Binûn

Âl-i İmrân Suresi — 31. Sayfa

Kaynak: ed-Dürrü'l-Mensûr · Süyûtî · Arapça Orijinal Metin · AI Türkçe Çeviri

قَالَ: فَانْطَلق فأرناه

[Peygamber]: “Git [ve] onu bize göster” buyurdu.

فَخرج حَتَّى وقف على حَمْزَة فَرَآهُ قد بقر بَطْنه وَقد مُثِّل بِهِ فكره رَسُول الله ﷺ أَن ينظر إِلَيْهِ ووقف بَين ظهراني الْقَتْلَى وَقَالَ: أَنا شَهِيد على هَؤُلَاءِ الْقَوْم لفوهم فِي دِمَائِهِمْ فَإِنَّهُ لَيْسَ جريح يجرح إِلَّا جرحه يَوْم الْقِيَامَة يدمى لَونه لون الدَّم وريحه ريح الْمسك قدمُوا أَكثر الْقَوْم قُرْآنًا فَاجْعَلُوهُ فِي اللَّحْد

Çıktı ve nihayet Hamza'nın başında durdu. Karnının yarılmış ve cesedine müsle yapılmış (organları kesilmiş) olduğunu gördü. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem ona bakmaktan hoşlanmadı. Maktullerin arasında durup şöyle buyurdu: “Ben bu kimselere şahidim. Onları kanlarıyla sarın; zira yaralanan hiçbir yaralı yoktur ki kıyamet gününde yarası kanıyor olmasın; rengi kan rengi, kokusu ise misk kokusudur. Kur'an'ı en çok bilenlerini öne geçirin ve onu lâhde koyun.”

وَأخرج النَّسَائِيّ وَالْحَاكِم وَصَححهُ عَن سعد بن أبي وَقاص أَن رجلا جَاءَ إِلَى الصَّلَاة وَالنَّبِيّ ﷺ يُصَلِّي بِنَا فَقَالَ حِين انْتهى إِلَى الصَّفّ: اللَّهُمَّ آتني أفضل مَا تؤتي عِبَادك الصَّالِحين فَلَمَّا قضى النَّبِي ﷺ الصَّلَاة قَالَ: من الْمُتَكَلّم آنِفا فَقَالَ: أَنا

Nesâî ve sahih olduğunu belirterek el-Hâkim, Sa'd b. Ebî Vakkâs'tan nakletti: Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem bize namaz kıldırırken bir adam namaza geldi ve safa vardığında şöyle dedi: “Allah'ım! Salih kullarına verdiğin şeylerin en faziletlisini bana ver.” Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem namazı bitirince: “Az önce konuşan kimdi?” buyurdu. [Adam]: “Benim” dedi.

فَقَالَ: إِذن يعقر جوادك وتستشهد فِي سَبِيل الله

[Peygamber]: “Öyleyse atın vurulur ve sen de Allah yolunda şehit edilirsin” buyurdu.

وَأخرج أَحْمد وَمُسلم وَالنَّسَائِيّ وَالْحَاكِم عَن أنس قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: يُؤْتى بِالرجلِ من أهل الْجنَّة فَيَقُول الله لَهُ: يَا ابْن آدم كَيفَ وجدت مَنْزِلك فَيَقُول: أَي رب خير منزل فَيَقُول: سل وتمن فَيَقُول: أَسأَلك أَن تردني إِلَى الدُّنْيَا فَاقْتُلْ فِي سَبِيلك عشر مَرَّات لما رأى من فضل الشَّهَادَة

Ahmed, Müslim, Nesâî ve el-Hâkim, Enes'ten nakletti: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Cennet ehlinden bir adam getirilir ve Allah ona: 'Ey Âdemoğlu! Konağını nasıl buldun?' buyurur. O da: 'Ey Rabbim! En hayırlı konak' der. [Allah]: 'İste ve temenni et!' buyurur. Şehitliğin faziletinden gördüğü şeyler sebebiyle o: 'Senden beni dünyaya geri döndürmeni dilerim, tâ ki senin yolunda on defa öldürüleyim' der.”

قَالَ: وَيُؤْتى بِالرجلِ من أهل النَّار فَيَقُول الله: يَا ابْن آدم كَيفَ وجدت مَنْزِلك فَيَقُول: أَي رب شَرّ منزل فَيَقُول: فتفتدى مِنْهُ بطلاع الأَرْض ذَهَبا فَيَقُول: نعم

[Peygamber] dedi ki: “Cehennem ehlinden bir adam da getirilir ve Allah: 'Ey Âdemoğlu! Konağını nasıl buldun?' buyurur. O da: 'Ey Rabbim! En kötü konak' der. [Allah]: 'Ondan kurtulmak için yeryüzü dolusu altını feda eder miydin?' buyurur. O da: 'Evet' der.”

فَيَقُول: كذبت قد سَأَلتك دون ذَلِك فَلم تفعل

[Allah] buyurur ki: “Yalan söyledin! Senden bundan daha azını istemiştim de yapmamıştın.”

وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَالتِّرْمِذِيّ وَابْن ماجة وَابْن خُزَيْمَة وَابْن حبَان عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: عرض عليَّ أول ثَلَاثَة يدْخلُونَ الْجنَّة وَأول ثَلَاثَة يدْخلُونَ النَّار فَأَما أول ثَلَاثَة يدْخلُونَ الْجنَّة فالشهيد وَعبد مَمْلُوك أحسن عبَادَة ربه ونصح لسَيِّده وعفيف متعفف ذُو عِيَال

İbn Ebî Şeybe, Tirmizî, İbn Mâce, İbn Huzeyme ve İbn Hibbân, Ebû Hüreyre'den nakletti: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Cennete ilk girecek üç kişi ile cehenneme ilk girecek üç kişi bana gösterildi. Cennete ilk girecek üç kişiye gelince: Şehit, Rabbine ibadeti güzelce yapan ve efendisine samimiyetle davranan köle ve iffetli, [kimseden bir şey istemekten] sakınan, çoluk çocuk sahibi kimsedir.”

وَأما أول ثَلَاثَة يدْخلُونَ النَّار فأمير مسلط وَذُو ثروة من مَال لَا يُؤَدِّي حق الله فِي مَاله وفقير فخور

“Cehenneme ilk girecek üç kişiye gelince: Zorba yönetici, malındaki Allah'ın hakkını ödemeyen servet sahibi ve kibirli fakirdir.”

وَأخرج الْحَاكِم عَن سهل بن أبي أُمَامَة بن سهل عَن أَبِيه عَن جده قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: إِن أول مَا يهراق من دم الشَّهِيد يغْفر لَهُ ذنُوبه

el-Hâkim, Sehl b. Ebî Ümâme b. Sehl'den, o babasından, o da dedesinden nakletti: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Şehidin kanından ilk akıtılan damlayla birlikte günahları bağışlanır.”

وَأخرج الْحَاكِم وَصَححهُ عَن أبي أَيُّوب قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: من صَبر حَتَّى يقتل أَو يغلب لم يفتن فِي قَبره

el-Hâkim ve sahih olduğunu belirterek Ebû Eyyûb'dan nakletti: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Kim öldürülünceye veya galip gelinceye kadar sabrederse kabrinde sorguya/fitneye çekilmez.”

وَأخرج ابْن سعد وَابْن أبي شيبَة وَأحمد وَالْبُخَارِيّ عَن أنس

İbn Sa'd, İbn Ebî Şeybe, Ahmed ve Buhârî, Enes'ten nakletti:

أَن حَارِثَة بن سراقَة خرج نظاراً فَأَتَاهُ سهم فَقتله فَقَالَت أمه: يَا رَسُول الله قد عرفت مَوضِع حَارِثَة مني فَإِن كَانَ فِي الْجنَّة صبرت وَإِلَّا رَأَيْت مَا أصنع قَالَ: يَا أم حَارِثَة أَنَّهَا لَيست بجنة وَلكنهَا جنان كَثِيرَة وَأَن حَارِثَة لفي أفضلهَا

Hârise b. Sürâka seyretmek için çıkmıştı. Ona bir ok isabet edip onu öldürdü. Annesi: “Ey Allah'ın Resûlü! Hârise'nin benim yanımdaki yerini bilirsin. Eğer o cennette ise sabrederim; değilse ne yapacağımı görürsün” dedi. [Resûlullah]: “Ey Hârise'nin annesi! O tek bir cennet değildir; aksine pek çok cennettir ve şüphesiz Hârise onların en faziletlisindedir”...

أَو قَالَ: فِي أَعلَى الفردوس

...veya şöyle buyurdu: “En yüksek Firdevs'tedir.”

وَأخرج أَحْمد وَالنَّسَائِيّ عَن عبَادَة بن الصَّامِت أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ مَا على الأَرْض من نفس تَمُوت وَلها عِنْد الله خير تحب أَن ترجع إِلَيْكُم إِلَّا الْقَتِيل فِي سَبِيل الله فَإِنَّهُ يحب أَن يرجع فَيقْتل مرّة أُخْرَى

Ahmed ve Nesâî, Ubâde b. es-Sâmit'ten nakletti: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Yeryüzünde ölüp de Allah katında kendisi için hayır bulunan hiçbir nefis yoktur ki size dönmeyi istesin; ancak Allah yolunda öldürülen kimse müstesnadır. Zira o, dönüp bir kez daha öldürülmeyi ister.”

وَأخرج أَحْمد وَعبد بن حميد وَالْبُخَارِيّ وَمُسلم وَالتِّرْمِذِيّ وَالْبَيْهَقِيّ فِي الشّعب عَن أنس عَن النَّبِي ﷺ قَالَ مَا من أهل الْجنَّة أحد يسره أَن يرجع إِلَى الدُّنْيَا وَله عشر أَمْثَالهَا إِلَّا الشَّهِيد فَإِنَّهُ ود أَنه لَو رد إِلَى الدُّنْيَا عشر مَرَّات فاستشهد لما يرى من فضل الشَّهَادَة

Ahmed, Abd b. Humeyd, Buhârî, Müslim, Tirmizî ve Şuab'da Beyhakî, Enes'ten, o da Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'den nakletti: “Cennet ehlinden hiç kimse, dünyanın ve onun on katının kendisinin olması karşılığında dünyaya dönmekten sevinç duymaz; ancak şehit müstesnadır. Şehitliğin faziletinden gördüğü şeyler sebebiyle o, dünyaya on defa döndürülüp şehit olmayı temenni eder.”

وَأخرج ابْن سعد وَأحمد وَالْبَيْهَقِيّ عَن قيس الجذامي قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: إِن للقتيل عِنْد الله سِتّ خِصَال: تغْفر لَهُ خطيئته فِي أول دفْعَة من دَمه ويجار من عَذَاب الْقَبْر ويحلى حلَّة الْكَرَامَة وَيرى مَقْعَده من الْجنَّة ويؤمن من الْفَزع الْأَكْبَر ويزوج من الْحور الْعين

İbn Sa'd, Ahmed ve Beyhakî, Kays el-Cüzâmî'den nakletti: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Öldürülen [şehit] için Allah katında altı haslet vardır: Kanının ilk fışkırmasında günahı bağışlanır, kabir azabından korunur, keramet elbisesi giydirilir, cennetteki makamını görür, en büyük korkudan emin kılınır ve hûr-i iyn (iri gözlü huriler) ile evlendirilir.”

وَأخرج التِّرْمِذِيّ وَصَححهُ وَابْن ماجة وَالْبَيْهَقِيّ عَن الْمِقْدَام بن معديكرب عَن رَسُول الله ﷺ قَالَ إِن للشهيد عِنْد الله خِصَالًا

Tirmizî ve sahih olduğunu belirterek İbn Mâce ve Beyhakî, Mikdâm b. Ma'dîkerib'den nakletti: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Şehit için Allah katında birtakım hasletler vardır:”

يغْفر لَهُ فِي أول دفْعَة من دَمه وَيرى مَقْعَده من الْجنَّة ويحلى عَلَيْهِ حلية الْإِيمَان ويجار من عَذَاب الْقَبْر ويأمن يَوْم الْفَزع الْأَكْبَر وَيُوضَع على رَأسه تَاج الْوَقار الياقوتة مِنْهُ خير من الدُّنْيَا وَمَا فِيهَا ويزوج اثْنَتَيْنِ وَسبعين زَوْجَة من الْحور الْعين ويشفع فِي سبعين إنْسَانا من أَقَاربه

“Kanının ilk fışkırmasında bağışlanır, cennetteki makamını görür, kendisine iman ziyneti giydirilir, kabir azabından korunur, en büyük korku gününde güvende olur, başına yakutu dünyadan ve içindekilerden daha hayırlı olan vakar tacı konur, hûr-i iynden yetmiş iki eşle evlendirilir ve akrabalarından yetmiş insana şefaat eder.”

وَأخرج أَحْمد وَالطَّبَرَانِيّ من حَدِيث عبَادَة بن الصَّامِت

Ahmed ve Taberânî, Ubâde b. es-Sâmit'in hadisinden nakletti:

مثله

Aynısını.

وَأخرج الْبَزَّار وَالْبَيْهَقِيّ والأصبهاني فِي ترغيبه بِسَنَد ضَعِيف عَن أنس بن مَالك قَالَ رَسُول الله ﷺ: الشُّهَدَاء ثَلَاثَة: رجل خرج بِنَفسِهِ وَمَاله محتسباً فِي سَبِيل الله

Bezzâr, Beyhakî ve et-Terğîb'de el-Isbehânî zayıf bir senetle Enes b. Mâlik'ten nakletti: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Şehitler üçtür: Canı ve malıyla sevabını Allah'tan umarak Allah yolunda çıkan bir adam...”

يُرِيد أَن لَا يقتل وَلَا يقتل وَلَا يُقَاتل يكثر سَواد الْمُؤمنِينَ فَإِن مَاتَ وَقتل غفرت لَهُ ذنُوبه كلهَا وأجير من عَذَاب الْقَبْر وأومن من الْفَزع الْأَكْبَر وزوّج من الْحور الْعين وحلت عَلَيْهِ حلَّة الْكَرَامَة وَوضع على رَأسه تَاج الْوَقار والخلد

“...Öldürmek, öldürülmek ve savaşmak istemez; müminlerin kalabalığını artırır. Şayet ölür veya öldürülürse bütün günahları bağışlanır, kabir azabından korunur, en büyük korkudan emin kılınır, hûr-i iyn ile evlendirilir, üzerine keramet elbisesi giydirilir ve başına vakar ile ebediyet tacı konur.”

وَالثَّانِي رجل خرج بِنَفسِهِ وَمَاله محتسباً يُرِيد أَن يقتل وَلَا يقتل فَإِن مَاتَ أَو قتل كَانَت ركبته مَعَ ركبة خَلِيل الرَّحْمَن بَين يَدي الله فِي مقْعد صدق عِنْد مليك مقتدر

“İkincisi; canı ve malıyla sevabını Allah'tan umarak çıkan, öldürmek isteyen fakat öldürülmek istemeyen bir adamdır. Şayet ölür veya öldürülürse dizi, Rahmân'ın dostunun (İbrahim'in) diziyle birlikte Allah'ın huzurunda, gücü her şeye yeten bir hükümdarın katındaki doğruluk meclisindedir.”

وَالثَّالِث رجل خرج بِنَفسِهِ وَمَاله محتسباً يُرِيد أَن يقتل وَيقتل فَإِن مَاتَ أَو قتل جَاءَ يَوْم الْقِيَامَة شاهراً سَيْفه وَاضعه على عَاتِقه وَالنَّاس جاثون على الركب يَقُول: أَلا أفسحوا لنا مرَّتَيْنِ

“Üçüncüsü; canı ve malıyla sevabını Allah'tan umarak çıkan, öldürmek ve öldürülmek isteyen bir adamdır. Şayet ölür veya öldürülürse kıyamet günü kılıcını kınından çekmiş, omzuna koymuş olarak gelir; insanlar dizleri üzerine çökmüşken iki defa: 'Bize yol açın!' der.”

فَإنَّا قد بذلنا دماءنا وَأَمْوَالنَا لله قَالَ رَسُول الله ﷺ: وَالَّذِي نَفسِي بِيَدِهِ لَو قَالَ ذَلِك لإِبْرَاهِيم خَلِيل الرَّحْمَن أَو لنَبِيّ من الْأَنْبِيَاء لتنحى لَهُم عَن الطَّرِيق لما يرى من وَاجِب حَقهم حَتَّى يَأْتُوا مَنَابِر من نور عَن يَمِين الْعَرْش فَيَجْلِسُونَ فَيَنْظُرُونَ كَيفَ يقْضى بَين النَّاس لَا يَجدونَ غم الْمَوْت وَلَا يغتمون فِي البرزخ وَلَا تفزعهم الصَّيْحَة وَلَا يهمهم الْحساب وَلَا الْمِيزَان وَلَا الصِّرَاط ينظرُونَ كَيفَ يقْضِي بَين النَّاس وَلَا يسْأَلُون شَيْئا إِلَّا أعْطوا وَلَا يشفعون فِي شَيْء إِلَّا شفعوا ويعطون من الْجنَّة مَا أَحبُّوا وينزلون من الْجنَّة حَيْثُ أَحبُّوا

“'Çünkü biz kanlarımızı ve mallarımızı Allah için feda ettik.' Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem buyurdu ki: 'Nefsim elinde olan [Allah]'a yemin olsun ki bunu Rahmân'ın dostu İbrahim'e veya peygamberlerden birine söyleseydi, onların haklarının vacip olduğunu gördüğü için onlara yoldan çekilirdi; nihayet arşın sağında nurdan minberlere gelirler, otururlar ve insanlar arasında nasıl hüküm verildiğine bakarlar. Ne ölüm kederi hissederler ne berzahta kederlenirler ne sûrun üflenmesi onları korkutur ne hesap, mizan ve sırat onları kaygılandırır. İnsanlar arasında nasıl hüküm verildiğine bakarlar; ne dileseler verilir, neye şefaat etseler şefaatleri kabul edilir, cennetten sevdikleri şeyler kendilerine verilir ve cennette diledikleri yere yerleşirler.'”

وَأخرج أَحْمد وَالطَّبَرَانِيّ وَابْن حبَان وَالْبَيْهَقِيّ عَن عتبَة بن عبد السّلمِيّ قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: الْقَتْلَى ثَلَاثَة: رجل مُؤمن جَاهد بِنَفسِهِ وَمَاله فِي سَبِيل الله حَتَّى إِذا لَقِي العدوّ قَاتلهم حَتَّى يقتل فَذَاك الشَّهِيد الممتحن فِي خيمة الله تَحت عَرْشه لَا يفضله النَّبِيُّونَ إِلَّا بِدَرَجَة النُّبُوَّة

Ahmed, Taberânî, İbn Hibbân ve Beyhakî, Utbe b. Abd es-Sülemî'den nakletti: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Öldürülenler üçtür: Canıyla ve malıyla Allah yolunda cihad eden, nihayet düşmanla karşılaştığında öldürülünceye kadar onlarla savaşan mümin bir adam; işte o, Allah'ın arşının altındaki çadırında [bulunan], sınanmış şehittir. Peygamberler ona ancak peygamberlik derecesiyle üstün gelirler.”

وَرجل مُؤمن قرف على نَفسه من الذُّنُوب والخطايا جَاهد بِمَالِه وَنَفسه فِي سَبِيل الله حَتَّى إِذا لَقِي الْعَدو قَاتل حَتَّى يقتل فَتلك ممصمصة تحط ذنُوبه وخطاياه

“Ve günahlar ile hatalarla nefsine bulaşmış olan, malıyla ve canıyla Allah yolunda cihad eden, nihayet düşmanla karşılaştığında öldürülünceye kadar savaşan mümin bir adam; işte bu [şehadet], onun günahlarını ve hatalarını silip süpüren bir arınmadır.”

إِن السَّيْف مَحَّاءٌ للخطايا وَأدْخل من أَي أَبْوَاب الْجنَّة شَاءَ فَإِن لَهَا ثَمَانِيَة أَبْوَاب ولجهنم سَبْعَة أَبْوَاب وَبَعضهَا أفضل من بعض

“Şüphesiz kılıç hataları silendir; cennet kapılarından dilediğinden girdirilir; zira onun sekiz kapısı, cehennemin ise yedi kapısı vardır ve bazısı bazısından daha üstündür.”

وَرجل مُنَافِق جَاهد بِنَفسِهِ وَمَاله حَتَّى إِذا لَقِي الْعد قَاتل فِي سَبِيل الله حَتَّى يقتل فَإِن ذَلِك فِي النَّار إِن السَّيْف لَا يمحو النِّفَاق

“Ve canıyla, malıyla cihad eden, nihayet düşmanla karşılaştığında [görünüşte] Allah yolunda öldürülünceye kadar savaşan münafık bir adam; işte o cehennemdedir. Şüphesiz kılıç nifakı silmez.”

وَأخرج أَحْمد وَالْحَاكِم عَن عبد الله بن عَمْرو بن الْعَاصِ: أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ: يغْفر للشهيد كل ذَنْب إِلَّا الدّين

Ahmed ve el-Hâkim, Abdullah b. Amr b. el-Âs'tan nakletti: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Borç hariç şehidin her günahı bağışlanır.”

وَأخرج أَحْمد عَن عبد الله بن جحش أَن رجلا قَالَ: يَا رَسُول الله مَا لي إِن قتلت فِي سَبِيل الله قَالَ: الْجنَّة

Ahmed, Abdullah b. Cahş'tan nakletti: Bir adam: “Ey Allah'ın Resûlü! Allah yolunda öldürülürsem bana ne var?” dedi. [Peygamber]: “Cennet” buyurdu.

فَلَمَّا ولى قَالَ: إِلَّا الدّين سَارَّنِي بِهِ جِبْرِيل آنِفا

[Adam] arkasını dönüp gidince şöyle buyurdu: “Borç müstesna; az önce Cibrîl bana bunu fısıldadı.”

وَأخرج أَحْمد وَالنَّسَائِيّ عَن ابْن أبي عميرَة: أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ: مَا من نفس مسلمة يقبضهَا رَبهَا تحب أَن ترجع إِلَيْكُم وَإِن لَهَا الدُّنْيَا وَمَا فِيهَا غير الشَّهِيد

Ahmed ve Nesâî, İbn Ebî Amîre'den nakletti: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Rabbinin kabzettiği hiçbir Müslüman nefis yoktur ki dünya ve içindekiler kendisine verilse dahi size dönmek istesin; şehit müstesnadır.”

وَقَالَ رَسُول الله ﷺ: لِأَن أقتل فِي سَبِيل الله أحب إليَّ من أَن يكون لي أهل الْوَبر والمدر

Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Allah yolunda öldürülmem, çadır ve şehir halkının [bütün varlığının] benim olmasından bana daha sevimlidir.”

وَأخرج التِّرْمِذِيّ وَصَححهُ وَالنَّسَائِيّ وَابْن ماجة وَابْن حبَان عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: مَا يجد الشَّهِيد من مس الْقَتْل إِلَّا كَمَا يجد أحدكُم من مس القرصة

Tirmizî ve sahih olduğunu belirterek Nesâî, İbn Mâce ve İbn Hibbân, Ebû Hüreyre'den nakletti: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Şehit, öldürülmenin acısını ancak sizden birinin bir çimdikleme acısını hissettiği kadar hisseder.”

وَأخرج الطَّبَرَانِيّ عَن أنس أَن النَّبِي ﷺ قَالَ: إِذا وقف الْعباد لِلْحسابِ جَاءَ قوم واضعي سيوفهم على رقابهم تقطر دَمًا فازدحموا على بَاب الْجنَّة فَقيل: من هَؤُلَاءِ قيل: الشُّهَدَاء كَانُوا مرزوقين

Taberânî, Enes'ten nakletti: Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Kullar hesap için durdurulduklarında, kılıçlarını boyunlarına koymuş, [kılıçlarından] kan damlayan bir topluluk gelir ve cennet kapısında izdiham oluştururlar. 'Bunlar kimdir?' denilir. 'Şehitlerdir, rızıklandırılmışlardı' denilir.”

وَأخرج أَحْمد وَأَبُو يعلى وَالْبَيْهَقِيّ فِي الْأَسْمَاء وَالصِّفَات عَن نعيم بن همار أَن رجلا سَأَلَ رَسُول الله ﷺ أَي الشُّهَدَاء أفضل قَالَ: الَّذين أَن يلْقوا فِي الصَّفّ لَا يلفتوا وُجُوههم حَتَّى يقتلُوا أُولَئِكَ ينطلقون فِي الْعرف العالي من الْجنَّة ويضحك إِلَيْهِم رَبهم

Ahmed, Ebû Ya'lâ ve el-Esmâ ve's-Sıfât'ta Beyhakî, Nuaym b. Hemmâr'dan nakletti: Bir adam Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e: “Şehitlerin hangisi daha faziletlidir?” diye sordu. [Resûlullah]: “Safta [düşmanla] karşılaştıklarında öldürülünceye kadar yüzlerini çevirmeyenlerdir. İşte onlar cennetin yüksek köşklerinde dolaşırlar ve Rableri onlara tebessüm eder”...

وَإِذا ضحك رَبك إِلَى عبد فِي الدُّنْيَا فَلَا حِسَاب عَلَيْهِ

...“ve Rabbin dünyada bir kula tebessüm ederse artık onun üzerine hiçbir hesap yoktur” buyurdu.

وَأخرج الطَّبَرَانِيّ عَن أبي سعيد الْخُدْرِيّ قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: أفضل الْجِهَاد عِنْد الله يَوْم الْقِيَامَة الَّذين يلتقون فِي الصَّفّ الأول فَلَا يلفتون وُجُوههم حَتَّى يقتلُوا أُولَئِكَ يتلبطون فِي الغرف من الْجنَّة يضْحك إِلَيْهِم رَبك وَإِذا ضحك إِلَى قوم فَلَا حِسَاب عَلَيْهِم

Taberânî, Ebû Saîd el-Hudrî'den nakletti: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Kıyamet gününde Allah katında cihadın en faziletlisi; ilk safta karşılaşıp öldürülünceye kadar yüzlerini çevirmeyenlerdir. İşte onlar cennetin köşklerinde yerleşirler. Rabbin onlara tebessüm eder; bir topluluğa tebessüm ettiği zaman da artık onlara hesap yoktur.”

وَأخرج ابْن ماجة عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: ذكر الشَّهِيد عِنْد النَّبِي ﷺ فَقَالَ: لَا تَجف الأَرْض من دم الشَّهِيد حَتَّى تبتدره زوجتاه كَأَنَّهُمَا ظئران أضلتا فصيلهما فِي براح من الأَرْض وَفِي يَد كل وَاحِدَة مِنْهُمَا حلَّة خير من الدُّنْيَا وَمَا فِيهَا

İbn Mâce, Ebû Hüreyre'den nakletti: Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in yanında şehitten bahsedildi; bunun üzerine şöyle buyurdu: “Şehidin kanı henüz yerde kurumadan iki eşi hemen ona koşar; tıpkı açık bir arazide yavrularını kaybetmiş iki sütanne deve gibi. Her birinin elinde dünyadan ve içindekilerden daha hayırlı bir elbise vardır.”

وَأخرج النَّسَائِيّ عَن رَاشد بن سعد عَن رجل من أَصْحَاب النَّبِي ﷺ إِن رجلا قَالَ: يَا رَسُول الله مَا بَال الْمُؤمنِينَ يفتنون فِي قُبُورهم إِلَّا الشَّهِيد قَالَ: كفى ببارقة السيوف على رَأسه فتْنَة

Nesâî, Râşid b. Sa'd'dan, o da Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in ashabından bir adamdan nakletti: Bir adam: “Ey Allah'ın Resûlü! Müminlerin durumu nedir ki kabirlerinde fitneye maruz kalırlar da şehit kalmaz?” dedi. [Resûlullah]: “Başının üzerindeki kılıçların parıltısı fitne olarak [ona] yeter!” buyurdu.

وَأخرج الْحَاكِم وَصَححهُ عَن أنس أَن رجلا أسود أَتَى النَّبِي ﷺ فَقَالَ: يَا رَسُول الله إِنِّي رجل أسود منتن الرّيح قَبِيح الْوَجْه لَا مَال لي فَإِن أَنا قَاتَلت هَؤُلَاءِ حَتَّى أقتل فَأَيْنَ أَنا قَالَ: فِي الْجنَّة

el-Hâkim ve sahih olduğunu belirterek Enes'ten nakletti: Siyah bir adam Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e gelip: “Ey Allah'ın Resûlü! Ben siyah, kötü kokulu, çirkin yüzlü ve malı olmayan bir adamım. Eğer ben öldürülünceye kadar bunlarla savaşırsam nerede olurum?” dedi. [Peygamber]: “Cennette” buyurdu.

فقاتل حَتَّى قتل

[Adam] öldürülünceye kadar savaştı.

فَأَتَاهُ النَّبِي صلى الله عَلَيْهِ وَسلم

Bunun üzerine Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem onun yanına geldi...

فَقَالَ: قد بيض الله وَجهك وَطيب رِيحك وَأكْثر مَالك

...ve şöyle buyurdu: “Allah senin yüzünü ağarttı, kokunu güzelleştirdi ve malını çoğalttı.”

وَقَالَ لهَذَا أَو لغيره: لقد رَأَيْت زَوجته من الْحور الْعين نازعته جُبَّة لَهُ صُوفًا تدخل بَينه وَبَين جبته

[Resûlullah] bunun için veya başkası için şöyle buyurdu: “Hûr-i iynden olan eşinin, onun yün cübbesini çekip sıyırdığını ve kendisi ile cübbesi arasına girdiğini gördüm.”

وَأخرج الْبَيْهَقِيّ عَن ابْن عمر أَن النَّبِي ﷺ مر بخباء أَعْرَابِي وَهُوَ فِي أَصْحَابه يُرِيدُونَ الْغَزْو فَرفع الْأَعرَابِي نَاحيَة من الخباء فَقَالَ: من الْقَوْم فَقيل: رَسُول الله ﷺ وَأَصْحَابه يُرِيدُونَ الْغَزْو فَسَار مَعَهم فَقَالَ رَسُول الله ﷺ: وَالَّذِي نَفسِي بِيَدِهِ أَنه لمن مُلُوك الْجنَّة

Beyhakî, İbn Ömer'den nakletti: Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem, ashabıyla birlikte gazveye gitmek isterken bir bedevinin çadırının yanından geçti. Bedevi çadırın bir köşesini kaldırıp: “Bu topluluk kimdir?” dedi. “Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem ve ashabıdır, gazveye gitmek istiyorlar” denildi. Bunun üzerine [bedevi] onlarla birlikte yürüdü. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Nefsim elinde olan [Allah]'a yemin olsun ki şüphesiz o, cennet meliklerindendir.”

فَلَقوا الْعَدو فاستشهدوا خبر بذلك رَسُول الله ﷺ فَأَتَاهُ فَقعدَ عِنْد رَأسه مُسْتَبْشِرًا يضْحك ثمَّ أعرض عَنهُ

Düşmanla karşılaştılar ve şehit oldular. Bu durum Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e haber verildi. [Peygamber] onun yanına geldi, müjdelenmişçesine tebessüm ederek başucuna oturdu, sonra ondan yüz çevirdi.

فَقُلْنَا: يَا رَسُول الله رَأَيْنَاك مُسْتَبْشِرًا تضحك ثمَّ أَعرَضت عَنهُ فَقَالَ: أما مَا رَأَيْتُمْ من استبشاري فَلَمَّا رَأَيْت من كَرَامَة روحه على الله وَأما إعراضي عَنهُ فَإِن زَوجته من الْحور الْعين الْآن عِنْد رَأسه

Biz: “Ey Allah'ın Resûlü! Seni sevinçli olup gülerken gördük, sonra ondan yüz çevirdin” dedik. Bunun üzerine şöyle buyurdu: “Sevinip gülüşüme gelince, ruhunun Allah katındaki ikram ve şerefini gördüğüm içindir. Ondan yüz çevirmeme gelince, şu anda hûr-i iynden olan eşi onun başucundadır.”

وَأخرج عناد فِي الزّهْد وَعبد بن حميد وَالطَّبَرَانِيّ عَن عبد الله بن عَمْرو قَالَ أَن أوّل قَطْرَة تقطر من دم الشَّهِيد يغْفر لَهُ بهَا مَا تقدم من ذَنبه ثمَّ يبْعَث الله ملكَيْنِ بريحان من الْجنَّة وريطة من الْجنَّة وعَلى أرجاء السَّمَاء مَلَائِكَة يَقُولُونَ: سُبْحَانَ الله قد جَاءَ من الأَرْض الْيَوْم ريح طيبَة ونسمة طيبَة

Hennâd ez-Zühd'de, Abd b. Humeyd ve Taberânî, Abdullah b. Amr'dan nakletti: O şöyle dedi: “Şehidin kanından damlayan ilk damlayla, onun geçmiş günahları bağışlanır. Sonra Allah, cennetten bir reyhan ve cennetten bir örtü/kumaş (rayta) ile iki melek gönderir. Göğün etrafındaki melekler ise şöyle derler: ‘Sübhânellah! Bugün yeryüzünden ne güzel bir koku ve ne hoş bir can geldi!’”

فَلَا يمر بِبَاب إِلَّا فتح لَهُ وَلَا يمر بِملك إِلَّا صلى عَلَيْهِ وشيعه حَتَّى يُؤْتى بِهِ إِلَى الرَّحْمَن فَيسْجد لَهُ قبل الْمَلَائِكَة وتسجد الْمَلَائِكَة بعده ثمَّ يَأْمر بِهِ إِلَى الشُّهَدَاء فيجدهم فِي رياض خضر وقباب من حَرِير عِنْد ثَوْر وحوت يلعبان لَهُم كل يَوْم لعبة لم يلعبا بالْأَمْس مثلهَا فيظل الْحُوت فِي أَنهَار الْجنَّة فَإِذا أَمْسَى وكزه الثور بقرنه فذكاه لَهُم فَأَكَلُوا من لَحْمه فوجدوا من لَحْمه طعم كل رَائِحَة من أَنهَار الْجنَّة ويبيت الثور نافشاً فِي الْجنَّة فَإِذا أصبح غَدا عَلَيْهِ الْحُوت فوكزه بِذَنبِهِ فَأَكَلُوا من لَحْمه فوجدوا فِي لَحْمه طعم كل ثَمَرَة من ثمار الْجنَّة ينظرُونَ إِلَى مَنَازِلهمْ بكرَة وَعَشِيَّة يدعونَ الله أَن تقوم السَّاعَة

“[Ruh] hangi kapıdan geçse ona açılır, hangi meleğin yanından geçse melek ona dua eder ve Rahmân'a götürülünceye kadar ona eşlik eder. Meleklerden önce O'na secde eder, melekler de onun ardından secde ederler. Sonra onun şehitlerin yanına götürülmesini emreder. Onları, her gün kendilerine dün oynamadıkları bir oyun sergileyen bir boğa ile bir balığın yanında, yeşil bahçelerde ve ipekten kubbelerde bulur. Balık cennet nehirlerinde gezinir; akşam olunca boğa ona boynuzuyla vurup şehitler için onu boğazlar/keser. Onlar da onun etinden yerler ve etinde cennet nehirlerinin her kokusunun tadını bulurlar. Boğa da geceyi cennette yayılarak geçirir; sabah olunca balık ona yönelip kuyruğuyla ona vurur [ve onu boğazlar]. Onlar da onun etinden yerler ve etinde cennet meyvelerinin her birinin tadını bulurlar. Sabah akşam konaklarına bakarak Allah'a kıyametin kopması için dua ederler.”

وَإِذا توفى الْمُؤمن بعث الله ملكَيْنِ بريحان من ريحَان الْجنَّة وخرقة من الْجنَّة تقبض فِيهَا نَفسه وَيُقَال: اخْرُجِي أيتها النَّفس المطمئنة إِلَى روح وَرَيْحَان وَرب عَلَيْك غير غَضْبَان

Mümin vefat ettiği zaman Allah, cennet reyhanlarından bir reyhan ve cennetten bir kumaş parçası ile iki melek gönderir; canı onda kabzedilir ve: “Ey huzura ermiş nefis! Rahatlığa, güzel kokulara ve sana öfkeli olmayan bir Rabbe çık!” denilir.

فَتخرج كأطيب رَائِحَة وجدهَا أحد قطّ بِأَنْفِهِ وعَلى أرجاء السَّمَاء مَلَائِكَة يَقُولُونَ: سُبْحَانَ الله قد جَاءَ الْيَوْم من الأَرْض ريح طيبَة ونسمة طيبَة

Bir kimsenin burnuna gelebilecek en güzel koku gibi çıkar. Göğün etrafındaki melekler: “Sübhânellah! Bugün yeryüzünden ne güzel bir koku ve ne hoş bir can geldi!” derler.

فَلَا يمر بِبَاب إِلَّا فتح لَهُ وَلَا بِملك إِلَّا صلى عَلَيْهِ وشيعه حَتَّى يُؤْتى بِهِ إِلَى

[Ruh] hangi kapıdan geçse ona açılır, hangi meleğin yanından geçse melek ona dua eder ve götürülünceye kadar ona eşlik eder...

الرَّحْمَن

...Rahmân'a.

فتسجد الْمَلَائِكَة قبله وَيسْجد بعدهمْ ثمَّ يدعى بميكائيل فَيَقُول: اذْهَبْ بِهَذِهِ النَّفس فاجعلها مَعَ أنفس الْمُؤمنِينَ حَتَّى أَسأَلك عَنْهُم يَوْم الْقِيَامَة وَيُؤمر بِهِ إِلَى قبر ويوسع سبعين طوله وَسبعين عرضه وينبذ لَهُ فِيهِ ريحَان ويشيد بالحرير فَإِن كَانَ مَعَه شَيْء من الْقُرْآن كسى نوره وَإِن لم يكن مَعَه شَيْء من الْقُرْآن جعل لَهُ نور مثل الشَّمْس فَمثله كَمثل الْعَرُوس لَا يوقظه إِلَّا أحب أَهله إِلَيْهِ

Melekler ondan önce secde eder, o da meleklerden sonra secde eder. Sonra Mîkâîl çağrılır ve [Allah]: “Bu canı al, kıyamet gününde onları senden soruncaya kadar müminlerin ruhlarıyla birlikte kıl” buyurur. Onun kabre konulması emredilir; kabri boyuna yetmiş [arşın], enine yetmiş [arşın] genişletilir, içine reyhan konulur ve ipekle donatılır. Eğer yanında Kur'an'dan bir şey varsa, onun nuruyla giydirilir; yanında Kur'an'dan bir şey yoksa ona güneş gibi bir nur verilir. Onun durumu, ailesinden en sevdiği kimseden başkasının uyandırmadığı bir güveyin durumu gibidir.

وَإِن الكافرإذا توفّي بعث الله إِلَيْهِ ملكَيْنِ بِخرقَة من بجاد أنتن من كل نَتن وأخشن من كل خشن فَيُقَال: اخْرُجِي أيتها النَّفس الخبيثة ولبئس مَا قدمت لنَفسك

Kâfir öldüğü zaman ise Allah ona her kokuşmuştan daha kokuşmuş ve her sert kumaştan daha kaba, kaba bir kumaş parçası (bicâd) ile iki melek gönderir ve şöyle denilir: “Ey pis nefis, çık! Kendin için önden gönderdiğin şey ne kötüdür!”

فَتخرج كأنتن رَائِحَة وجدهَا أحد قطّ ثمَّ يُؤمر بِهِ فِي قَبره فيضيق عَلَيْهِ حَتَّى تخْتَلف فِيهِ أضلاعه وَيُرْسل عَلَيْهِ حيات كأعناق البخت يأكلن لَحْمه وتقبض لَهُ مَلَائِكَة صم بكم عمي لَا يسمعُونَ لَهُ صَوتا وَلَا يرونه فيرحمونه وَلَا يملون إِذا ضربوا يدعونَ الله أَن يديم ذَلِك عَلَيْهِ حَتَّى يخلص إِلَى النَّار

Bir kimsenin burnuna gelebilecek en kötü koku gibi çıkar. Sonra kabrine konulması emredilir; kabri, kaburga kemikleri birbirine geçecek şekilde ona daraltılır. Üzerine çift hörgüçlü deve boyunları gibi yılanlar salınır ve etini yerler. Onun için sağır, dilsiz ve kör melekler görevlendirilir; onun sesini duymazlar, onu görüp de acımazlar, dövdükleri zaman da usanmazlar; cehenneme varıncaya kadar bunun onda devam etmesi için Allah'a dua ederler.

وَأخرج الطَّيَالِسِيّ وَالتِّرْمِذِيّ وَحسنه وَالْبَيْهَقِيّ فِي الشّعب عَن عمر بن الْخطاب سَمِعت رَسُول الله ﷺ يَقُول: الشُّهَدَاء أَرْبَعَة: فمؤمن جيد الْإِيمَان لَقِي الْعَدو فَصدق الله فقاتل حَتَّى يقتل فَذَلِك الَّذِي يرفع النَّاس إِلَيْهِ أَعينهم وَرفع رَأسه حَتَّى وَقعت قلنسوة كَانَت على رَأسه أَو رَأس عمر فَهَذَا فِي الدرجَة الأولى وَرجل مُؤمن جيد الْإِيمَان إِذا لَقِي الْعَدو فَكَأَنَّمَا يضْرب جلده بشوك الطلح من الْجُبْن أَتَاهُ سهم غرب فَقتله فَهَذَا فِي الدرجَة الثَّانِيَة وَرجل مُؤمن خلط عملا صَالحا وَآخر سَيِّئًا لَقِي الْعَدو فَصدق الله فَقُتِلَ فَهَذَا فِي الدرجَة الثَّالِثَة وَرجل أسرف على نَفسه فلقي الْعَدو فقاتل حَتَّى يُقتل فَهَذَا فِي الدرجَة الرَّابِعَة

Tayâlisî, Tirmizî -hasen olduğunu belirterek- ve Şuab'da Beyhakî, Ömer b. el-Hattâb'dan nakletti: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle buyururken işittim: “Şehitler dörttür: İmanı kavi bir mümin, düşmanla karşılaşıp Allah'a sadakat gösterir ve öldürülünceye kadar savaşır; işte bu, insanların ona gözlerini dikeceği kimsedir.” -[Resûlullah] başını kaldırdı, öyle ki başındaki veya Ömer'in başındaki serpuş düştü.- “İşte bu birinci derecededir. İmanı kavi bir mümin adam daha vardır ki düşmanla karşılaştığında korkudan sanki derisine dikenli akasya (talh) vuruluyormuş gibi olur; derken nereden geldiği bilinmeyen bir ok gelip onu öldürür; işte bu ikinci derecededir. Salih bir amelle kötü bir ameli birbirine karıştırmış olan mümin bir adam düşmanla karşılaşır, Allah'a sadakat gösterir ve öldürülür; işte bu üçüncü derecededir. Kendine zulmetmiş/aşırı gitmiş bir adam da düşmanla karşılaşır ve öldürülünceye kadar savaşır; işte bu da dördüncü derecededir.”

وَأخرج أَبُو دَاوُد وَابْن حبَان عَن أبي الدَّرْدَاء سَمِعت رَسُول الله ﷺ يَقُول: الشَّهِيد يشفع فِي سبعين من أهل بَيته

Ebû Dâvûd ve İbn Hibbân, Ebü'd-Derdâ'dan nakletti: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle buyururken işittim: “Şehit, ehl-i beytinden yetmiş kişiye şefaat eder.”

وَأخرج الطَّبَرَانِيّ وَالْبَيْهَقِيّ فِي الْبَعْث والنشور عَن يزِيد بن شَجَرَة أَنه كَانَ يَقُول: إِذا صف النَّاس للصَّلَاة وصفوا لِلْقِتَالِ فتحت أَبْوَاب السَّمَاء وأبواب الْجنَّة وأبواب النَّار وزين الْحور الْعين وأطلقن فَإِذا أقبل الرجل قُلْنَ اللَّهُمَّ انصره وَإِذا أدبر احْتَجِبْنَ عَنهُ وقلن اللَّهُمَّ اغْفِر لَهُ

Taberânî ve el-Ba's ve'n-Nüşûr'da Beyhakî, Yezîd b. Şecere'nin şöyle dediğini nakletti: “İnsanlar namaz için saf tuttuklarında ve savaş için saf bağladıklarında gök kapıları, cennet kapıları ve cehennem kapıları açılır; hûr-i iyn süslenir ve serbest bırakılırlar. Adam [düşmana doğru] yöneldiğinde onlar: ‘Allahım, ona yardım et!’ derler. Geri döndüğünde ise ondan perdelenirler ve: ‘Allahım, onu bağışla!’ derler.”

فانهكوا وُجُوه الْقَوْم وَلَا تخزوا الْحور الْعين فَإِن أوّل قَطْرَة تقطر من دم أحدكُم يكفر عَنهُ كل شَيْء عمله وَينزل إِلَيْهِ زوجتان من الْحور الْعين يمسحان التُّرَاب عَن وَجهه ويقولان: قد أنالك وَيَقُول: قد أنالكما

“O halde kavmin yüzlerine şiddetle saldırın da hûr-i iyni mahcup etmeyin! Zira sizden birinin kanından damlayan ilk damlayla yaptığı her şey bağışlanır ve yanına hûr-i iynden iki eş iner, onun yüzündeki tozu silerler ve: ‘Artık [kavuşma] vaktin geldi’ derler. O da: ‘Sizin de vaktiniz geldi’ der.”

ثمَّ يكسى مائَة حلَّة لَيْسَ من نسج بني آدم وَلَكِن من نبت الْجنَّة لَو وضعن بَين أصبعين لوسعن

“Sonra ona, âdemoğlunun dokuması olmayan fakat cennetin bitkilerinden olan yüz kat elbise giydirilir ki iki parmak arasına konsalar sığarlar.”

وَكَانَ يَقُول: إِن السيوف مَفَاتِيح الْجنَّة

O şöyle derdi: “Şüphesiz kılıçlar cennetin anahtarlarıdır.”

وَأخرج الْبَيْهَقِيّ فِي الشّعب عَن أبي بكر مُحَمَّد بن أَحْمد التَّمِيمِي قَالَ: سَمِعت قَاسم بن عُثْمَان الجوعي يَقُول: رَأَيْت فِي الطّواف حول الْبَيْت رجلا لَا يزِيد على قَوْله: اللَّهُمَّ قضيت حَاجَة المحتاجين وحاجتي لم تقض فَقلت لَهُ: مَا لَك لَا تزيد على هَذَا الْكَلَام فَقَالَ: أحَدثك

Şuab'da Beyhakî, Ebû Bekr Muhammed b. Ahmed et-Temîmî'den nakletti: O şöyle dedi: Kāsım b. Osmân el-Cûî'yi şöyle derken işittim: Beyt'in etrafında tavaf ederken sadece: “Allahım! İhtiyaç sahiplerinin ihtiyacını giderdin, benim ihtiyacım ise giderilmedi” diyen bir adam gördüm. Ona: “Sana ne oluyor da bu sözden başkasını söylemiyorsun?” dedim. Şöyle dedi: “Sana anlatayım:”

كُنَّا سَبْعَة رُفَقَاء من بلدان شَتَّى غزونا أَرض الْعَدو فاستؤسرنا كلنا فاعتزل بِنَا لتضرب أعناقنا فَنَظَرت إِلَى السَّمَاء فَإِذا سَبْعَة أَبْوَاب مفتحة عَلَيْهَا سبع جوَار من الْحور الْعين على كل بَاب جَارِيَة فَقدم رجل منا فَضربت عُنُقه فَرَأَيْت الْجَارِيَة فِي يَدهَا منديل قد هَبَطت إِلَى الأَرْض حَتَّى ضربت أَعْنَاق سِتَّة وَبقيت أَنا وَبَقِي بَاب وَجَارِيَة

“Biz farklı memleketlerden yedi arkadaştık. Düşman yurduna gazaya çıktık, hepimiz esir düştük. Boyunlarımız vurulmak üzere bir kenara ayrıldık. Göğe baktım, bir de gördüm ki açılmış yedi kapı ve bunların üzerinde hûr-i iynden yedi cariye var; her kapıda bir cariye duruyordu. Bizden bir adam öne çıkarıldı ve boynu vuruldu; elinde mendil olan cariyenin yere indiğini gördüm. Nihayet altı kişinin boynu vuruldu; ben kaldım, geriye de bir kapı ve bir cariye kaldı.”

فَلَمَّا قدمت لتضرب عنقِي استوهبني بعض رِجَاله فوهبني لَهُ فسمعتها تَقول: أَي شَيْء فاتك يَا محروم وأغلقت الْبَاب وَأَنا يَا أخي متحسر على مَا فَاتَنِي

“Ben boynum vurulmak üzere öne çıkarıldığımda, [düşman] adamlarından biri beni bağışlamasını istedi, o da beni ona bağışladı. O cariyenin: ‘Ey mahrum kişi, neler kaçırdın!’ dediğini ve kapıyı kapattığını işittim. İşte ben, ey kardeşim, kaçırdığım şeyin hasretini çekmekteyim.”

قَالَ قَاسم بن عُثْمَان: أرَاهُ أفضلهم لِأَنَّهُ رأى مَا لم يرَوا وَترك يعْمل على الشوق

Kāsım b. Osmân dedi ki: “Bana göre o, onların en faziletlisidir; çünkü o, onların görmediğini gördü ve [bu] şevk ile amel etmeye bırakıldı.”

وَأخرج أَبُو دَاوُد وَالْحَاكِم وَصَححهُ وَالْبَيْهَقِيّ فِي الْأَسْمَاء وَالصِّفَات وَاللَّفْظ لَهُ عَن ابْن مَسْعُود: أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ: عجب رَبنَا من رجلَيْنِ: رجل ثار عَن وطائه ولحافه من بَين حبه وَأَهله إِلَى صلَاته رَغْبَة فِيمَا عِنْدِي وشفقة مِمَّا عِنْدِي وَرجل غزا فِي سَبِيل الله فَانْهَزَمَ أَصْحَابه فَعلم مَا عَلَيْهِ فِي الإنهزام وَمَا لَهُ فِي الرُّجُوع فَرجع حَتَّى أهريق دَمه

Ebû Dâvûd, el-Hâkim -sahih olduğunu belirterek- ve el-Esmâ ve's-Sıfât'ta lafız kendisine ait olmak üzere Beyhakî, İbn Mes'ûd'dan nakletti: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Rabbimiz iki adama hayran oldu/taaccüb etti: Sevdiğinin ve ailesinin arasından, katımdaki [mükâfata] rağbet ve katımdaki [azaptan] korku sebebiyle yatağından ve yorganından sıyrılıp namazına kalkan adam; bir de Allah yolunda gazaya çıkan, arkadaşları hezimete uğradığında hezimette aleyhine olanı ve geri dönüp [savaşmakta] lehine olanı bilip kanı dökülünceye kadar geri dönüp [savaşan] adam.”

فَيَقُول الله لملائكته: انْظُرُوا إِلَى عَبدِي رَجَعَ رَغْبَة فِيمَا عِنْدِي وشفقة مِمَّا عِنْدِي حَتَّى أهريق دَمه

Allah meleklerine şöyle buyurur: “Kulumun katımdaki [mükâfata] rağbet ve katımdaki [azaptan] korku sebebiyle kanı dökülünceye kadar geri dönüp [savaştığına] bakın!”

وَأخرج الْبَيْهَقِيّ فِي الْأَسْمَاء وَالصِّفَات عَن أبي الدَّرْدَاء عَن النَّبِي ﷺ قَالَ: ثَلَاثَة يُحِبهُمْ الله ويضحك إِلَيْهِم ويستبشر بهم: الَّذِي إِذا انْكَشَفَ فِئَة قَاتل وَرَاءَهَا بِنَفسِهِ لله ﷿ فإمَّا أَن يقتل وَإِمَّا أَن ينصره الله تَعَالَى ويكفيه فَيَقُول: انْظُرُوا إِلَى عَبدِي كَيفَ صَبر لي نَفسه

el-Esmâ ve's-Sıfât'ta Beyhakî, Ebü'd-Derdâ'dan, o da Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'den nakletti: O şöyle buyurdu: “Üç kişi vardır ki Allah onları sever, onlara tebessüm eder ve onlarla müjdelenir: Bir topluluk bozulup dağıldığında, onların arkasında Allah Azze ve Celle için canıyla savaşan, ya öldürülen yahut Allah Teâlâ'nın kendisine yardım edip onu koruduğu kimsedir; [Allah] şöyle buyurur: ‘Kulumun benim için nefsine nasıl sabrettiğine bakın!’”

وَالَّذِي لَهُ امْرَأَة حسناء وفراش لين حسن فَيقوم من اللَّيْل فيذر شَهْوَته فيذكرني ويناجيني وَلَو شَاءَ رقد وَالَّذِي إِذا كَانَ فِي سفر وَكَانَ مَعَه ركب فسهروا ونصبوا ثمَّ هجعوا فَقَامَ من السحر فِي سراء أَو ضراء

“Güzel bir karısı ve yumuşak, güzel bir yatağı varken geceleyin kalkıp şehvetini terk ederek beni anan ve bana münacatta bulunan kimsedir ki dileseydi uyurdu; ve yolculukta olup beraberinde bir kafile bulunan, uykusuz kalıp yorulduklarında uykuya daldıkları halde seher vaktinde darlıkta da bollukta da kalkıp [ibadet eden] kimsedir.”

وَأخرج الْحَاكِم وَصَححهُ عَن أنس أَن النَّبِي ﷺ قَالَ: من سَأَلَ الله الْقَتْل فِي سَبِيل الله صَادِقا ثمَّ مَاتَ أعطَاهُ الله أجر شَهِيد

el-Hâkim ve sahih olduğunu belirterek Enes'ten nakletti: Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Kim samimi olarak Allah yolunda öldürülmeyi ister de sonra ölürse, Allah ona şehit sevabı verir.”

وَأخرج أَحْمد وَمُسلم وَأَبُو دَاوُد وَالتِّرْمِذِيّ وَالنَّسَائِيّ وَابْن ماجة وَالْحَاكِم عَن سهل ابْن أبي أُمَامَة بن سهل بن حنيف عَن أَبِيه عَن جده أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ: من سَأَلَ الله الشَّهَادَة بِصدق بلَّغه الله منَازِل الشُّهَدَاء وَإِن مَاتَ على فرَاشه

Ahmed, Müslim, Ebû Dâvûd, Tirmizî, Nesâî, İbn Mâce ve el-Hâkim, Sehl b. Ebî Ümâme b. Sehl b. Huneyf'ten, o babasından, o da dedesinden nakletti: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Kim Allah'tan samimiyetle şehitlik dilerse, yatağında ölse bile Allah onu şehitlerin makamlarına ulaştırır.”

وَأخرج أَحْمد وَمُسلم عَن أنس قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: من طلب الشَّهَادَة صَادِقا أعطيها وَلَو لم تصبه

Ahmed ve Müslim, Enes'ten nakletti: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Kim samimi olarak şehitlik talep ederse, [fiilen] başına gelmese bile kendisine o [şehitlik ecri] verilir.”

الْآيَات ١٧٢ - ١٧٥

172-175. Âyetler

أخرج ابْن إِسْحَق وَابْن جرير وَالْبَيْهَقِيّ فِي الدَّلَائِل عَن عبد الله بن أبي بكر بن مُحَمَّد بن عَمْرو بن حزم قَالَ خرج رَسُول الله ﷺ لحمراء الْأسد وَقد أجمع أَبُو سُفْيَان بالرجعة إِلَى رَسُول الله ﷺ وَأَصْحَابه وَقَالُوا: رَجعْنَا قبل أَن نَسْتَأْصِلهُمْ لَنَكُرَّنَّ على بَقِيَّتهمْ

İbn İshâk, İbn Cerîr ve Delâil'de Beyhakî, Abdullah b. Ebî Bekr b. Muhammed b. Amr b. Hazm'dan nakletti: O şöyle dedi: Ebû Süfyân, Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem ve ashabına geri dönmeye karar vermişken Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem Hamrâülesed'e çıktı. Onlar: “Onların kökünü kazımadan önce geri döndük, andolsun geride kalanlarının üzerine tekrar hücum edeceğiz!” demişlerdi.

فَبَلغهُ أَن النَّبِي ﷺ خرج فِي أَصْحَابه يطلبهم فَثنى ذَلِك أَبَا سُفْيَان وَأَصْحَابه وَمر ركب من عبد الْقَيْس فَقَالَ لَهُم أَبُو سُفْيَان: بلغُوا مُحَمَّدًا أَنا قد أجمعنا الرّجْعَة الى أَصْحَابه لنستأصلهم

Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in ashabıyla birlikte onları takip etmek üzere çıktığı haberi Ebû Süfyân'a ulaştı. Bu haber Ebû Süfyân ve arkadaşlarını [dönmekten] vazgeçirdi. O sırada Abdülkays'tan bir kafile geçti. Ebû Süfyân onlara: “Muhammed'e, köklerini kazımak için arkadaşlarına geri dönmeye karar verdiğimizi bildirin!” dedi.

فَلَمَّا مر الركب برَسُول الله ﷺ بِحَمْرَاء الْأسد أَخْبرُوهُ بِالَّذِي قَالَ أَبُو سُفْيَان فَقَالَ رَسُول الله ﷺ والمؤمنون مَعَه {حَسبنَا الله وَنعم الْوَكِيل} فَأنْزل الله فِي ذَلِك {الَّذين اسْتَجَابُوا لله وَالرَّسُول} الْآيَات

Kafile Hamrâülesed'de Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in yanına uğradığında Ebû Süfyân'ın söylediği şeyi haber verdiler. Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem ve beraberindeki müminler: {حَسْبُنَا اللَّهُ وَنِعْمَ الْوَكِيلُ} “Allah bize yeter, O ne güzel vekildir!” dediler. Allah da bunun hakkında: {الَّذِينَ اسْتَجَابُوا لِلَّهِ وَالرَّسُولِ} “Onlar Allah'a ve Resûl'e icabet edenlerdir...” ayetlerini indirdi.

وَأخرج مُوسَى بن عقبَة فِي مغازيه وَالْبَيْهَقِيّ فِي الدَّلَائِل عَن ابْن شهَاب قَالَ أَن رَسُول الله ﷺ اسْتنْفرَ الْمُسلمين لموعد أبي سُفْيَان بَدْرًا فَاحْتمل الشَّيْطَان أولياءه من النَّاس فَمَشَوْا فِي النَّاس يخوفونهم وَقَالُوا: قد أخبرنَا أَن قد جمعُوا لكم من النَّاس

Megāzî'sinde Mûsâ b. Ukbe ve Delâil'de Beyhakî, İbn Şihâb'dan nakletti: O şöyle dedi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem, Ebû Süfyân'ın Bedir'deki randevusu için Müslümanları savaşa çağırdı. Bunun üzerine şeytan insanlardan olan dostlarını kışkırttı; onlar da insanların arasına girip onları korkutmaya başladılar ve şöyle dediler: “Bize haber verildiğine göre onlar sizin için insanlardan topluluklar toplamışlar;

مثل اللَّيْل يرجون أَن يواقعوكم فينتهبوكم فالحذر الحذر

gece gibi [büyük bir orduyla] üzerinize çullanıp sizi yağmalamayı umuyorlar; sakının, sakının!”

فعصم الله الْمُسلمين من تخويف الشَّيْطَان فاستجابوا لله وَرَسُوله وَخَرجُوا بِبَضَائِع لَهُم وَقَالُوا: إِن لَقينَا أَبَا سُفْيَان فَهُوَ الَّذِي خرجنَا لَهُ وَإِن لم نلقه ابتعنا بضائعنا

Allah, Müslümanları şeytanın korkutmasından korudu; onlar da Allah'a ve Resûlü'ne icabet ettiler ve yanlarındaki ticaret mallarıyla çıktılar. Şöyle dediler: “Eğer Ebû Süfyân ile karşılaşırsak, zaten bunun için çıktık; eğer onunla karşılaşmazsak mallarımızı satıp ticaret yaparız.”

فَكَانَ بَدْرًا متحجرا يوافي كل عَام فَانْطَلقُوا حَتَّى أَتَوا موسم بدر فقضوا مِنْهُ حَاجتهم وأخلف أَبُو سُفْيَان الْموعد فَلم يخرج هُوَ وَلَا أَصْحَابه وَمر عَلَيْهِم ابْن حمام فَقَالَ: من هَؤُلَاءِ قَالُوا: رَسُول الله وَأَصْحَابه ينتظرون أَبَا سُفْيَان وَمن مَعَه من قُرَيْش

Bedir, her yıl toplanılan bir pazar yeriydi. Yola çıkıp Bedir panayırına geldiler ve oradaki ihtiyaçlarını/ticaretlerini giderdiler. Ebû Süfyân ise randevusuna sadık kalmadı; ne kendisi çıktı ne de arkadaşları. Yanlarına İbn Hammâm uğrayıp: “Bunlar kimdir?” dedi. “Resûlullah ve ashabıdır; Ebû Süfyân'ı ve beraberindeki Kureyşlileri bekliyorlar” dediler.

فَقدم على قُرَيْش فَأخْبرهُم فأرعب أَبُو سُفْيَان وَرجع إِلَى مَكَّة وَانْصَرف رَسُول الله ﷺ إِلَى الْمَدِينَة بِنِعْمَة من الله وَفضل فَكَانَت تِلْكَ الْغَزْوَة تدعى غَزْوَة جَيش السويق وَكَانَت فِي شعْبَان سنة ثَلَاث

O da Kureyş'in yanına varıp onlara haber verdi. Bunun üzerine Ebû Süfyân korkuya kapıldı ve Mekke'ye döndü. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem ise Allah'tan bir nimet ve lütufla Medine'ye döndü. Bu gazveye “Ceyşü's-Sevîk Gazvesi” denilirdi ve hicretin üçüncü yılı Şaban ayında gerçekleşmişti.

وَأخرج ابْن جرير من طَرِيق الْعَوْفِيّ عَن ابْن عَبَّاس قَالَ إِن الله قذف فِي قلب أبي سُفْيَان الرعب يَوْم أحد بعد الَّذِي كَانَ مِنْهُ فَرجع إِلَى مَكَّة فَقَالَ النَّبِي ﷺ: إِن أَبَا سُفْيَان قد أصَاب مِنْكُم طرفا وَقد رَجَعَ وَقذف الله فِي قلبه الرعب وَكَانَت وقْعَة أحد فِي شوّال وَكَانَ التُّجَّار يقدمُونَ الْمَدِينَة فِي ذِي الْقعدَة فينزلون ببدر الصُّغْرَى فِي كل سنة مرّة وَأَنَّهُمْ قدمُوا بعد وقْعَة أحد وَكَانَ أصَاب الْمُؤمنِينَ الْقرح واشتكوا ذَلِك إِلَى النَّبِي ﷺ وَاشْتَدَّ عَلَيْهِم الَّذِي أَصَابَهُم وَأَن رَسُول الله ﷺ ندب النَّاس لِيَنْطَلِقُوا مَعَه وَقَالَ: إِنَّمَا ترتحلون الْآن فَتَأْتُونَ الْحَج وَلَا تقدرون على مثلهَا حَتَّى عَام مقبل

İbn Cerîr, Avfî yoluyla İbn Abbâs'tan nakletti: O şöyle dedi: Allah, Uhud günü olanlardan sonra Ebû Süfyân'ın kalbine korku saldı, o da Mekke'ye döndü. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem: “Ebû Süfyân sizden bir kısım [insana zarar] verdi ve geri döndü; Allah da onun kalbine korku saldı” buyurdu. Uhud Savaşı Şevval ayındaydı. Tüccarlar ise Zilkade ayında Medine'ye gelir, yılda bir kez Bedr-i Suğrâ'ya (Küçük Bedir'e) inerlerdi. Onlar Uhud Savaşı'ndan sonra geldiler. Müminler ise yaralanmıştı ve bunu Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e şikayet ettiler; başlarına gelen [yaralar] onlara ağır gelmişti. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem insanları kendisiyle birlikte yola çıkmaya çağırıp şöyle dedi: “Siz ancak şimdi yola çıkarsınız, sonra hacca gelirsiniz ve gelecek yıla kadar böyle bir fırsat bulamazsınız.”

فجَاء الشَّيْطَان فخوف أولياءه فَقَالَ {إِن النَّاس قد جمعُوا لكم} فَأبى النَّاس أَن يتبعوه فَقَالَ: إِنِّي ذَاهِب وَإِن لم يَتبعني أحد

Şeytan gelip dostlarını korkuttu ve: {إِنَّ النَّاسَ قَدْ جَمَعُوا لَكُمْ} “İnsanlar sizin için toplandılar” dedi. İnsanlar ona uymaktan çekindiler. Bunun üzerine [Resûlullah]: “Kimse benimle gelmese bile ben gideceğim” buyurdu.

فَانْتدبَ مَعَه أَبُو بكر وَعمر وَعلي وَعُثْمَان وَالزُّبَيْر وَسعد وَطَلْحَة وَعبد الرَّحْمَن بن عَوْف وَعبد الله بن مَسْعُود وَحُذَيْفَة بن الْيَمَان وَأَبُو عُبَيْدَة بن الْجراح

Bunun üzerine onunla birlikte Ebû Bekr, Ömer, Ali, Osman, ez-Zübeyr, Sa'd, Talha, Abdurrahman b. Avf, Abdullah b. Mes'ûd, Huzeyfe b. el-Yemân ve Ebû Ubeyde b. el-Cerrâh...

فِي سبعين رجلا فَسَارُوا فِي طلب أبي سُفْيَان فطلبوه حَتَّى بلغُوا الصَّفْرَاء فَأنْزل الله {الَّذين اسْتَجَابُوا لله وَالرَّسُول} الْآيَة

...yetmiş kişi olarak göreve koştular. Ebû Süfyân'ı aramak üzere yola çıktılar ve Safrâ'ya varıncaya kadar onu aradılar. Bunun üzerine Allah: {الَّذِينَ اسْتَجَابُوا لِلَّهِ وَالرَّسُولِ} “Onlar Allah'a ve Resûl'e icabet edenlerdir...” ayetini indirdi.

وَأخرج النَّسَائِيّ وَابْن أبي حَاتِم وَالطَّبَرَانِيّ بِسَنَد صَحِيح من طَرِيق عِكْرِمَة عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: لما رَجَعَ الْمُشْركُونَ عَن أحد قَالُوا: لَا مُحَمَّدًا قتلتم وَلَا الكواعب أردفتم

Nesâî, İbn Ebî Hâtim ve Taberânî sahih bir senetle İkrime yoluyla İbn Abbâs'tan nakletti: O şöyle dedi: Müşrikler Uhud'dan dönerken: “Ne Muhammed'i öldürdünüz ne de genç kızları (kevâib) esir edip bineklerinizin arkasına aldınız!

بئْسَمَا صَنَعْتُم ارْجعُوا

Ne kötü bir şey yaptınız! Geri dönün!” dediler.

فَسمع رَسُول الله ﷺ بذلك فندب الْمُسلمين فانتدبوا حَتَّى بلغ حَمْرَاء الْأسد

Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem bunu işitince Müslümanları sefere çağırdı. Onlar da Hamrâülesed'e...

أَو بِئْر أبي عنبة شكّ سُفْيَان فَقَالَ الْمُشْركُونَ: نرْجِع قَابل

...yahut -Süfyân şüphe etti- Bi'rü Ebî İnebe'ye varıncaya kadar göreve koştular. Müşrikler: “Gelecek yıl döneriz” dediler.

فَرجع رَسُول الله ﷺ فَكَانَت تعد غَزْوَة

Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem de geri döndü ve bu [sefer] bir gazve sayıldı.

فَأنْزل الله {الَّذين اسْتَجَابُوا لله وَالرَّسُول}

Bunun üzerine Allah: {الَّذِينَ اسْتَجَابُوا لِلَّهِ وَالرَّسُولِ} “Allah'a ve Resûl'e icabet edenler...”

الْآيَة

...ayetini indirdi.

وَقد كَانَ أَبُو سُفْيَان قَالَ للنَّبِي ﷺ: مَوْعدكُمْ موسم بدر حَيْثُ قتلتم أَصْحَابنَا فَأَما الجبان فَرجع وَأما الشجاع فَأخذ أهبة الْقِتَال وَالتِّجَارَة

Ebû Süfyân, Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e: “Buluşma yeriniz, arkadaşlarımızı öldürdüğünüz Bedir panayırıdır” demişti. Korkak olan geri döndü, cesur olan ise hem savaş hem de ticaret hazırlığı yaptı.

فَأتوهُ فَلم يَجدوا بِهِ أحدا وتسوقوا

Oraya vardılar, orada kimseyi bulamadılar ve alışveriş yaptılar.

فَأنْزل الله {فانقلبوا بِنِعْمَة من الله وَفضل} الْآيَة

Bunun üzerine Allah: {فَانْقَلَبُوا بِنِعْمَةٍ مِنَ اللَّهِ وَفَضْلٍ} “Böylece Allah'tan bir nimet ve lütufla döndüler...” ayetini indirdi.

وَأخرج عبد بن حميد وَابْن أبي حَاتِم عَن عِكْرِمَة قَالَ: خرج رَسُول الله ﷺ إِلَى بدر الصُّغْرَى وبهم الكلوم خَرجُوا لموعد أبي سُفْيَان فَمر بهم أَعْرَابِي ثمَّ مر بِأبي سُفْيَان وَأَصْحَابه وَهُوَ يَقُول: ونفرت من رفقتي مُحَمَّد وعجوة منثورة كالعنجد فَتَلقاهُ أَبُو سُفْيَان فَقَالَ: وَيلك مَا تَقول

Abd b. Humeyd ve İbn Ebî Hâtim, İkrime'den nakletti: O şöyle dedi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem, üzerlerinde yaralar bulunduğu halde Bedr-i Suğrâ'ya çıktı; Ebû Süfyân ile randevuları için çıkmışlardı. Onların yanından bir bedevi geçti, sonra da Ebû Süfyân ve arkadaşlarının yanından geçti; [bedevi] şöyle diyordu: “Muhammed’in kafilesinden ürküp kaçtım, saçılmış kuru üzüm gibi Acve hurmaları [bıraktılar].” Ebû Süfyân onu karşılayıp: “Yazıklar olsun sana, ne diyorsun?” dedi.