkadaşınız kimdir?" buyurdu. Onlar: "Onun bir kul olduğunu iddia ettiğin Meryem oğlu Îsâ'dır" dediler.

قَالَ رَسُول الله ﷺ: أجل أَنه عبد الله وكلمته أَلْقَاهَا إِلَى مَرْيَم وروح مِنْهُ

Resûlullah -sallallâhu aleyhi ve sellem- şöyle buyurdu: "Evet, o Allah'ın kulu, Meryem'e ilka ettiği kelimesi ve O'ndan bir ruhtur."

فغضبوا وَقَالُوا: إِن كنت صَادِقا فأرنا عبدا يحيي الْمَوْتَى ويبرىء الأكمه ويخلق من الطين كَهَيئَةِ الطير فينفخ فِيهِ لكنه الله

Bunun üzerine öfkelenip şöyle dediler: "Eğer doğru sözlü isen, bize ölüleri dirilten, doğuştan kör olanı iyileştiren, çamurdan kuş biçiminde bir şey yapıp ona üfleyen bir kul göster; oysa o Allah'tır."

فَسكت حَتَّى أَتَاهُ جِبْرِيل فَقَالَ: يَا مُحَمَّد (لقد كفر الَّذين قَالُوا إِن الله هُوَ الْمَسِيح بن مَرْيَم

Bunun üzerine Cibrîl gelinceye kadar sustu. Cibrîl dedi ki: Ey Muhammed! {لقد كفر الَّذين قَالُوا إِن الله هُوَ الْمَسِيح بن مَرْيَم} “Andolsun ki 'Allah, kesinlikle Meryem oğlu Mesih'tir' diyenler kâfir olmuşlardır”

) (الْمَائِدَة الْآيَة ١٧) الْآيَة

(el-Mâide Suresi, 17. Ayet).

فَقَالَ رَسُول الله ﷺ: يَا جِبْرِيل إِنَّهُم سَأَلُونِي أَن أخْبرهُم بِمثل عِيسَى

Bunun üzerine Resûlullah -sallallâhu aleyhi ve sellem-: "Ey Cibrîl! Onlar benden Îsâ'nın bir benzerini kendilerine haber vermemi istediler" buyurdu.

قَالَ جِبْرِيل {إِن مثل عِيسَى عِنْد الله كَمثل آدم خلقه من تُرَاب ثمَّ قَالَ لَهُ كن فَيكون}

Cibrîl dedi ki: {إِن مثل عِيسَى عِنْد الله كَمثل آدم خلقه من تُرَاب ثمَّ قَالَ لَهُ كن فَيكون} “Şüphesiz Allah katında Îsâ'nın misali, Âdem'in misali gibidir. Onu topraktan yarattı, sonra ona 'Ol!' dedi, o da hemen oluverdi”.

فَلَمَّا أَصْبحُوا عَادوا فَقَرَأَ عَلَيْهِم الْآيَات

Sabah olunca tekrar geldiler; [Resûlullah] onlara bu ayetleri okudu.

وَأخرج ابْن سعد وَعبد بن حميد عَن الْأَزْرَق بن قيس قَالَ: جَاءَ أَسْقُف نَجْرَان وَالْعَاقِب إِلَى رَسُول الله ﷺ فَعرض عَلَيْهِمَا الْإِسْلَام فَقَالَا: قد كُنَّا مُسلمين قبلك فَقَالَ رَسُول الله ﷺ: كذبتما منع الْإِسْلَام مِنْكُمَا ثَلَاث: قولكما اتخذ الله ولدا وسجودكما للصليب وأكلكما لحم الْخِنْزِير قَالَا: فَمن أَبُو عِيسَى فَلم يدر مَا يَقُول

İbn Sa'd ve Abd b. Humeyd'in el-Ezrak b. Kays'tan rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: Necran piskoposu ve Âkıb, Resûlullah'a -sallallâhu aleyhi ve sellem- geldiler. [Resûlullah] onlara İslâm'ı teklif etti; onlar: "Biz senden önce de Müslüman idik" dediler. Resûlullah -sallallâhu aleyhi ve sellem- buyurdu ki: "Yalan söylediniz. Üç şey sizi İslâm'dan alıkoymaktadır: Allah'ın çocuk edindiğini söylemeniz, haça secde etmeniz ve domuz eti yemeniz." Onlar: "Peki, Îsâ'nın babası kimdir?" dediler; o ne diyeceğini bilemedi.

فَأنْزل الله {إِن مثل عِيسَى عِنْد الله كَمثل آدم} إِلَى قَوْله {بالمفسدين} فَلَمَّا نزلت هَذِه الْآيَات دعاهما رَسُول الله ﷺ إِلَى الملاعنه فَقَالَا: إِنَّه ان كَانَ نَبيا فَلَا يَنْبَغِي لنا أَن نلاعنه فأبيا فَقَالَا: مَا تعرض سوى هَذَا فَقَالَ: الْإِسْلَام أَو الْجِزْيَة أَو الْحَرْب فأقروا بالجزية

Bunun üzerine Allah: {إِن مثل عِيسَى عِنْد الله كَمثل آدم} “Şüphesiz Allah katında Îsâ'nın misali, Âdem'in misali gibidir” ayetinden {بالمفسدين} “Bozguncuları [hakkıyla bilendir]” buyruğuna kadar indirdi. Bu ayetler indiğinde Resûlullah -sallallâhu aleyhi ve sellem- onları mülâaneye (karşılıklı lanetleşmeye) çağırdı. Onlar: "Eğer o peygamber ise, onunla lanetleşmemiz bize uygun düşmez" dediler ve [bunu yapmaktan] kaçındılar. Sonra: "Bunun dışında bize ne teklif ediyorsun?" dediler. O da: "İslâm, cizye veya savaş" buyurdu; onlar da cizyeyi kabul ettiler.

وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير عَن قَتَادَة {الْحق من رَبك فَلَا تكن من الممترين} يَعْنِي فَلَا تكن فِي شكّ من عِيسَى إِنَّه كَمثل آدم عبد الله وَرَسُوله وكلمته

Abd b. Humeyd ve İbn Cerîr'in Katâde'den rivayet ettiğine göre o, {الْحق من رَبك فَلَا تكن من الممترين} “Hak Rabbindendir; sakın şüphe edenlerden olma” buyruğu hakkında: "Yani Îsâ'nın Âdem gibi olduğuna, Allah'ın kulu, elçisi ve kelimesi olduğuna dair şüphe içinde olma" demektir, demiştir.

وَأخرج ابْن الْمُنْذر عَن الشّعبِيّ قَالَ: قدم وَفد نَجْرَان على رَسُول الله ﷺ فَقَالُوا: حَدثنَا عَن عِيسَى بن مَرْيَم قَالَ: رَسُول الله وكلمته أَلْقَاهَا إِلَى مَرْيَم

İbnü'l-Münzir'in eş-Şa'bî'den rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: Necran heyeti Resûlullah'a -sallallâhu aleyhi ve sellem- gelip: "Bize Meryem oğlu Îsâ'dan bahset" dediler. [Resûlullah]: "Allah'ın elçisi ve Meryem'e ilka ettiği kelimesidir" buyurdu.

قَالُوا: يَنْبَغِي لعيسى أَن يكون فَوق هَذَا

Onlar: "Îsâ'nın bundan daha üstün olması gerekir" dediler.

فَأنْزل الله {إِن مثل عِيسَى عِنْد الله كَمثل آدم} الْآيَة

Bunun üzerine Allah: {إِن مثل عِيسَى عِنْد الله كَمثل آدم} “Şüphesiz Allah katında Îsâ'nın misali, Âdem'in misali gibidir” ayetini indirdi.

قَالُوا: مَا يَنْبَغِي لعيسى أَن يكون مثل آدم

Onlar: "Îsâ'nın Âdem gibi olması uygun değildir" dediler.

فَأنْزل الله {فَمن حاجَّك فِيهِ من بعد مَا جَاءَك من الْعلم} الْآيَة

Bunun üzerine Allah şu ayeti indirdi: {فَمن حاجَّك فِيهِ من بعد مَا جَاءَك من الْعلم} “Artık sana gelen ilimden sonra, kim bu konuda seninle tartışırsa...”.

وَأخرج ابْن جرير عَن عبد الله بن الْحَرْث بن جُزْء الزبيدِيّ أَنه سمع النَّبِي ﷺ يَقُول: لَيْت بيني وَبَين أهل نَجْرَان حِجَابا فَلَا أَرَاهُم وَلَا يروني من شدَّة مَا كَانُوا يمارون النَّبِي ﷺ

İbn Cerîr'in Abdullah b. el-Hâris b. Ceze' ez-Zübeydî'den rivayet ettiğine göre o, Nebî'nin -sallallâhu aleyhi ve sellem- şöyle buyurduğunu işitmiştir: "Keşke Necran halkı ile benim aramda bir perde olsaydı da, Nebî -sallallâhu aleyhi ve sellem- ile ileri derecede münakaşa etmelerinden ötürü ben onları görmeseydim, onlar da beni görmeselerdi."