وَأخرج ابْن سعيد وَالتِّرْمِذِيّ الْحَكِيم وَالْبَزَّار وَابْن الْمُنْذر وَالْحَاكِم عَن ابْن عمر أَنه مر بِعَبْد الله بن الزبير وَهُوَ مصلوب فَقَالَ: رَحِمك الله يَا أَبَا خبيب سَمِعت أَبَاك الزبير يَقُول: سَمِعت رَسُول الله ﷺ يَقُول: من يعْمل سوءا يجز بِهِ فِي الدِّينَا
İbn Sa'd, Tirmizî el-Hakîm, el-Bezzâr, İbnü'l-Münzir ve el-Hâkim'in İbn Ömer'den bildirdiğine göre o, Abdullah b. ez-Zübeyr'e asılmış vaziyetteyken uğradı ve şöyle dedi: "Allah sana rahmet etsin ey Ebû Hubeyb! Baban ez-Zübeyr'in şöyle dediğini işitmiştim: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in: 'Kim bir kötülük yaparsa onunla dünyada cezalandırılır' buyurduğunu işittim."
وَأخرج عبد بن حميد وَالتِّرْمِذِيّ وَابْن الْمُنْذر عَن أبي بكر الصّديق قَالَ: كنت عِنْد النَّبِي ﷺ فَنزلت هَذِه الْآيَة {من يعْمل سوءا يجز بِهِ وَلَا يجد لَهُ من دون الله وليا وَلَا نَصِيرًا} فَقَالَ رَسُول الله ﷺ: يَا أَبَا بكر أَلا أقرئك آيَة نزلت عليّ قلت: بلَى يَا رَسُول الله فاقرأنيها فَلَا أعلم إِلَّا أَنِّي وجدت انقصاما فِي ظَهْري حَتَّى تمطيت لَهَا فَقَالَ رَسُول الله ﷺ: مَالك يَا أَبَا بكر قلت: بِأبي وَأمي يَا رَسُول الله وأينا لم يعْمل السوء وَإِنَّا لمجزيون بِكُل سوء عَمِلْنَاهُ فَقَالَ رَسُول الله ﷺ: أما أَنْت وَأَصْحَابك يَا أَبَا بكر الْمُؤْمِنُونَ فتجزون بذلك فِي الدِّينَا حَتَّى تلقوا الله لَيْسَ لكم ذنُوب وَأما الْآخرُونَ فَيجمع لَهُم ذَلِك حَتَّى يجزوا بِهِ يَوْم الْقِيَامَة
Abd b. Humeyd, Tirmizî ve İbnü'l-Münzir'in Ebû Bekir es-Sıddîk'tan bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem'in yanındaydım, şu {من يعْمل سوءا يجز بِهِ وَلَا يجد لَهُ من دون الله وليا وَلَا نَصِيرًا} “Kim bir kötülük yaparsa onunla cezalandırılır ve o, kendisi için Allah'tan başka ne bir dost ne de bir yardımcı bulabilir” ayeti indi. Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: "Ey Ebû Bekir! Bana indirilen bir ayeti sana okutayım mı?" buyurdu. Ben: "Evet ey Allah'ın Resûlü!" dedim. Onu bana okudu; öyle ki belimde bir kırılma hissettiğimi ve bunun ağırlığından gerindiğimi hatırlıyorum. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: "Neyin var ey Ebû Bekir?" buyurdu. Ben: "Anam babam sana feda olsun ey Allah'ın Resûlü! Hangimiz kötülük yapmadı ki? Yaptığımız her kötülükle kesinlikle cezalandırılacak mıyız?" dedim. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Sana ve mümin arkadaşlarına gelince ey Ebû Bekir, siz günahsız olarak Allah'a kavuşuncaya kadar bununla dünyada cezalandırılırsınız. Diğerlerine gelince, onlar kıyamet gününde cezalandırılıncaya kadar bu onlar için biriktirilir."
وَأخرج ابْن جرير عَن عَائِشَة عَن أبي بكر قَالَ: لما نزلت {من يعْمل سوءا يجز بِهِ} قَالَ أَبُو بكر: يَا رَسُول الله كل مَا نعمل نؤاخذ بِهِ فَقَالَ: يَا أَبَا بكر أَلَيْسَ يصيبك كَذَا وَكَذَا
İbn Cerîr'in Âişe'den, onun da Ebû Bekir'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: {من يعْمل سوءا يجز بِهِ} “Kim bir kötülük yaparsa onunla cezalandırılır” ayeti indiğinde Ebû Bekir: "Ey Allah'ın Resûlü! Yaptığımız her şeyden hesaba mı çekileceğiz?" dedi. [Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem]: "Ey Ebû Bekir, başına şu şu [sıkıntılar] gelmiyor mu?"
فَهُوَ كَفَّارَة
"İşte onlar [günahlara] kefarettir" buyurdu.
وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وهناد وَابْن جرير وَأَبُو نعيم فِي الْحِلْية وَابْن مرْدَوَيْه عَن مَسْرُوق قَالَ: قَالَ أَبُو بكر: يَا رَسُول الله مَا أَشد هَذِه الْآيَة {من يعْمل سوءا يجز بِهِ}
Saîd b. Mansûr, Hünnâd, İbn Cerîr, Ebû Nuaym (el-Hilye'de) ve İbn Merdûye'nin Mesrûk'tan bildirdiğine göre Ebû Bekir şöyle demiştir: "Ey Allah'ın Resûlü! {من يعْمل سوءا يجز بِهِ} 'Kim bir kötülük yaparsa onunla cezalandırılır' ayeti ne kadar da ağırdır!"
فَقَالَ رَسُول الله ﷺ: المصائب والأمراض وَالْأَحْزَان فِي الدِّينَا جَزَاء
Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: "Dünyadaki musibetler, hastalıklar ve hüzünler birer cezadır" buyurdu.
وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَأحمد وَالْبُخَارِيّ فِي تَارِيخه وَأَبُو يعلى وَابْن جرير وَالْبَيْهَقِيّ فِي شعب الْإِيمَان بِسَنَد صَحِيح عَن عَائِشَة أَن رجلا تَلا هَذِه الْآيَة {من يعْمل سوءا يجز بِهِ} قَالَ: إِنَّا لنجزى بِكُل مَا عَمِلْنَاهُ هلكنا إِذن فَبلغ ذَلِك رَسُول الله ﷺ قَالَ: نعم يجزى بِهِ الْمُؤمن فِي الدِّينَا فِي نَفسه فِي جسده فِيمَا يُؤْذِيه
Saîd b. Mansûr, Ahmed, Buhârî (et-Târîh'inde), Ebû Ya'lâ, İbn Cerîr ve Beyhakî'nin (Şuabü'l-Îmân'da) sahih bir senetle Âişe'den bildirdiğine göre bir adam {من يعْمل سوءa يجز بِهِ} “Kim bir kötülük yaparsa onunla cezalandırılır” ayetini okudu ve: "Yaptığımız her şeyle cezalandırılacaksak o zaman helak olduk!" dedi. Bu durum Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e ulaşınca: "Evet, mümin bununla dünyada nefsinde, bedeninde ve kendisine eziyet veren şeylerde cezalandırılır" buyurdu.
وَأخرج أَبُو دَاوُد وَابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم وَابْن مرْدَوَيْه وَالْبَيْهَقِيّ عَن عَائِشَة قَالَت: قلت: يَا رَسُول الله إِنِّي لأعْلم أَشد آيَة فِي الْقُرْآن قَالَ: مَا هِيَ يَا عَائِشَة قلت: {من يعْمل سوءا يجز بِهِ} فَقَالَ: هُوَ مَا يُصِيب العَبْد من السوء حَتَّى النكبة ينكبها يَا عَائِشَة من نُوقِشَ هلك وَمن حُوسِبَ عذب
Ebû Dâvûd, İbn Cerîr, İbn Ebî Hâtim, İbn Merdûye ve Beyhakî'nin Âişe'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Ben: "Ey Allah'ın Resûlü! Kur'an'daki en ağır ayeti biliyorum" dedim. "O hangisidir ey Âişe?" buyurdu. Ben: {من يعْمل سوءا يجز بِهِ} “Kim bir kötülük yaparsa onunla cezalandırılır” ayetidir dedim. Bunun üzerine şöyle buyurdu: "O, ayağının takılmasına varıncaya kadar kulun başına gelen kötülüklerdir. Ey Âişe! Kim inceden inceye hesaba çekilirse helak olur; kime hesap sorulursa azap görür."
فَقلت: يَا رَسُول الله أَلَيْسَ الله يَقُول (فَسَوف يُحَاسب حسابا يَسِيرا) قَالَ: ذَاك الْعرض يَا عَائِشَة من نُوقِشَ الْحساب عَن هَذِه الْآيَة {من يعْمل سوءا يجز بِهِ} قَالَ: إِن الْمُؤمن يُؤجر فِي كل شَيْء حَتَّى فِي الغط عِنْد الْمَوْت
Ben: "Ey Allah'ın Resûlü! Allah {فَسَوف يُحَاسب حسابا يَسِيرا} 'O, kolay bir hesapla hesaba çekilecektir' buyurmuyor mu?" dedim. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: "Ey Âişe! O sadece [amellerin] arz edilmesidir. Kimin hesabı inceden inceye sorgulanırsa [azap görür]" buyurdu. {من يعْمل سوءا يجز بِهِ} “Kim bir kötülük yaparsa onunla cezalandırılır” ayeti hakkında ise şöyle buyurdu: "Mümin, ölüm anındaki boğulma/hırıltı anında bile her şeyde mükafatlandırılır."
وَأخرج أَحْمد عَن عَائِشَة قَالَت: قَالَ رَسُول الله ﷺ: إِذا كثرت ذنُوب العَبْد وَلم يكن لَهُ مَا يكفرهَا ابتلاه الله بالحزن ليكفرها
Ahmed'in Âişe'den bildirdiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Kulun günahları çoğalıp da onları örtecek bir şeyi bulunmadığında, Allah onları örtmek için o kulu hüzünle imtihan eder."
وَأخرج ابْن رَاهَوَيْه فِي مُسْنده وَعبد بن حميد وَابْن جرير وَالْحَاكِم وَصَححهُ عَن أبي الْمُهلب قَالَ: رحلت إِلَى عَائِشَة فِي هَذِه الْآيَة {من يعْمل سوءا يجز بِهِ} قَالَت: هُوَ مَا يُصِيبكُم فِي الدِّينَا
İbn Râhûye (Müsned'inde), Abd b. Humeyd, İbn Cerîr ve el-Hâkim'in (sahih olduğunu belirterek) Ebu'l-Mühelleb'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: {من يعْمل سوءا يجز بِهِ} “Kim bir kötülük yaparsa onunla cezalandırılır” ayeti hakkında Âişe'ye gittim. Âişe: "O, dünyada başınıza gelen şeylerdir" dedi.
وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَابْن أبي شيبَة وَمُسلم وَالتِّرْمِذِيّ وَالنَّسَائِيّ وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن مرْدَوَيْه وَالْبَيْهَقِيّ فِي سنَنه عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: لما نزلت {من يعْمل سوءا يجز بِهِ} شقّ ذَلِك على الْمُسلمين وَبَلغت مِنْهُم مَا شَاءَ الله فشكوا ذَلِك إِلَى رَسُول الله ﷺ فَقَالَ: سددوا وقاربوا فَإِن فِي كل مَا أصَاب الْمُسلم كَفَّارَة حَتَّى الشَّوْكَة يُشَاكَهَا والنكبة ينكبها
Saîd b. Mansûr, İbn Ebî Şeybe, Müslim, Tirmizî, Nesâî, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir, İbn Merdûye ve Beyhakî'nin (Sünen'inde) Ebû Hureyre'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: {من يعْمل سوءا يجز بِهِ} “Kim bir kötülük yaparsa onunla cezalandırılır” ayeti indiğinde bu durum Müslümanlara çok ağır geldi ve Allah'ın dilediği bir dereceye ulaştı. Bunu Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e şikayet ettiler. Bunun üzerine o: "Doğru ve dengeli olun, orta yolu tutun. Zira Müslümanın başına gelen her şeyde, hatta ayağına batan bir dikende ve başına gelen bir talihsizlikte dahi bir kefaret vardır" buyurdu.
وَفِي لفظ عِنْد ابْن مرْدَوَيْه: بكينا وحزنا وَقُلْنَا: يَا رَسُول الله مَا أبقت هَذِه الْآيَة من شَيْء قَالَ: أما وَالَّذِي نَفسِي بِيَدِهِ إِنَّهَا لَكمَا نزلت وَلَكِن أَبْشِرُوا وقاربوا وسددوا إِنَّه لَا يُصِيب أحد مِنْكُم من مُصِيبَة فِي الدِّينَا إِلَّا كفر الله بهَا خطيئته حَتَّى الشَّوْكَة يشاكها أحدكُم فِي قدمه
İbn Merdûye'nin bir lafzında şöyledir: Ağladık, üzüldük ve: "Ey Allah'ın Resûlü! Bu ayet geriye hiçbir şey bırakmadı" dedik. Resûlullah: "Nefsim elinde olana yemin ederim ki o, indiği gibidir. Fakat müjdeleyin, orta yolu tutun ve doğru olun. Birinizin ayağına batan bir diken dahi olsa, dünyada sizden birinin başına gelen her musibeti Allah mutlaka onun hatasına kefaret kılar" buyurdu.
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَأحمد وَالْبُخَارِيّ وَمُسلم عَن أبي هُرَيْرَة وَأبي سعيد أَنَّهُمَا
İbn Ebî Şeybe, Ahmed, Buhârî ve Müslim'in Ebû Hureyre ve Ebû Saîd'den bildirdiğine göre ikisi,
سمعا رَسُول الله ﷺ يَقُول: مَا يُصِيب الْمُؤمن من وصب وَلَا نصب وَلَا سقم وَلَا حزن حَتَّى الْهم يهمه إِلَّا كفر الله بِهِ من سيئاته
Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğunu işitmişlerdir: "Müminin başına gelen hiçbir yorgunluk, hiçbir sürekli hastalık, hiçbir maraz, hiçbir hüzün ve hatta onu tasalandıran hiçbir keder yoktur ki Allah onunla kötülüklerinden bir kısmını örtmüş olmasın."
وَأخرج أَحْمد ومسدد وَابْن أبي الدِّينَا فِي الْكَفَّارَات وَأَبُو يعلى وَابْن حبَان وَالطَّبَرَانِيّ فِي الْأَوْسَط وَالْحَاكِم وَصَححهُ وَالْبَيْهَقِيّ عَن أبي سعيد قَالَ: قَالَ رجل: يَا رَسُول الله أَرَأَيْت هَذِه الْأَمْرَاض الَّتِي تصيبنا مَا لنا بهَا قَالَ: كَفَّارَات
Ahmed, Müsedded, İbn Ebi'd-Dünyâ (el-Keffârât'ta), Ebû Ya'lâ, İbn Hibbân, Taberânî (el-Evsat'ta), el-Hâkim (ve sahih olduğunu belirtti) ve Beyhakî'nin Ebû Saîd'den bildirdiğine göre bir adam: "Ey Allah'ın Resûlü! Başımıza gelen şu hastalıklar var ya, bunlardan bize ne var?" dedi. Resûlullah: "Kefaretlerdir" buyurdu.
قَالَ أبي: وَإِن قلت قَالَ: وَإِن شَوْكَة فَمَا فَوْقهَا
Ubeyy: "Az da olsa mı?" dedi. [Resûlullah]: "Bir diken ve ondan yukarısı da olsa" buyurdu.
وَأخرج ابْن رَاهَوَيْه فِي مُسْنده عَن مُحَمَّد بن الْمُنْتَشِر قَالَ: قَالَ رجل لعمر ابْن الْخطاب: إِنِّي لَا أعرف أَشد آيَة فِي كتاب الله
İbn Râhûye'nin Müsned'inde Muhammed b. el-Münteşir'den bildirdiğine göre bir adam Ömer b. el-Hattâb'a: "Ben Allah'ın Kitabı'ndaki en ağır ayeti biliyorum" dedi.
فَأَهوى عمر فَضَربهُ بِالدرةِ وَقَالَ: مَالك نقبت عَنْهَا فَانْصَرف حَتَّى كَانَ الْغَد قَالَ لَهُ عمر: الْآيَة الَّتِي ذكرت بالْأَمْس فَقَالَ {من يعْمل سوءا يجز بِهِ} فَمَا منا أحد يعْمل سوءا إِلَّا جزي بِهِ
Bunun üzerine Ömer yönelip ona kamçısıyla vurdu ve: "Sana ne oluyor da onu deşeliyorsun?" dedi. Adam ayrılıp gitti. Ertesi gün olunca Ömer ona: "Dün bahsettiğin ayet neydi?" diye sordu. Adam: "{من يعْمل سوءا يجز بِهِ} 'Kim bir kötülük yaparsa onunla cezalandırılır' ayetidir; çünkü hiçbirimiz yoktur ki bir kötülük yapsın da onunla cezalandırılmasın" dedi.
فَقَالَ عمر: لبثنا حِين نزلت مَا ينفعنا طَعَام وَلَا شراب حَتَّى أنزل الله بعد ذَلِك وَرخّص وَقَالَ: (وَمن يعْمل سوءا أَو يظلم نَفسه ثمَّ يسْتَغْفر الله يجد الله غَفُورًا رحِيما) (النِّسَاء الْآيَة ١١٠)
Bunun üzerine Ömer şöyle dedi: "O indiğinde bir müddet öylece kaldık ki ne yiyecek ne de içecek bize fayda veriyordu. Nihayet Allah bundan sonra [kolaylık] indirdi, ruhsat tanıdı ve şöyle buyurdu: {وَمن يعْمل سوءا أَو يظلم نَفسه ثمَّ يسْتَغْفر الله يجد الله غَفُورًا رحِيما} 'Kim bir kötülük yapar yahut nefsine zulmeder de sonra Allah'tan bağışlanma dilerse, Allah'ı çok bağışlayıcı ve çok merhamet edici bulur' (en-Nisâ, 110)."
وَأخرج الطَّيَالِسِيّ وَأحمد وَالتِّرْمِذِيّ وَحسنه وَالْبَيْهَقِيّ عَن أُميَّة بنت عبد الله قَالَت: سَأَلت عَائِشَة عَن هَذِه الْآيَة {من يعْمل سوءا يجز بِهِ} فَقَالَت: لقد سَأَلتنِي عَن شَيْء مَا سَأَلَني عَنهُ أحد بعد أَن سَأَلت عَنهُ رَسُول الله ﷺ سَأَلت رَسُول الله ﷺ فَقَالَ: يَا عَائِشَة هَذِه مبايعة الله العَبْد بِمَا يُصِيبهُ من الْحمى والحزن والنكبة حَتَّى البضاعة يَضَعهَا فِي كمه فيفقدها فَيفزع لَهَا فيجدها تَحت ضبنه حَتَّى إِن العَبْد ليخرج من ذنُوبه كَمَا يخرج التبر الْأَحْمَر من الْكِير
et-Tayâlisî, Ahmed, Tirmizî (ve hasen olduğunu belirtti) ve Beyhakî'nin Ümeyye bint Abdillâh'tan bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Âişe'ye {من يعْمل سوءا يجز بِهِ} “Kim bir kötülük yaparsa onunla cezalandırılır” ayetini sordum. Âişe şöyle dedi: "Bana öyle bir şeyi sordun ki, ben Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e sorduktan sonra onu bana hiç kimse sormamıştı. Ben Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e sormuştum, o da şöyle buyurmuştu: 'Ey Âişe! Bu, kulun başına gelen humma, hüzün ve talihsizliklerle Allah'ın kuluyla olan muamelesidir; hatta elbisesinin koluna koyup kaybettiği, bu yüzden telaşlandığı ve sonra koltuğunun altında bulduğu eşyaya varıncaya kadar. Öyle ki kul, kırmızı külçenin körükten çıktığı gibi günahlarından arınmış olarak çıkar.'"
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن أبي الدِّينَا وَابْن جرير وَالْبَيْهَقِيّ عَن زِيَاد بن الرّبيع قَالَ: قلت لأبي بن كَعْب: آيَة فِي كتاب الله قد أحزنتني قَالَ: مَا هِيَ قلت {من يعْمل سوءا يجز بِهِ} قَالَ: مَا كنت أَرَاك إِلَّا أفقه مِمَّا أرى إِن الْمُؤمن لَا تصيبه مُصِيبَة عَثْرَة قدم وَلَا اخْتِلَاج عرق وَلَا نحبة نملة إِلَّا بذنب وَمَا يعفوه الله عَنهُ أَكثر حَتَّى اللدغة والنفحة
Abd b. Humeyd, İbn Ebi'd-Dünyâ, İbn Cerîr ve Beyhakî'nin Ziyâd b. er-Rebî'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Ubeyy b. Ka'b'a: "Allah'ın Kitabı'nda beni hüzne boğan bir ayet var" dedim. "O nedir?" dedi. "{من يعْمل سوءا يجز بِهِ} 'Kim bir kötülük yaparsa onunla cezalandırılır' ayetidir" dedim. Ubeyy şöyle dedi: "Ben seni gördüğümden daha anlayışlı sanırdım! Müminin ayağının tökezlemesi, damarının seğirmesi, bir karıncanın ısırması gibi başına gelen hiçbir musibet yoktur ki bir günah sebebiyle olmasın; Allah'ın affettiği ise daha çoktur. Bir sokma ve bir çarpma dahi [böyledir]."
وَأخرج هناد وَأَبُو نعيم فِي الْحِلْية عَن إِبْرَاهِيم بن مرّة قَالَ: جَاءَ رجل إِلَى أبي فَقَالَ:
Hünnâd ve Ebû Nuaym'ın (el-Hilye'de) İbrâhim b. Mürre'den bildirdiğine göre Ubeyy'e bir adam gelip şöyle dedi:
يَا أَبَا الْمُنْذر آيَة فِي كتاب الله قد غمتني قَالَ: أَي آيَة قَالَ {من يعْمل سوءا يجز بِهِ} قَالَ: ذَاك العَبْد الْمُؤمن مَا أَصَابَته من نكبة مُصِيبَة فيصبر فليقى الله ﷿ وَلَا ذَنْب لَهُ
"Ey Ebü'l-Münzir! Allah'ın Kitabı'nda beni kedere boğan bir ayet var." Ubeyy: "Hangi ayet?" dedi. Adam: "{من يعْمل سوءا يجز بِهِ} 'Kim bir kötülük yaparsa onunla cezalandırılır' ayetidir" dedi. Ubeyy: "O mümin kuldur; başına bir talihsizlik, bir musibet gelir de sabrederse, üzerinde hiçbir günah kalmaksızın aziz ve celil olan Allah'a kavuşur" dedi.
وَأخرج ابْن جرير عَن عَطاء بن أبي رَبَاح قَالَ: لما نزلت {من يعْمل سوءا يجز بِهِ} قَالَ أَبُو بكر: جَاءَت قاصمة الظّهْر
İbn Cerîr'in Atâ b. Ebî Rebâh'tan bildirdiğine göre {من يعْمل سوءا يجز بِهِ} “Kim bir kötülük yaparsa onunla cezalandırılır” ayeti indiğinde Ebû Bekir: "Bel büken [bir ayet] geldi" dedi.
فَقَالَ رَسُول الله ﷺ: إِنَّمَا هِيَ المصيبات فِي الدِّينَا
Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: "O ancak dünyadaki musibetlerdir" buyurdu.
وَأخرج ابْن الْمُنْذر عَن ابْن عَبَّاس إِن ابْن عمر لقِيه حَزينًا فَسَأَلَهُ عَن هَذِه الْآيَة {لَيْسَ بأمانيكم وَلَا أماني أهل الْكتاب من يعْمل سوءا يجز بِهِ} فَقَالَ: مَا لكم ولهذه إِنَّمَا هَذِه للْمُشْرِكين قُرَيْش وَأهل الْكتاب
İbnü'l-Münzir'in İbn Abbâs'tan bildirdiğine göre İbn Ömer ona üzgün bir halde rastladı ve şu {لَيْسَ بأمانيكم وَلَا أماني أهل الْكتاب من يعْمل سوءا يجز بِهِ} “Ne sizin kuruntularınızla ne de Ehl-i Kitab'ın kuruntularıyla bu iş olmaz. Kim bir kötülük yaparsa onunla cezalandırılır” ayetini sordu. İbn Abbâs: "Bu ayetten size ne? Bu ancak müşrik Kureyş ve Ehl-i Kitap hakkındadır" dedi.
وَأخرج ابْن جرير وَابْن الْمُنْذر عَن ابْن عَبَّاس {من يعْمل سوءا يجز بِهِ} يَقُول من يُشْرك يجز بِهِ وَهُوَ السوء {وَلَا يجد لَهُ من دون الله وليا وَلَا نَصِيرًا} إِلَّا أَن يَتُوب قبل مَوته فيتوب الله عَلَيْهِ
İbn Cerîr ve İbnü'l-Münzir'in İbn Abbâs'tan bildirdiğine göre o: {من يعْمل سوءا يجز بِهِ} “Kim bir kötülük yaparsa onunla cezalandırılır” ayeti hakkında: "Kim şirk koşarsa onunla cezalandırılır; kötülük (sû') işte budur. {وَلَا يجد لَهُ من دون الله وليا وَلَا نَصِيرًا} 'Ve o, kendisi için Allah'tan başka ne bir dost ne de bir yardımcı bulabilir', meğerki ölmeden önce tövbe etsin de Allah onun tövbesini kabul buyursun" demiştir.
وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَابْن أبي شيبَة وهناد والحكيم التِّرْمِذِيّ وَالْبَيْهَقِيّ عَن الْحسن فِي قَوْله {من يعْمل سوءا يجز بِهِ} قَالَ: إِنَّمَا ذَاك لمن أَرَادَ الله هوانه فَأَما من أَرَادَ الله كرامته فَإِنَّهُ يتَجَاوَز عَن سيئاته فِي أَصْحَاب الْجنَّة وعد الصدْق الَّذِي كَانُوا يوعدون
Saîd b. Mansûr, İbn Ebî Şeybe, Hünnâd, el-Hakîm et-Tirmizî ve Beyhakî'nin el-Hasan'dan bildirdiğine göre o, {من يعْمل سوءا يجز بِهِ} “Kim bir kötülük yaparsa onunla cezalandırılır” ayeti hakkında şöyle demiştir: "Bu ancak Allah'ın zelil kılmak istediği kimse içindir. Allah'ın ikram etmek istediği kimseye gelince; cennetlikler arasında onların kötülüklerini bağışlar ki bu, kendilerine vadedilmekte olan doğru bir sözdür."
وَأخرج الْبَيْهَقِيّ عَن أنس قَالَ: أَتَى رَسُول الله ﷺ شَجَرَة فهزها حَتَّى تساقط من وَرقهَا مَا شَاءَ الله أَن يتساقط ثمَّ قَالَ: الأوجاع والمصيبات أسْرع فِي ذنُوب بني آدم مني فِي هَذِه الشَّجَرَة
Beyhakî'nin Enes'ten bildirdiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem bir ağacın yanına geldi ve Allah'ın dilediği kadar yaprak dökülünceye kadar onu sarstı. Sonra şöyle buyurdu: "Ağrılar ve musibetler, Âdemoğlunun günahlarını dökmekte benim şu ağacı dökmüş olmamdan daha hızlıdır."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَعبد بن حميد عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: لَا يزَال الْبلَاء بِالْمُؤمنِ والمؤمنة فِي نَفسه وَفِي وَلَده وَمَاله حَتَّى يلقى الله وَمَا عَلَيْهِ من خَطِيئَة
İbn Ebî Şeybe ve Abd b. Humeyd'in Ebû Hureyre'den bildirdiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Mümin erkek ve mümin kadının canında, çocuğunda ve malında bela eksik olmaz; ta ki üzerinde hiçbir günah bulunmaksızın Allah'a kavuşuncaya kadar."
وَأخرج أَحْمد عَن السَّائِب بن خَلاد أَن
Ahmed'in es-Sâib b. Hallâd'dan bildirdiğine göre,
رَسُول الله ﷺ قَالَ: مَا من شَيْء يُصِيب الْمُؤمن حَتَّى الشَّوْكَة تصيبه إِلَّا كتب الله لَهُ بهَا حَسَنَة وَحط عَنهُ بهَا خَطِيئَة
Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Mümine isabet eden hiçbir şey—ayağına batan bir diken dahi olsa—yoktur ki Allah onunla kendisine bir sevap yazmış ve ondan bir günahı silmiş olmasın."
وَأخرج أَحْمد وَالْبُخَارِيّ وَمُسلم عَن عَائِشَة قَالَت: قَالَ النَّبِي ﷺ: مَا من مُصِيبَة تصيب الْمُسلم إِلَّا كفر الله بهَا عَنهُ حَتَّى الشَّوْكَة يشاكها
Ahmed, Buhârî ve Müslim'in Âişe'den bildirdiğine göre Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Müslümanın başına gelen hiçbir musibet yoktur ki Allah onunla [günahlarını] örtmüş olmasın; hatta ayağına batan bir diken dahi olsa."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَأحمد وَمُسلم والحكيم التِّرْمِذِيّ عَن عَائِشَة قَالَت: قَالَ رَسُول الله ﷺ: لَا يُصِيب الْمُؤمن شَوْكَة فَمَا فَوْقهَا إِلَّا رَفعه الله بهَا دَرَجَة وَحط عَنهُ بهَا خَطِيئَة
İbn Ebî Şeybe, Ahmed, Müslim ve Hakîm et-Tirmizî'nin Âişe'den bildirdiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Mümine bir diken ve ondan yukarısı isabet etmez ki mutlaka Allah onun sebebiyle derecesini yükseltmiş ve ondan bir hatayı silmiş olmasın."
وَأخرج أَحْمد عَن عَائِشَة أَن رَسُول الله ﷺ طرقه وجع فَجعل يشتكي ويتقلب على فرَاشه فَقَالَت عَائِشَة: لَو صنع هَذَا بَعْضنَا لوجدت عَلَيْهِ فَقَالَ النَّبِي ﷺ: إِن الصَّالِحين يشدد عَلَيْهِم وَأَنه لَا يُصِيب مُؤمنا نكبة من شَوْكَة فَمَا فَوق ذَلِك إِلَّا حطت بِهِ عَنهُ خَطِيئَة وَرفع لَهُ بهَا دَرَجَة
Ahmed'in Âişe'den bildirdiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e geceleyin bir ağrı geldi, sızlanmaya ve yatağında dönüp durmaya başladı. Bunun üzerine Âişe: "Bunu bizden biri yapsaydı ona kızardın" dedi. Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Salih kimselerin [imtihanı] çetin olur. Bir mümine bir diken veya ondan daha büyük bir musibet isabet etmez ki mutlaka onun sebebiyle kendisinden bir günah silinmiş ve onun için bir derece yükseltilmiş olmasın."
وَأخرج أَحْمد وَالْبُخَارِيّ وَمُسلم وَالتِّرْمِذِيّ عَن أبي سعيد الْخُدْرِيّ قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: مَا يُصِيب الْمُؤمن من نصب وَلَا وصب وَلَا هم وَلَا حزن وَلَا أَذَى وَلَا غم حَتَّى الشَّوْكَة يشاكها إِلَّا كفر الله من خطاياه
Ahmed, Buhârî, Müslim ve Tirmizî'nin Ebû Saîd el-Hudrî'den bildirdiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Müminin başına gelen hiçbir yorgunluk, hiçbir hastalık, hiçbir tasa, hiçbir hüzün, hiçbir eziyet ve hiçbir keder yoktur—hatta ayağına batan bir diken dahi olsa—ki Allah onunla hatalarından bir kısmını örtmüş olmasın."
وَأخرج أَحْمد وهناد فِي الزّهْد مَعًا عَن أبي بكر الصّديق قَالَ: إِن الْمُسلم ليؤجر فِي كل شَيْء حَتَّى فِي النكبة وَانْقِطَاع شسعه والبضاعة تكون فِي كمه فيفقدها فَيفزع لَهَا فيجدها فِي ضبنه
Ahmed ve Hünnâd'ın her ikisinin ez-Zühd'de Ebû Bekir es-Sıddîk'tan bildirdiğine göre o şöyle demiştir: "Müslüman her şeyden dolayı mükafatlandırılır; hatta başına gelen talihsizlikten, ayakkabısının bağının kopmasından ve elbisesinin kolunda bulunup da kaybedip telaşlandığı, sonra koltuğunun altında bulduğu eşyadan dolayı bile."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن سعد بن أبي وَقاص قَالَ: قلت: يَا رَسُول الله أَي النَّاس أَشد بلَاء قَالَ: النَّبِيُّونَ ثمَّ الأمثل من النَّاس فَمَا يزَال بِالْعَبدِ الْبلَاء حَتَّى يلقى الله وَمَا عَلَيْهِ من خَطِيئَة
İbn Ebî Şeybe'nin Sa'd b. Ebî Vakkâs'tan bildirdiğine göre o şöyle demiştir: "Ey Allah'ın Resûlü! İnsanların en çetin belaya uğrayanı kimdir?" dedim. Şöyle buyurdu: "Peygamberler, sonra [onlara benzeyen] en faziletliler ve sonra gelen en faziletlilerdir. Üzerinde hiçbir günah kalmaksızın Allah'a kavuşuncaya kadar kuldan bela eksik olmaz."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَأحمد وَالْبَيْهَقِيّ عَن مُعَاوِيَة: سَمِعت رَسُول الله ﷺ يَقُول: مَا من شَيْء يُصِيب الْمُؤمن فِي جسده يُؤْذِيه إِلَّا كفَّر الله عَنهُ بِهِ من سيئاته
İbn Ebî Şeybe, Ahmed ve Beyhakî'nin Muâviye'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğunu işittim: "Müminin bedenine isabet edip ona eziyet veren hiçbir şey yoktur ki Allah onun sebebiyle kötülüklerinden bir kısmını örtmüş olmasın."
وَأخرج ابْن أبي الدُّنْيَا وَالْبَيْهَقِيّ عَن أبي سعيد الْخُدْرِيّ قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: صداع الْمُؤمن أَو شَوْكَة يشاكها أَو شَيْء يُؤْذِيه يرفعهُ الله بهَا يَوْم الْقِيَامَة دَرَجَة وَيكفر عَنهُ بهَا ذنُوبه
İbn Ebi'd-Dünyâ ve Beyhakî'nin Ebû Saîd el-Hudrî'den bildirdiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Müminin baş ağrısı, ayağına batan bir diken yahut ona eziyet veren herhangi bir şey sebebiyle Allah kıyamet gününde onun derecesini yükseltir ve onun günahlarını örter."
وَأخرج ابْن أبي الدُّنْيَا وَالْبَيْهَقِيّ عَن بُرَيْدَة الْأَسْلَمِيّ سَمِعت رَسُول الله ﷺ يَقُول: مَا أصَاب رجلا من الْمُسلمين نكبة فَمَا فَوْقهَا - حَتَّى ذكر الشَّوْكَة - إِلَّا لإحدى خَصْلَتَيْنِ: إِلَّا ليغفر الله من الذُّنُوب ذَنبا لم يكن ليغفر الله لَهُ إِلَّا بِمثل ذَلِك أَو يبلغ بِهِ من الْكَرَامَة كَرَامَة لم يكن يبلغهَا إِلَّا بِمثل ذَلِك
İbn Ebi'd-Dünyâ ve Beyhakî'nin Büreyde el-Eslemî'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğunu işittim: "Müslümanlardan bir adama bir talihsizlik veya ondan daha büyüğü—hatta dikeni dahi zikretti—isabet etmişse bu mutlaka şu iki hasletten biri içindir: Ya Allah'ın, ancak benzeriyle bağışlayacağı bir günahı bağışlaması için ya da ancak benzeriyle ulaştıracağı bir ikrama onu ulaştırması içindir."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَالْبَيْهَقِيّ عَن ابْن مَسْعُود قَالَ: إِن الوجع لَا يكْتب بِهِ الْأجر إِنَّمَا الْأجر فِي الْعَمَل وَلَكِن يكفِّر الله بِهِ الْخَطَايَا
İbn Ebî Şeybe ve Beyhakî'nin İbn Mes'ûd'dan bildirdiğine göre o şöyle demiştir: "Ağrı ve acı sebebiyle sevap yazılmaz; sevap ancak amele verilir. Fakat Allah onunla hataları örter."
وَأخرج ابْن سعد وَالْبَيْهَقِيّ عَن عبد الله بن أياس بن أبي فَاطِمَة عَن أَبِيه عَن جده
İbn Sa'd ve Beyhakî'nin Abdullah b. İyâs b. Ebî Fâtıma'dan, onun babasından, onun da dedesinden bildirdiğine göre,
عَن رَسُول الله ﷺ قَالَ: أَيّكُم يحب أَن يَصح فَلَا يسقم قَالُوا: كلنا يَا رَسُول الله قَالَ: أتحبون أَن تَكُونُوا كالحمير الضَّالة
Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: "Hanginiz sağlıklı olup hiç hastalanmamayı ister?" buyurdu. "Hepimiz ey Allah'ın Resûlü!" dediler. O da: "Başıboş merkepler gibi olmayı mı seversiniz?" buyurdu.
وَفِي لفظ: الصيالة أَلا تحبون أَن تَكُونُوا أَصْحَاب بلَاء وَأَصْحَاب كَفَّارَات وَالَّذِي نَفسِي بِيَدِهِ إِن الله ليبتلي الْمُؤمن وَمَا يَبْتَلِيه إِلَّا لكرامته عَلَيْهِ وَإِن العَبْد لتَكون لَهُ الدرجَة فِي الْجنَّة لَا يبلغهَا بِشَيْء من عمله حَتَّى يَبْتَلِيه بالبلاء ليبلغ بِهِ تِلْكَ الدرجَة
Bir lafızda şöyledir: "Saldırgan [merkepler gibi mi?] İmtihan ve kefaret ehli olmayı istemez misiniz? Nefsim elinde olana yemin ederim ki Allah mümini imtihan eder; onu imtihan etmesi de ancak katındaki değerindendir. Kulun cennette bir derecesi bulunur ki amellerinden hiçbir şeyle ona ulaşamaz; nihayet o dereceye ulaştırmak için Allah onu belayla imtihan eder."
وَأخرج أَحْمد وَابْن أبي الدِّينَا وَالْبَيْهَقِيّ عَن مُحَمَّد بن خَالِد السّلمِيّ عَن أَبِيه عَن جده وَكَانَت لَهُ صُحْبَة قَالَ: سَمِعت رَسُول الله ﷺ يَقُول: إِذا سبقت للْعَبد من الله منزلَة لم يبلغهَا بِعَمَلِهِ ابتلاه الله فِي جسده أَو فِي مَاله أَو فِي وَلَده ثمَّ صبره حَتَّى يبلغهُ الْمنزلَة الَّتِي سبقت لَهُ من الله
Ahmed, İbn Ebi'd-Dünyâ ve Beyhakî'nin Muhammed b. Hâlid es-Sülemî'den, onun babasından, onun da sahabî olan dedesinden bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğunu işittim: "Kul için Allah katında ameliyle ulaşamayacağı bir mertebe takdir edilmişse, Allah onu bedeninde, malında veya çocuğunda imtihan eder; sonra da Allah katından kendisi için takdir edilen o mertebeye ulaştırıncaya kadar ona sabır verir."
وَأخرج الْبَيْهَقِيّ عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: إِن الرجل لتَكون لَهُ الْمنزلَة عِنْد الله فَمَا يبلغهَا بِعَمَل فَمَا يزَال يَبْتَلِيه بِمَا يكره حَتَّى يبلغهُ ذَلِك
Beyhakî'nin Ebû Hureyre'den bildirdiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Kişinin Allah katında bir mertebesi olur da ameliyle ona ulaşamaz; nihayet onu o mertebeye ulaştırıncaya kadar hoşlanmadığı şeylerle sürekli imtihan eder."
وَأخرج الْبَيْهَقِيّ من طَرِيق أَحْمد بن أبي الْحوَاري قَالَ: سَمِعت أَبَا سُلَيْمَان يَقُول: مر مُوسَى ﵇ على رجل فِي متعبد لَهُ ثمَّ مر بِهِ بعد ذَلِك وَقد مزقت السبَاع لَحْمه فرأس ملقى وفخذ ملقى وكبد ملقى فَقَالَ مُوسَى: يَا رب عَبدك كَانَ يطيعك فابتليه بِهَذَا فَأوحى الله إِلَيْهِ: يَا مُوسَى إِنَّه سَأَلَني دَرَجَة لم يبلغهَا بِعَمَلِهِ فابتليه بِهَذَا لأبلغه بذلك الدرجَة
Beyhakî'nin Ahmed b. Ebi'l-Havârî kanalıyla bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Ebû Süleyman'ın şöyle dediğini işittim: Mûsâ aleyhisselâm ibadethanesinde bulunan bir adama uğradı. Daha sonra yine ona uğradığında vahşi hayvanların onun etini parçaladığını gördü; başı bir yana, uyluğu bir yana, karaciğeri bir yana atılmıştı. Bunun üzerine Mûsâ: "Ey Rabbim! Kulun sana itaat ediyordu, onu bununla mı imtihan ettin?" dedi. Allah ona şöyle vahyetti: "Ey Mûsâ! O benden ameliyle ulaşamayacağı bir derece istedi; ben de onu o dereceye ulaştırmak için bununla imtihan ettim."
وَأخرج الْبَيْهَقِيّ عَن عَائِشَة: سَمِعت رَسُول الله ﷺ يَقُول: مَا ضرب من مُؤمن عرق إلَاّ حَطَّ الله بِهِ عَنهُ خَطِيئَة وَكتب لَهُ بِهِ حَسَنَة وَرفع لَهُ بِهِ دَرَجَة
Beyhakî'nin Âişe'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğunu işittim: "Müminin hiçbir damarı atmaz (sızlamaz) ki mutlaka Allah onunla ondan bir hatayı silmiş, ona bir sevap yazmış ve onun için bir derece yükseltmiş olmasın."
وَأخرج الْبَيْهَقِيّ عَن أبي هُرَيْرَة: سَمِعت رَسُول الله ﷺ يَقُول: إِن الله ليبتلي عَبده بِالسقمِ حَتَّى يكفِّر كل ذَنْب
Beyhakî'nin Ebû Hureyre'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğunu işittim: "Şüphesiz Allah, bütün günahlarını bağışlayıncaya kadar kulunu hastalıkla imtihan eder."
وَأخرج الْبَيْهَقِيّ عَن عبد الله بن عَمْرو قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: من صدع فِي سَبِيل الله ثمَّ احستب غفر الله لَهُ مَا كَانَ قبل ذَلِك من ذَنْب
Beyhakî'nin Abdullah b. Amr'dan bildirdiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Kimin Allah yolunda başı ağrır da sevabını Allah'tan beklerse, Allah onun bundan önceki günahlarını bağışlar."
وَأخرج ابْن أبي الدِّينَا وَالْبَيْهَقِيّ عَن يزِيد بن أبي حبيب قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: لَا يزَال الصداع والمليلة بِالْمَرْءِ الْمُسلم حَتَّى يَدعه مثل الْفضة الْبَيْضَاء
İbn Ebi'd-Dünyâ ve Beyhakî'nin Yezîd b. Ebî Habîb'den bildirdiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Baş ağrısı ve humma, müslüman kişiyi bembeyaz gümüş gibi tertemiz bırakıncaya kadar ondan ayrılmaz."
وَأخرج ابْن أبي الدِّينَا وَالْبَيْهَقِيّ عَن عَامر أخي الْخضر قَالَ: إِنِّي لبأرض محَارب إِذا رايات وألوية فَقلت: مَا هَذَا قَالُوا: رَسُول الله ﷺ
İbn Ebi'd-Dünyâ ve Beyhakî'nin Hıdır'ın kardeşi Âmir'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Muhârib arazisindeydim; birden sancaklar ve bayraklar gördüm. "Bu nedir?" dedim. "Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'dir" dediler.
فَجَلَست إِلَيْهِ وَهُوَ فِي ظلّ شَجَرَة قد بسط لَهُ كسَاء وَحَوله أَصْحَابه فَذكرُوا الأسقام فَقَالَ: إِن العَبْد
Bir ağacın gölgesinde kendisine bir örtü serilmiş vaziyette oturan ve etrafında ashabı bulunan [Resûlullah'ın] yanına oturdum. Hastalıklardan söz ettiler; bunun üzerine [Resûlullah] şöyle buyurdu: "Mümin kula
الْمُؤمن إِذا أَصَابَهُ سقم ثمَّ عافاه الله كَانَ كَفَّارَة لما مضى من ذنُوبه وموعظة لَهُ فِيمَا يسْتَقْبل من عمره وَإِن الْمُنَافِق إِذا مرض وعوفي كَانَ كالبعير عقله أَهله ثمَّ أَطْلقُوهُ لَا يدْرِي فِيمَا عقلوه وَلَا فِيمَا أَطْلقُوهُ
bir hastalık isabet edip de ardından Allah ona afiyet verirse, bu [hastalık] onun geçmiş günahlarına kefaret ve ömrünün geri kalan kısmı için de bir öğüt olur. Şüphesiz münafık ise hastalanıp ardından afiyet bulduğunda, sahiplerinin bağlayıp sonra da salıverdiği deve gibidir; ne için bağladıklarını ve ne için salıverdiklerini bilmez."
فَقَالَ رجل: يَا رَسُول الله مَا الأسقام قَالَ: أَو مَا سقمت قطّ قَالَ: لَا
Bunun üzerine bir adam: "Ey Allah'ın Resûlü! Hastalıklar nedir?" dedi. Resûlullah: "Hiç hastalanmadın mı?" buyurdu. Adam: "Hayır" dedi.
قَالَ: فَقُمْ عَنَّا فلست منا
Resûlullah: "Kalk yanımızdan, sen bizden değilsin!" buyurdu.
وَأخرج الْبَيْهَقِيّ عَن أبي أُمَامَة عَن رَسُول الله ﷺ قَالَ: مَا من عبد يصرع صرعة من مرض إِلَّا بَعثه مِنْهُ طَاهِرا
Beyhakî'nin Ebû Ümâme'den bildirdiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Hiçbir kul yoktur ki hastalıktan bir nöbete tutulsun da [Allah] onu ondan [günahlarından] arınmış olarak kaldırmasın."
وَأخرج ابْن أبي الدِّينَا وَالْبَيْهَقِيّ عَن أبي أُمَامَة قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: إِن العَبْد إِذا مرض أوحى الله إِلَى مَلَائكَته: يَا ملائكتي إِذا قيدت عَبدِي بِقَيْد من قيودي فَإِن أقبضهُ أَغفر لَهُ وَإِن أعافه فجسده مغْفُور لَا ذَنْب لَهُ
İbn Ebi'd-Dünyâ ve Beyhakî'nin Ebû Ümâme'den bildirdiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Kul hastalandığı zaman Allah meleklerine şöyle vahyeder: 'Ey meleklerim! Kulumu bağlarımdan bir bağla bağladım. Şayet onun canını alırsam onu bağışlarım; şayet ona afiyet verirsem, bedeni bağışlanmış ve üzerinde hiçbir günah kalmamış olur.'"
وَقَالَ رَسُول الله ﷺ: إِن الله ليجرب أحدكُم بالبلاء - وَهُوَ أعلم - كَمَا يجرب أحدكُم ذهبه بالنَّار فَمنهمْ من يخرج كالذهب الإِبريز فَذَلِك الَّذِي نجاه الله من السَّيِّئَات وَمِنْهُم من يخرج كالذهب دون ذَلِك فَذَلِك الَّذِي يشك بعض الشَّك وَمِنْهُم من يخرج كالذهب الْأسود فَذَلِك الَّذِي قد افْتتن
Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem buyurdu ki: "Sizden biriniz altınını ateşle denediği gibi, Allah da -en iyi bilen kendisi olduğu halde- sizden birinizi imtihanla dener. Onlardan kimi halis som altın gibi çıkar ki, işte o Allah'ın kötülüklerden kurtardığı kimsedir. Onlardan kimi bundan daha düşük [bir ayarda] altın gibi çıkar ki, işte o da birtakım şüpheye düşen kimsedir. Onlardan kimi de kara bir altın gibi çıkar ki, işte o da fitneye düşüp aldanmış kimsedir."
وَأخرج ابْن أبي الدِّينَا وَالْبَيْهَقِيّ من طَرِيق بشير بن عبد الله بن أبي أَيُّوب الْأنْصَارِيّ عَن أَبِيه عَن جده قَالَ: عَاد رَسُول الله ﷺ رجلا من الْأَنْصَار فأكبَّ عَلَيْهِ فَسَأَلَهُ فَقَالَ: يَا نَبِي الله مَا غمضت مُنْذُ سبع لَيَال وَلَا أحد يحضرني
İbn Ebi'd-Dünyâ ve Beyhakî'nin Beşîr b. Abdillâh b. Ebî Eyyûb el-Ensârî kanalıyla, babasından, o da dedesinden bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem Ensâr'dan bir adamı hasta ziyaretine gitti, üzerine eğilip halini sordu. Adam: "Ey Allah'ın Peygamberi! Yedi gecedir gözüme uyku girmedi ve yanıma da kimse uğramıyor" dedi.
فَقَالَ رَسُول الله ﷺ: أَي أخي اصبر أَي أخي اصبر تخرج من ذنوبك كَمَا دخلت فِيهَا فَقَالَ رَسُول الله ﷺ: سَاعَات الْأَمْرَاض يذْهبن سَاعَات الْخَطَايَا
Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: "Kardeşim sabret! Kardeşim sabret! [Dünyaya] girdiğin gibi günahlarından çıkarsın" buyurdu. Ardından Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: "Hastalık saatleri, günah saatlerini silip götürür" buyurdu.
وَأخرج ابْن أبي الدِّينَا وَالْبَيْهَقِيّ عَن الْحسن قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: سَاعَات الْأَذَى يذْهبن سَاعَات الْخَطَايَا
İbn Ebi'd-Dünyâ ve Beyhakî'nin Hasan['dan] bildirdiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Eza/sıkıntı saatleri, günah saatlerini silip götürür."
وَأخرج الْبَيْهَقِيّ عَن الحكم بن عتبَة رَفعه قَالَ: إِذا كثرت ذنُوب العَبْد وَلم يكن لَهُ من الْعَمَل مَا يكفر ذنُوبه ابتلاه الله بالهم يكفر بِهِ ذنُوبه
Beyhakî'nin Hakem b. Uteybe'den merfû olarak bildirdiğine göre o şöyle demiştir: "Kulun günahları çoğalıp da günahlarına kefaret olacak bir ameli bulunmadığı zaman, günahlarını bağışlatmak için Allah onu kederle imtihan eder."
وَأخرج ابْن عدي وَالْبَيْهَقِيّ وَضَعفه عَن ابْن عمر قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: إِن الله ليبتلي عَبده بالبلاء والألم حَتَّى يتْركهُ من ذَنبه كالفضة المصفاة
İbn Adiy ve zayıf olduğunu belirterek Beyhakî'nin İbn Ömer'den bildirdiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Şüphesiz Allah, kulunu günahından arınmış olarak tertemiz gümüş gibi bırakıncaya kadar imtihan ve acıyla dener."
وَأخرج الْبَيْهَقِيّ عَن الْمسيب بن رَافع أَن أَبَا بكر الصّديق قَالَ: إِن الْمَرْء الْمُسلم يمشي فِي النَّاس وَمَا عَلَيْهِ خَطِيئَة
Beyhakî'nin Müseyyeb b. Râfi'den bildirdiğine göre Ebû Bekir es-Sıddîk şöyle demiştir: "Müslüman kişi, üzerinde hiçbir günah kalmamış olarak insanların arasında yürür."
قيل: وَلم ذَلِك يَا أَبَا بكر قَالَ: بالمصائب وَالْحجر والشوكة والسشع يَنْقَطِع
"Bu nasıl olur ey Ebû Bekir?" denildi. O da: "Musibetlerle, taşa [çarpmakla], dikenle ve kopan ayakkabı bağıyla" dedi.
وَأخرج أَحْمد عَن أبي الدَّرْدَاء سَمِعت رَسُول الله ﷺ يَقُول: إِن الصداع والمليلة لَا يزَال بِالْمُؤمنِ وَإِن ذَنبه مثل أحد فَمَا يتْركهُ وَعَلِيهِ من ذَلِك مِثْقَال حَبَّة من خَرْدَل
Ahmed'in Ebü'd-Derdâ'dan bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğunu işittim: "Müminden baş ağrısı ve humma ayrılmaz; günahı Uhud [dağı] kadar bile olsa, üzerinde bir hardal tanesi ağırlığınca dahi günah bırakmaz."
وَأخرج أَحْمد عَن خَالِد بن عبد الله الْقَسرِي عَن جده يزِيد بن أَسد أَنه سمع النَّبِي ﷺ يَقُول: الْمَرِيض تحات خطاياه كَمَا يتحات ورق الشّجر
Ahmed'in Hâlid b. Abdillâh el-Kasrî'den, onun da dedesi Yezîd b. Esed'den bildirdiğine göre o, Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğunu işitmiştir: "Ağacın yaprakları döküldüğü gibi hastanın da günahları dökülür."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن أبي الدَّرْدَاء قَالَ: مَا يسرني بليلة أمرضها حمر النعم
İbn Ebî Şeybe'nin Ebü'd-Derdâ'dan bildirdiğine göre o şöyle demiştir: "Kızıl develerim olacağına bir gece hastalanıp yatmam beni daha çok sevindirir."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن عِيَاض بن غُضَيْف قَالَ: دَخَلنَا على أبي عُبَيْدَة بن الْجراح نعوده فَإِذا وَجهه مِمَّا يَلِي الْجِدَار وَامْرَأَته قَاعِدَة عِنْد رَأسه قلت: كَيفَ بَات أَبُو عُبَيْدَة قَالَت: بَات بِأَجْر
İbn Ebî Şeybe'nin İyâd b. Gudayf'tan bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Ebû Ubeyde b. Cerrâh'ı hasta ziyaretine gitmek üzere yanına girdik; yüzü duvara dönüktü, hanımı da başucunda oturuyordu. "Ebû Ubeyde geceyi nasıl geçirdi?" dedim. Hanımı: "Ecriyle geçirdi" dedi.
فَأقبل علينا بِوَجْهِهِ فَقَالَ: إِنِّي لم أَبِتْ بِأَجْر وَمن ابتلاه الله ببلاء فِي جسده فَهُوَ لَهُ حطة
Bunun üzerine yüzünü bize dönüp şöyle dedi: "Ben [ayrıca] bir ecirle geceyi geçirmedim; Allah kime bedeninde bir hastalıkla imtihan verirse bu onun için [günahlarına] bir kefarettir/dökülmedir."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن سلمَان قَالَ: إِن الْمُؤمن يُصِيبهُ الله بالبلاء ثمَّ يعافيه فَيكون كَفَّارَة لسيئاته ومستعتباً فِيمَا بَقِي وَإِن الْفَاجِر يُصِيبهُ الله بالبلاء ثمَّ يعافيه فَيكون كالبعير عقله أَهله لَا يدْرِي لمَ عقلوه ثمَّ أَرْسلُوهُ فَلَا يدْرِي لمَ أَرْسلُوهُ
İbn Ebî Şeybe'nin Selmân'dan bildirdiğine göre o şöyle demiştir: "Şüphesiz Allah mümine bir bela isabet ettirip ardından ona afiyet verirse bu, onun kötülüklerine kefaret ve ömrünün geri kalanında [tövbe edip] rızasını kazanması için bir fırsat olur. Allah fâsık/günahkâr kimseye bir bela isabet ettirip ardından ona afiyet verirse o, sahiplerinin ne için bağladıklarını bilmediği, sonra salıverdiklerinde de ne için salıverdiklerini bilmediği deve gibi olur."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن عمار أَنه كَانَ عِنْده أَعْرَابِي فَذكرُوا الوجع فَقَالَ عمار: مَا اشتكيت قطّ قَالَ: لَا
İbn Ebî Şeybe'nin bildirdiğine göre Ammâr'ın yanında bir bedevî vardı; hastalıktan söz ettiler. Ammâr: "Hiç hastalandın mı?" dedi. Bedevî: "Hayır" dedi.
فَقَالَ عمار: لست منا مَا من عبد يبتلى إِلَّا حط عَنهُ خطاياه كَمَا تحط الشَّجَرَة وَرقهَا وَإِن الْكَافِر يبتلى فَمثله مثل الْبَعِير عُقِل فَلم يدرِ لمَ عَقِلْ وأُطْلِقَ فَلم يدرِ لمَ أُطْلِقَ
Bunun üzerine Ammâr şöyle dedi: "Sen bizden değilsin. İmtihan edilen hiçbir kul yoktur ki ağacın yapraklarını dökmesi gibi ondan da günahları dökülmüş olmasın. Kâfir ise imtihan edildiğinde onun durumu, bağlandığında niçin bağlandığını, salıverildiğinde de niçin salıverildiğini bilmeyen deve gibidir."
وَأخرج ابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم عَن ابْن عَبَّاس فِي قَوْله {من يعْمل سوءا يجز بِهِ} قَالَ: الشّرك
İbn Cerîr ve İbn Ebî Hâtim'in İbn Abbâs'tan bildirdiğine göre o, {مَن يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ} “Kim bir kötülük yaparsa onunla cezalandırılır” ayeti hakkında: "[Buradaki kötülük] şirktir" demiştir.
وَأخرج ابْن جرير عَن سعيد بن جُبَير
İbn Cerîr Saîd b. Cübeyr'den
مثله
aynısını bildirmiştir.
وَأخرج ابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم عَن الْحسن فِي قَوْله {من يعْمل سوءا يجز بِهِ} قَالَ: الْكَافِر ثمَّ قَرَأَ (وَهل يجازى إِلَّا الكفور) (سبأ الْآيَة ١٧)
İbn Cerîr ve İbn Ebî Hâtim'in Hasan['dan] bildirdiğine göre o, {مَن يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ} “Kim bir kötülük yaparsa onunla cezalandırılır” ayeti hakkında: "[Bundan kasıt] kâfirdir" demiş, sonra da: (وَهَلْ نُجَازِي إِلَّا الْكَفُورَ) (Sebe Suresi, 17) ayetini okumuştur.
الْآيَة ١٢٤
124. Ayet
أخرج عبد بن حميد وَابْن جرير عَن مَسْرُوق قَالَ: لما نزلت (لَيْسَ بأمانيكم وَلَا أماني أهل الْكتاب
Abd b. Humeyd ve İbn Cerîr'in Mesrûk'tan bildirdiğine göre o şöyle demiştir: (لَّيْسَ بِأَمَانِيِّكُمْ وَلَا أَمَانِيِّ أَهْلِ الْكِتَابِ
) (النِّسَاء الْآيَة ١٢٣) الْآيَة
) (en-Nisâ Suresi, 123) ayeti inince
قَالَ أهل الْكتاب: نَحن وَأَنْتُم سَوَاء
Ehl-i kitap: "Biz ve siz biriz/eşitiz" dediler.
فَنزلت هَذِه الْآيَة {وَمن يعْمل من الصَّالِحَات من ذكر أَو أُنْثَى وَهُوَ مُؤمن} ففجلوا عَلَيْهِم
Bunun üzerine {وَمَن يَعْمَلْ مِنَ الصَّالِحَاتِ مِن ذَكَرٍ أَوْ أُنثَىٰ وَهُوَ مُؤْمِنٌ} “Erkek olsun, kadın olsun, her kim mümin olarak salih ameller işlerse...” ayeti indi de [müslümanlar] onlara üstün geldiler.
وَأخرج ابْن جرير وَابْن الْمُنْذر عَن السّديّ فِي قَوْله {وَمن يعْمل من الصَّالِحَات من ذكر أَو أُنْثَى وَهُوَ مُؤمن} قَالَ: أَبى أَن يقبل الْإِيمَان إِلَّا بِالْعَمَلِ الصَّالح
İbn Cerîr ve İbnü'l-Münzir'in es-Süddî'den bildirdiğine göre o, {وَمَن يَعْمَلْ مِنَ الصَّالِحَاتِ مِن ذَكَرٍ أَوْ أُنثَىٰ وَهُوَ مُؤْمِنٌ} “Erkek olsun, kadın olsun, her kim mümin olarak salih ameller işlerse...” ayeti hakkında: "[Allah] imanı ancak salih amelle birlikte kabul etmeyi murat etti" demiştir.
وَأخرج ابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن ابْن عَبَّاس أَن ابْن عمر لقِيه فَسَأَلَهُ عَن هَذِه الْآيَة {وَمن يعْمل من الصَّالِحَات} قَالَ: الْفَرَائِض
İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim'in İbn Abbâs'tan bildirdiğine göre İbn Ömer ona rastlayıp {وَمَن يَعْمَلْ مِنَ الصَّالِحَاتِ} “Kim salih ameller işlerse...” ayetini sordu. İbn Abbâs: "[Salih amellerden kasıt] farzlardır" dedi.
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن عِكْرِمَة فِي قَوْله {وَمن يعْمل من الصَّالِحَات من ذكر أَو أُنْثَى وَهُوَ مُؤمن} قَالَ: قد يعْمل الْيَهُودِيّ وَالنَّصْرَانِيّ والمشرك الْخَيْر فَلَا يَنْفَعهُمْ فِي الدِّينَا
Abd b. Humeyd, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim'in İkrime'den bildirdiğine göre o, {وَمَن يَعْمَلْ مِنَ الصَّالِحَاتِ مِن ذَكَرٍ أَوْ أُنثَىٰ وَهُوَ مُؤْمِنٌ} “Erkek olsun, kadın olsun, her kim mümin olarak salih ameller işlerse...” ayeti hakkında şöyle demiştir: "Yahudi, Hristiyan ve müşrik bazen hayır işler; fakat [iman etmedikleri için] bu onlara ahirette fayda vermez."
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن قَتَادَة فِي قَوْله {وَمن يعْمل من الصَّالِحَات من ذكر أَو أُنْثَى وَهُوَ مُؤمن} قَالَ: إِنَّمَا يتَقَبَّل الله من الْعَمَل مَا كَانَ فِي الإِيمان
İbn Ebî Hâtim'in Katâde'den bildirdiğine göre o, {وَمَن يَعْمَلْ مِنَ الصَّالِحَاتِ مِن ذَكَرٍ أَوْ أُنثَىٰ وَهُوَ مُؤْمِنٌ} “Erkek olsun, kadın olsun, her kim mümin olarak salih ameller işlerse...” ayeti hakkında şöyle demiştir: "Allah ancak iman üzere yapılan ameli kabul eder."
وَأخرج ابْن الْمُنْذر عَن مُجَاهِد قَالَ: النقير هِيَ النُّكْتَة الَّتِي تكون فِي ظهر النواة
İbnü'l-Münzir'in Mücâhid'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Nakīr (نَقِير), hurma çekirdeğinin sırtında bulunan çukurcuktur/noktacıktır.
وَأخرج عبد بن حميد عَن الْكَلْبِيّ قَالَ: القطمير القشرة الَّتِي تكون على النواة والفتيل الَّذِي يكون فِي بَطنهَا والنقير النقطة الْبَيْضَاء الَّتِي فِي وسط النواة
Abd b. Humeyd'in el-Kelbî'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Kıtmîr (قِطْمِير), çekirdeğin üzerindeki zardır; fetîl (فَتِيل), çekirdeğin yarığındaki ince ipliktir; nakīr (نَقِير) ise çekirdeğin ortasındaki beyaz noktadır.
الْآيَتَانِ ١٢٥ - ١٢٦
125 - 126. Ayetler
أخرج ابْن أبي حَاتِم عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: قَالَ أهل الْإِسْلَام: لَا دين إِلَّا الْإِسْلَام كتَابنَا نسخ كل كتاب وَنَبِينَا خَاتم النَّبِيين وَدِيننَا خير الْأَدْيَان
İbn Ebî Hâtim'in İbn Abbâs'tan bildirdiğine göre o şöyle demiştir: İslâm ehli: "İslâm'dan başka din yoktur; kitabımız bütün kitapları neshetmiştir, peygamberimiz peygamberlerin sonuncusudur ve dinimiz dinlerin en hayırlısıdır" dediler.
فَقَالَ الله تَعَالَى {وَمن أحسن دينا مِمَّن أسلم وَجهه لله وَهُوَ محسن}
Bunun üzerine Yüce Allah: {وَمَنْ أَحْسَنُ دِينًا مِّمَّنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلَّهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ} “İyilik yapan biri olarak kendini tamamen Allah'a teslim eden kimseden daha güzel dinli kim olabilir?” buyurdu.
وَأخرج الْحَاكِم وَصَححهُ عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: إِن الله اصْطفى مُوسَى بالْكلَام وَإِبْرَاهِيم بالخلة
Hâkim'in bildirip sahih kabul ettiğine göre İbn Abbâs şöyle demiştir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: "Şüphesiz Allah, Mûsâ'yı kendisiyle konuşmakla, İbrâhîm'i ise dost (halil) edinmekle seçkin kıldı" buyurdu.
وَأخرج ابْن جرير وَالطَّبَرَانِيّ فِي السّنة عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: إِن الله اصْطفى إِبْرَاهِيم بالخلة وَاصْطفى مُوسَى بالْكلَام وَاصْطفى مُحَمَّدًا بِالرُّؤْيَةِ
İbn Cerîr ve es-Sünne'de Taberânî'nin İbn Abbâs'tan bildirdiğine göre o şöyle demiştir: "Şüphesiz Allah İbrâhîm'i dost (halil) edinmekle seçkin kıldı, Mûsâ'yı kendisiyle konuşmakla seçkin kıldı ve Muhammed'i de [kendisini] görmekle/rü'yet ile seçkin kıldı."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَالْبُخَارِيّ وَابْن الضريس عَن معَاذ بن جبل أَنه لما قدم الْيمن صلى بهم الصُّبْح فَقَرَأَ {وَاتخذ الله إِبْرَاهِيم خَلِيلًا} فَقَالَ رجل من الْقَوْم: لقد قرت عين أم إِبْرَاهِيم
İbn Ebî Şeybe, Buhârî ve İbnü'd-Durays'ın Muâz b. Cebel'den bildirdiğine göre o, Yemen'e vardığında cemaate sabah namazını kıldırdı ve {وَاتَّخَذَ اللَّهُ إِبْرَاهِيمَ خَلِيلًا} “Allah İbrâhîm'i dost edindi” ayetini okudu. Bunun üzerine cemaatten bir adam: "İbrâhîm'in annesinin gözü aydın oldu!" dedi.
وَأخرج الْحَاكِم وَصَححهُ عَن جُنْدُب: أَنه سمع النَّبِي ﷺ يَقُول قبل أَن يتوفى: إِن الله اتَّخَذَنِي خَلِيلًا كَمَا اتخذ إِبْرَاهِيم خَلِيلًا
Hâkim'in bildirip sahih kabul ettiğine göre Cündeb, Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in vefat etmeden önce şöyle buyurduğunu işitmiştir: "Şüphesiz Allah, İbrâhîm'i dost (halil) edindiği gibi beni de dost (halil) edindi."
وَأخرج الطَّبَرَانِيّ وَابْن عَسَاكِر عَن ابْن مَسْعُود قَالَ: إِن الله اتخذ إِبْرَاهِيم خَلِيلًا وَإِن صَاحبكُم خَلِيل الله وَإِن مُحَمَّدًا سيد بني آدم يَوْم الْقِيَامَة
Taberânî ve İbn Asâkir'in İbn Mes'ûd'dan bildirdiğine göre o şöyle demiştir: "Şüphesiz Allah İbrâhîm'i dost edindi; muhakkak ki arkadaşınız [Muhammed] de Allah'ın dostudur ve şüphesiz Muhammed kıyamet gününde Âdemoğlunun efendisidir."
ثمَّ قَرَأَ (عَسى أَن يَبْعَثك رَبك مقَاما مَحْمُودًا) (الْإِسْرَاء الْآيَة ٧٩)
Sonra (عَسَىٰ أَن يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقَامًا مَّحْمُودًا) (el-İsrâ Suresi, 79) ayetini okudu.