Binûn

Nisâ Suresi — 9. Sayfa

Kaynak: ed-Dürrü'l-Mensûr · Süyûtî · Arapça Orijinal Metin · AI Türkçe Çeviri

فَخرج عمر بن الْخطاب يجر رِدَاءَهُ فَزعًا فَقَالَ: هَذِه الْمُتْعَة وَلَو كنت تقدّمت فِيهَا لرجمت

Bunun üzerine Ömer b. el-Hattâb dehşet içinde ridasını sürüyerek çıktı ve şöyle dedi: "İşte bu mut'adır! Şayet bu konuda daha önceden [yasaklayıcı] bir uyarıda bulunmuş olsaydım, mutlaka [onu] recmederdim."

وَأخرج عبد الرَّزَّاق عَن خَالِد بن المُهَاجر قَالَ: أرخص ابْن عَبَّاس للنَّاس فِي الْمُتْعَة فَقَالَ لَهُ ابْن عمْرَة الْأنْصَارِيّ: مَا هَذَا يَا ابْن عَبَّاس

Abdurrezzâk, Hâlid b. el-Muhâcir'den rivayet ettiğine göre o şöyle dedi: İbn Abbâs insanlara mut'a konusunda ruhsat verdi. Bunun üzerine İbn Amre el-Ensârî ona: "Bu nedir ey İbn Abbâs?" dedi.

فَقَالَ ابْن عَبَّاس: فعلت مَعَ إِمَام الْمُتَّقِينَ فَقَالَ ابْن أبي عمْرَة: اللَّهُمَّ غفرا

İbn Abbâs: "Müttakilerin imamı ile beraber [iken] yapıldı" dedi. İbn Ebî Amre: "Allah'ım, bağışla!" dedi.

إِنَّمَا كَانَت الْمُتْعَة رخصَة كالضرورة إِلَى الْميتَة وَالدَّم وَلحم الْخِنْزِير ثمَّ أحكم الله الدّين بعد

"Mut'a ancak leş, kan ve domuz etine duyulan zaruret gibi bir ruhsattı; sonra Allah dini muhkem kıldı."

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن الْحسن قَالَ: وَالله مَا كَانَت الْمُتْعَة إِلَّا ثَلَاثَة أَيَّام أذن لَهُم رَسُول الله ﷺ فِيهَا مَا كَانَت قبل ذَلِك وَلَا بعد

İbn Ebî Şeybe, el-Hasan'dan şöyle dediğini rivayet etti: "Vallahi mut'a ancak üç gündü; Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) onlara o günlerde izin verdi, bundan önce de sonra da olmadı."

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن سعيد بن الْمسيب قَالَ: نهى عمر عَن متعتين: مُتْعَة النِّسَاء ومتعة الْحَج

İbn Ebî Şeybe, Saîd b. el-Müseyyeb'den şöyle dediğini rivayet etti: "Ömer iki mut'ayı yasakladı: Kadınlarla mut'a [nikahı] ve hac mut'ası."

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن نَافِع أَن عمر سُئِلَ عَن الْمُتْعَة فَقَالَ: حرَام

İbn Ebî Şeybe, Nâfi'den; Ömer'e mut'a sorulduğunda: "Haramdır" dediğini rivayet etti.

فَقيل لَهُ: إِن ابْن عَبَّاس يُفْتِي بهَا قَالَ: فَهَلا ترمرم بهَا فِي زمَان عمر

Kendisine: "İbn Abbâs onunla fetva veriyor" denilince: "Ömer zamanında bunu ağzına alsaydı ya!" dedi.

وَأخرج الْبَيْهَقِيّ عَن ابْن عمر قَالَ: لَا يحل لرجل أَن ينْكح امْرَأَة إِلَّا نِكَاح الْإِسْلَام بمهرها ويرثها وترثه وَلَا يقاضيها على أجل إِنَّهَا امْرَأَته فَإِن مَاتَ أَحدهمَا لم يتوارثا

el-Beyhakî, İbn Ömer'den şöyle dediğini rivayet etti: "Bir erkeğe, kadını mehir vererek, ona mirasçı olarak ve kadın da ona mirasçı olarak [kıyılan] İslam nikahı dışında bir nikahla nikahlaması helal olmaz; kadının kendi karısı olması [hükmü varken] aralarından biri vefat ettiğinde birbirlerine mirasçı olamayacakları belirli bir süre üzerine onunla anlaşma yapamaz."

وَأخرج ابْن الْمُنْذر وَالطَّبَرَانِيّ وَالْبَيْهَقِيّ من طَرِيق سعيد بن جُبَير قَالَ: قلت لِابْنِ عَبَّاس: مَاذَا صنعت ذهب الركاب بفتياك وَقَالَت فِيهِ الشُّعَرَاء قَالَ: وَمَا قَالُوا قلت: قَالُوا: أَقُول للشَّيْخ لما طَال مَجْلِسه يَا صَاح هَل لَك فِي فتيا ابْن عَبَّاس هَل لَك رخصَة الْأَطْرَاف آنسة تكون مثواك حَتَّى مصدر النَّاس

İbnü'l-Münzir, Taberânî ve Beyhakî, Saîd b. Cübeyr yoluyla rivayet ettiler; o şöyle dedi: İbn Abbâs'a: "Ne yaptın! Kervanlar senin fetvanı her tarafa taşıdı ve şairler onun hakkında şiirler söyledi" dedim. "Ne dediler?" diye sordu. Dedim ki: Şöyle dediler: "Meclisi uzayan yaşlı adama derim ki: Ey dostum, İbn Abbâs'ın fetvasına ne dersin? İnsanlar dönünceye kadar senin barınağın olacak, teni yumuşacık sevimli bir kadına ne dersin?"

فَقَالَ: إِنَّا لله وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُون لَا وَالله مَا بِهَذَا أَفْتيت وَلَا هَذَا أردْت وَلَا أحللتها إِلَّا للْمُضْطَر وَلَا أحللت مِنْهَا إِلَّا مَا أحل الله من الْميتَة وَالدَّم وَلحم الْخِنْزِير

Bunun üzerine [İbn Abbâs]: "İnnâ lillâhi ve innâ ileyhi râciûn! Hayır, vallahi ben böyle fetva vermedim ve bunu kastetmedim. Ben onu ancak darda kalan kimseye helal kıldım; onda da Allah'ın ölü hayvan eti, kan ve domuz etinden helal kıldığı kadarı dışında bir şeyi helal kılmadım" dedi.

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَابْن الْمُنْذر من طَرِيق عَطاء عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: يرحم الله عمر مَا كَانَت الْمُتْعَة إِلَّا رَحْمَة من الله رحم بهَا أمة مُحَمَّد وَلَوْلَا نَهْيه عَنْهَا مَا احْتَاجَ إِلَى الزِّنَا إِلَّا شقي قَالَ: وَهِي الَّتِي فِي سُورَة النِّسَاء {فَمَا استمتعتم بِهِ مِنْهُنَّ} إِلَى كَذَا وَكَذَا من الْأَجَل على كَذَا وَكَذَا

Abdurrezzâk ve İbnü'l-Münzir, Atâ yoluyla İbn Abbâs'tan rivayet ettiler; o şöyle dedi: "Allah Ömer'e rahmet etsin; mut'a, Allah'ın Muhammed ümmetine merhamet ettiği bir rahmetten başka bir şey değildi. Şayet onun yasağı olmasaydı bedbaht kimseden başkası zinaya muhtaç olmazdı." [İbn Abbâs] dedi ki: "O, Nisâ Sûresi'ndeki {فَمَا استمتعتم بِهِ مِنْهُنَّ} “Onlardan hangisiyle faydalandıysanız” [ayetinde geçen nikah olup] şu kadar mehir karşılığında şu kadar süreye kadardır."

قَالَ: وَلَيْسَ بَينهمَا وراثة فَإِن بدا لَهما أَن يتراضيا بعد الْأَجَل فَنعم وَإِن تفَرقا فَنعم

[İbn Abbâs] dedi ki: "İkisi arasında mirasçılık yoktur. Şayet sürenin ardından karşılıklı anlaşmak isterlerse ne âlâ, ayrılırlarsa yine ne âlâ."

وَلَيْسَ بَينهمَا نِكَاح

"Aralarında [kalıcı] bir nikah yoktur."

وَأخْبر أَنه سمع ابْن عَبَّاس يَرَاهَا الْآن حَلَالا

[Ravi], İbn Abbâs'ın onu hâlâ helal gördüğünü işittiğini haber verdi.

وَأخرج ابْن الْمُنْذر من طَرِيق عمار مولى الشريد قَالَ: سَأَلت ابْن عَبَّاس عَن الْمُتْعَة

İbnü'l-Münzir, eş-Şerîd'in azatlısı Ammâr yoluyla rivayet etti; o şöyle dedi: İbn Abbâs'a mut'ayı sordum:

أسفاح هِيَ أم نِكَاح فَقَالَ: لَا سفاح وَلَا نِكَاح

"O zina mıdır yoksa nikah mıdır?" dedim. O: "Ne zinadır ne de nikahtır" dedi.

قلت: فَمَا هِيَ قَالَ: هِيَ الْمُتْعَة كَمَا قَالَ الله

"O halde nedir?" dedim. "Allah'ın buyurduğu gibi mut'adır" dedi.

قلت هَل لَهَا من عدَّة قَالَ: نعم

"Onun bir iddeti var mıdır?" dedim. "Evet" dedi.

عدتهَا حَيْضَة

"İddeti bir hayızdır."

قلت: هَل يتوارثان قَالَ: لَا

"Birbirlerine mirasçı olurlar mı?" dedim. "Hayır" dedi.

وَأخرج عبد بن حميد عَن قَتَادَة {فَآتُوهُنَّ أُجُورهنَّ فَرِيضَة} قَالَ: مَا تراضوا عَلَيْهِ من قَلِيل أَو كثير

Abd b. Humeyd, Katâde'den {فَآتُوهُنَّ أُجُورهنَّ فَرِيضَة} “onlara mehirlerini bir hak olarak verin” ayeti hakkında şöyle dediğini rivayet etti: "Az olsun çok olsun, karşılıklı anlaştıkları şeydir."

وَأخرج ابْن جرير عَن حضرمي أَن رجَالًا كَانُوا يفرضون الْمهْر ثمَّ عَسى أَن يدْرك أحدهم الْعسرَة فَقَالَ الله {وَلَا جنَاح عَلَيْكُم فِيمَا تراضيتم بِهِ من بعد الْفَرِيضَة}

İbn Cerîr, Hadramî'den; birtakım adamların mehir belirlediklerini, ardından birine darlık gelebileceğini, bunun üzerine Allah'ın {وَلَا جنَاح عَلَيْكُم فِيمَا تراضيتم بِهِ من بعد الْفَرِيضَة} “Mehir miktarını belirledikten sonra karşılıklı rıza ile anlaştığınız şeyde size bir günah yoktur” buyurduğunu rivayet etti.

وَأخرج ابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم والنحاس فِي ناسخه من طَرِيق عَليّ عَن ابْن عَبَّاس فِي قَوْله {وَلَا جنَاح عَلَيْكُم فِيمَا تراضيتم بِهِ من بعد الْفَرِيضَة} قَالَ: التَّرَاضِي أَن يُوفي لَهَا صَدَاقهَا ثمَّ يخيرها

İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim ve en-Nâsih adlı eserinde en-Nehhâs, Ali yoluyla İbn Abbâs'tan {وَلَا جنَاح عَلَيْكُم فِيمَا تراضيتم بِهِ من بعد الْفَرِيضَة} “Mehir miktarını belirledikten sonra karşılıklı rıza ile anlaştığınız şeyde size bir günah yoktur” ayeti hakkında şöyle dediğini rivayet ettiler: "Karşılıklı rıza, kadına mehrini tam olarak vermesi, sonra da onu muhayyer bırakmasıdır."

وَأخرج أَبُو دَاوُد فِي ناسخه عَن ابْن شهَاب فِي الْآيَة قَالَ: نزل ذَلِك فِي النِّكَاح فَإِذا فرض الصَدَاق فَلَا جنَاح عَلَيْهِمَا فِيمَا تَرَاضيا بِهِ من بعد الْفَرِيضَة من إنجاز صَدَاقهَا قَلِيل أَو كثير

Ebû Dâvûd en-Nâsih adlı eserinde İbn Şihâb'dan ayet hakkında şöyle dediğini rivayet etti: "Bu [hüküm] nikah hakkında inmiştir. Mehir belirlendiğinde, mehrin az ya da çok ödenmesi konusunda mehrin belirlenmesinden sonra karşılıklı anlaştıkları şeyde ikisine de bir günah yoktur."

وَأخرج أَبُو دَاوُد فِي ناسخه وَابْن أبي حَاتِم عَن ربيعَة فِي الْآيَة قَالَ: إِن أَعْطَتْ زَوجهَا من بعد الْفَرِيضَة أَو وضعت إِلَيْهِ فَذَلِك الَّذِي قَالَ

Ebû Dâvûd en-Nâsih adlı eserinde ve İbn Ebî Hâtim, Rebîa'dan ayet hakkında şöyle dediğini rivayet ettiler: "[Kadın] mehir belirlendikten sonra kocasına [bir kısmını] hibe eder veya ona [mehrin tamamını/bir kısmını] bağışlarsa, işte [Allah'ın] buyurduğu budur."

وَأخرج ابْن جرير عَن ابْن زيد فِي الْآيَة قَالَ: إِن وضعت لَك مِنْهُ شَيْئا فَهُوَ سَائِغ

İbn Cerîr, İbn Zeyd'den ayet hakkında şöyle dediğini rivayet etti: "Eğer kadın sana ondan bir şey bağışlarsa bu helaldir."

وَأخرج عَن السّديّ فِي الْآيَة قَالَ: إِن شَاءَ أرضاها من بعد الْفَرِيضَة الأولى الَّتِي تمتّع بهَا فَقَالَ: أتمتع مِنْك أَيْضا بِكَذَا وَكَذَا

es-Süddî'den ayet hakkında şöyle dediği rivayet edildi: "Dilerse, mut'a yaptığı ilk belirlenmiş süreden sonra kadını razı eder ve: 'Şu kadar [bedel] karşılığında senden yine faydalanayım' der."

قبل أَن يستبرىء رَحمهَا وَالله أعلم

Rahminin temiz olup olmadığını araştırmadan önce. Doğrusunu Allah bilir.

الْآيَة ٢٥

25. Ayet

أخرج ابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم وَالْبَيْهَقِيّ فِي سنَنه عَن ابْن عَبَّاس {وَمن لم يسْتَطع مِنْكُم طولا} يَقُول: من لم يكن لَهُ سَعَة أَن ينْكح الْمُحْصنَات يَقُول: الْحَرَائِر {فَمن مَا ملكت أَيْمَانكُم من فَتَيَاتكُم الْمُؤْمِنَات} فَلْيَنْكِح من إِمَاء الْمُؤمنِينَ {محصنات غير مسافحات} يَعْنِي عفائف غير زوان فِي سر وَلَا عَلَانيَة {وَلَا متخذات أخدان} يَعْنِي أخلاء {فَإِذا أحصن فَإِن أتين بِفَاحِشَة} يَعْنِي إِذا تزوجت حرا ثمَّ زنت {فعليهن نصف مَا على الْمُحْصنَات من الْعَذَاب} قَالَ: من الْجلد {ذَلِك لمن خشِي الْعَنَت} هُوَ الزِّنَا فَلَيْسَ لأحد من الْأَحْرَار أَن ينْكح أمة إِلَّا أَن لَا يقدر على حرَّة وَهُوَ يخْشَى الْعَنَت {وَأَن تصبروا} عَن نِكَاح الْإِمَاء {فَهُوَ خير لكم}

İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim ve es-Sünen'inde Beyhakî, İbn Abbâs'tan şöyle dediğini rivayet ettiler: {وَمن لم يسْتَطع مِنْكُم طولا} “İçinizden kimin gücü yetmezse”; yani hür kadınları nikahlamaya kimin geniş imkanı yoksa demektir. {فَمن مَا ملكت أَيْمَانكُم من فَتَيَاتكُم الْمُؤْمِنَات} “sağ ellerinizin malik olduğu mümin cariyelerinizden [alsın]”; müminlerin cariyelerinden nikahlasın. {محصنات غير مسافحات} “iffetli, gayrimeşru ilişkiye girmeyen”; yani gizlide de açıkta da zina etmeyen namuslu kadınlar. {وَلَا متخذات أخدان} “ve gizli dostlar edinmemiş olanlar”; yani gizli aşıklar tutmayanlar. {فَإِذا أحصن فَإِن أتين بِفَاحِشَة} “Evlendikten sonra bir hayasızlık (zina) yaparlarsa”; yani hür bir erkekle evlendikten sonra zina ederlerse, {فعليهن نصف مَا على الْمُحْصنَات من الْعَذَاب} “onlara, hür kadınlara uygulanan cezanın yarısı gerekir”; [İbn Abbâs] dedi ki: Kırbaçtan [yarısı]. {ذَلِك لمن خشِي الْعَنَت} “Bu, günaha girmekten korkan kimse içindir”; o da zinadır. Buna göre hür kimselerden hiçbiri, hür bir kadına güç yetiremeyip zinaya düşmekten korkmadıkça cariye ile evlenemez. {وَأن تصبروا} “Sabretmeniz”; cariyelerle evlenmekten [sabretmeniz] {فَهُوَ خير لكم} “sizin için daha hayırlıdır."

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَابْن أبي شيبَة وَابْن جرير عَن الْحسن أَن رَسُول الله ﷺ نهى أَن تنْكح الْأمة على الْحرَّة وَتنْكح الْحرَّة على الْأمة وَمن وجد طولا لحرة فَلَا ينْكح أمة

Abdurrezzâk, İbn Ebî Şeybe ve İbn Cerîr, el-Hasan'dan; Resûlullah'ın (sallallâhu aleyhi ve sellem) hür kadının üzerine cariyenin nikahlanmasını ve cariyenin üzerine hür kadının nikahlanmasını yasakladığını, ayrıca hür kadını alacak güç bulan kimsenin cariye nikahlamayacağını rivayet ettiler.

وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَالْبَيْهَقِيّ عَن مُجَاهِد {وَمن لم يسْتَطع مِنْكُم طولا} يَعْنِي من لم يجد مِنْكُم غنى {أَن ينْكح الْمُحْصنَات} يَعْنِي الْحَرَائِر فَلْيَنْكِح الْأمة المؤمنة {وَأَن تصبروا} عَن نِكَاح الْإِمَاء {خير لكم} وَهُوَ حَلَال

Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve el-Beyhakî, Mücâhid'den {وَمن لم يسْتَطع مِنْكُم طولا} “İçinizden kimin gücü yetmezse” yani sizden kim zenginlik bulamazsa, {أَن ينْكح الْمُحْصنَات} “hür mümin kadınlarla evlenmeye” yani hür kadınları [nikahlamaya güç yetiremezse], mümin cariyeyi nikahlasın; cariyeleri nikahlamaktan {وَأَن تصبروا} “sabretmeniz” {خير لكم} “sizin için daha hayırlıdır” helal olmakla birlikte, [şeklinde açıkladığını] rivayet ettiler.

وَأخرج ابْن جرير وَابْن الْمُنْذر عَن جَابر بن عبد الله أَنه سُئِلَ عَن الْحر يتزوّج الْأمة فَقَالَ إِذا كَانَ ذَا طول فَلَا

İbn Cerîr ve İbnü'l-Münzir, Câbir b. Abdillâh'tan rivayet ettiler; kendisine hür bir kimsenin cariye ile evlenmesi sorulduğunda: "Eğer maddi gücü varsa hayır [evlenemez]" dedi.

قيل إِن وَقع حب الْأمة فِي نَفسه قَالَ: إِن خشِي الْعَنَت فليتزوجها

"Ya cariyenin sevgisi kalbine düşmüşse?" denildi. O: "Eğer günaha düşmekten korkarsa onunla evlensin" dedi.

وَأخرج ابْن الْمُنْذر عَن ابْن مَسْعُود قَالَ: إِنَّمَا أحل الله نِكَاح الْإِمَاء إِن لم يسْتَطع طولا وخشي الْعَنَت على نَفسه

İbnü'l-Münzir, İbn Mes'ûd'dan şöyle dediğini rivayet etti: "Allah, cariyelerle nikahı ancak [hür kadınla evlenmeye] güç yetiremeyen ve kendisi için günaha düşmekten korkan kimseye helal kılmıştır."

وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَابْن الْمُنْذر عَن مُجَاهِد قَالَ: مِمَّا وسع الله بِهِ على هَذِه الْأمة نِكَاح الْيَهُودِيَّة والنصرانية وَإِن كَانَ مُوسِرًا

İbn Ebî Şeybe ve İbnü'l-Münzir, Mücâhid'den şöyle dediğini rivayet ettiler: "Allah'ın bu ümmete sağladığı genişliklerden biri de zengin olsa bile Yahudi ve Hristiyan kadınla evlenmesidir."

وَأخرج ابْن جرير عَن السّديّ {من فَتَيَاتكُم} قَالَ: من إمائكم

İbn Cerîr, es-Süddî'den {من فَتَيَاتكُم} “genç kızlarınızdan” [ifadesi] hakkında: "Cariyelerinizden" dediğini rivayet etti.

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَسَعِيد بن مَنْصُور وَابْن أبي شيبَة وَالْبَيْهَقِيّ عَن مُجَاهِد قَالَ: لَا يصلح نِكَاح إِمَاء أهل الْكتاب إِن الله يَقُول {من فَتَيَاتكُم الْمُؤْمِنَات}

Abdurrezzâk, Saîd b. Mansûr, İbn Ebî Şeybe ve el-Beyhakî, Mücâhid'den şöyle dediğini rivayet ettiler: "Ehl-i kitabın cariyeleriyle evlenmek caiz olmaz; zira Allah: {من فَتَيَاتكُم الْمُؤْمِنَات} “mümin cariyelerinizden” buyurmaktadır."

وَأخرج ابْن الْمُنْذر وَالْبَيْهَقِيّ عَن الْحسن قَالَ: إِنَّمَا رخص فِي الْأمة الْمسلمَة لمن لم يجد طولا

İbnü'l-Münzir ve el-Beyhakî, el-Hasan'dan şöyle dediğini rivayet ettiler: "Müslüman cariye ile [evlenmeye] ancak [hür kadını alacak] güç bulamayan kimse için ruhsat verilmiştir."

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن الْحسن قَالَ: إِنَّمَا رخص لهَذِهِ الْأمة فِي نِكَاح نسَاء أهل الْكتاب وَلم يرخص لَهُم فِي الْإِمَاء

İbn Ebî Şeybe, el-Hasan'dan şöyle dediğini rivayet etti: "Bu ümmete ancak Ehl-i kitabın [hür] kadınlarıyla evlenme ruhsatı verildi; onların cariyeleriyle [evlenmelerine] ruhsat verilmedi."

وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَالْبَيْهَقِيّ عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: لَا يتَزَوَّج الْحر من الْإِمَاء إِلَّا وَاحِدَة

İbn Ebî Şeybe ve el-Beyhakî, İbn Abbâs'tan şöyle dediğini rivayet ettiler: "Hür bir erkek, cariyelerden ancak biriyle evlenebilir."

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن قَتَادَة قَالَ: إِنَّمَا أحل الله وَاحِدَة لمن خشِي الْعَنَت على نَفسه وَلَا يجد طولا

İbn Ebî Şeybe, Katâde'den şöyle dediğini rivayet etti: "Allah, kendisi için günaha düşmekten korkan ve [hür kadını alacak] güç bulamayan kimseye ancak bir [cariyeyi] helal kılmıştır."

وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن مقَاتل بن حَيَّان ثمَّ قَالَ فِي التَّقْدِيم: {وَالله أعلم بإيمانكم بَعْضكُم من بعض}

İbn Ebî Hâtim, Mukâtil b. Hayyân'dan [rivayet etti]; sonra [Mukâtil] ayetteki takdim hakkında: {وَالله أعلم بإيمانكم بَعْضكُم من بعض} “Allah sizin imanınızı en iyi bilendir. Hepiniz birbirinizdensiniz” dedi.

وَأخرج ابْن الْمُنْذر عَن السّديّ {فانكحوهن بِإِذن أهلهن} قَالَ: بِإِذن مواليهن {وآتوهن أُجُورهنَّ} قَالَ: مهورهن

İbnü'l-Münzir, es-Süddî'den {فانكحوهن بِإِذن أهلهن} “Onları sahiplerinin izniyle nikahlayın” ayeti hakkında: "Efendilerinin izniyle" dediğini; {وآتوهن أُجُورهنَّ} “ve mehirlerini verin” ayeti hakkında da: "Mehirlerini [verin]" dediğini rivayet etti.

وَأخرج ابْن جرير عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: المسافحات: المعلنات بِالزِّنَا والمتخذات أخدان ذَات الْخَلِيل الْوَاحِد قَالَ: كَانَ أهل الْجَاهِلِيَّة يحرمُونَ مَا ظهر من الزِّنَا ويستحلون مَا خَفِي يَقُولُونَ: أما مَا ظهر مِنْهُ فَهُوَ لؤم وَأما مَا خَفِي فَلَا بَأْس بذلك

İbn Cerîr, İbn Abbâs'tan şöyle dediğini rivayet etti: "Müsâfihât (açıktan zina edenler), zinayı açıkça ilan eden kadınlardır; gizli dost edinenler ise tek bir gizli aşığı olan kadınlardır. Câhiliye ehli zinanın açığa çıkanı haram sayar, gizli olanı ise helal görürdü. Şöyle derlerdi: 'Açığa çıkanı alçaklıktır, gizli olanında ise bir sakınca yoktur.'"

فَأنْزل الله (وَلَا تقربُوا الْفَوَاحِش مَا ظهر مِنْهَا وَمَا بطن) (الْأَنْعَام الْآيَة ١٥١)

Bunun üzerine Allah (وَلَا تقربُوا الْفَوَاحِش مَا ظهر مِنْهَا وَمَا بطن) “Kötülüklerin açığına da gizlisine de yaklaşmayın” (el-En'âm: 151) [ayetini] indirdi.

وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن عَليّ قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ {فَإِذا أحصن} قَالَ: إحصانها إسْلَامهَا

İbn Ebî Hâtim, Ali'den rivayet ettiğine göre Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) {فَإِذا أحصن} “Evlendikten sonra...” ayeti hakkında: "Onun ihsanı (korunmuşluğu), İslam'a girmesidir" buyurmuştur.

وَقَالَ عَليّ: اجلدوهن

Ali: "Onlara celde (kırbaç) vurun" demiştir.

قَالَ ابْن أبي حَاتِم حَدِيث مُنكر

İbn Ebî Hâtim: "Münker bir hadistir" dedi.

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَعبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَالطَّبَرَانِيّ عَن ابْن مَسْعُود أَنه سُئِلَ عَن أمة زنت وَلَيْسَ لَهَا زوج فَقَالَ: اجلدوها خمسين جلدَة قَالَ: إِنَّهَا لم تحصن

Abdurrezzâk, Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve et-Taberânî, İbn Mes'ûd'dan rivayet ettiklerine göre kendisine evli olmayan ve zina eden bir cariye hakkında sorulduğunda şöyle dedi: "Ona elli celde (kırbaç) vurun." [Soran kişi]: "O ihsan edilmedi (evlenmedi)" dedi.

قَالَ: إسْلَامهَا إحصانها

[İbn Mes'ûd]: "Onun ihsanı (korunmuşluğu), İslam'a girmesidir" dedi.

وَأخرج عبد الرَّزَّاق عَن ابْن عمر قَالَ: فِي الْأمة إِذا كَانَت لَيست بِذَات زوج فزنت جلدت {نصف مَا على الْمُحْصنَات من الْعَذَاب}

Abdurrezzâk, İbn Ömer'den şöyle dediğini rivayet etti: "Cariye evli olmadığı halde zina ettiğinde, ona {نصف مَا على الْمُحْصنَات من الْعَذَاب} “hür kadınlara uygulanan cezanın yarısı” kadar celde vurulur."

وَأخرج عبد بن حميد عَن ابْن مَسْعُود قَرَأَ {فَإِذا أَحْصَنَّ} بِفَتْح الْألف وَقَالَ: إحصانها إسْلَامهَا

Abd b. Humeyd, İbn Mes'ûd'un {فَإِذا أَحْصَنَّ} [ayetini] elifin fethasıyla (üstün ile) okuduğunu ve: "Onun ihsanı, İslam'a girmesidir" dediğini rivayet etti.

وَأخرج ابْن جرير عَن إِبْرَاهِيم {فَإِذا أحصن} قَالَ: إِذا أسلمن

İbn Cerîr, İbrâhîm'in {فَإِذا أحصن} ayeti hakkında: "Müslüman olduklarında" dediğini rivayet etti.

وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَعبد بن حميد عَن إِبْرَاهِيم أَنه كَانَ يقْرَأ {فَإِذا أحصن} قَالَ: إِذا أسلمن وَكَانَ مُجَاهِد يقْرَأ {فَإِذا أحصن} يَقُول: إِذا تَزَوَّجن مَا لم تزوّج فَلَا حَدَّ عَلَيْهَا

Saîd b. Mansûr ve Abd b. Humeyd, İbrâhîm'in {فَإِذا أحصن} şeklinde okuduğunu ve: "Müslüman olduklarında" dediğini rivayet ettiler. Mücâhid ise {فَإِذا أحصن} şeklinde okur ve şöyle derdi: "Evlendiklerinde; evlenmediği müddetçe ona had cezası yoktur."

وَأخرج ابْن الْمُنْذر وَابْن مرْدَوَيْه والضياء فِي المختارة عَن ابْن عَبَّاس أَنه قَرَأَهَا {فَإِذا أحصن} يَعْنِي بِرَفْع الْألف يَقُول: أحصن بالأزواج

İbnü'l-Münzir, İbn Merdûye ve el-Muhtâre'de ed-Dıyâ, İbn Abbâs'tan onun bu ayeti elifin ref'iyle (ötre ile) {فَإِذا أحصن} şeklinde okuduğunu, yani: "Kocaları vasıtasıyla korunmuş olurlar" dediğini rivayet ettiler.

يَقُول: لَا تجلد أمة حَتَّى تزوّج

[İbn Abbâs] şöyle derdi: "Cariye evlenmedikçe ona celde vurulmaz."

وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَابْن الْمُنْذر عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: إِنَّمَا قَالَ الله {فَإِذا أحصن فَإِن أتين بِفَاحِشَة فعليهن} فَلَيْسَ يكون عَلَيْهَا حد حَتَّى تحصن

Saîd b. Mansûr ve İbnü'l-Münzir, İbn Abbâs'ın şöyle dediğini rivayet ettiler: "Allah ancak {فَإِذا أحصن فَإِن أتين بِفَاحِشَة فعليهن} “Evlendikten sonra bir hayasızlık yaparlarsa onlara [ceza vardır]” buyurmuştur. Dolayısıyla ihsan sahibi (evli) olmadıkça ona had cezası uygulanmaz."

وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَابْن خُزَيْمَة وَالْبَيْهَقِيّ عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: لَيْسَ على الْأمة حد حَتَّى تحصن بِزَوْج فَإِذا أحصنت بِزَوْج فعلَيْهَا نصف مَا على الْمُحْصنَات

Saîd b. Mansûr, İbn Huzeyme ve el-Beyhakî, İbn Abbâs'tan rivayet ettiklerine göre Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuştur: "Bir koca ile korunmadıkça (evlenmedikçe) cariyeye had cezası yoktur. Bir koca ile evlendiğinde ise hür kadınlara uygulanan cezanın yarısı ona uygulanır."

قَالَ ابْن خُزَيْمَة وَالْبَيْهَقِيّ: رَفعه خطأ

İbn Huzeyme ve el-Beyhakî: "Bunun merfû olması (Hz. Peygamber'e isnad edilmesi) hatadır" dediler.

وَالصَّوَاب وَقفه

Doğru olanı, mevkûf olmasıdır.

وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَابْن جرير عَن ابْن عَبَّاس أَنه كَانَ يقْرَأ {فَإِذا أحصنَّ} يَقُول: فَإِذا تَزَوَّجن

İbn Ebî Şeybe ve İbn Cerîr, İbn Abbâs'ın {فَإِذا أحصنَّ} şeklinde okuduğunu ve: "Evlendikleri zaman" dediğini rivayet ettiler.

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَسَعِيد بن مَنْصُور عَن ابْن عَبَّاس أَنه كَانَ لَا يرى على الْأمة حدا حَتَّى تُزوَّج زوجا حرا

Abdurrezzâk ve Saîd b. Mansûr, İbn Abbâs'ın hür bir erkekle evlenmedikçe cariyeye had cezası uygulanamayacağı görüşünde olduğunu rivayet ettiler.

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَالْبُخَارِيّ وَمُسلم عَن زيد بن خَالِد الْجُهَنِيّ أَن النَّبِي ﷺ سُئِلَ عَن الْأمة إِذا زنت وَلم تحصن قَالَ اجلدوها ثمَّ إِن زنت فاجلدوها ثمَّ إِن زنت فاجلدوها ثمَّ بيعوها وَلَو بضفير

Abdurrezzâk, el-Buhârî ve Müslim, Zeyd b. Hâlid el-Cühenî'den rivayet ettiklerine göre Peygamber'e (sallallâhu aleyhi ve sellem) henüz evlenmemiş olan cariye zina ettiğinde [ne yapılacağı] soruldu. O da: "Ona celde vurun; sonra yine zina ederse yine celde vurun; sonra yine zina ederse yine celde vurun; sonra bir saç bağı karşılığında olsa bile onu satın" buyurdu.

وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَابْن الْمُنْذر عَن أنس بن مَالك أَنه كَانَ يضْرب إماءَهُ الْحَد إِذا زنين تزوّجن أَو لم يتزوجن

Saîd b. Mansûr ve İbnü'l-Münzir, Enes b. Mâlik'in cariyeleri zina ettiklerinde, ister evli olsunlar ister evli olmasınlar, onlara had cezası uyguladığını rivayet ettiler.

وَأخرج عبد بن حميد عَن مُجَاهِد قَالَ: فِي بعض الْقِرَاءَة فَإِن أَتَوا أَو أتين بِفَاحِشَة

Abd b. Humeyd, Mücâhid'in şöyle dediğini rivayet etti: "Bazı kıraatlerde 'فَإِن أَتَوا أَو أتين بِفَاحِشَة' (Eğer bir hayasızlık yaparlarsa) şeklindedir."

وَأخرج ابْن الْمُنْذر عَن ابْن مَسْعُود فِي قَوْله {فعليهن نصف مَا على الْمُحْصنَات من الْعَذَاب} قَالَ: خَمْسُونَ جلدَة وَلَا نفي وَلَا رجم

İbnü'l-Münzir, İbn Mes'ûd'un {فعليهن نصف مَا على الْمُحْصنَات من الْعَذَاب} “onlara, hür kadınlara uygulanan cezanın yarısı verilir” ayeti hakkında: "Elli celdedir; sürgün ve recim yoktur" dediğini rivayet etti.

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَابْن الْمُنْذر عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: حد العَبْد يفتري على الْحر أَرْبَعُونَ

Abdurrezzâk ve İbnü'l-Münzir, İbn Abbâs'ın şöyle dediğini rivayet ettiler: "Hür birine iftira eden kölenin had cezası kırk [celde]dir."

وَأخرج ابْن جرير عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: الْعَنَت الزِّنَا

İbn Cerîr, İbn Abbâs'ın: "el-Anet (الْعَنَت), zinadır" dediğini rivayet etti.

وَأخرج الطستي فِي مسَائِله عَن ابْن عَبَّاس إِن نَافِع بن الْأَزْرَق سَأَلَهُ عَن الْعَنَت قَالَ: الْإِثْم

et-Tastî Mesâil'inde İbn Abbâs'tan rivayet ettiğine göre Nâfi' b. el-Ezrak ona el-Anet kelimesini sordu. [İbn Abbâs]: "Günahtır" dedi.

قَالَ: وَهل تعرف الْعَرَب ذَلِك قَالَ: نعم

[Nâfi']: "Araplar bunu bilir mi?" diye sordu. [İbn Abbâs]: "Evet" dedi.

أما سَمِعت قَول الشَّاعِر: رَأَيْتُك تبتغي عنتي وتسعى على السَّاعِي عليّ بِغَيْر دخل

"Şairin şu sözünü işitmedin mi: Seni benim sıkıntıya ve günaha düşmemi (aneti) isterken ve aleyhime koşuşturan kimseye hiçbir hile ve fesat olmaksızın destek verirken gördüm."

وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر عَن مُجَاهِد {وَأَن تصبروا خير لكم} قَالَ: عَن نِكَاح الْإِمَاء

Abd b. Humeyd, İbn Cerîr ve İbnü'l-Münzir, Mücâhid'in {وَأَن تصبروا خير لكم} “Sabretmeniz sizin için daha hayırlıdır” ayeti hakkında: "Cariyelerle evlenmekten [sabretmenizdir]" dediğini rivayet ettiler.

وَأخرج ابْن الْمُنْذر عَن ابْن مَسْعُود {وَأَن تصبروا خير لكم} قَالَ: عَن نِكَاح الْإِمَاء

İbnü'l-Münzir, İbn Mes'ûd'un {وَأَن تصبروا خير لكم} “Sabretmeniz sizin için daha hayırlıdır” ayeti hakkında: "Cariyelerle evlenmekten [sabretmenizdir]" dediğini rivayet etti.

وَأخرج ابْن الْمُنْذر عَن عِكْرِمَة {وَأَن تصبروا} عَن نِكَاح الْأمة خير وَهُوَ حل لكم إسترقاق أَوْلَادهنَّ

İbnü'l-Münzir, İkrime'nin: "{وَأَن تصبروا} Cariye ile evlenmekten sabretmeniz daha hayırlıdır; zira bu size helal olmakla birlikte çocuklarının köleleştirilmesi söz konusudur" dediğini rivayet etti.

وَأخرج ابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم عَن السّديّ فِي الْآيَة قَالَ: أَن تصبر وَلَا تنْكح الْأمة فَيكون أولادك مملوكين فَهُوَ خير لَك

İbn Cerîr ve İbn Ebî Hâtim, es-Süddî'nin bu ayet hakkında şöyle dediğini rivayet ettiler: "Sabredip cariye ile evlenmemen ve çocuklarının köle olmaması senin için daha hayırlıdır."

وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَابْن أبي شيبَة عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: مَا تزحف ناكح الْإِمَاء عَن الزِّنَا إِلَّا قَلِيلا

Saîd b. Mansûr ve İbn Ebî Şeybe, İbn Abbâs'ın şöyle dediğini rivayet ettiler: "Cariyelerle evlenen kimse zinadan ancak pek az uzaklaşmış olur."

وَأخرج عبد الرَّزَّاق عَن أبي هُرَيْرَة وَعَن سعيد بن جُبَير

Abdurrezzâk, Ebû Hureyre'den ve Saîd b. Cübeyr'den rivayet etti:

مثله

Bunun benzerini.

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَابْن أبي شيبَة عَن عمر بن الْخطاب قَالَ: إِذا نكح العَبْد الْحرَّة فقد أعتق نصفه وَإِذا نكح الْحر الْأمة فقد أرق نصفه

Abdurrezzâk ve İbn Ebî Şeybe, Ömer b. el-Hattâb'ın şöyle dediğini rivayet ettiler: "Köle hür bir kadınla evlendiğinde yarısını azat etmiş olur; hür bir erkek cariye ile evlendiğinde ise yarısını köleleştirmiş olur."

وأخرد ابْن أبي شيبَة عَن مُجَاهِد قَالَ نِكَاح الْأمة كالميتة وَالدَّم وَلحم الْخِنْزِير لَا يحل إِلَّا للْمُضْطَر

İbn Ebî Şeybe, Mücâhid'in şöyle dediğini rivayet etti: "Cariye ile evlenmek leş, kan ve domuz eti gibidir; ancak zorda kalan (muztar) kimseye helal olur."

الْآيَات ٢٦ - ٢٨

26-28. Ayetler

أخرج ابْن جرير وَابْن أبي الدُّنْيَا فِي التَّوْبَة وَالْبَيْهَقِيّ فِي الشّعب عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: ثَمَانِي آيَات نزلت فِي سُورَة النِّسَاء هن خير لهَذِهِ الْأمة مِمَّا طلعت عَلَيْهِ الشَّمْس وغربت أوّلهن {يُرِيد الله ليبيِّن لكم وَيهْدِيكُمْ سنَن الَّذين من قبلكُمْ وَيَتُوب عَلَيْكُم وَالله عليم حَكِيم} وَالثَّانيَِة {وَالله يُرِيد أَن يَتُوب عَلَيْكُم وَيُرِيد الَّذين يتبعُون الشَّهَوَات أَن تميلوا ميلًا عَظِيما} وَالثَّالِثَة {يُرِيد الله أَن يُخَفف عَنْكُم وَخلق الْإِنْسَان ضَعِيفا} وَالرَّابِعَة (أَن تجتنبوا كَبَائِر مَا تنهون عَنهُ نكفر عَنْكُم سَيِّئَاتكُمْ وَنُدْخِلكُمْ مدخلًا كَرِيمًا) (النِّسَاء الْآيَة ٣١) وَالْخَامِسَة (إِن الله لَا يظلم مِثْقَال ذرة

İbn Cerîr, et-Tevbe'de İbn Ebi'd-Dünyâ ve Şuab'da el-Beyhakî, İbn Abbâs'tan şöyle dediğini rivayet ettiler: "Nisâ Suresi'nde sekiz ayet indi ki, bunlar bu ümmet için üzerine güneşin doğup battığı her şeyden daha hayırlıdır. Birincisi: {يُرِيد الله ليبيِّن لكم وَيهْدِيكُمْ سنَن الَّذين من قبلكُمْ وَيَتُوب عَلَيْكُم وَالله عليم حَكِيم} “Allah size açıklamak, sizi sizden öncekilerin yollarına iletmek ve tövbelerinizi kabul etmek ister. Allah her şeyi bilendir, hüküm ve hikmet sahibidir”. İkincisi: {وَالله يُرِيد أَن يَتُوب عَلَيْكُم وَيُرِيد الَّذين يتبعُون الشَّهَوَات أَن تميلوا ميلًا عَظِيما} “Allah sizin tövbenizi kabul etmek ister; şehvetlerine uyanlar ise sizin büyük bir sapışla sapmanızı isterler”. Üçüncüsü: {يُرِيد الله أَن يُخَفف عَنْكُم وَخلق الْإِنْسَان ضَعِيفا} “Allah sizden yükü hafifletmek ister; çünkü insan zayıf yaratılmıştır”. Dördüncüsü: (أَن تجتنبوا كَبَائِر مَا تنهون عَنهُ نكفر عَنْكُم سَيِّئَاتكُمْ وَنُدْخِلكُمْ مدخلًا كَرِيمًا) “Eğer yasaklandığınız büyük günahlardan kaçınırsanız, sizin kusurlarınızı örteriz ve sizi şerefli bir makama girdiririz” (en-Nisâ: 31). Beşincisi: (إِن الله لَا يظلم مِثْقَال ذرة

) (النِّسَاء الْآيَة ٤٠) الْآيَة

) (النِّسَاء الْآيَة ٤٠) الْآيَة “Şüphesiz Allah bir zerre ağırlığınca bile zulmetmez...” (en-Nisâ: 40) ayeti.

وَالسَّادِسَة (وَمن يعْمل سوءا أَو يظلم نَفسه ثمَّ يسْتَغْفر الله

Altıncısı: (وَمن يعْمل سوءا أَو يظلم نَفسه ثمَّ يسْتَغْفر الله “Kim bir kötülük yapar veya nefsine zulmeder de sonra Allah'tan bağışlanma dilerse...”

) (النِّسَاء الْآيَة ١١٠) الْآيَة

) (النِّسَاء الْآيَة ١١٠) الْآيَة “Kim bir kötülük yapar veya nefsine zulmeder de sonra Allah'tan bağışlanma dilerse...” (en-Nisâ: 110) ayeti.

وَالسَّابِعَة (إِن الله لَا يغْفر أَن يُشْرك بِهِ وَيغْفر

Yedincisi: (إِن الله لَا يغْفر أَن يُشْرك بِهِ وَيغْفر “Şüphesiz Allah, kendisine ortak koşulmasını asla bağışlamaz; [bunun dışındakileri ise] bağışlar...”

) (النِّسَاء الْآيَة ٤٨) الْآيَة

) (النِّسَاء الْآيَة ٤٨) الْآيَة “Şüphesiz Allah, kendisine ortak koşulmasını asla bağışlamaz; bunun dışındakileri ise dilediği kimse için bağışlar...” (en-Nisâ: 48) ayeti.

وَالثَّامِنَة (وَالَّذين آمنُوا بِاللَّه وَلم يفرقُوا بَين أحد مِنْهُم أُولَئِكَ سَوف يؤيتهم أُجُورهم وَكَانَ الله) للَّذين عمِلُوا من الذُّنُوب (غَفُورًا رحِيما) (النِّسَاء الْآيَة ١٥٢)

Sekizincisi: (وَالَّذين آمنُوا بِاللَّه وَلم يفرقُوا بَين أحد مِنْهُم أُولَئِكَ سَوف يؤيتهم أُجُورهم وَكَانَ الله) günahları işlemiş olanlar için (غَفُورًا رحِيما) (النِّسَاء الْآيَة ١٥٢) “Allah'a iman edip peygamberlerinden hiçbirini diğerinden ayırt etmeyenlere gelince, işte onlara mükafatları verilecektir. Allah çok bağışlayıcıdır, çok merhamet edicidir” (en-Nisâ: 152).

وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن مقَاتل بن حَيَّان {يُرِيد الله ليبين لكم وَيهْدِيكُمْ سنَن الَّذين من قبلكُمْ} من تَحْرِيم الْأُمَّهَات وَالْبَنَات كَذَلِك كَانَ سنة الَّذين من قبلكُمْ وَفِي قَوْله {أَن تميلوا ميلًا عَظِيما} قَالَ: الْميل الْعَظِيم أَن الْيَهُود يَزْعمُونَ أَن نِكَاح الْأُخْت من الْأَب حَلَال من الله

İbn Ebî Hâtim, Mukâtil b. Hayyân'dan {يُرِيد الله ليبين لكم وَيهْدِيكُمْ سنَن الَّذين من قبلكُمْ} “Allah size açıklamak ve sizi sizden öncekilerin yollarına iletmek ister” ayeti hakkında: "Annelerin ve kızların haram kılınması hususunda; sizden öncekilerin sünneti de böyleydi" dediğini; {أَن تميلوا ميلًا عَظِيما} “büyük bir sapışla sapmanızı [isterler]” ayeti hakkında da şöyle dediğini rivayet etti: "Büyük sapış, Yahudilerin baba bir kız kardeşle evlenmenin Allah tarafından helal kılındığını iddia etmeleridir."

وَأخرج ابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم عَن السّديّ {وَيُرِيد الَّذين يتبعُون الشَّهَوَات} قَالَ: هم الْيَهُود وَالنَّصَارَى

İbn Cerîr ve İbn Ebî Hâtim, es-Süddî'nin {وَيُرِيد الَّذين يتبعُون الشَّهَوَات} “Şehvetlerine uyanlar ise isterler” ayeti hakkında: "Onlar Yahudiler ve Hristiyanlardır" dediğini rivayet ettiler.

وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن مُجَاهِد {وَيُرِيد الَّذين يتبعُون الشَّهَوَات} قَالَ: الزِّنَا {أَن تميلوا ميلًا عَظِيما} قَالَ: يُرِيدُونَ أَن تَكُونُوا مثلهم تزنون كَمَا يزنون

Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim, Mücâhid'in {وَيُرِيد الَّذين يتبعُون الشَّهَوَات} “Şehvetlerine uyanlar ise isterler” ayeti hakkında: "Zinayı [kastediyor]" dediğini; {أَن تميلوا ميلًا عَظِيما} “büyük bir sapışla sapmanızı” ayeti hakkında da: "Onlar gibi olmanızı ve onların zina ettiği gibi zina etmenizi isterler" dediğini rivayet ettiler.

وَأخرج ابْن الْمُنْذر من وَجه آخر عَن مُجَاهِد عَن ابْن عَبَّاس {وَيُرِيد الَّذين يتبعُون الشَّهَوَات} قَالَ: الزِّنَا

İbnü'l-Münzir başka bir yoldan Mücâhid'den, o da İbn Abbâs'tan {وَيُرِيد الَّذين يتبعُون الشَّهَوَات} “Şehvetlerine uyanlar ise isterler” ayeti hakkında: "Zinayı [kastediyor]" dediğini rivayet etti.

وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن مُجَاهِد {يُرِيد الله أَن يُخَفف عَنْكُم} يَقُول: فِي نِكَاح الْأمة وَفِي كل شَيْء فِيهِ يسر

Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim, Mücâhid'in {يُرِيد الله أَن يُخَفف عَنْكُم} “Allah sizden yükü hafifletmek ister” ayeti hakkında şöyle dediğini rivayet ettiler: "Cariye nikahı hususunda ve içinde kolaylık bulunan her hususta [bunu diler]."

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن طَاوس {وَخلق الإِنسان ضَعِيفا} قَالَ: فِي أَمر النِّسَاء لَيْسَ يكون الْإِنْسَان فِي شَيْء أَضْعَف مِنْهُ فِي النِّسَاء

Abdurrezzâk, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim, Tâvûs'un {وَخلق الإِنسان ضَعِيفا} “çünkü insan zayıf yaratılmıştır” ayeti hakkında: "Kadınlar hususunda [zayıf yaratılmıştır]; insan hiçbir hususta kadınlar karşısında olduğu kadar zayıf değildir" dediğini rivayet ettiler.

قَالَ وَكِيع: يذهب عقله عِنْدهن

Vekî': "Kadınların yanında aklı gider" dedi.

وَأخرج الخرائطي فِي اعتلال الْقُلُوب عَن طَاوس فِي قَوْله {وَخلق الإِنسان ضَعِيفا} قَالَ: إِذا نظر إِلَى النِّسَاء لم يصبر

el-Harâitî, İ'tilâlü'l-Kulûb'da Tâvûs'un {وَخلق الإِنسان ضَعِيفا} “çünkü insan zayıf yaratılmıştır” ayeti hakkında: "Kadınlara baktığı zaman sabredemez" dediğini rivayet etti.

وَأخرج ابْن جرير عَن ابْن زيد {يُرِيد الله أَن يُخَفف عَنْكُم} قَالَ: رخص لكم فِي نِكَاح الْإِمَاء حِين تضطرون إلَيْهِنَّ {وَخلق الْإِنْسَان ضَعِيفا} قَالَ: لَو لم يرخص لَهُ فِيهَا لم يكن إِلَّا الْأَمر الأول إِذا لم يجد حرَّة

İbn Cerîr, İbn Zeyd'in {يُرِيد الله أَن يُخَفف عَنْكُم} “Allah sizden yükü hafifletmek ister” ayeti hakkında: "Onlara mecbur kaldığınızda cariyelerle evlenmeniz konusunda size ruhsat verdi"; {وَخلق الْإِنْسَان ضَعِيفا} “çünkü insan zayıf yaratılmıştır” ayeti hakkında da: "Eğer ona bu konuda ruhsat verilmeseydi, hür kadın bulamadığı takdirde ilk durumdan başka bir çare kalmazdı" dediğini rivayet etti.

الْآيَتَانِ ٢٩ - ٣٠

29-30. Ayetler