Binûn

Âl-i İmrân Suresi — 24. Sayfa

Kaynak: ed-Dürrü'l-Mensûr · Süyûtî · Arapça Orijinal Metin · AI Türkçe Çeviri

وَأخرج أَحْمد وَالْبَيْهَقِيّ بِسَنَد جيد عَن عَائِشَة قَالَت: كَانَ من دُعَاء النَّبِي ﷺ: اللَّهم كَمَا حسنت خلقي فاحسن خلقي

Ahmed ve ceyyid bir senetle Beyhakî, Âişe'den rivayet etti; [Âişe] dedi ki: Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in dualarından biri [şöyleydi]: “Allahım! Yaratılışımı güzel kıldığın gibi ahlakımı da güzelleştir.”

وَأخرج الخرائطي وَالْبَيْهَقِيّ عَن أبي مَسْعُود البدري قَالَ: كَانَ النَّبِي ﷺ يَقُول: اللَّهم حسنت خلقي فاحسن خلقي

Harâitî ve Beyhakî, Ebû Mes'ûd el-Bedrî'den rivayet etti; [Ebû Mes'ûd] dedi ki: Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle derdi: “Allahım! Yaratılışımı güzel kıldın, ahlakımı da güzelleştir.”

وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَالْبَزَّار وَأَبُو يعلى وَالْحَاكِم عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: إِنَّكُم لَا تسعون النَّاس بأموالكم فليسعهم مِنْكُم بسط الْوَجْه وَحسن الْخلق

İbn Ebî Şeybe, Bezzâr, Ebû Ya'lâ ve Hâkim, Ebû Hureyre'den rivayet etti; [Ebû Hureyre] dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Şüphesiz siz mallarınızla insanları kuşatamazsınız (yetemezsiniz); öyleyse güler yüz ve güzel ahlakınız onları kuşatsın.”

وَأخرج ابْن حبَان وَالْحَاكِم وَصَححهُ وَالْبَيْهَقِيّ عَن أبي هُرَيْرَة: أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ: كرم الْمَرْء دينه ومروءته عقله وحسبه خلقه

İbn Hibbân, sahih olduğunu belirterek Hâkim ve Beyhakî, Ebû Hureyre'den rivayet etti: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Kişinin asaleti dindir, mürüvveti aklıdır ve şerefi (hasebi) ise ahlakıdır.”

وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَأَبُو دَاوُد وَالتِّرْمِذِيّ وَالْحَاكِم وصححاه وَالْبَيْهَقِيّ عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: أكمل الْمُؤمنِينَ إِيمَانًا أحْسنهم خلقا

İbn Ebî Şeybe, Ebû Dâvûd, Tirmizî, sahih olduğunu belirten Hâkim ve Beyhakî, Ebû Hureyre'den rivayet etti; [Ebû Hureyre] dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Müminlerin iman bakımından en mükemmel olanı, ahlakı en güzel olanıdır.”

وَأخرج الْحَاكِم وَصَححهُ عَن أبي هُرَيْرَة عَن النَّبِي ﷺ قَالَ: من كَانَ هيناً قَرِيبا حرمه الله على النَّار

Hâkim sahih olduğunu belirterek Ebû Hureyre'den, [o da] Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'den rivayet etti; [Peygamber] şöyle buyurdu: “Kim yumuşak huylu ve cana yakın olursa, Allah onu ateşe haram kılar.”

وَأخرج البُخَارِيّ وَالْبَيْهَقِيّ فِي الشّعب عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: جَاءَ رجل إِلَى النَّبِي ﷺ فَقَالَ مرني وَلَا تكْثر فلعلي أعقله فَقَالَ: لَا تغْضب

Buhârî ve Şuab'da Beyhakî, Ebû Hureyre'den rivayet etti; [Ebû Hureyre] dedi ki: Bir adam Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e geldi ve: “Bana [bir şey] emret, fakat çok olmasın ki belki onu aklımda tutarım” dedi. [Peygamber] buyurdu ki: “Öfkelenme!”

فَأَعَادَ عَلَيْهِ فَقَالَ: لَا تغْضب

[Adam isteğini] tekrarladı; [Peygamber yine] buyurdu ki: “Öfkelenme!”

وَأخرج الْحَاكِم وَالْبَيْهَقِيّ عَن جَارِيَة بن قدامَة قَالَ: قلت: يَا رَسُول الله قل لي قولا يَنْفَعنِي واقلل لعَلي أعقله قَالَ: لَا تغْضب

Hâkim ve Beyhakî, Câriye b. Kudâme'den rivayet etti; [Câriye] dedi ki: “Ey Allah'ın Resûlü! Bana fayda verecek bir söz söyle ve az olsun ki belki onu aklımda tutarım” dedim. [Peygamber] buyurdu ki: “Öfkelenme!”

وَأخرج الْبَيْهَقِيّ عَن عبد الله بن عَمْرو قَالَ: سَأَلت رَسُول الله ﷺ: مَا يبعدني عَن غضب الله قَالَ: لَا تغْضب

Beyhakî, Abdullah b. Amr'dan rivayet etti; [Abdullah] dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e: “Beni Allah'ın gazabından ne uzaklaştırır?” diye sordum. “Öfkelenme!” buyurdu.

وَأخرج الطَّيَالِسِيّ وَأحمد وَالتِّرْمِذِيّ وَحسنه وَالْحَاكِم وَالْبَيْهَقِيّ عَن أبي سعيد الْخُدْرِيّ قَالَ: خَطَبنَا رَسُول الله ﷺ خطْبَة إِلَى مغيربان الشَّمْس حفظهَا من حفظهَا ونسيها من نَسِيَهَا وَأخْبر مَا هُوَ كَائِن إِلَى يَوْم الْقِيَامَة حمد الله وَأثْنى عَلَيْهِ ثمَّ قَالَ: أما بعد فَإِن الدُّنْيَا خضرَة حلوة وان الله مستخلفكم فِيهَا فناظر كَيفَ تَعْمَلُونَ

Tayâlisî, Ahmed, hasen olduğunu belirterek Tirmizî, Hâkim ve Beyhakî, Ebû Saîd el-Hudrî'den rivayet etti; [Ebû Saîd] dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem bize güneş batıncaya kadar bir hutbe irat etti; ezberleyen ezberledi, unutan unuttu. Kıyamet gününe kadar olacak şeyleri haber verdi. Allah'a hamd ve senada bulundu, sonra şöyle buyurdu: “Emmâ ba'd (bundan sonra): Şüphesiz dünya tatlı ve çekicidir; Allah sizi orada halife kılmaktadır ve nasıl amel edeceğinize bakacaktır.

أَلا فَاتَّقُوا الدُّنْيَا وَاتَّقوا النِّسَاء

Dikkat edin! Dünyadan sakının ve kadınlardan sakının!

أَلا إِن بني آدم خلقُوا على طَبَقَات شَتَّى فَمنهمْ من يُولد مُؤمنا ويحيا مُؤمنا وَيَمُوت مُؤمنا وَمِنْهُم من يُولد كَافِرًا ويحيا كَافِرًا وَيَمُوت كَافِرًا وَمِنْهُم من يُولد مُؤمنا ويحيا مُؤمنا وَيَمُوت كَافِرًا وَمِنْهُم من يُولد كَافِرًا ويحيا كَافِرًا وَيَمُوت مُؤمنا

Dikkat edin! Âdemoğulları çeşitli tabakalarda yaratılmışlardır: Onlardan kimi mümin olarak doğar, mümin olarak yaşar ve mümin olarak ölür; onlardan kimi kâfir olarak doğar, kâfir olarak yaşar ve kâfir olarak ölür; onlardan kimi mümin olarak doğar, mümin olarak yaşar ve kâfir olarak ölür; onlardan kimi de kâfir olarak doğar, kâfir olarak yaşar ve mümin olarak ölür.

أَلا إِن الْغَضَب جَمْرَة توقد فِي جَوف ابْن آدم

Dikkat edin! Öfke, Âdemoğlunun içinde tutuşan bir kordur.

ألم تروا إِلَى حمرَة عَيْنَيْهِ وانتفاخ أوداجه فَإِذا وجد أحدكُم من ذَلِك شَيْئا فليلزق بِالْأَرْضِ

Onun gözlerinin kızarmasını ve boyun damarlarının şişmesini görmediniz mi? Sizden biri bundan bir şey hissederse hemen yere yapışsın (otursun).

أَلا إِن خير الرِّجَال من كَانَ بطيء الْغَضَب سريع الْفَيْء

Dikkat edin! İnsanların en hayırlısı, geç öfkelenen ve çabuk yatışandır.

وَشر الرِّجَال من كَانَ بطيء الْفَيْء سريع الْغَضَب

İnsanların en şerlisi ise geç yatışan ve çabuk öfkelenendir.

فَإِذا كَانَ الرجل سريع الْغَضَب سريع الْفَيْء فانها بهَا وَإِذا كَانَ بطيء الْغَضَب بطيء الْفَيْء فَإِنَّهَا بهَا

Eğer kişi çabuk öfkelenip çabuk yatışıyorsa bu, buna denktir. Eğer geç öfkelenip geç yatışıyorsa bu da buna denktir.

أَلا وَإِن خير التُّجَّار من كَانَ حسن الْقَضَاء حسن الطّلب وَشر التُّجَّار من كَانَ سيء الْقَضَاء سيء الطّلب

Dikkat edin! Tüccarların en hayırlısı borcunu güzel ödeyen ve alacağını güzel isteyendir. Tüccarların en şerlisi ise borcunu kötü ödeyen ve alacağını kötü isteyendir.

فَإِذا كَانَ الرجل حسن الْقَضَاء سيء الطّلب فَإِنَّهَا بهَا وَإِذا كَانَ الرجل سيء الْقَضَاء حسن الطّلب فَإِنَّهَا بهَا

Eğer kişi borcunu güzel ödeyip alacağını kötü istiyorsa bu, buna denktir. Eğer kişi borcunu kötü ödeyip alacağını güzel istiyorsa bu da buna denktir.

أَلا لَا يمنعن رجلا مهابة النَّاس أَن يَقُول بِالْحَقِّ إِذا علمه

Dikkat edin! İnsanların heybeti (korkusu), bir kişiyi bildiği hakkı söylemekten asla alıkoymasın!

أَلا إِن لكل غادر لِوَاء بِقدر غدرته يَوْم الْقِيَامَة

Dikkat edin! Kıyamet gününde her hain için, hıyanetinin büyüklüğü ölçüsünde bir sancak vardır.

أَلا وَإِن أكبر الْغدر غدر أَمِير الْعَامَّة

Dikkat edin! Hıyanetin en büyüğü, kamu yöneticisinin (halkın emîrinin) yaptığı hıyanettir.

أَلا وَإِن أفضل الْجِهَاد من قَالَ كلمة الْحق عِنْد سُلْطَان جَائِر

Dikkat edin! Cihadın en faziletlisi, zâlim hükümdarın yanında hak sözü söyleyen kimsedir.”

فَلَمَّا كَانَ عِنْد مغرب الشَّمْس قَالَ: أَلا إِن مَا بَقِي من الدُّنْيَا فِيمَا مضى مِنْهُ كَمثل مَا بَقِي من يومكم هَذَا فِيمَا مضى

Güneş batarken şöyle buyurdu: “Dikkat edin! Dünyanın geçmişine nispetle kalan kısmı, şu gününüzün geçmişine nispetle kalan kısmı gibidir.”

وَأخرج الْحَكِيم فِي نَوَادِر الْأُصُول وَالْبَيْهَقِيّ عَن بهز بن حَكِيم عَن أَبِيه عَن جده قَالَ: قلت: يَا رَسُول الله أَخْبرنِي بِوَصِيَّة قَصِيرَة فألزمها قَالَ: لَا تغْضب يَا مُعَاوِيَة بن حيدة ان الْغَضَب ليفسد الْإِيمَان كَمَا يفْسد الصَّبْر الْعَسَل

Hakîm Nevâdirü'l-usûl'de ve Beyhakî, Behz b. Hakîm'den, o babasından, o da dedesinden rivayet etti; [dedesi] dedi ki: “Ey Allah'ın Resûlü! Bana kısa ve sıkıca sarılacağım bir vasiyette bulun” dedim. Şöyle buyurdu: “Öfkelenme ey Muâviye b. Hayde! Şüphesiz öfke, sabır otunun balı bozduğu gibi imanı bozar.”

وَأخرج الْحَكِيم عَن ابْن مَسْعُود قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: إِن الْغَضَب ميسم من نَار جَهَنَّم يَضَعهُ الله على نِيَاط أحدهم

Hakîm, İbn Mes'ûd'dan rivayet etti; [İbn Mes'ûd] dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Şüphesiz öfke, cehennem ateşinden bir dağlama demiridir; Allah onu onlardan birinin şah damarı üzerine koyar.

أَلا ترى أَنه إِذا غضب احْمَرَّتْ عَيناهُ واربَدَّ وَجهه وَانْتَفَخَتْ أوداجه

Görmez misin; kişi öfkelendiği zaman gözleri kızarır, yüzünün rengi solar ve boyun damarları şişer.”

وَأخرج الْبَيْهَقِيّ عَن الْحسن قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: إِن الْغَضَب جَمْرَة فِي قلب ابْن آدم

Beyhakî, Hasan'dan rivayet etti; [Hasan] dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Şüphesiz öfke, Âdemoğlunun kalbinde bir kordur.

ألم تروا إِلَى انتفاخ أوداجه وَحُمرَة عَيْنَيْهِ فَمن حس من ذَلِك شَيْئا فَإِن كَانَ قَائِما فليقعد وان كَانَ قَاعِدا فليضطجع

Onun boyun damarlarının şişmesini ve gözlerinin kızarmasını görmediniz mi? Kim bundan bir şey hissederse, ayaktaysa otursun; oturuyorsa uzansın.”

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَابْن أبي شيبَة وَالْبَيْهَقِيّ عَن الْحسن قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ مَا من جرعة أحب إِلَى الله من جرعة غيظ كظمها رجل أَو جرعة صَبر عِنْد مُصِيبَة

Abdürrezzâk, İbn Ebî Şeybe ve Beyhakî, Hasan'dan rivayet etti; [Hasan] dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Allah katında, bir adamın yuttuğu öfke yudumundan yahut bir musibet anında yutulan sabır yudumundan daha sevimli bir yudum yoktur.

وَمَا قَطْرَة أحب إِلَى الله من قَطْرَة دمع من خشيَة الله أَو قَطْرَة دم فِي سَبِيل الله

Allah katında, Allah korkusundan dökülen bir damla gözyaşından yahut Allah yolunda dökülen bir damla kandan daha sevimli bir damla da yoktur.”

وَأخرج عبد بن حميد عَن أبي هُرَيْرَة أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ لأبي بكر: ثَلَاث كُلهنَّ حق: مَا من أحد يظلم مظْلمَة فيغض عَنْهَا إِلَّا زَاده الله بهَا عزا وَمَا من أحد يفتح بَاب مَسْأَلَة لِيَزْدَادَ بهَا كَثْرَة إِلَّا زَاده الله بهَا قلَّة وَمَا من أحد يفتح بَاب عَطِيَّة أَو صلَة إِلَّا زَاده الله بهَا كَثْرَة

Abd b. Humeyd, Ebû Hureyre'den rivayet etti: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem Ebû Bekir'e şöyle buyurdu: “Üç şey vardır ki hepsi haktır: Bir kimse bir haksızlığa uğrar da buna göz yumarsa, Allah bunun sebebiyle onun izzetini artırır; bir kimse [malını] çoğaltmak için bir dilenme kapısı açarsa, Allah bunun sebebiyle onun fakirliğini artırır; bir kimse de bir ihsan veya sıla-i rahim kapısı açarsa, Allah bunun sebebiyle onun [malını] çoğaltır.”

وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَالْبُخَارِيّ وَمُسلم وَالتِّرْمِذِيّ عَن ابْن عَمْرو قَالَ: لم يكن رَسُول الله ﷺ فَاحِشا وَلَا متفحشاً وَكَانَ يَقُول: إِن من خياركم أحاسنكم أَخْلَاقًا

İbn Ebî Şeybe, Buhârî, Müslim ve Tirmizî, İbn Amr'dan rivayet etti; [İbn Amr] dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem çirkin söz söyleyen ve çirkinliğe yeltenen biri değildi; şöyle buyururdu: “Şüphesiz sizin en hayırlılarınız, ahlakça en güzel olanlarınızdır.”

وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَأَبُو دَاوُد وَالتِّرْمِذِيّ وَصَححهُ وَالْبَزَّار وَابْن حبَان وَالْبَيْهَقِيّ فِي الْأَسْمَاء وَالصِّفَات عَن أبي الدَّرْدَاء أَن النَّبِي ﷺ قَالَ: من أعطيَ حَظه من الرِّفْق أعطي حَظه من الْخَيْر وَمن حرم حَظه من الرِّفْق فقد حرم حَظه من الْخَيْر وَقَالَ: مَا من شَيْء أثقل فِي ميزَان الْمُؤمن يَوْم الْقِيَامَة من خلق حسن وَإِن الله يبغض الْفَاحِش الْبَذِيء وَإِن صَاحب حسن الْخلق ليبلغ بِهِ دَرَجَة صَاحب الصَّوْم وَالصَّلَاة

İbn Ebî Şeybe, Ebû Dâvûd, sahih olduğunu belirterek Tirmizî, Bezzâr, İbn Hibbân ve el-Esmâ ve's-Sıfât'ta Beyhakî, Ebû'd-Derdâ'dan rivayet etti; Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Kime rıfktan (yumuşak huyluluktan) nasibi verilmişse, hayırdan nasibi verilmiştir; kim de rıfktan nasibinden mahrum bırakılmışsa, hayırdan nasibinden mahrum bırakılmıştır.” Ve şöyle buyurdu: “Kıyamet gününde müminin mizanında güzel ahlaktan daha ağır basan hiçbir şey yoktur. Şüphesiz Allah, çirkin sözlü ve edepsiz kimseye buğzeder. Şüphesiz güzel ahlak sahibi, onun sayesinde oruç ve namaz sahibinin derecesine ulaşır.”

وَأخرج التِّرْمِذِيّ وَصَححهُ وَابْن حبَان وَالْحَاكِم وَصَححهُ وَالْبَيْهَقِيّ فِي الزّهْد عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: سُئِلَ رَسُول الله ﷺ عَن أَكثر مَا يدْخل النَّاس الْجنَّة فَقَالَ: تقوى الله وَحسن الْخلق

Tirmizî (ve bunu sahih gördü), İbn Hibbân, Hâkim (ve bunu sahih gördü) ve ez-Zühd'de Beyhakî, Ebû Hureyre'den rivayet etti; [Ebû Hureyre] dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e insanları cennete en çok girdiren şey soruldu; buyurdu ki: “Allah'a karşı takva ve güzel ahlaktır.”

وَسُئِلَ عَن أَكثر مَا يدْخل النَّاس النَّار فَقَالَ: الأجوفان: الْفَم والفرج

İnsanları cehenneme en çok girdiren şey soruldu; buyurdu ki: “İki boşluktur: Ağız ve cinsel organ.”

وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَالتِّرْمِذِيّ وَحسنه وَالْحَاكِم وَصَححهُ عَن عَائِشَة قَالَت: قَالَ رَسُول الله ﷺ: إِن من أكمل الْمُؤمنِينَ إِيمَانًا أحْسنهم خلقا وألطفهم بأَهْله

İbn Ebî Şeybe, Tirmizî (ve bunu hasen gördü) ve Hâkim (ve bunu sahih gördü), Âişe'den rivayet etti; [Âişe] dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Müminlerin iman bakımından en mükemmelleri, ahlakça en güzel olanları ve ailesine karşı en lütufkâr davrananlarıdır.”

وَأخرج أَحْمد وَأَبُو دَاوُد وَابْن حبَان وَالْحَاكِم وَصَححهُ عَن عَائِشَة: سَمِعت رَسُول الله ﷺ يَقُول: إِن الْمُؤمن ليدرك بِحسن الْخلق دَرَجَات الْقَائِم اللَّيْل الصَّائِم النَّهَار

Ahmed, Ebû Dâvûd, İbn Hibbân ve Hâkim (ve bunu sahih gördü), Âişe'den rivayet etti: “Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle buyururken işittim: 'Şüphesiz mümin, güzel ahlakı sayesinde geceyi ibadetle geçiren ve gündüzü oruç tutan kimsenin derecelerine erişir.'”

وَأخرج الطَّبَرَانِيّ فِي الْأَوْسَط وَالْحَاكِم وَصَححهُ عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: إِن الله ليبلغ العَبْد بِحسن خلقه دَرَجَة الصَّوْم وَالصَّلَاة

Taberânî el-Evsat'ta ve Hâkim (ve bunu sahih gördü), Ebû Hureyre'den rivayet etti; [Ebû Hureyre] dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Şüphesiz Allah, kulu güzel ahlakı sebebiyle oruç ve namaz derecesine ulaştırır.”

وَأخرج الطَّبَرَانِيّ والخرئطي عَن أنس: أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ: إِن العَبْد ليبلغ بِحسن خلقه عَظِيم دَرَجَات الْآخِرَة وشرفات الْمنَازل وَأَنه لضعيف الْعِبَادَة وَأَنه ليبلغ بِسوء خلقه أَسْفَل دَرَجَة فِي جَهَنَّم

Taberânî ve Harâitî, Enes'ten rivayet etti: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Şüphesiz kul, ibadeti az olsa bile güzel ahlakı sayesinde ahiretin yüce derecelerine ve yüksek konaklarına erişir; kötü ahlakı sebebiyle de cehennemin en alt derekesine iner.”

وَأخرج أَحْمد وَالطَّبَرَانِيّ والخرائطي عَن ابْن عَمْرو: سَمِعت رَسُول الله ﷺ يَقُول: أَن الْمُسلم المسدد ليدرك دَرَجَة الصوّام القوّام بآيَات الله بِحسن خلقه وكرم ضريبته

Ahmed, Taberânî ve Harâitî, İbn Amr'dan rivayet etti: “Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle buyururken işittim: 'Şüphesiz istikamet sahibi Müslüman, güzel ahlakı ve asil tabiatı sayesinde Allah'ın ayetleriyle çokça oruç tutan ve çokça namaz kılan kimsenin derecesine erişir.'”

وَأخرج ابْن أبي الدُّنْيَا فِي الصمت عَن صَفْوَان بن سليم قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: أَلا أخْبركُم بأيسر الْعِبَادَة وأهونها على الْبدن الصمت وَحسن الْخلق

İbn Ebî'd-Dünyâ es-Samt'ta Safvân b. Süleym'den rivayet etti; [Safvân] dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Size ibadetin en kolayını ve bedene en hafif gelenini haber vereyim mi? [O,] susmak ve güzel ahlaktır.”

وَأخرج مُحَمَّد بن نصر الْمروزِي فِي كتاب الصَّلَاة عَن الْعَلَاء بن الشخير أَن رجلا

Muhammed b. Nasr el-Mervezî Kitâbü's-Salât'ta el-Alâ b. eş-Şıhhîr'den rivayet etti ki: Bir adam

أَتَى النَّبِي ﷺ من قبل وَجهه فَقَالَ: يَا رَسُول الله أَي الْعَمَل أفضل قَالَ: حسن الْخلق

Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in ön tarafından geldi ve: “Ey Allah'ın Resûlü! Hangi amel daha faziletlidir?” dedi. “Güzel ahlaktır” buyurdu.

ثمَّ أَتَاهُ عَن يَمِينه فَقَالَ: أَي الْعَمَل أفضل قَالَ: حسن الْخلق ثمَّ أَتَاهُ عَن شِمَاله فَقَالَ: أَي الْعَمَل أفضل قَالَ: حسن الْخلق ثمَّ أَتَاهُ من بعده - يَعْنِي من خَلفه - فَقَالَ: يَا رَسُول الله أَي الْعَمَل أفضل فَالْتَفت إِلَيْهِ رَسُول اله ﷺ فَقَالَ: مَالك لَا تفقه حسن الْخلق أفضل

Sonra sağ tarafından geldi ve: “Hangi amel daha faziletlidir?” dedi. “Güzel ahlaktır” buyurdu. Sonra sol tarafından geldi ve: “Hangi amel daha faziletlidir?” dedi. “Güzel ahlaktır” buyurdu. Sonra ardından -yani arkasından- geldi ve: “Ey Allah'ın Resûlü! Hangi amel daha faziletlidir?” dedi. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem ona dönerek şöyle buyurdu: “Sana ne oluyor da anlamıyorsun? En faziletlisi güzel ahlaktır;

لَا تغْضب إِن اسْتَطَعْت

gücün yeterse öfkelenme!”

وَأخرج أَبُو دَاوُد وَالتِّرْمِذِيّ وَحسنه وَابْن ماجة عَن أبي أُمامة قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: أَنا زعيم بِبَيْت فِي ربض الْجنَّة لمن ترك المراء وَإِن كَانَ محقاً وببيت فِي وسط الْجنَّة لمن ترك الْكَذِب وَإِن كَانَ مازحاً وببيت فِي أَعلَى الْجنَّة لمن حسن خلقه

Ebû Dâvûd, hasen olduğunu belirterek Tirmizî ve İbn Mâce, Ebû Ümâme'den rivayet etti; [Ebû Ümâme] dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Ben, haklı olduğu halde tartışmayı (münakaşayı) terk eden kimseye cennetin çevresinde (kenarında) bir köşke kefilim; şaka ile de olsa yalanı terk eden kimseye cennetin ortasında bir köşke kefilim; ahlakı güzel olan kimseye de cennetin en yüksek yerinde bir köşke kefilim.”

وَأخرج التِّرْمِذِيّ وَحسنه والخرائطي فِي مَكَارِم الْأَخْلَاق عَن جَابر أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ: إِن من أحبكم إِلَيّ وأقربكم مني مَجْلِسا يَوْم الْقِيَامَة أحسنكم أَخْلَاقًا

Tirmizî (ve bunu hasen gördü) ve Mekârimü'l-Ahlâk'ta Harâitî, Câbir'den rivayet etti ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Şüphesiz bana en sevimli olanınız ve kıyamet gününde meclis bakımından bana en yakın bulunanınız, ahlakça en güzel olanlarınızdır.”

وَأخرج الطَّبَرَانِيّ عَن عمار بن يَاسر قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: حسن الْخلق خلق الله الْأَعْظَم

Taberânî, Ammâr b. Yâsir'den rivayet etti; [Ammâr] dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Güzel ahlak, Allah'ın en büyük ahlakıdır.”

وَأخرج الطَّبَرَانِيّ عَن أبي هُرَيْرَة أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ: أوحى الله إِلَى إِبْرَاهِيم ﵇: يَا خليلي حسن خلقك وَلَو مَعَ الْكفَّار تدخل مَعَ الْأَبْرَار فَإِن كلمتي سبقت لمن حسن خلقه أَن أظلهُ تَحت عَرْشِي وَأَن أسقيه من حَظِيرَة قدسي وَأَن أدنيه من جواري

Taberânî, Ebû Hüreyre'den rivayet etti ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Allah, İbrâhim aleyhisselâm'a şöyle vahyetti: 'Ey dostum! Kâfirlere karşı bile olsa ahlakını güzelleştir ki iyilerle (ebrâr) birlikte [cennete] giresin. Zira ahlakını güzelleştiren kimseyi Arş'ımın altında gölgelendireceğime, kutsal mekânımdan (hazîretü'l-kuds) ona içireceğime ve onu civarıma yaklaştıracağıma dair hükmüm önceden takdir edilmiştir.'”

وَأخرج أَحْمد وَابْن حبَان عَن ابْن عَمْرو أَنه سمع رَسُول الله ﷺ يَقُول: أَلا أخْبركُم بأحبكم إِلَيّ وأقربكم مني مَجْلِسا يَوْم الْقِيَامَة قَالُوا: نعم يَا رَسُول الله قَالَ: أحسنكم خلقا

Ahmed ve İbn Hibbân, İbn Amr'dan rivayet etti ki o, Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle buyururken işitmiştir: “Kıyamet gününde bana en sevimliniz ve meclisçe bana en yakınınız olan kimseyi size haber vereyim mi?” “Evet, ey Allah'ın Resûlü!” dediler. [Bunun üzerine:] “Ahlakı en güzel olanınızdır” buyurdu.

وَأخرج ابْن أبي الدُّنْيَا وأبويعلى وَالطَّبَرَانِيّ بِسَنَد جيد عَن أنس قَالَ: لَقِي رَسُول الله ﷺ أَبَا ذَر فَقَالَ: يَا أَبَا ذَر أَلا أدلُّك على خَصْلَتَيْنِ هما أخف على الظّهْر وأثقل فِي الْمِيزَان من غَيرهمَا قَالَ: بلَى يَا رَسُول الله قَالَ: عَلَيْك بِحسن الخُلق وَطول الصمت فوالذي نَفسِي بِيَدِهِ مَا عمل الْخَلَائق بِمِثْلِهَا

İbn Ebî'd-Dünyâ, Ebû Ya'lâ ve Taberânî ceyyid bir senetle Enes'ten rivayet etti; [Enes] dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem, Ebû Zer ile karşılaştı ve şöyle buyurdu: “Ey Ebû Zer! Sırt için diğerlerinden daha hafif, mizanda ise diğerlerinden daha ağır olan iki hasleti sana göstereyim mi?” [Ebû Zer:] “Evet, ey Allah'ın Resûlü!” dedi. “Güzel ahlaka ve uzun süre susmaya sarıl; nefsim elinde olan [Allah]'a yemin olsun ki mahlûkat benzeri [bir ameli] işlememiştir” buyurdu.

وَأخرج أَبُو الشَّيْخ بن حَيَّان فِي الثَّوَاب بِسَنَد رَوَاهُ عَن أبي ذَر قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: يَا أَبَا ذَر أَلا أدلك على أفضل الْعِبَادَة وأخفها على الْبدن وأثقلها فِي الْمِيزَان وأهونها على اللِّسَان قلت: بلَى فدَاك أبي وَأمي قَالَ: عَلَيْك بطول الصمت وَحسن الْخلق فَإنَّك لست بعامل بِمِثْلِهَا

Ebü'ş-Şeyh b. Hayyân es-Sevâb'da rivayet ettiği bir senetle Ebû Zer'den nakletti; [Ebû Zer] dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Ey Ebû Zer! İbadetin en faziletlisini, bedene en hafif, mizanda en ağır ve dile en kolay olanını sana göstereyim mi?” “Evet, anam babam sana feda olsun!” dedim. [Resûlullah:] “Uzun süre susmaya ve güzel ahlaka sarıl; zira sen bunlar gibisiyle amel edemezsin” buyurdu.

وَأخرج أَبُو الشَّيْخ عَن أبي الدَّرْدَاء قَالَ: قَالَ النَّبِي ﷺ: يَا أَبَا الدَّرْدَاء أَلا أنبئك بأمرين خفيفةٍ مؤنتُهما عَظِيم أجرُهما لم تلق الله ﷿ بمثلهما طول الصمت وَحسن الْخلق

Ebü'ş-Şeyh, Ebü'd-Derdâ'dan rivayet etti; [Ebü'd-Derdâ] dedi ki: Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Ey Ebü'd-Derdâ! Külfeti hafif, ecri büyük olan ve benzerleriyle Azîz ve Celîl olan Allah'ın huzuruna varamayacağın iki hususu sana haber vereyim mi? [Onlar,] uzun süre susmak ve güzel ahlaktır.”

وَأخرج الْبَزَّار وَابْن حبَان عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: أَلا أخْبركُم بخياركم قَالُوا: بلَى يَا رَسُول الله قَالَ: اطولكم اعماراً وَأَحْسَنُكُمْ اخلاقاً

Bezzâr ve İbn Hibbân, Ebû Hüreyre'den rivayet etti; [Ebû Hüreyre] dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: “En hayırlılarınızı size haber vereyim mi?” buyurdu. “Evet, ey Allah'ın Resûlü!” dediler. “Ömrü en uzun ve ahlakı en güzel olanınızdır” buyurdu.

وَأخرج الطَّبَرَانِيّ وَابْن حبَان عَن اسامة بن شريك قَالَ: قَالُوا: يَا رَسُول الله مَا خير مَا أُعطي الْإِنْسَان قَالَ: خلق حسن

Taberânî ve İbn Hibbân, Üsâme b. Şerîk'ten rivayet etti; [Üsâme] dedi ki: “Ey Allah'ın Resûlü! İnsana verilen şeylerin en hayırlısı nedir?” dediler. “Güzel ahlaktır” buyurdu.

وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَأحمد وَالطَّبَرَانِيّ بِسَنَد جيد عَن جَابر بن سَمُرَة قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: إِن الْفُحْش والتفحش ليسَا من الْإِسْلَام فِي شَيْء وَإِن أحسن النَّاس إسلاماً أحْسنهم خلقا

İbn Ebî Şeybe, Ahmed ve ceyyid bir senetle Taberânî, Câbir b. Semüre'den rivayet etti; [Câbir] dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Çirkin söz ve çirkin davranışta bulunmak İslam'dan hiçbir şeye uymaz. İnsanların İslam bakımından en güzeli ise ahlakça en güzel olanlarıdır.”

وَأخرج ابْن حبَان وَالْحَاكِم وَصَححهُ والخرائطي فِي مَكَارِم الْأَخْلَاق عَن ابْن عَمْرو أَن معَاذ بن جبل أَرَادَ سفرا فَقَالَ: يَا نَبِي الله أوصني قَالَ: اعبد الله وَلَا تشرك بِهِ شَيْئا قَالَ: يَا نَبِي الله زِدْنِي قَالَ: إِذا أَسَأْت فَأحْسن

İbn Hibbân, (ve sahih olduğunu belirterek) Hâkim ve Mekârimü'l-Ahlâk'ta Harâitî, İbn Amr'dan rivayet etti ki: Muâz b. Cebel bir yolculuğa çıkmak istedi ve: “Ey Allah'ın Peygamberi! Bana tavsiyede bulun” dedi. [Resûlullah:] “Allah'a kulluk et ve O'na hiçbir şeyi ortak koşma” buyurdu. [Muâz:] “Ey Allah'ın Peygamberi! Bana artır (daha fazlasını söyle)” dedi. “Bir kötülük yaptığında hemen peşinden bir iyilik yap” buyurdu.

قَالَ: يَا نَبِي الله زِدْنِي قَالَ: اسْتَقِم ولتحسن خلقك

[Muâz:] “Ey Allah'ın Peygamberi! Bana artır” dedi. “Dosdoğru ol ve ahlakını güzelleştir” buyurdu.

وَأخرج أَحْمد وَالتِّرْمِذِيّ وَالْحَاكِم وصححاه والخرائطي عَن أبي ذَر قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: اتقِ الله حَيْثُمَا كنت وأتبعِ السَّيئَة الْحَسَنَة تمحُها وخالقِ النَّاس بِخلق حسن

Ahmed, (ve sahih olduğunu belirterek) Tirmizî, Hâkim ve Harâitî, Ebû Zer'den rivayet etti; [Ebû Zer] dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Nerede olursan ol Allah'tan kork; kötülüğün peşinden hemen bir iyilik yap ki onu silsin ve insanlara güzel ahlak ile muamele et.”

وَأخرج الطَّبَرَانِيّ فِي الْأَوْسَط عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: إِن هَذِه الْأَخْلَاق من الله فَمن أَرَادَ بِهِ خيرا منحه خلقا حسنا وَمن أَرَادَ بِهِ سوءا منحه خلقا سَيِّئًا

Taberânî el-Evsat'ta Ebû Hüreyre'den rivayet etti; [Ebû Hüreyre] dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Şüphesiz bu ahlaklar Allah'tandır. O, bir kimse hakkında hayır dilerse ona güzel bir ahlak bahşeder; kim hakkında da kötülük dilerse ona kötü bir ahlak bahşeder.”

وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَأحمد وَابْن حبَان وَالطَّبَرَانِيّ عَن أبي ثَعْلَبَة الْخُشَنِي قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: إِن أحبكم إليَّ وأقربكم مني فِي الْآخِرَة أحاسنكم أَخْلَاقًا وَإِن أبغضكم إِلَيّ وأبعدكم مني فِي الْآخِرَة أسوأكم أَخْلَاقًا الثرثارون المتشدقون المتفيقهون

İbn Ebî Şeybe, Ahmed, İbn Hibbân ve Taberânî, Ebû Sa'lebe el-Huşenî'den rivayet etti; [Ebû Sa'lebe] dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Ahirette bana en sevimliniz ve meclisçe bana en yakınınız, ahlakça en güzel olanlarınızdır. Ahirette bana en sevimsiziniz ve benden en uzağınız ise ahlakça en kötü olanlarınız; [yani] boşboğazlık edenler (sersârûn), böbürlenerek ağız bükenler (müteşeddıkûn) ve bilgiçlik taslayanlardır (mütefeyyihûn).”

وَأخرج الْبَزَّار وَالطَّبَرَانِيّ والخرائطي عَن أنس قَالَ: قَالَت أم حَبِيبَة: يَا رَسُول الله الْمَرْأَة يكون لَهَا زوجان ثمَّ تَمُوت فَتدخل الْجنَّة هِيَ وزوجاها لأيهما تكون للأوّل أَو للْآخر قَالَ: تخير فتختار أحسنهما خلقا كَانَ مَعهَا فِي الدُّنْيَا يكون زَوجهَا فِي الْجنَّة يَا أم حَبِيبَة ذهب حسن الْخلق بِخَير الدُّنْيَا وَالْآخِرَة

Bezzâr, Taberânî ve Harâitî, Enes'ten rivayet etti; [Enes] dedi ki: Ümmü Habîbe şöyle dedi: “Ey Allah'ın Resûlü! Bir kadının [dünyada peş peşe] iki kocası olsa, sonra ölse, kendisi ve iki kocası da cennete girse; o [kadın] hangisinin olur, ilkinin mi yoksa sonuncusunun mu?” [Resûlullah:] “Muhayyer bırakılır ve dünyada iken kendisiyle birlikte olanların ahlakça en güzelini seçer; cennette onun eşi olur. Ey Ümmü Habîbe! Güzel ahlak dünya ve ahiret hayrını alıp götürmüştür (bütün hayırları toplamıştır)” buyurdu.

وَأخرج الطَّبَرَانِيّ فِي الصَّغِير عَن عَائِشَة عَن النَّبِي ﷺ قَالَ: مَا من شَيْء إِلَّا لَهُ تَوْبَة إِلَّا صَاحب سوء الْخلق فَإِنَّهُ لَا يَتُوب من ذَنْب إِلَّا عَاد فِي شَرّ مِنْهُ

Taberânî es-Sağîr'de Âişe vasıtasıyla Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'den rivayet etti ki şöyle buyurmuştur: “Kötü ahlak sahibi müstesna, her şeyin bir tövbesi vardır. Zira o, bir günahtan tövbe etse mutlaka ondan daha kötüsüne döner.”

وَأخرج أَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ عَن أبي هُرَيْرَة أَن رَسُول الله ﷺ كَانَ يَدْعُو: اللهمَّ إِنِّي أعوذ بك من الشقاق والنفاق وَسُوء الْأَخْلَاق

Ebû Dâvûd ve Nesâî, Ebû Hüreyre'den rivayet etti ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle dua ederdi: “Allahım! Bölünmekten (şikaktan), iki yüzlülükten (nifaktan) ve kötü ahlaktan sana sığınırım.”

وَأخرج الخرائطي عَن جرير بن عبد الله قَالَ: قَالَ لي رَسُول الله ﷺ: إِنَّك امْرُؤ قد حسن الله خلقك فَحسن خلقك

Harâitî, Cerîr b. Abdillâh'tan rivayet etti; [Cerîr] dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem bana: “Şüphesiz sen öyle bir adamsın ki Allah senin yaratılışını (halkını) güzel kılmıştır; o halde ahlakını (hulkunu) da güzelleştir” buyurdu.

وَأخرج الخرائطي عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: خياركم أحاسنكم أَخْلَاقًا

Harâitî, İbn Abbâs'tan rivayet etti; [İbn Abbâs] dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Sizin en hayırlılarınız, ahlakça en güzel olanlarınızdır.”

وَأخرج الخرائطي عَن عَائِشَة قَالَت: قَالَ رَسُول اله ﷺ: لَو كَانَ حسن الْخلق رجلا يمشي فِي النَّاس لَكَانَ رجلا صَالحا

Harâitî, Âişe'den rivayet etti; [Âişe] dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Şayet güzel ahlak insanlar arasında yürüyen bir adam olsaydı, elbette salih bir adam olurdu.”

وَأخرج الخرائطي عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: ثَلَاث من لم تكن فِيهِ أَو وَاحِدَة مِنْهُنَّ فَلَا يعتدن بِشَيْء من عمله

Harâitî, İbn Abbâs'tan rivayet etti; [İbn Abbâs] dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Üç şey vardır ki bunlar veya bunlardan biri kendisinde bulunmayan kimse amelinden hiçbir şeyi [önemli] saymasın:

تقوى تحجزه عَن معاصي الله ﷿ أَو حلم يكف بِهِ السَّفِيه أَو خلق يعِيش بِهِ فِي النَّاس

Kendisini Azîz ve Celîl olan Allah'ın günahlarından alıkoyan bir takva, beyinsizi (sefîhi) onunla durduracağı bir hilim veya insanlar arasında kendisiyle yaşayacağı bir ahlak.”

وَأخرج الخرائطي عَن عَائِشَة قَالَت: قَالَ رَسُول الله ﷺ: الْيمن حسن الْخلق

Harâitî, Âişe'den rivayet etti; [Âişe] dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Uğur (bereket), güzel ahlaktır.”

وَأخرج الخرائطي عَن إِسْمَاعِيل بن مُحَمَّد بن سعد بن أبي وَقاص عَن أَبِيه عَن جده قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: من سَعَادَة ابْن آدم حسن الْخلق

Harâitî, İsmâil b. Muhammed b. Sa'd b. Ebî Vakkâs'tan, o babasından, o da dedesinden rivayet etti; [dedesi] dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Âdemoğlunun mutluluğundan [biri de] güzel ahlaktır.”

وَأخرج الْقُضَاعِي فِي مُسْند الشهَاب عَن الْحسن بن عَليّ بن أبي طَالب ﵄ قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: إِن أحسن الْحسن الْخلق الْحسن

Kudâî Müsnedü'ş-Şihâb'da Hasan b. Ali b. Ebî Tâlib radıyallâhu anhümâ'dan rivayet etti; [Hasan] dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Şüphesiz güzelliğin en güzeli, güzel ahlaktır.”

وَأخرج الخرائطي عَن الفضيل بن عِيَاض قَالَ: إِذا خالطت النَّاس فخالط الْحسن الْخلق فَإِنَّهُ لَا يَدْعُو إِلَّا إِلَى خير

Harâitî, Fudayl b. İyâz'dan rivayet etti; [Fudayl] dedi ki: “İnsanlarla bir arada bulunduğunda güzel ahlaklı kimseyle bir arada bulun; zira o ancak hayra çağırır.”

وَأخرج أَحْمد عَن عَائِشَة أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ لَهَا: إِنَّه من أعطي حَظه من الرِّفْق فقد أعطي حَظه من خير الدُّنْيَا وَالْآخِرَة وَمن حرم حَظه من الرِّفْق فقد حرم حَظه من الدُّنْيَا وَالْآخِرَة وصلَة الرَّحِم وَحسن الْخلق وَحسن الْجوَار يعمرَانِ الديار وَيَزِيدَانِ فِي الاعمار

Ahmed, Âişe'den rivayet etti ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem ona şöyle buyurdu: “Kime rıfktan (yumuşak huyluluktan) nasibi verilmişse, ona dünya ve ahiret hayrından nasibi verilmiştir. Kim de rıfktan nasibinden mahrum bırakılmışsa, o da dünyadan ve ahiretten nasibinden mahrum bırakılmıştır. Akrabalık bağlarını gözetmek (sıla-i rahim), güzel ahlak ve iyi komşuluk beldeleri mamur kılar ve ömürleri artırır.”

وَأخرج الْبَيْهَقِيّ فِي الْأَسْمَاء وَالصِّفَات عَن عَائِشَة قَالَت: قَالَ النَّبِي ﷺ: الرِّفْق يمن والخرق شُؤْم وَإِذا أَرَادَ الله بِأَهْل بَيت خيرا أَدخل عَلَيْهِم بَاب الرِّفْق

Beyhakî el-Esmâ ve's-Sıfât'ta Âişe'den rivayet etti; [Âişe] dedi ki: Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Rıfk (yumuşak huyluluk) berekettir, kabalık/sertlik ise uğursuzluktur. Allah bir ev halkına hayır murat ettiğinde onlara rıfk kapısını açar.

إِن الرِّفْق لم يكن فِي شَيْء قطّ إِلَّا زانه وَإِن الْخرق لم يكن فِي شَيْء قطّ إِلَّا شَأْنه وَإِن

Şüphesiz rıfk herhangi bir şeyde bulunmuşsa mutlaka onu süslemiştir; kabalık/sertlik de herhangi bir şeyde bulunmuşsa mutlaka onu çirkinleştirmiştir. Şüphesiz

الْحيَاء من الْإِيمَان وَإِن الْإِيمَان فِي الْجنَّة

hayâ imandandır ve şüphesiz iman cennettedir.

وَلَو كَانَ الْحيَاء رجلا كَانَ رجلا صَالحا وَإِن الْفُحْش من الْفُجُور وَإِن الْفُجُور فِي النَّار وَلَو كَانَ الْفُحْش رجلا يمشي فِي النَّاس لَكَانَ رجلا سوءا

Şayet hayâ bir adam olsaydı, salih bir adam olurdu. Şüphesiz çirkin söz ve davranış (fuhş) fücurdandır ve fücur cehennemdedir. Şayet çirkinlik insanlar arasında yürüyen bir adam olsaydı, kötü bir adam olurdu.”

وَأخرج أَحْمد فِي الزّهْد عَن أم الدَّرْدَاء قَالَت: بَات أَبُو الدَّرْدَاء لَيْلَة يُصَلِّي فَجعل يبكي وَيَقُول: اللهمَّ أَحْسَنت خلقي فاحسن خلقي

Ahmed ez-Zühd'de Ümmü'd-Derdâ'dan rivayet etti; [Ümmü'd-Derdâ] dedi ki: Ebü'd-Derdâ bir gece namaz kılarak geceledi; ağlayarak şöyle diyordu: “Allahım! Yaratılışımı güzel kıldın, ahlakımı da güzelleştir!”

حَتَّى إِذا أصبح فَقلت: يَا أَبَا الدَّرْدَاء أما كَانَ دعاؤك مُنْذُ اليلة إِلَّا فِي حسن الْخلق فَقَالَ: يَا أم الدَّرْدَاء إِن العَبْد الْمُسلم يحسن خلقه حَتَّى يدْخلهُ حسن خلقه الْجنَّة ويسوء خلقه حَتَّى يدْخلهُ سوء خلقه النَّار

Nihayet sabah olunca: “Ey Ebü'd-Derdâ! Bu geceden beri duan sadece güzel ahlak hakkında mıydı?” dedim. Dedi ki: “Ey Ümmü'd-Derdâ! Şüphesiz Müslüman kul ahlakını güzelleştirir, nihayet güzel ahlakı onu cennete girdirir; ahlakını kötüleştirir, nihayet kötü ahlakı onu cehenneme girdirir.”

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: أكمل النَّاس إِيمَانًا أحْسنهم خلقا وَأفضل الْمُؤمنِينَ إِيمَانًا أحْسنهم خلقا وخياركم خياركم لنسائهم

İbn Ebî Şeybe, Ebû Hüreyre'den rivayet etti; [Ebû Hüreyre] dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “İnsanların iman bakımından en kâmili, ahlakı en güzel olanlarıdır. Müminlerin iman bakımından en faziletlisi de ahlakı en güzel olanlarıdır. Sizin en hayırlılarınız ise kadınlarına karşı en hayırlı olanlarınızdır.”

وَأخرج تَمام فِي فَوَائده وَابْن عَسَاكِر عَن ابْن عمر عَن النَّبِي ﷺ قَالَ: خِيَار أمتِي خَمْسمِائَة والابدال أَرْبَعُونَ فَلَا الْخَمْسمِائَةِ ينقصُونَ وَلَا الْأَرْبَعُونَ ينقصُونَ وَكلما مَاتَ بدل أَدخل الله ﷿ من الْخَمْسمِائَةِ مَكَانَهُ وادخل فِي الْأَرْبَعين مكانهم فَلَا الْخَمْسمِائَةِ ينقصُونَ وَلَا الْأَرْبَعُونَ ينقصُونَ فَقَالُوا: يَا رَسُول الله دلنا على أَعمال هَؤُلَاءِ فَقَالَ: هَؤُلَاءِ يعفون عَمَّن ظلمهم ويحسنون إِلَى من أَسَاءَ إِلَيْهِم ويواسون مِمَّا آتَاهُم الله

Temmâm Fevâid'inde ve İbn Asâkir, İbn Ömer vasıtasıyla Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'den rivayet etti ki şöyle buyurmuştur: “Ümmetimin seçkinleri beş yüz, ebdâlleri ise kırk kişidir. Ne o beş yüz kişi eksilir ne de o kırk kişi eksilir. Bir ebdâl vefat ettikçe Azîz ve Celîl olan Allah beş yüz kişinin içinden onun yerine birini koyar ve kırk kişinin yerine [bir diğerini] dahil eder; böylece ne o beş yüz kişi eksilir ne de o kırk kişi eksilir.” “Ey Allah'ın Resûlü! Bunların amellerini bize göster” dediler. Buyurdu ki: “Onlar kendilerine haksızlık edeni affederler, kendilerine kötülük edene iyilik yaparlar ve Allah'ın kendilerine verdiklerinden [başkalarına da] pay ayırıp teselli ederler (yardımlaşırlar).”

قَالَ: وتصديق ذَلِك فِي كتاب الله {والكاظمين الغيظ وَالْعَافِينَ عَن النَّاس وَالله يحب الْمُحْسِنِينَ}

[Resûlullah] buyurdu ki: “Bunun Allah'ın Kitabı'ndaki doğrulaması şudur: {والكاظمين الغيظ وَالْعَافِينَ عَن النَّاس وَالله يحب الْمُحْسِنِينَ} “[Onlar] öfkelerini yutanlar ve insanları affedenlerdir. Allah iyilik edenleri sever.””

وَأخرج ابْن لال والديلمي عَن أنس قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: رَأَيْت لَيْلَة أسرِي بِي قصوراً مستوية على الْجنَّة فَقلت: يَا جِبْرِيل لمن هَذَا فَقَالَ {والكاظمين الغيظ وَالْعَافِينَ عَن النَّاس وَالله يحب الْمُحْسِنِينَ}

İbn Lâl ve Deylemî, Enes'ten rivayet etti; [Enes] dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “İsra gecesinde cennete bakan görkemli köşkler gördüm ve: 'Ey Cibrîl! Bu kime aittir?' dedim. [Cibrîl:] '{والكاظمين الغيظ وَالْعَافِينَ عَن النَّاس وَالله يحب الْمُحْسِنِينَ} “[Onlar] öfkelerini yutanlar ve insanları affedenlerdir. Allah iyilik edenleri sever” [ayetinde vasfedilenler içindir]' dedi.”

الْآيَتَانِ ١٣٥ - ١٣٦

135-136. Ayetler

أخرج ابْن جرير عَن الْحسن أَنه قَرَأَ (الَّذين يُنْفقُونَ فِي السَّرَّاء وَالضَّرَّاء

İbn Cerîr, Hasan['ın] (الَّذين يُنْفقُونَ فِي السَّرَّاء وَالضَّرَّاء

) (آل عمرَان الْآيَة ١٣٤) الْآيَة

) (Âl-i İmrân 134. ayet) ayetini okuduğunu,

ثمَّ قَرَأَ {وَالَّذين إِذا فعلوا فَاحِشَة} الْآيَة فَقَالَ: إِن هذَيْن النعتين لنعت رجل وَاحِد

sonra da {وَالَّذين إِذا فعلوا فَاحِشَة} “Ve onlar çirkin bir iş yaptıkları... zaman” ayetini okuyup şöyle dediğini rivayet etti: “Bu iki vasıf kesinlikle tek bir adamın vasfıdır.”

وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَعبد بن حميد وَابْن جرير عَن مُجَاهِد فِي الْآيَة قَالَ: هَذَانِ ذنبان

Saîd b. Mansûr, Abd b. Humeyd ve İbn Cerîr, ayet hakkında Mücâhid'den rivayet etti; [Mücâhid] dedi ki: “Bunlar iki günahtır:

فعلوا فَاحِشَة ذَنْب وظلموا أنفسهم ذَنْب

Çirkin bir iş yapmaları bir günah, nefislerine zulmetmeleri de bir günahtır.”

وَأخرج ابْن جرير وَابْن الْمُنْذر عَن جَابر بن زيد فِي قَوْله {وَالَّذين إِذا فعلوا فَاحِشَة} قَالَ: زنا الْقَوْم وَرب الْكَعْبَة

İbn Cerîr ve İbnü'l-Münzir, {وَالَّذين إِذا فعلوا فَاحِشَة} “Ve onlar çirkin bir iş yaptıkları... zaman” buyruğu hakkında Câbir b. Zeyd'den rivayet etti; [Câbir] dedi ki: “Kâbe'nin Rabbine yemin olsun ki [burada kastedilen] o topluluğun zina etmesidir.”

وَأخرج ابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم عَن السّديّ فِي قَوْله {فعلوا فَاحِشَة} قَالَ: الزِّنَا

İbn Cerîr ve İbn Ebî Hâtim, {فعلوا فَاحِشَة} “Çirkin bir iş yaptıkları... zaman” buyruğu hakkında Süddî'den rivayet etti; [Süddî]: “[O,] zinadır” dedi.

وَأخرج ابْن الْمُنْذر عَن ابْن مَسْعُود أَنه ذكر عِنْده بَنو إِسْرَائِيل وَمَا فَضلهمْ الله بِهِ فَقَالَ: كَانَ بَنو إِسْرَائِيل إِذا أذْنب أحدهم ذَنبا أصبح وَقد كتبت كَفَّارَته على أُسْكُفَّة بَابه وَجعلت كَفَّارَة ذنوبكم قولا تقولونه تستغفرون الله فَيغْفر لكم

İbnü'l-Münzir, İbn Mes'ûd'dan rivayet etti ki: Yanında İsrâiloğulları ve Allah'ın onlara verdiği üstünlükler anılınca şöyle dedi: “İsrâiloğulları'ndan biri bir günah işlediğinde, sabahleyin onun kefareti kapısının eşiğine yazılmış olurdu. Sizin günahlarınızın kefareti ise söyleyeceğiniz bir söz kılındı; Allah'tan bağışlanma dilersiniz, O da sizi bağışlar.

وَالَّذِي نَفسِي بِيَدِهِ لقد أَعْطَانَا الله آيَة لهي أحب إليَّ من الدُّنْيَا وَمَا فِيهَا {وَالَّذين إِذا فعلوا فَاحِشَة} الْآيَة

Nefsim elinde olan [Allah]'a yemin olsun ki, Allah bize dünyadan ve içindekilerden benim için daha sevimli olan bir ayet vermiştir: {وَالَّذين إِذا فعلوا فَاحِشَة} “Ve onlar çirkin bir iş yaptıkları... zaman” ayeti.”

وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَابْن أبي شيبَة وَعبد بن حميد وَالطَّبَرَانِيّ وَابْن أبي الدُّنْيَا وَابْن الْمُنْذر وَالْبَيْهَقِيّ عَن ابْن مَسْعُود قَالَ: إِن فِي كتاب الله لآيتين مَا أذْنب عبد ذَنبا فَقَرَأَهُمَا فَاسْتَغْفر الله إِلَّا غفر لَهُ {وَالَّذين إِذا فعلوا فَاحِشَة} الْآيَة

Saîd b. Mansûr, İbn Ebî Şeybe, Abd b. Humeyd, Taberânî, İbn Ebî'd-Dünyâ, İbnü'l-Münzir ve Beyhakî, İbn Mes'ûd'dan rivayet etti; [İbn Mes'ûd] dedi ki: “Şüphesiz Allah'ın Kitabı'nda iki ayet vardır ki bir kul bir günah işleyip de bu ikisini okuyarak Allah'tan bağışlanma dilediğinde Allah onu mutlaka bağışlar: {وَالَّذين إِذا فعلوا فَاحِشَة} “Ve onlar çirkin bir iş yaptıkları... zaman” ayeti,

وَقَوله (وَمن يعْمل سوءا أَو يظلم نَفسه

ve O'nun: “(Kim bir kötülük yapar yahut nefsine zulmederse

) (النِّسَاء الْآيَة ١١٠) الْآيَة

) (Nisâ 110. ayet) buyruğu.”

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَعبد بن حميد وَابْن جرير عَن ثَابت الْبنانِيّ قَالَ: بَلغنِي أَن إِبْلِيس حِين نزلت هَذِه الْآيَة بَكَى {وَالَّذين إِذا فعلوا فَاحِشَة} الْآيَة

Abdürrezzâk, Abd b. Humeyd ve İbn Cerîr, Sâbit el-Bünânî'den rivayet etti; [Sâbit] dedi ki: “Bana ulaştığına göre İblis, {وَالَّذين إِذا فعلوا فَاحِشَة} “Ve onlar çirkin bir iş yaptıkları... zaman” ayeti indiğinde ağlamıştır.”