أخرج ابْن أبي حَاتِم وَالطَّبَرَانِيّ بِسَنَد صَحِيح عَن ابْن مَسْعُود فِي قَوْله {يَا أَيهَا الَّذين آمنُوا لَا تَأْكُلُوا أَمْوَالكُم بَيْنكُم بِالْبَاطِلِ} قَالَ: إِنَّهَا محكمَة مَا نسخت وَلَا تنسخ إِلَى يَوْم الْقِيَامَة
İbn Ebî Hâtim ve sahih bir senetle et-Taberânî, İbn Mes'ûd'un {يَا أَيهَا الَّذين آمنُوا لَا تَأْكُلُوا أَمْوَالكُم بَيْنكُم بِالْبَاطِلِ} “Ey iman edenler! Mallarınızı aranızda haksızlıkla yemeyin” ayeti hakkında şöyle dediğini rivayet ettiler: "Bu muhkemdir; neshedilmemiştir ve kıyamet gününe kadar da neshedilmeyecektir."
وَأخرج ابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم عَن السّديّ فِي الْآيَة قَالَ: أما أكلهم أَمْوَالهم بَينهم بِالْبَاطِلِ فالزنا والقمار والبخس وَالظُّلم {إِلَّا أَن تكون تِجَارَة} فليرب الدِّرْهَم ألفا إِن اسْتَطَاعَ
İbn Cerîr ve İbn Ebî Hâtim, es-Süddî'nin ayet hakkında şöyle dediğini rivayet ettiler: "Mallarını aralarında haksızlıkla yemelerine gelince; bu zina, kumar, eksik tartıp ölçmek ve zulümdür. {إِلَّا أَن تكون تِجَارَة} “Ancak ticaret olması müstesna” [kısmına gelince], gücü yetiyorsa bir dirhemi bin dirhem kâr ettirsin."
وَأخرج ابْن جرير عَن عِكْرِمَة وَالْحسن فِي الْآيَة قَالَ: كَانَ الرجل يتحرَّج أَن يَأْكُل عِنْد أحد من النَّاس بعد مَا نزلت هَذِه الْآيَة فنسخ ذَلِك بِالْآيَةِ الَّتِي فِي النُّور (وَلَا على أَنفسكُم أَن تَأْكُلُوا من بُيُوتكُمْ
İbn Cerîr, İkrime ve el-Hasan'dan bu ayet hakkında şöyle dediklerini rivayet etti: "Bu ayet indikten sonra kişi, insanlardan birinin yanında yemek yemekten çekinir olmuştu. Sonra bu [durum], Nûr suresindeki şu ayetle neshedildi: (وَلَا على أَنفسكُم أَن تَأْكُلُوا من بُيُوتكُمْ
) (النورالآية ٦١) الْآيَة
“kendi evlerinizden yemenizde de size bir sakınca yoktur...”) (en-Nûr, 61. ayet) ayeti.
أخرج عبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن مُجَاهِد فِي قَوْله (إِلَّا أَن تكون تِجَارَة عَن ترَاض مِنْكُم) قَالَ: عَن ترَاض فِي تِجَارَة بيع أَو عَطاء يُعْطِيهِ أحد أحدا
Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim, Mücâhid'in (إِلَّا أَن تكون تِجَارَة عَن ترَاض مِنْكُم) “Karşılıklı rızaya dayanan bir ticaret olması müstesna” sözü hakkında şöyle dediğini rivayet ettiler: "Alım satım ticaretinde veya birinin diğerine verdiği bir bağışta karşılıklı rıza iledir."
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير وَالْبَيْهَقِيّ فِي سنَنه عَن قَتَادَة فِي الْآيَة قَالَ: التِّجَارَة رزق من رزق الله وحلال من حَلَال الله لمن طلبَهَا بصدقها وبرها وَقد كُنَّا نُحدث أَن التَّاجِر الْأمين الصدوق مَعَ السَّبْعَة فِي ظلّ الْعَرْش يَوْم الْقِيَامَة
Abd b. Humeyd, İbn Cerîr ve es-Sünen'de el-Beyhakî, Katâde'nin ayet hakkında şöyle dediğini rivayet ettiler: "Ticaret, onu dürüstlük ve iyilikle arayan kimse için Allah'ın rızıklarından bir rızık ve Allah'ın helallerinden bir helaldir. Bize anlatılırdı ki güvenilir ve dürüst tüccar kıyamet gününde Arş'ın gölgesindeki yedi zümre ile beraberdir."
وَأخرج التِّرْمِذِيّ وَحسنه الْحَاكِم عَن أبي سعيد الْخُدْرِيّ عَن النَّبِي ﷺ قَالَ: التَّاجِر الصدوق الْأمين مَعَ النَّبِيين وَالصديقين وَالشُّهَدَاء
Tirmizî ve sahih olduğunu belirterek Hâkim, Ebû Saîd el-Hudrî'den, Peygamber'in (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurduğunu rivayet ettiler: "Dürüst ve güvenilir tüccar peygamberler, sıddîklar ve şehitlerle beraberdir."
وَأخرج ابْن مَاجَه وَالْحَاكِم وَالْبَيْهَقِيّ عَن ابْن عمر مَرْفُوعا قَالَ: التَّاجِر الصدوق الْأمين الْمُسلم مَعَ الشُّهَدَاء يَوْم الْقِيَامَة
İbn Mâce, el-Hâkim ve el-Beyhakî, İbn Ömer'den merfû olarak [Peygamber'in] şöyle buyurduğunu rivayet ettiler: "Dürüst, güvenilir Müslüman tüccar kıyamet gününde şehitlerle beraberdir."
وَأخرج الْحَاكِم عَن رَافع بن خديج قَالَ: قيل: يَا رَسُول الله أَي الْكسْب أطيب قَالَ: كسب الرجل بِيَدِهِ وكل بيع مبرور
el-Hâkim, Râfi' b. Hadîc'den rivayet etti: "Ey Allah'ın Resûlü! Hangi kazanç daha hoştur/temizdir?" denildi. O da: "Kişinin kendi elinin emeğiyle kazandığı ve her mebrûr (dürüst) alışveriştir" buyurdu.
وَأخرج الْحَاكِم وَالْبَيْهَقِيّ فِي سنَنه عَن أبي بردة قَالَ: سُئِلَ رَسُول الله ﷺ أَي الْكسْب أطيب أوأفضل قَالَ: عمل الرجل بِيَدِهِ وكل بيع مبرور
el-Hâkim ve es-Sünen'de el-Beyhakî, Ebû Bürde'den şöyle rivayet ettiler: Resûlullah'a (sallallâhu aleyhi ve sellem): "Hangi kazanç daha hoştur veya daha faziletlidir?" diye soruldu. O da: "Kişinin kendi elinin emeği ve her mebrûr (dürüst) alışveriştir" buyurdu.
وَأخرج سعيد بن مَنْصُور عَن نعيم بن عبد الرَّحْمَن الْأَزْدِيّ قَالَ قَالَ رَسُول الله ﷺ: تِسْعَة أعشار الرزق فِي التِّجَارَة وَالْعشر فِي الْمَوَاشِي
Saîd b. Mansûr, Nuaym b. Abdirrahmân el-Ezdî'den rivayet etti: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: "Rızkın onda dokuzu ticarette, onda biri ise hayvancılıktadır."
وَأخرج الْأَصْبَهَانِيّ فِي التَّرْغِيب عَن صَفْوَان بن أُميَّة قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: أعلم أَن عون الله مَعَ صالحي التُّجَّار
el-Isbehânî et-Terğîb'de Safvân b. Ümeyye'den rivayet etti: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: "Bil ki Allah'ın yardımı sâlih tüccarlarla beraberdir."
وَأخرج الْأَصْبَهَانِيّ عَن أنس قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: التَّاجِر الصدوق فِي ظلّ الْعَرْش يَوْم الْقِيَامَة
el-Isbehânî, Enes'ten rivayet etti: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: "Dürüst tüccar kıyamet gününde Arş'ın gölgesindedir."
وَأخرج الْأَصْبَهَانِيّ عَن معَاذ بن جبل قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: إِن أطيب الْكسْب كسب التُّجَّار الَّذين إِذا حدثوا لم يكذبوا وَإِذا وعدوا لم يخلفوا وَإِذا ائتمنوا لم يخونوا وَإِذا اشْتَروا لم يذموا وَإِذا باعوا لم يمدحوا وَإِذا كَانَ عَلَيْهِم لم يمطلوا وَإِذا كَانَ لَهُم لم يعسروا
el-Isbehânî, Muâz b. Cebel'den rivayet etti: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: "En hoş kazanç; konuştuklarında yalan söylemeyen, söz verdiklerinde sözlerinden dönmeyen, kendilerine güvenildiğinde hıyanet etmeyen, satın aldıklarında [malı] yermeyen, sattıklarında [malı aşırı] övmeyen, borçlandıklarında ertelemeyen ve alacaklı olduklarında zorluk çıkarmayan tüccarların kazancıdır."
وَأخرج الْأَصْبَهَانِيّ عَن أبي أُمَامَة مَرْفُوعا أَن التَّاجِر إِذا كَانَ فِيهِ أَربع خِصَال طَابَ كَسبه: إِذا اشْترى لم يذم وَإِذا بَاعَ لم يمدح وَلم يُدَلس فِي البيع وَلم يحلف فِيمَا بَين ذَلِك
el-Isbehânî, Ebû Ümâme'den merfû olarak rivayet etti: "Tüccarda şu dört özellik bulunduğu takdirde kazancı temiz olur: Satın aldığında yermez, sattığında övmez, satışta kusur gizlemez ve bunlar arasında yemin etmez."
وَأخرج الْحَاكِم وَصَححهُ عَن رِفَاعَة بن رَافع أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ: إِن
el-Hâkim rivayet edip sahih olduğunu belirtti; Rifâa b. Râfi'den nakledildiğine göre Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: "Şüphesiz
التُّجَّار يبعثون يَوْم الْقِيَامَة فجاراً إِلَّا من اتَّقى الله وبرَّ وَصدق
tüccarlar, Allah'tan sakınan, iyilik eden ve dürüst davrananlar müstesna, kıyamet gününde günahkârlar olarak diriltileceklerdir."
وَأخرج أَحْمد وَالْحَاكِم وَصَححهُ عَن عبد الرَّحْمَن بن شبْل قَالَ: سَمِعت رَسُول الله ﷺ يَقُول: إِن التُّجَّار هم الْفجار
Ahmed ve sahih olduğunu belirterek el-Hâkim, Abdurrahmân b. Şibl'den rivayet ettiler: Resûlullah'ı (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyururken işittim: "Şüphesiz tüccarlar günahkârların tâ kendileridir."
قَالُوا: يَا رَسُول الله أَلَيْسَ قد أحل الله البيع قَالَ: بلَى وَلَكنهُمْ يحلفُونَ فيأثمون ويحدثون فيكذبون
Onlar: "Ey Allah'ın Resûlü! Allah alışverişi helal kılmadı mı?" dediler. O da: "Evet, fakat onlar yemin ederler ve günaha girerler, konuşurlar ve yalan söylerler" buyurdu.
وَأخرج الْحَاكِم وَصَححهُ عَن عَمْرو بن تغلب قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: إِن من أَشْرَاط السَّاعَة أَن يفِيض المَال وَيكثر الْجَهْل وَتظهر الْفِتَن وتفشو التِّجَارَة
el-Hâkim rivayet edip sahih olduğunu belirtti; Amr b. Tağlib'den nakledildiğine göre Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: "Kıyamet alametlerindendir ki mal çoğalıp taşar, cehalet artar, fitneler ortaya çıkar ve ticaret yaygınlaşır."
أخرج ابْن مَاجَه وَابْن الْمُنْذر عَن ابْن سعيد فِي قَوْله تَعَالَى {عَن تراضٍ مِنْكُم} قَالَ: قَالَ رَسُول الله: إِنَّمَا البيع عَن ترَاض
İbn Mâce ve İbnü'l-Münzir, Ebû Saîd'den Yüce Allah'ın {عَن تراضٍ مِنْكُم} “karşılıklı rızaya dayanan” ayeti hakkında şöyle dediğini rivayet ettiler: Resûlullah [şöyle] buyurdu: "Alışveriş ancak karşılıklı rıza iledir."
وَأخرج ابْن جرير عَن مَيْمُون بن مهْرَان قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: البيع عَن ترَاض وَالْخيَار بعد الصَّفْقَة وَلَا يحل لمُسلم أَن يغش مُسلما
İbn Cerîr, Meymûn b. Mihrân'dan rivayet etti: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: "Alışveriş karşılıklı rıza iledir, muhayyerlik (seçme hakkı) akitten sonradır ve bir Müslümanın diğer bir Müslümanı aldatması helal değildir."
وَأخرج عبد بن حميد عَن أبي زرْعَة أَنه بَاعَ فرسا لَهُ فَقَالَ لصَاحبه: اختر فخيره ثَلَاثًا ثمَّ قَالَ لَهُ: خيرني
Abd b. Humeyd, Ebû Zür'a'dan rivayet etti ki o bir atını sattı ve arkadaşına: "Seç [akdi kesinleştirip kesinleştirmemekte serbestsin]" dedi ve ona üç kez seçme hakkı tanıdı. Sonra ona: "Sen de bana seçme hakkı tanı" dedi.
فخيره ثَلَاثًا ثمَّ قَالَ: سَمِعت أَبَا هُرَيْرَة يَقُول: هَذَا البيع عَن ترَاض
O da ona üç kez seçme hakkı tanıdı. Sonra [Ebû Zür'a]: "Ebû Hüreyre'yi şöyle derken işittim: 'Karşılıklı rıza ile olan alışveriş işte budur'" dedi.
وَأخرج ابْن ماجة عَن جَابر بن عبد الله قَالَ: اشْترى رَسُول الله ﷺ من رجل من الْأَعْرَاب حمل خبط فَلَمَّا وَجب البيع قَالَ رَسُول الله ﷺ: اختر
İbn Mâce, Câbir b. Abdillâh'tan rivayet etti: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) bedevîlerden bir adamdan bir yük ağaç yaprağı satın aldı. Satış kesinleşince Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem): "Seç [muhayyerliğini kullan]" buyurdu.
فَقَالَ الْأَعرَابِي: عمرك الله بيعا
Bedevî de: "Allah alışverişini bereketlendirsin" dedi.
وَأخرج ابْن جرير عَن ابْن عَبَّاس أَن النَّبِي ﷺ بَاعَ رجلا ثمَّ قَالَ لَهُ: اختر
İbn Cerîr, İbn Abbâs'tan nakletti ki Peygamber (sallallâhu aleyhi ve sellem) bir adamla alışveriş yaptı, sonra ona: "Seç [muhayyerliğini kullan]" buyurdu.
فَقَالَ: قد اخْتَرْت
[Adam da]: "Seçtim [satışı kesinleştirdim]" dedi.
فَقَالَ: هَكَذَا البيع
Bunun üzerine [Peygamber]: "Alışveriş işte böyledir" buyurdu.
وَأخرج ابْن جرير عَن أبي زرْعَة أَنه كَانَ إِذا بَايع رجلا يَقُول لَهُ: خيرني
İbn Cerîr, Ebû Zür'a'dan rivayet etti ki o bir adamla alışveriş yaptığında ona: "Bana seçme hakkı tanı" derdi.
ثمَّ يَقُول: قَالَ أَبُو هُرَيْرَة: قَالَ رَسُول الله ﷺ: لَا يفْتَرق اثْنَان إِلَّا عَن رضَا
Sonra şöyle derdi: Ebû Hüreyre dedi ki: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: "İki kişi ancak karşılıklı rıza ile [akdi tamamlayıp] birbirinden ayrılır."
وَأخرج ابْن جرير عَن أبي قلَابَة أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ: يَا أهل البقيع لَا يتفرقن بيعان إِلَّا عَن رضَا
İbn Cerîr, Ebû Kılâbe'den rivayet etti ki Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: "Ey Bakî' halkı! İki alıcı-satıcı ancak karşılıklı rıza ile birbirinden ayrılsın."
وَأخرج البُخَارِيّ وَالتِّرْمِذِيّ وَالنَّسَائِيّ عَن ابْن عمر قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: البيعان بِالْخِيَارِ مَا لم يَتَفَرَّقَا أَو يَقُول أَحدهمَا للْآخر: اختر
Buhârî, Tirmizî ve Nesâî, İbn Ömer'den rivayet ettiler: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: "Alıcı ile satıcı, birbirlerinden ayrılmadıkça veya biri diğerine 'Seç [muhayyerliğini kullan]' deyinceye kadar muhayyerdirler (serbesttirler)."
أخرج ابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن أبي صَالح وَعِكْرِمَة {وَلَا تقتلُوا أَنفسكُم} قَالَا: نَهَاهُم عَن قتل بَعضهم بَعْضًا
İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim, Ebû Sâlih ve İkrime'den {وَلَا تقتلُوا أَنفسكُم} “ve kendinizi öldürmeyin” ayeti hakkında şöyle dediklerini rivayet ettiler: "Onları birbirlerini öldürmekten menetti."
وَأخرج ابْن الْمُنْذر عَن مُجَاهِد {وَلَا تقتلُوا أَنفسكُم} لَا يقتل بَعْضكُم قَالَ: بَعْضًا
İbnü'l-Münzir, Mücâhid'in {وَلَا تقتلُوا أَنفسكُم} “ve kendinizi öldürmeyin” ayeti hakkında: "Birbirinizi öldürmeyin [demektir]" dediğini rivayet etti.
وَأخرج ابْن جرير عَن عَطاء بن أبي رَبَاح
İbn Cerîr, Atâ b. Ebî Rabâh'tan
مثله
bunun benzerini [rivayet etti].
وَأخرج ابْن جرير وَابْن الْمُنْذر عَن السّديّ {وَلَا تقتلُوا أَنفسكُم} قَالَ: أهل دينكُمْ
İbn Cerîr ve İbnü'l-Münzir, es-Süddî'nin {وَلَا تقتلُوا أَنفسكُم} “ve kendinizi öldürmeyin” ayeti hakkında: "Din ehlinizi [öldürmeyin]" dediğini rivayet ettiler.
وَأخرج أَحْمد وَأَبُو دَاوُد وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن عَمْرو بن الْعَاصِ قَالَ: بَعَثَنِي رَسُول الله ﷺ عَام ذَات السلَاسِل احْتَلَمت فِي لَيْلَة بَارِدَة شَدِيدَة الْبرد فَأَشْفَقت إِن اغْتَسَلت أَن أهلك فَتَيَمَّمت بِهِ ثمَّ صليت بِأَصْحَابِي صَلَاة الصُّبْح فَلَمَّا قدمت على رَسُول الله ﷺ ذكرت ذَلِك لَهُ فَقَالَ: يَا عَمْرو صليت بِأَصْحَابِك وَأَنت جنب قلت: نعم يَا رَسُول الله إِنِّي احْتَلَمت فِي لَيْلَة بَارِدَة شَدِيدَة الْبرد فَأَشْفَقت إِن اغستلت أَن أهلك وَذكرت قَول الله {وَلَا تقتلُوا أَنفسكُم} فَتَيَمَّمت ثمَّ صليت
Ahmed, Ebû Dâvûd, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim, Amr b. el-Âs'tan şöyle dediğini rivayet ettiler: "Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) beni Zâtü's-Selâsil yılında [seferine] gönderdi. Oldukça soğuk bir gecede ihtilam oldum; gusledersem helak olacağımdan korktum, bu yüzden teyemmüm ettim ve arkadaşlarıma sabah namazını kıldırdım. Resûlullah'ın (sallallâhu aleyhi ve sellem) huzuruna geldiğimde bunu ona anlattım. O: 'Ey Amr! Cünüp olduğun halde arkadaşlarına namaz mı kıldırdın?' buyurdu. Ben de: 'Evet ey Allah'ın Resûlü! Oldukça soğuk bir gecede ihtilam oldum; eğer gusledersem helak olacağımdan korktum ve Allah'ın {وَلَا تقتلُوا أَنفسكُم} “ve kendinizi öldürmeyin” buyruğunu hatırladım; bu yüzden teyemmüm edip namaz kıldım' dedim."
فَضَحِك رَسُول الله ﷺ وَلم يقل شَيْئا
Bunun üzerine Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) güldü ve hiçbir şey söylemedi.
وَأخرج الطَّبَرَانِيّ عَن ابْن عَبَّاس أَن عَمْرو بن الْعَاصِ صلى بِالنَّاسِ وَهُوَ جنب فَلَمَّا قدمُوا على رَسُول الله ﷺ ذكرُوا ذَلِك لَهُ فَدَعَاهُ فَسَأَلَهُ عَن ذَلِك فَقَالَ: يَا رَسُول الله خشيت أَن يقتلني الْبرد وَقد قَالَ الله تَعَالَى {وَلَا تقتلُوا أَنفسكُم إِن الله كَانَ بكم رحِيما} فَسكت عَنهُ رَسُول الله ﷺ
et-Taberânî, İbn Abbâs'tan nakletti ki Amr b. el-Âs cünüp olduğu halde insanlara namaz kıldırdı. Resûlullah'ın (sallallâhu aleyhi ve sellem) huzuruna geldiklerinde bunu ona anlattılar. O da onu çağırıp bunun sebebini sordu. [Amr]: "Ey Allah'ın Resûlü! Soğuğun beni öldürmesinden korktum; nitekim Yüce Allah {وَلَا تقتلُوا أَنفسكُم إِن الله كَانَ بكم رحِيما} “Ve kendinizi öldürmeyin; şüphesiz Allah size karşı çok merhametlidir” buyurmuştur" dedi. Bunun üzerine Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) ona karşı sustu [itiraz etmedi].
وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَابْن سعد وَابْن الْمُنْذر عَن عَاصِم بن بَهْدَلَة أَن مسروقاً أَتَى صفّين فَقَامَ بَين الصفين فَقَالَ: يَا أَيهَا النَّاس أَنْصتُوا أَرَأَيْتُم لَو أَن منادياً ناداكم من السَّمَاء فرأيتموه وسمعتم كَلَامه فَقَالَ: إِن الله يَنْهَاكُم عَمَّا أَنْتُم فِيهِ أَكُنْتُم منتهين قَالُوا: سُبْحَانَ الله
Saîd b. Mansûr, İbn Sa'd ve İbnü'l-Münzir, Âsım b. Behdcle'den rivayet ettiler: Mesrûk Sıffîn'e geldi ve iki safın arasında durup şöyle dedi: "Ey insanlar! Kulak verin! Ne dersiniz, gökten bir münâdî size seslense, onu görseniz ve sözünü işitseniz de: 'Şüphesiz Allah içinde bulunduğunuz bu durumdan sizi menediyor' dese, vazgeçer miydiniz?" Onlar: "Sübhânallah!" dediler.
قَالَ: فوَاللَّه لقد نزل بذلك جِبْرِيل على مُحَمَّد وَمَا ذَاك بأبين عِنْدِي مِنْهُ إِن الله قَالَ {وَلَا تقتلُوا أَنفسكُم إِن الله كَانَ بكم رحِيما} ثمَّ رَجَعَ إِلَى الْكُوفَة
[Mesrûk] dedi ki: "Vallahi Cibrîl bununla Muhammed'e inmiştir ve o [varsaydığınız durum] bana göre bundan daha açık değildir. Şüphesiz Allah şöyle buyurmuştur: {وَلَا تقتلُوا أَنفسكُم إِن الله كَانَ بكم رحِيما} “Ve kendinizi öldürmeyin; şüphesiz Allah size karşı çok merhametlidir”." Sonra Kûfe'ye geri döndü.
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن سعيد بن جُبَير فِي قَوْله {وَمن يفعل ذَلِك} يَعْنِي الْأَمْوَال والدماء جَمِيعًا {عُدْوانًا وظلماً} يَعْنِي مُتَعَمدا إعتداء بِغَيْر حق {وَكَانَ ذَلِك على الله يَسِيرا} يَقُول: كَانَ عَذَابه على الله هيناً
İbn Ebî Hâtim, Saîd b. Cübeyr'in {وَمن يفعل ذَلِك} “Kim bunu yaparsa” -yani hem malları hem de canları [kastetmektedir]-, {عُدْوانًا وظلماً} “düşmanlık ve zulümle” -yani haksız yere taşkınlık yaparak kasten [yaparsa]-, {وَكَانَ ذَلِك على الله يَسِيرا} “Bu ise Allah’a pek kolaydır” ayeti hakkında: "Onu cezalandırmak Allah'a pek kolaydır" dediğini rivayet etti.
وَأخرج ابْن جرير وَابْن الْمُنْذر عَن ابْن جريج قَالَ: قلت لعطاء: أَرَأَيْت قَوْله تَعَالَى {وَمن يفعل ذَلِك عُدْوانًا وظلماً فَسَوف نصليه نَارا} فِي كل ذَلِك أم فِي قَوْله تَعَالَى
İbn Cerîr ve İbnü'l-Münzir, İbn Cüreyc'den rivayet ettiler: Atâ'ya: "Yüce Allah'ın {وَمن يفعل ذَلِك عُدْوانًا وظلماً فَسَوف نصليه نَارا} “Kim düşmanlık ve zulümle bunu yaparsa, biz onu ateşe sokacağız” buyruğu hakkında ne dersin, bütün bunlar hakkında mıdır, yoksa Yüce Allah'ın..." dedim.
الْآيَة ٣١
31. Ayet
{وَلَا تقتلُوا أَنفسكُم} قَالَ: بل فِي قَوْله {وَلَا تقتلُوا أَنفسكُم}
{وَلَا تقتلُوا أَنفسكُم} “kendinizi öldürmeyin” [buyruğu hakkında mıdır?] [diye sordum]. O da: "Aksine O'nun {وَلَا تقتلُوا أَنفسكُم} “kendinizi öldürmeyin” buyruğu hakkındadır" dedi.
أخرج أَبُو عبيد وَسَعِيد بن مَنْصُور فِي فضائله وَعبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَالطَّبَرَانِيّ وَالْحَاكِم وَالْبَيْهَقِيّ فِي الشّعب عَن ابْن مَسْعُود قَالَ: إِن فِي سُورَة النِّسَاء خمس آيَات مَا يسرني أَن لي بهَا الدُّنْيَا وَمَا فِيهَا وَلَقَد علمت أَن الْعلمَاء إِذا مروا بهَا يعرفونها قَوْله تَعَالَى {إِن تجتنبوا كَبَائِر مَا تنهون عَنهُ} الْآيَة
Ebû Ubeyd, Fezâil'inde Saîd b. Mansûr, Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir, et-Taberânî, el-Hâkim ve Şuab'da el-Beyhakî, İbn Mes'ûd'un şöyle dediğini rivayet ettiler: "Nisâ suresinde beş ayet vardır ki onların yerine bana dünya ve içindekilerin verilmesi beni sevindirmezdi. Şüphesiz bilirim ki âlimler bunlara rastladıklarında onları tanırlar: Yüce Allah'ın {إِن تجتنبوا كَبَائِر مَا تنهون عَنهُ} “Eğer yasaklandığınız büyük günahlardan kaçınırsanız...” ayeti,
وَقَوله (إِن الله لَا يظلم مِثْقَال ذرة
ve O'nun: (Şüphesiz Allah bir zerre ağırlığınca bile zulmetmez
) (النِّسَاء الْآيَة ٤٠) الْآيَة
“Şüphesiz Allah bir zerre ağırlığınca bile zulmetmez...”) (en-Nisâ, 40. ayet) ayeti,
وَقَوله (إِن الله لَا يغْفر أَن يُشْرك بِهِ
ve O'nun: (Şüphesiz Allah kendisine ortak koşulmasını bağışlamaz
) (النِّسَاء الْآيَة ٤٨) الْآيَة
“Şüphesiz Allah kendisine ortak koşulmasını bağışlamaz...”) (en-Nisâ, 48. ayet) ayeti,
وَقَوله (وَلَو أَنهم إِذْ ظلمُوا أنفسهم جاؤوك
ve O'nun: (Eğer onlar kendilerine zulmettiklerinde sana gelselerdi
) (النِّسَاء الْآيَة ٦٤) الْآيَة
“Eğer onlar kendilerine zulmettiklerinde sana gelselerdi...”) (en-Nisâ, 64. ayet) ayeti,
وَقَوله (وَمن يعْمل سوءا أَو يظلم نَفسه
ve O'nun: (Kim bir kötülük yapar yahut nefsine zulmeder de
) (النِّسَاء الْآيَة ١١٠) الْآيَة
“Kim bir kötülük yapar yahut nefsine zulmeder de...”) (en-Nisâ, 110. ayet) ayetidir."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَعبد بن حميد وَابْن جرير عَن أنس بن مَالك قَالَ: لم نر مثل الَّذِي بلغنَا عَن رَبنَا ﷿ ثمَّ لم نخرج لَهُ عَن كل أهل وَمَال أَن تجَاوز لنا عَمَّا دون الْكَبَائِر فَمَا لنا وَلها
İbn Ebî Şeybe, Abd b. Humeyd ve İbn Cerîr, Enes b. Mâlik'in şöyle dediğini rivayet ettiler: "Rabbimiz celle celâluhû'dan bize ulaşan [müjde] gibisini görmedik; buna karşılık bütün ailemizden ve malımızdan vazgeçmedik. Oysa O, büyük günahlar dışındakileri bizim için bağışlamıştır. O hâlde bizim büyük günahlarla ne işimiz var!"
يَقُول الله {إِن تجتنبوا كَبَائِر مَا تنهون عَنهُ نكفر عَنْكُم سَيِّئَاتكُمْ وَنُدْخِلكُمْ مدخلًا كَرِيمًا}
Allah şöyle buyurmaktadır: {إِن تجتنبوا كَبَائِر مَا تنهون عَنهُ نكفر عَنْكُم سَيِّئَاتكُمْ وَنُدْخِلكُمْ مدخلًا كَرِيمًا} “Eğer yasaklandığınız büyük günahlardan kaçınırsanız, sizin kötülüklerinizi örteriz ve sizi şerefli bir makama girdiririz.”
وَأخرج عبد بن حميد عَن أنس بن مَالك قَالَ: هان مَا سألكم ربكُم {إِن تجتنبوا كَبَائِر مَا تنهون عَنهُ نكفر عَنْكُم سَيِّئَاتكُمْ}
Abd b. Humeyd, Enes b. Mâlik'in şöyle dediğini rivayet etti: "Rabbinizin sizden istediği şey pek kolaydır: {إِن تجتنبوا كَبَائِر مَا تنهون عَنهُ نكفر عَنْكُم سَيِّئَاتكُمْ} 'Eğer yasaklandığınız büyük günahlardan kaçınırsanız, sizin kötülüklerinizi örteriz'."
وَأخرج عبد الله بن أَحْمد فِي زَوَائِد الزّهْد عَن أنس سَمِعت النَّبِي ﷺ يَقُول: أَلا إِن شَفَاعَتِي لأهل الْكَبَائِر من أمتِي ثمَّ تَلا هَذِه الْآيَة {إِن تجتنبوا كَبَائِر مَا تنهون عَنهُ نكفر عَنْكُم سَيِّئَاتكُمْ} الْآيَة
Abdullah b. Ahmed, Zevâidü'z-Zühd'de Enes'ten rivayet etti: Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğunu işittim: "Haberiniz olsun ki benim şefaatim, ümmetimden büyük günah işleyenleredir." Sonra şu ayeti okudu: {إِن تجتنبوا كَبَائِر مَا تنهون عَنهُ نكفر عَنْكُم سَيِّئَاتكُمْ} “Eğer yasaklandığınız büyük günahlardan kaçınırsanız, sizin kötülüklerinizi örteriz...”
وَأخرج النَّسَائِيّ وَابْن ماجة وَابْن جرير وَابْن خُزَيْمَة وَابْن حبَان وَالْحَاكِم وَصَححهُ وَالْبَيْهَقِيّ فِي سنَنه عَن أبي هُرَيْرَة وَأبي سعيد أَن النَّبِي ﷺ جلس على الْمِنْبَر ثمَّ قَالَ: وَالَّذِي نَفسِي بِيَدِهِ مَا من عبد يُصَلِّي الصَّلَوَات الْخمس ويصوم رَمَضَان وَيُؤَدِّي الزَّكَاة ويجتنب الْكَبَائِر السَّبع إِلَّا فتحت لَهُ أَبْوَاب الْجنَّة الثَّمَانِية يَوْم الْقِيَامَة حَتَّى أَنَّهَا لتصطفق ثمَّ تَلا {إِن تجتنبوا كَبَائِر مَا تنهون عَنهُ} الْآيَة
en-Nesâî, İbn Mâce, İbn Cerîr, İbn Huzeyme, İbn Hibbân, sahih olduğunu belirterek el-Hâkim ve Sünen'inde el-Beyhakî, Ebû Hüreyre ve Ebû Saîd'den rivayet ettiler: Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem minbere oturdu, sonra şöyle buyurdu: "Nefsim elinde olana yemin ederim ki, beş vakit namazı kılan, ramazan orucunu tutan, zekâtı veren ve yedi büyük günahtan kaçınan hiçbir kul yoktur ki, kıyamet gününde cennetin sekiz kapısı birbirine çarparcasına onun için açılmasın." Sonra şu ayeti okudu: {إِن تجتنبوا كَبَائِر مَا تنهون عَنهُ} “Eğer yasaklandığınız büyük günahlardan kaçınırsanız...”
وَأخرج ابْن الْمُنْذر عَن أنس قَالَ: مَا لكم والكبائر وَقد وعدتم الْمَغْفِرَة فِيمَا دون الْكَبَائِر
İbnü'l-Münzir, Enes'in şöyle dediğini rivayet etti: "Büyük günahlar dışında kalanlar için size bağışlanma vadedilmişken, sizin büyük günahlarla ne işiniz var?"
وَأخرج ابْن جرير بِسَنَد حسن عَن الْحسن أَن نَاسا لقوا عبد الله بن عَمْرو بِمصْر
İbn Cerîr hasen bir senetle el-Hasan'dan rivayet etti: Bir grup insan Mısır'da Abdullah b. Amr ile karşılaştı.
فَقَالُوا: نرى أَشْيَاء من كتاب الله أَمر أَن يعْمل بهَا لَا يعْمل بهَا فأردنا أَن نلقى أَمِير الْمُؤمنِينَ فِي ذَلِك فَقدم وَقدمُوا مَعَه فلقي عمر فَقَالَ: يَا أَمِير الْمُؤمنِينَ إِن نَاسا لقوني بِمصْر فَقَالُوا: إِنَّا نرى أَشْيَاء من كتاب الله أَمر أَن يعْمل بهَا لَا يعْمل بهَا فأحبوا أَن يلقوك فِي ذَلِك فَقَالَ: اجمعهم لي
Dediler ki: "Allah'ın Kitabı'ndan amel edilmesi emredilip de amel edilmeyen şeyler görüyoruz. Bu konuda Müminlerin Emîri ile görüşmek istedik." [Abdullah b. Amr] Medine'ye geldi, onlar da onunla birlikte geldiler. Ömer ile karşılaştı ve: "Ey Müminlerin Emîri! Mısır'da bazı insanlar benimle karşılaştı ve 'Biz Allah'ın Kitabı'ndan amel edilmesi emredilip de amel edilmeyen şeyler görüyoruz' dediler; bu hususta sizinle görüşmek istediler" dedi. [Ömer]: "Onları bana topla" dedi.
فَجَمعهُمْ لَهُ فَأخذ أَدْنَاهُم رجلا فَقَالَ: أنْشدك بِاللَّه وبحق الْإِسْلَام عَلَيْك أَقرَأت الْقُرْآن كُله قَالَ: نعم
[Abdullah] onları onun için topladı. [Ömer] içlerinden kendisine en yakın olan adamı tuttu ve: "Allah adına ve üzerindeki İslam hakkı adına sana soruyorum: Kur'an'ın tamamını okudun mu?" dedi. Adam: "Evet" cevabını verdi.
قَالَ: فَهَل أحصيته فِي نَفسك قَالَ: لَا
[Ömer]: "Peki onu nefsinde bütünüyle uyguladın mı?" dedi. Adam: "Hayır" dedi.
قَالَ: فَهَل أحصيته فِي بَصرك هَل أحصيته فِي لفظك هَل أحصيته فِي أثرك ثمَّ تتبعهم حَتَّى أَتَى على آخِرهم قَالَ: فثكلت عمر أمه أتكلفونه على أَن يُقيم النَّاس على كتاب الله قد علم رَبنَا أَنه سَتَكُون لنا سيئات وتلا {إِن تجتنبوا كَبَائِر مَا تنهون عَنهُ نكفر عَنْكُم سَيِّئَاتكُمْ وَنُدْخِلكُمْ مدخلًا كَرِيمًا} هَل علم أهل الْمَدِينَة فِيمَا قدمتم قَالَ: لَا
[Ömer]: "Peki onu bakışında bütünüyle uyguladın mı? Onu sözünde bütünüyle uyguladın mı? Onu davranışlarında bütünüyle uyguladın mı?" dedi. Sonra onların sonuncusuna varıncaya kadar hepsini tek tek sorguladı. [Ardından] şöyle dedi: "Ömer'i anası kaybetsin! İnsanları bütünüyle Allah'ın Kitabı'na göre yaşatmayı ona mı yüklüyorsunuz? Rabbimiz bizim günahlarımızın olacağını pekâlâ bilmiştir." Ve şu ayeti okudu: {إِن تجتنبوا كَبَائِر مَا تنهون عَنهُ نكفر عَنْكُم سَيِّئَاتكُمْ وَنُدْخِلكُمْ مدخلًا كَرِيمًا} “Eğer yasaklandığınız büyük günahlardan kaçınırsanız, sizin kötülüklerinizi örteriz ve sizi şerefli bir makama girdiririz.” [Sonra]: "Medine halkı ne için geldiğinizi bildi mi?" diye sordu. Adam: "Hayır" dedi.
قَالَ: لَو علمُوا لوعظت بكم
[Ömer]: "Şayet bilselerdi, sizinle [başkalarına] ibret verici bir ceza uygulardım" dedi.
وَأخرج ابْن جرير عَن قَتَادَة قَالَ: إِنَّمَا وعد الله الْمَغْفِرَة لمن اجْتنب الْكَبَائِر وَذكر لنا أَن النَّبِي ﷺ قَالَ: اجتنبوا الْكَبَائِر وسددوا وابشروا
İbn Cerîr, Katâde'nin şöyle dediğini rivayet etti: "Allah, bağışlanmayı ancak büyük günahlardan kaçınan kimseye vaat etmiştir. Bize anlatıldığına göre Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: 'Büyük günahlardan kaçının, dosdoğru olun ve müjdeleniniz.'"
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَالطَّبَرَانِيّ وَالْبَيْهَقِيّ فِي الشّعب من طرق عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: كل مَا نهى الله عَنهُ فَهُوَ كَبِيرَة وَقد ذكرت الطرفة يَعْنِي النظرة
Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir, et-Taberânî ve Şuab'da el-Beyhakî çeşitli yollardan İbn Abbâs'ın şöyle dediğini rivayet ettiler: "Allah'ın yasakladığı her şey büyük günahtır; göz ucuyla bakmak -yani harama bir bakış- bile anılmıştır."
وَأخرج ابْن جرير عَن أبي الْوَلِيد قَالَ: سَأَلت ابْن عَبَّاس عَن الْكَبَائِر فَقَالَ: كل شَيْء عُصِيَ الله فِيهِ فَهُوَ كَبِيرَة
İbn Cerîr, Ebü'l-Velîd'den rivayet etti: İbn Abbâs'a büyük günahları sordum, şöyle dedi: "Allah'a karşı isyan edilen her şey büyük günahtır."
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: كل مَا وعد الله عَلَيْهِ النَّار كَبِيرَة
İbn Ebî Hâtim, İbn Abbâs'ın şöyle dediğini rivayet etti: "Allah'ın karşılığında cehennem ateşi vadettiği her [günah] büyük günahtır."
وَأخرج ابْن جرير عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: الْكَبَائِر كل ذَنْب خَتمه الله بِنَار أَو غضب أَو لعنة أَو عَذَاب
İbn Cerîr, İbn Abbâs'ın şöyle dediğini rivayet etti: "Büyük günahlar; Allah'ın sonunu ateş, gazap, lânet veya azap ile bildirdiği her günahtır."
وَأخرج ابْن جرير عَن سعيد بن جُبَير قَالَ: كل ذَنْب نسبه الله إِلَى النَّار فَهُوَ من الْكَبَائِر
İbn Cerîr, Saîd b. Cübeyr'in şöyle dediğini rivayet etti: "Allah'ın cehennem ateşiyle ilişkilendirdiği her günah büyük günahlardandır."
وَأخرج ابْن جرير عَن الضَّحَّاك قَالَ: الْكَبَائِر كل مُوجبَة أوجب الله لأَهْلهَا النَّار وكل عمل يُقَام بِهِ الحدُّ فَهُوَ من الْكَبَائِر
İbn Cerîr, ed-Dahhâk'ın şöyle dediğini rivayet etti: "Büyük günahlar; Allah'ın faillerine ateşi farz kıldığı her hüküm ve uygulanması gereken had cezası bulunan her ameldir; [bunların hepsi] büyük günahlardandır."
وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَعبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم وَالْبَيْهَقِيّ فِي شعب الإِيمان من طرق عَن ابْن عَبَّاس أَنه سُئِلَ عَن الْكَبَائِر أَسَبْعٌ هِيَ قَالَ: هِيَ إِلَى السّبْعين أقرب
Abdurrezzâk, Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim ve Şuabü'l-İmân'da el-Beyhakî çeşitli yollardan rivayet ettiler: İbn Abbâs'a büyük günahların yedi tane olup olmadığı soruldu; o da: "Onlar yetmişe daha yakındır" dedi.
وَأخرج ابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم من طَرِيق سعيد بن جُبَير أَن رجلا سَأَلَ ابْن عَبَّاس كم الْكَبَائِر سبع هِيَ قَالَ إِلَى سَبْعمِائة أقرب مِنْهَا إِلَى سبع غير أَنه لَا كَبِيرَة مَعَ اسْتِغْفَار وَلَا صَغِيرَة مَعَ إِصْرَار
İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim, Saîd b. Cübeyr yoluyla rivayet ettiler: Bir adam İbn Abbâs'a: "Büyük günahlar kaç tanedir, yedi midir?" diye sordu. O da: "Yediye nazaran yedi yüze daha yakındır; ancak istiğfar ile birlikte hiçbir günah büyük kalmaz, ısrar ile birlikte de hiçbir günah küçük kalmaz" dedi.
وَأخرج الْبَيْهَقِيّ فِي الشّعب من طَرِيق قيس بن سعد قَالَ: قَالَ ابْن عَبَّاس: كل ذَنْب أصر عَلَيْهِ العَبْد كَبِير وَلَيْسَ بكبير مَا تَابَ مِنْهُ العَبْد
el-Beyhakî Şuab'da Kays b. Sa'd yoluyla rivayet etti: İbn Abbâs şöyle dedi: "Kulun ısrar ettiği her günah büyüktür; kulun tövbe ettiği günah ise büyük değildir."
وَأخرج البُخَارِيّ وَمُسلم وَأَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ وَابْن أبي حَاتِم عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: اجتنبوا السَّبع الموبقات
el-Buhârî, Müslim, Ebû Dâvûd, en-Nesâî ve İbn Ebî Hâtim, Ebû Hüreyre'den rivayet ettiler: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: "Helâk edici yedi şeyden kaçının" buyurdu.
قَالُوا: وَمَا هن يَا رَسُول الله قَالَ: الشّرك بِاللَّه وَقتل النَّفس الَّتِي حرم الله إِلَّا بِالْحَقِّ وَالسحر وَأكل الرِّبَا وَمَال الْيَتِيم والتولي يَوْم الزَّحْف وَقذف الْمُحْصنَات الْغَافِلَات الْمُؤْمِنَات
"Onlar nelerdir ey Allah'ın Resûlü?" dediler. Şöyle buyurdu: "Allah'a ortak koşmak, Allah'ın haram kıldığı cana haksız yere kıymak, sihir yapmak, faiz yemek, yetim malı yemek, savaş meydanından kaçmak ve kötülükten habersiz, iffetli mümin kadınlara iftira atmaktır."
وَأخرج الْبَزَّار وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن أبي هُرَيْرَة أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ: الْكَبَائِر سبع: أَولهَا الْإِشْرَاك بِاللَّه ثمَّ قتل النَّفس بِغَيْر حَقّهَا وَأكل الرِّبَا وَأكل مَال الْيَتِيم إِلَى أَن يكبر والفرار من الزَّحْف وَرمي الْمُحْصنَات والإنقلاب على الْأَعْرَاب بعد الْهِجْرَة
el-Bezzâr, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim, Ebû Hüreyre'den rivayet ettiler: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Büyük günahlar yedidir: İlki Allah'a ortak koşmak, sonra haksız yere cana kıymak, faiz yemek, büyüyünceye kadar yetim malı yemek, savaştan kaçmak, iffetli kadınlara iftira atmak ve hicretten sonra çöl hayatına (bedevîliğe) geri dönmektir."
وَأخرج عَليّ بن الْجَعْد فِي الجعديات عَن طَيْسَلَة قَالَ: سَأَلت ابْن عمر عَن الْكَبَائِر فَقَالَ: سَمِعت رَسُول الله ﷺ يَقُول: هن تسع: الْإِشْرَاك بِاللَّه وَقذف المحصنة وَقتل النَّفس المؤمنة والفرار من الزَّحْف وَالسحر وَأكل الرِّبَا وَأكل مَال الْيَتِيم وعقوق الْوَالِدين والإلحاد بِالْبَيْتِ الْحَرَام قبلتكم أَحيَاء وأمواتاً
Ali b. el-Ca'd, el-Ca'diyyât'ta Taysale'den rivayet etti: İbn Ömer'e büyük günahları sordum; o da şöyle dedi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğunu işittim: "Onlar dokuzdur: Allah'a ortak koşmak, iffetli kadına iftira atmak, mümin bir cana kıymak, savaştan kaçmak, sihir yapmak, faiz yemek, yetim malı yemek, anne babaya itaatsizlik etmek ve diriyken de ölüyken de kıbleniz olan Mescid-i Harâm'da saygısızlık/haddi aşmak (ilhâd)."
وَأخرج ابْن رَاهَوَيْه وَالْبُخَارِيّ فِي الْأَدَب الْمُفْرد وَعبد بن حميد وَابْن الْمُنْذر وَالْقَاضِي إِسْمَاعِيل فِي أَحْكَام الْقُرْآن وَابْن الْمُنْذر بِسَنَد حسن من طَرِيق طَيْسَلَة عَن ابْن عمر قَالَ: الْكَبَائِر تسع: الْإِشْرَاك بِاللَّه وَقتل النَّسمَة يَعْنِي بِغَيْر حق وَقذف المحصنة والفرار من الزَّحْف وَأكل الرِّبَا وَأكل مَال الْيَتِيم وَالَّذِي يستسحر وإلحاد فِي الْمَسْجِد الْحَرَام وإنكاء الْوَالِدين من العقوق
İbn Râhûye, el-Edebü'l-Müfred'de el-Buhârî, Abd b. Humeyd, İbnü'l-Münzir, Ahkâmü'l-Kur'ân'da el-Kâdî İsmâîl ve hasen bir senetle İbnü'l-Münzir, Taysale yoluyla İbn Ömer'in şöyle dediğini rivayet ettiler: "Büyük günahlar dokuzdur: Allah'a ortak koşmak, bir cana kıymak -yani haksız yere-, iffetli kadına iftira atmak, savaştan kaçmak, faiz yemek, yetim malı yemek, sihirle uğraşmak, Mescid-i Harâm'da haddi aşmak (ilhâd) ve anne babaya eziyet ederek onlara itaatsizlik etmektir."
وَأخرج أَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ وَابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم وَالطَّبَرَانِيّ وَالْحَاكِم وَابْن مرْدَوَيْه عَن عُمَيْر اللَّيْثِيّ قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: إِن أَوْلِيَاء الله المصلون وَمن يُقيم الصَّلَوَات الْخمس الَّتِي كتبهَا الله على عباده وَمن يُؤَدِّي زَكَاة مَاله طيبَة بهَا نَفسه وَمن يَصُوم رَمَضَان يحْتَسب صَوْمه ويجتنب الْكَبَائِر
Ebû Dâvûd, en-Nesâî, İbn Cerîr, İbn Ebî Hâtim, et-Taberânî, el-Hâkim ve İbn Merdûye, Umeyr el-Leysî'den rivayet ettiler: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Allah'ın dostları namaz kılanlardır; Allah'ın kullarına farz kıldığı beş vakit namazı kılan, gönül hoşluğuyla malının zekâtını veren, sevabını umarak ramazan orucunu tutan ve büyük günahlardan kaçınan kimsedir."
فَقَالَ رجل من الصَّحَابَة: يَا رَسُول الله وَكم الْكَبَائِر قَالَ: هن تسع: أعظمهن الْإِشْرَاك بِاللَّه وَقتل الْمُؤمن بِغَيْر
Sahâbîlerden bir adam: "Ey Allah'ın Resûlü, büyük günahlar kaç tanedir?" diye sordu. O da şöyle buyurdu: "Onlar dokuzdur: En büyükleri Allah'a ortak koşmak, bir mümini haksız
الْحق والفرار يَوْم الزَّحْف وَقذف المحصنة وَالسحر وَأكل مَال الْيَتِيم وَأكل الرِّبَا وعقوق الْوَالِدين الْمُسلمين وَاسْتِحْلَال الْبَيْت الْحَرَام قبلتكم أَحيَاء وأمواتاً
yere öldürmek, savaş günü kaçmak, iffetli kadına iftira atmak, sihir yapmak, yetim malı yemek, faiz yemek, Müslüman anne babaya itaatsizlik etmek ve diriyken de ölüyken de kıbleniz olan Beytü'l-Harâm'ın dokunulmazlığını çiğnemektir."
وَأخرج ابْن الْمُنْذر وَالطَّبَرَانِيّ وَابْن مرْدَوَيْه عَن ابْن عَمْرو عَن النَّبِي ﷺ قَالَ: من صلى الصَّلَوَات الْخمس واجتنب الْكَبَائِر السَّبع نُودي من أَبْوَاب الْجنَّة ادخل بِسَلام
İbnü'l-Münzir, et-Taberânî ve İbn Merdûye, İbn Amr'dan Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğunu rivayet ettiler: "Kim beş vakit namazı kılar ve yedi büyük günahtan kaçınırsa, cennet kapılarından 'Esenlikle gir!' diye seslenilir."
قيل أسمعت رَسُول الله ﷺ يذكرهن قَالَ: نعم عقوق الْوَالِدين والإشراك بِاللَّه وَقتل النَّفس وَقذف الْمُحْصنَات وَأكل مَال الْيَتِيم والفرار من الزَّحْف وَأكل الرِّبَا
[İbn Amr'a]: "Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in bunları saydığını işittin mi?" diye soruldu. "Evet; anne babaya itaatsizlik, Allah'a ortak koşmak, cana kıymak, iffetli kadınlara iftira atmak, yetim malı yemek, savaştan kaçmak ve faiz yemek" dedi.
وَأخرج أَحْمد وَالنَّسَائِيّ وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن حبَان وَالْحَاكِم وَصَححهُ عَن أبي أَيُّوب قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: من عبد الله لَا يُشْرك بِهِ شَيْئا وَأقَام الصَّلَاة وَآتى الزَّكَاة وَصَامَ رَمَضَان واجتنب الْكَبَائِر فَلهُ الْجنَّة
Ahmed, en-Nesâî, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir, İbn Hibbân ve sahih olduğunu belirterek el-Hâkim, Ebû Eyyûb'dan rivayet ettiler: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Kim hiçbir şeyi ortak koşmaksızın Allah'a kulluk eder, namazı kılar, zekâtı verir, ramazan orucunu tutar ve büyük günahlardan kaçınırsa, cennet onundur."
فَسَأَلَهُ رجل مَا الْكَبَائِر قَالَ: الشّرك بِاللَّه وَقتل نفس مسلمة والفرار يَوْم الزَّحْف
Bir adam ona: "Büyük günahlar nelerdir?" diye sordu. O da: "Allah'a ortak koşmak, Müslüman bir cana kıymak ve savaş günü kaçmaktır" buyurdu.
وَأخرج ابْن حبَان وَابْن مرْدَوَيْه عَن أبي بكر بن مُحَمَّد بن عَمْرو بن حزم عَن أَبِيه عَن جده قَالَ: كتب رَسُول الله ﷺ إِلَى أهل الْيمن كتابا فِيهِ الْفَرَائِض وَالسّنَن والديات وَبعث بِهِ مَعَ عَمْرو بن حزم قَالَ: وَكَانَ فِي الْكتاب: إِن أكبر الْكَبَائِر عِنْد الله يَوْم الْقِيَامَة الْإِشْرَاك بِاللَّه وَقتل النَّفس المؤمنة بِغَيْر حق والفرار يَوْم الزَّحْف وعقوق الْوَالِدين وَرمي المحصنة وَتعلم السحر وَأكل الرِّبَا وَأكل مَال الْيَتِيم
İbn Hibbân ve İbn Merdûye, Ebû Bekr b. Muhammed b. Amr b. Hazm'dan, o babasından, o da dedesinden rivayet etti: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem Yemen halkına farzları, sünnetleri ve diyetleri içeren bir mektup yazıp onu Amr b. Hazm ile gönderdi. [Amr] dedi ki: Mektupta şu yazılıydı: "Kıyamet gününde Allah katında en büyük günahlar; Allah'a ortak koşmak, haksız yere mümin bir cana kıymak, savaş günü kaçmak, anne babaya itaatsizlik etmek, iffetli kadına iftira atmak, sihri öğrenmek, faiz yemek ve yetim malı yemektir."
وَأخرج أَحْمد وَعبد بن حميد وَالْبُخَارِيّ وَمُسلم وَالتِّرْمِذِيّ وَالنَّسَائِيّ وَابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم عَن أنس قَالَ: ذكر رَسُول الله ﷺ الْكَبَائِر فَقَالَ: الشّرك بِاللَّه وَقتل النَّفس وعقوق الْوَالِدين وَقَالَ: أَلا أنبئكم بأكبرالكبائر قَول الزُّور أَو شَهَادَة الزُّور
Ahmed, Abd b. Humeyd, el-Buhârî, Müslim, et-Tirmizî, en-Nesâî, İbn Cerîr ve İbn Ebî Hâtim, Enes'ten rivayet ettiler: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem büyük günahlardan söz ederek şöyle buyurdu: "Allah'a ortak koşmak, cana kıymak ve anne babaya itaatsizlik etmektir." Ve şöyle buyurdu: "Size büyük günahların en büyüğünü haber vereyim mi? Yalan söz yahut yalancı şahitliktir."
وَأخرج الشَّيْخَانِ وَالتِّرْمِذِيّ وَابْن الْمُنْذر عَن أبي بكرَة قَالَ: قَالَ النَّبِي ﷺ: أَلا أنبئكم بأكبر الْكَبَائِر قُلْنَا: بلَى يَا رَسُول الله
Şeyhân (el-Buhârî ve Müslim), et-Tirmizî ve İbnü'l-Münzir, Ebû Bekre'den rivayet ettiler: Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem: "Size büyük günahların en büyüğünü haber vereyim mi?" buyurdu. Biz: "Evet, ey Allah'ın Resûlü!" dedik.
قَالَ: الْإِشْرَاك بِاللَّه وعقوق الْوَالِدين وَكَانَ مُتكئا فَجَلَسَ فَقَالَ: أَلا وَقَول الزُّور
Şöyle buyurdu: "Allah'a ortak koşmak ve anne babaya itaatsizlik etmektir." Dayanmış vaziyette idi, doğrulup oturdu ve: "Haberiniz olsun, bir de yalan sözdür!
أَلا وَشَهَادَة الزُّور فَمَا زَالَ يكررها حَتَّى قُلْنَا ليته سكت
Haberiniz olsun, bir de yalancı şahitliktir!" buyurdu. Bunu durmaksızın tekrar etti; öyle ki biz: "Keşke sussa!" dedik.
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن ابْن عَمْرو أَنه سُئِلَ عَن الْخمر فَقَالَ: سَأَلت عَنْهَا رَسُول الله ﷺ فَقَالَ: هِيَ أكبر الْكَبَائِر وَأم الْفَوَاحِش من شرب الْخمر ترك الصَّلَاة وَوَقع على أمه وخالته وَعَمَّته
İbn Ebî Hâtim, İbn Amr'dan rivayet etti: Ona içki hakkında soruldu; o da şöyle dedi: Onu Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e sordum; şöyle buyurdu: "O, büyük günahların en büyüğü ve çirkinliklerin/hayasızlıkların anasıdır. Kim içki içerse namazı terk eder, annesiyle, teyzesiyle ve halasıyla [zina edip] ilişkiye girer."
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن ابْن عَبَّاس أَنه كَانَ يعد الْخمر أكبر الْكَبَائِر
İbn Ebî Hâtim, İbn Abbâs'ın içkiyi büyük günahların en büyüğü olarak saydığını rivayet etti.
وَأخرج عبد بن حميد فِي كتاب الْإِيمَان عَن شُعْبَة مولى ابْن عَبَّاس قَالَ: قلت لِابْنِ عَبَّاس: أَن الْحسن بن عَليّ سُئِلَ عَن الْخمر أَمن الْكَبَائِر هِيَ فَقَالَ: لَا
Abd b. Humeyd Kitâbü'l-Îmân'da İbn Abbâs'ın azatlısı Şu'be'den rivayet etti: İbn Abbâs'a şöyle dedim: "el-Hasan b. Ali'ye içki hakkında, 'Büyük günahlardan mıdır?' diye soruldu; o da: 'Hayır' dedi."
فَقَالَ ابْن عَبَّاس: قد قَالَهَا النَّبِي ﷺ: إِذا شرب سكر وزنى وَترك الصَّلَاة فَهِيَ من الْكَبَائِر
Bunun üzerine İbn Abbâs şöyle dedi: "Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem bunu söylemiştir: '[Kişi içki] içtiğinde sarhoş olur, zina eder ve namazı terk eder; dolayısıyla o büyük günahlardandır.'"
وَأخرج أَحْمد وَالْبُخَارِيّ التِّرْمِذِيّ وَالنَّسَائِيّ وَابْن جرير عَن ابْن عَمْرو عَن النَّبِي ﷺ قَالَ: الْكَبَائِر: الْإِشْرَاك بِاللَّه وعقوق الْوَالِدين أَو قتل النَّفس - شكّ شُعْبَة - وَالْيَمِين الْغمُوس
Ahmed, el-Buhârî, et-Tirmizî, en-Nesâî ve İbn Cerîr, İbn Amr'dan Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğunu rivayet ettiler: "Büyük günahlar: Allah'a ortak koşmak, anne babaya itaatsizlik etmek -yahut cana kıymak; Şu'be şüphe etti- ve yalan yere yapılan yemindir (yemîn-i gamûs)."