وَأخرج أَحْمد وَالْبُخَارِيّ وَمُسلم وَالْبَيْهَقِيّ فِي الْأَسْمَاء وَالصِّفَات قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: كَيفَ أَنْتُم إِذا نزل فِيكُم ابْن مَرْيَم وإمامكم مِنْكُم
Ahmed, Buhârî, Müslim ve el-Esmâ ve's-Sıfât'ta Beyhakî'nin bildirdiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Meryem oğlu aranıza indiğinde ve imamınız da sizden olduğunda haliniz nasıl olur?"
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَأحمد وَأَبُو دَاوُد وَابْن جرير وَابْن حبَان عَن أبي هُرَيْرَة أَن النَّبِي ﷺ قَالَ: الْأَنْبِيَاء أَخَوَات لعَلَّات أمهاتهم شَتَّى وَدينهمْ وَاحِد وَإِنِّي أولى النَّاس بِعِيسَى بن مَرْيَم لِأَنَّهُ لم يكن بيني وَبَينه نَبِي وَإنَّهُ خليفتي على أمتِي وَأَنه نَازل فَإِذا رَأَيْتُمُوهُ فَاعْرِفُوهُ رجل مَرْبُوع إِلَى الْحمرَة وَالْبَيَاض عَلَيْهِ ثَوْبَان مُمَصَّرَانِ كَأَن رَأسه يقطر وَإِن لم يصبهُ بَلل فَيدق الصَّلِيب وَيقتل الْخِنْزِير وَيَضَع الْجِزْيَة وَيَدْعُو النَّاس إِلَى الْإِسْلَام وَيهْلك الله فِي زَمَانه الْملَل كلهَا إِلَّا الْإِسْلَام وَيهْلك الله فِي زَمَانه الْمَسِيح الدَّجَّال ثمَّ تقع الأمنة على الأَرْض حَتَّى ترتع الْأسود مَعَ الْإِبِل والنمار مَعَ الْبَقر والذئاب مَعَ الْغنم وتلعب الصيبان بالحيات لَا تَضُرهُمْ فيمكث أَرْبَعِينَ سنة ثمَّ يتوفى وَيُصلي عَلَيْهِ الْمُسلمُونَ ويدفنونه
İbn Ebî Şeybe, Ahmed, Ebû Dâvûd, İbn Cerîr ve İbn Hibbân'ın Ebû Hureyre'den bildirdiğine göre Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Peygamberler babaları bir, anneleri ayrı kardeşlerdir; dinleri birdir. Meryem oğlu İsa'ya insanların en yakını benim, çünkü benimle onun arasında bir peygamber yoktur. O, ümmetim üzerindeki halifemdir ve o mutlaka inecektir. Onu gördüğünüzde tanıyın: Kırmızı ile beyaz arası [tenli], orta boylu bir adamdır; üzerinde hafif sarıya çalan iki parça elbise vardır; sanki ıslanmamış olsa bile başından su damlıyor gibidir. Haçı kırar, domuzu öldürür, cizyeyi kaldırır ve insanları İslâm'a davet eder. Allah onun zamanında İslâm dışındaki bütün dinleri helak eder. Allah onun zamanında Mesîh Deccâl'i helak eder. Sonra yeryüzünde öyle bir güven ortamı meydana gelir ki aslanlar develerle, parsler sığırlarla, kurtlar koyunlarla birlikte otlar; çocuklar yılanlarla oynar ve onlara zarar vermezler. Yeryüzünde kırk yıl kalır, sonra vefat eder ve Müslümanlar onun cenaze namazını kılıp onu defnederler."
وَأخرج أَحْمد عَن أبي هُرَيْرَة عَن النَّبِي ﷺ قَالَ: إِنِّي لأرجو إِن طَال بِي عمر أَن ألْقى عِيسَى بن مَرْيَم فَإِن عجل بِي موت فَمن لقية مِنْكُم فليقرئه مني السَّلَام
Ahmed'in Ebû Hureyre'den bildirdiğine göre Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Şayet ömrüm uzun olursa Meryem oğlu İsa'ya kavuşmayı muhakkak umuyorum. Eğer ecelim çabuk gelirse, sizden kim ona kavuşursa benden ona selâm söylesin."
وَأخرج الطَّبَرَانِيّ عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: أَلا إِن عِيسَى بن مَرْيَم لَيْسَ بَينه وبيني نَبِي وَلَا رَسُول إِلَّا أَنه خليفتي فِي أمتِي من بعدِي إِلَّا أَنه يقتل الدَّجَّال وَيكسر الصَّلِيب وَيَضَع الْجِزْيَة وتضع الْحَرْب أَوزَارهَا أَلا من أدْركهُ مِنْكُم فليقرأ ﵇
Taberânî'nin Ebû Hureyre'den bildirdiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Dikkat edin! Meryem oğlu İsa ile benim aramda bir nebi ve bir resul yoktur. Ancak o, benden sonra ümmetim içindeki halifemdir. Dikkat edin, o Deccâl'i öldürür, haçı kırar, cizyeyi kaldırır ve savaş ağırlıklarını bırakır (sona erer). Dikkat edin! Sizden kim ona yetişirse ona selâm söylesin."
وَأخرج الطَّبَرَانِيّ عَن أبي هُرَيْرَة أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ: ينزل عِيسَى بن مَرْيَم فيمكث فِي النَّاس أَرْبَعِينَ سنة
Taberânî'nin Ebû Hureyre'den bildirdiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Meryem oğlu İsa iner ve insanlar arasında kırk yıl kalır."
وَأخرج أَحْمد عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: ينزل ابْن مَرْيَم إِمَامًا عادلاً وَحكما مقسطاً فيكسر الصَّلِيب وَيقتل الْخِنْزِير وَيرجع السّلم وتتخذ السيوف مناجل وَتذهب حمة كل ذَات حمة وتنزل السَّمَاء رزقها وَتخرج الأَرْض بركتها حَتَّى يلْعَب الصَّبِي بالثعبان وَلَا يضرّهُ ويراعي الْغنم الذِّئْب وَلَا يَضرهَا ويراعي الْأسد الْبَقر وَلَا يَضرهَا
Ahmed'in Ebû Hureyre'den bildirdiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Meryem oğlu adil bir imam ve hakkaniyetli bir hakem olarak iner; haçı kırar, domuzu öldürür, barış geri gelir, kılıçlar orak yapılır, zehirli olan her canlının zehri gider, gök rızkını indirir, yer bereketini çıkarır; öyle ki çocuk yılanla oynar da ona zarar vermez, kurt koyunları otlatır da onlara zarar vermez, aslan sığırları otlatır da onlara zarar vermez."
وَأخرج أَحْمد وَالطَّبَرَانِيّ عَن سَمُرَة بن جُنْدُب أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ: إِن الدَّجَّال خَارج وَهُوَ أَعور عين الشمَال عَلَيْهَا طفرة غَلِيظَة وَأَنه يبرىء الأكمه والأبرص ويحيي الْمَوْتَى وَيَقُول: أَنا ربكُم
Ahmed ve Taberânî'nin Semure b. Cündeb'den bildirdiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Deccâl çıkacaktır; o sol gözü kör olandır, [gözünün] üzerinde kalın bir et parçası vardır. O, körü ve alacalıyı iyileştirir, ölüleri diriltir ve: 'Ben sizin Rabbinizim' der."
فَمن قَالَ: أَنْت رَبِّي فقد فتن
"Kim: 'Sen benim Rabbimsin' derse fitneye düşmüştür."
وَمن قَالَ رَبِّي الله حَيّ لَا يَمُوت فقد عصم من فتنته وَلَا فتْنَة عَلَيْهِ وَلَا عَذَاب فيلبث فِي الأَرْض مَا شَاءَ الله ثمَّ يَجِيء عِيسَى بن مَرْيَم من الْمغرب
"Kim de: 'Benim Rabbim ölmeyen diri Allah'tır' derse onun fitnesinden korunmuştur ve ona ne bir fitne ne de bir azap vardır. [Deccâl] Allah'ın dilediği kadar yeryüzünde kalır, sonra Meryem oğlu İsa batıdan gelir."
وَلَفظ الطَّبَرَانِيّ: من الْمشرق مُصدقا بِمُحَمد وعَلى مِلَّته فَيقْتل الدَّجَّال ثمَّ إِنَّمَا هُوَ قيام السَّاعَة
Taberânî'nin lafzında ise şöyledir: "Doğudan, Muhammed'i tasdik edici olarak ve onun dini üzere gelir, Deccâl'i öldürür; sonra ise ancak kıyametin kopması gerçekleşir."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَأحمد عَن عَائِشَة قَالَت: دخل عليَّ رَسُول الله ﷺ وَأَنا أبْكِي فَقَالَ: مَا يبكيكِ قلت: يَا رَسُول الله ذكرت الدَّجَّال فَبَكَيْت
İbn Ebî Şeybe ve Ahmed'in Âişe'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem yanıma girdiğinde ben ağlıyordum. 'Seni ağlatan nedir?' diye buyurdu. 'Ey Allah'ın Resûlü, Deccâl'i hatırladım da ağladım' dedim.
فَقَالَ رَسُول الله ﷺ: إِنَّه يخرج فِي يَهُودِيَّة أَصْبَهَان حَتَّى يَأْتِي الْمَدِينَة فَينزل ناحيتها وَلها يَوْمئِذٍ سَبْعَة أَبْوَاب على كل نقب مِنْهَا ملكان فَيخرج إِلَيْهَا شرار أَهلهَا حَتَّى يَأْتِي الشَّام مَدِينَة بفلسطين بَاب لدّ فَينزل عِيسَى بن مَرْيَم فيقتله ثمَّ يمْكث عِيسَى فِي الأَرْض أَرْبَعِينَ سنة إِمَامًا عادلاً وَحكما مقسطاً
Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "O, İsfahan Yahudiyyesi'nden çıkar; nihayet Medine'ye varır ve bir tarafına konaklar. O gün Medine'nin yedi kapısı vardır ve her geçidinde iki melek bulunur. Medine halkının kötüleri onun yanına çıkar. Sonra Şam'a, Filistin'deki Lüd kapısı denen şehre gelir. Meryem oğlu İsa iner ve onu öldürür. Sonra İsa yeryüzünde adil bir imam ve hakkaniyetli bir hakem olarak kırk yıl kalır."
وَأخرج أَحْمد عَن جَابر بن عبد الله قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: يخرج الدَّجَّال فِي خفقة من الدّين وإدبار من الْعلم فَلهُ أَرْبَعُونَ لَيْلَة يسيحها فِي الأَرْض الْيَوْم مِنْهَا كالسنة وَالْيَوْم مِنْهَا كالشهر وَالْيَوْم مِنْهَا كَالْجُمُعَةِ ثمَّ سَائِر أَيَّامه كأيامكم هَذِه وَله حمَار يركبه عرض مَا يبن أُذُنَيْهِ أَرْبَعُونَ ذِرَاعا فَيَقُول للنَّاس: أَنا ربكُم
Ahmed'in Câbir b. Abdullah'tan bildirdiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Deccâl, dinden bir uzaklaşma ve ilimden bir yüz çevirme anında çıkar. Yeryüzünde dolaşacağı kırk gecesi vardır. O günlerden bir günü bir yıl gibi, bir günü bir ay gibi, bir günü bir cuma (hafta) gibi, diğer günleri ise sizin şu günleriniz gibidir. Bindiği bir merkebi vardır ki iki kulağının arası kırk arşındır. İnsanlara: 'Ben sizin Rabbinizim' der."
وَهُوَ أَعور وَإِن ربكُم لَيْسَ بأعور مَكْتُوب بَين عَيْنَيْهِ ك ف ر مهجاة يَقْرَؤُهُ كل مُؤمن كَاتب وَغير كَاتب يرد كل مَاء منهل إِلَّا الْمَدِينَة وَمَكَّة حرمهما الله عَلَيْهِ وَقَامَت الْمَلَائِكَة بأبوابها وَمَعَهُ جبال من خبز وَالنَّاس فِي جهد إِلَّا من اتبعهُ وَمَعَهُ نهران أَنا أعلم بهما مِنْهُ نهر يَقُول الْجنَّة ونهر يَقُول النَّار فَمن دخل الَّذِي يُسَمِّيه الْجنَّة فَهِيَ النَّار وَمن دخل الَّذِي يُسَمِّيه النَّار فَهِيَ الْجنَّة وتبعث مَعَه شياطين تكلم النَّاس وَمَعَهُ فتْنَة عَظِيمَة يَأْمر السَّمَاء فتمطر فِيمَا يرى النَّاس وَيقتل نفسا ثمَّ يحييه لَا يُسَلط على غَيرهَا من النَّاس فِيمَا يرى النَّاس فَيَقُول للنَّاس: أَيهَا النَّاس هَل يفعل مثل هَذَا إِلَّا الرب فيفر الْمُسلمُونَ إِلَى جبل الدُّخان بِالشَّام فيأتهم فيحصرهم فيشتد حصارهم ويجهدهم جهداً شَدِيدا ثمَّ ينزل عِيسَى فينادي من السحر فَيَقُول: يَا أَيهَا النَّاس مَا يمنعكم أَن تخْرجُوا إِلَى الْكذَّاب الْخَبيث فَيَقُولُونَ: هَذَا رجل حَيّ فَيَنْطَلِقُونَ فَإِذا هم بِعِيسَى فتقام الصَّلَاة فَيُقَال لَهُ: تقدم يَا روح الله فَيَقُول: لِيَتَقَدَّم إمامكم فَليصل بكم فَإِذا صلوا الصُّبْح خَرجُوا إِلَيْهِ فحين يرَاهُ الْكذَّاب ينماث كَمَا ينماث الْملح فِي المَاء فَيَمْشِي إِلَيْهِ فيقتله حَتَّى إِن الشَّجَرَة تنادي: يَا روح الله هَذَا يَهُودِيّ فَلَا يتْرك مِمَّن كَانَ يتبعهُ أحد إلَاّ قَتله
"Oysa o tek gözlüdür, sizin Rabbiniz ise tek gözlü değildir. İki gözünün arasında hecelenmiş olarak 'k-f-r' yazılıdır; okuma yazma bilen veya bilmeyen her mümin onu okur. Medine ve Mekke hariç her su kaynağına varır; Allah bu ikisini ona haram kılmıştır ve melekler o iki şehrin kapılarında durmaktadır. Beraberinde ekmekten dağlar bulunur, ona uyanlar hariç insanlar darlık içindedir. Yanında iki nehir vardır; ben o nehirleri ondan daha iyi bilirim: Biri 'Cennet' dediği, diğeri 'Cehennem' dediği nehirdir. Onun cennet dediğine giren aslında cehenneme girmiş olur; onun cehennem dediğine giren ise cennete girmiş olur. Beraberinde insanlarla konuşan şeytanlar gönderilir. Yanında büyük bir fitne vardır: Göğe emreder, insanların gördüğüne göre yağmur yağdırır; bir canı öldürür, sonra onu diriltir; insanların gördüğüne göre ondan başka hiçbir insana musallat kılınmaz. İnsanlara: 'Ey insanlar! Bunu Rabden başkası yapabilir mi?' der. Müslümanlar Şam'daki Duhân dağına kaçarlar. Deccâl onların yanına gelip onları kuşatır; kuşatması şiddetlenir ve onları çok çetin bir sıkıntıya sokar. Sonra seher vaktinde İsa iner ve seslenerek: 'Ey insanlar! Bu pis yalancıya karşı çıkmaktan sizi alıkoyan nedir?' der. Onlar: 'Bu yaşayan bir adamdır' derler ve yönelirler; bir de bakarlar ki o İsa'dır. Namaza kamet getirilir ve ona: 'Öne geç ey Allah'ın ruhu!' denilir. O da: 'İmamınız öne geçsin ve size kıldırsın' der. Sabah namazını kıldıklarında onun karşısına çıkarlar. O yalancı [İsa'yı] gördüğü an, tuzun suda eridiği gibi erir. İsa ona doğru yürür ve onu öldürür. Hatta ağaç: 'Ey Allah'ın ruhu! Şu bir Yahudidir' diye seslenir. Ona uyanlardan kim varsa [İsa] öldürmedik kimse bırakmaz."
وَأخرج معمر فِي جَامعه عَن الزُّهْرِيّ أَخْبرنِي عَمْرو بن سُفْيَان الثَّقَفِيّ أَخْبرنِي رجل من الْأَنْصَار عَن بعض أَصْحَاب النَّبِي ﷺ قَالَ: ذكر رَسُول الله ﷺ الدَّجَّال فَقَالَ: يَأْتِي سباخ الْمَدِينَة وَهُوَ محرم عَلَيْهِ أَن يدخلهَا فتنتفض بِأَهْلِهَا نفضة أَو نفضتين وَهِي الزلزلة فَيخرج إِلَيْهِ مِنْهَا كل مُنَافِق وَمُنَافِقَة ثمَّ يَأْتِي الدَّجَّال قبل الشَّام حَتَّى يَأْتِي بعض جبال الشَّام فيحاصرهم وَبَقِيَّة الْمُسلمُونَ يَوْمئِذٍ معتصمون بِذرْوَةِ جبل فيحاصرهم نازلاً بِأَصْلِهِ حَتَّى إِذا طَال عَلَيْهِم الْحصار قَالَ رجل: حَتَّى مَتى أَنْتُم هَكَذَا وعدوّكم نَازل بِأَصْل جبلكم هَل أَنْتُم إِلَّا بَين إِحْدَى الحسنيين بَين أَن تستشهدوا أَو يظهركم فيتبايعون على الْقِتَال بيعَة يعلم الله أَنَّهَا الصدْق من أنفسهم ثمَّ تأخذهم ظلمَة لَا يبصر أحدهم كَفه فَينزل ابْن مَرْيَم فيحسر عَن أَبْصَارهم وَبَين أظهرهم رجل عَلَيْهِ لأمة فَيَقُول: من أَنْت فَيَقُول: أَنا عبد الله وروحه وكلمته عِيسَى إختاروا إِحْدَى ثَلَاث: بَين أَن يبْعَث الله على الدَّجَّال وَجُنُوده عذَابا جسيماً أَو يخسف بهم الأَرْض أَو يُرْسل عَلَيْهِم سلاحكم ويكف سِلَاحهمْ فَيَقُولُونَ: هَذِه يَا رَسُول الله أشفى لصدرونا فَيَوْمئِذٍ ترى الْيَهُودِيّ الْعَظِيم الطَّوِيل الأكول الشروب لَا تقل يَده سَيْفه من الرعب فينزلون إِلَيْهِم فيسلطون عَلَيْهِم ويذرب الدَّجَّال حَتَّى يُدْرِكهُ عِيسَى فيقتله
Ma'mer el-Câmi'inde Zührî'den bildirdi: Bana Amr b. Süfyân es-Sekafî haber verdi, bana Ensâr'dan bir adam Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in ashabının bazısından haber verdiğine göre o şöyle demiştir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem Deccâl'i zikredip şöyle buyurdu: "Medine'nin çorak yerlerine gelir; oraya girmesi kendisine haram kılınmıştır. Şehir halkını bir veya iki defa sarsar; bu da depremdir. Oradan her münafık erkek ve kadın onun yanına çıkar. Sonra Deccâl Şam tarafına yönelir; nihayet Şam dağlarından birine varıp onları kuşatır. O gün Müslümanların kalanı bir dağın zirvesine sığınmışlardır. Deccâl dağın eteğine inerek onları kuşatır. Kuşatma uzayınca bir adam: 'Düşmanınız dağınızın eteğine inmişken daha ne zamana kadar böyle kalacaksınız? Siz ancak iki güzel şeyden birinin eşiğindesiniz: Ya şehit olursunuz ya da Allah sizi galip kılar' der. Bunun üzerine Allah'ın kendilerinden bir samimiyet olduğunu bildiği bir biat ile savaşmak üzere biatleşirler. Sonra onları, birinin kendi elini bile göremediği bir karanlık kaplar. Meryem oğlu iner ve gözlerinin önünü açar; aralarında üzerinde zırh olan bir adam bulunur. 'Sen kimsin?' derler. 'Ben Allah'ın kulu, ruhu ve kelimesi olan İsa'yım. Üç şeyden birini seçin: Ya Allah Deccâl ve ordusuna büyük bir azap göndersin ya onları yerin dibine geçirsin ya da sizin silahlarınızı onlara musallat edip onların silahlarını sizden engellesin' der. Onlar: 'Ey Allah'ın Resûlü, bu bizim göğüslerimize en çok şifa verecek olandır' derler. O gün iri yapılı, uzun boylu, çok yiyip içen Yahudiyi korkudan kılıcını kaldıramaz halde görürsün. Onlara doğru inerler ve onlara üstün kılınırlar. Deccâl İsa ona yetişip kendisini öldürünceye kadar kaçar."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَأحمد وَالطَّبَرَانِيّ وَالْحَاكِم وَصَححهُ عَن عُثْمَان بن أبي العَاصِي سَمِعت رسلو الله ﷺ يَقُول: يكون للْمُسلمين ثَلَاثَة أَمْصَار: مصر بملتقى الْبَحْرين ومصر بالجزيرة ومصر بِالشَّام فَيفزع النَّاس ثَلَاث فَزعَات فَيخرج الدَّجَّال فِي عراض جَيش فيهزم من قبل الْمشرق فأوّل مصر يردهُ الْمصر الَّذِي بلمتقى الْبَحْرين فَيصير أَهلهَا ثَلَاث فرق: فرقة تقيم وَتقول نشامه نَنْظُر مَا هُوَ وَفرْقَة تلْحق الْأَعْرَاب وَفرْقَة تلْحق بِالْمِصْرِ الَّذِي يليهم وَمَعَ الدَّجَّال سَبْعُونَ ألفا عَلَيْهِم التيجان وَأكْثر من مَعَه الْيَهُود وَالنِّسَاء ثمَّ يَأْتِي الْمصر الَّذِي يليهم فَيصير أَهله ثَلَاث فرق: فرقة تَقول نشامه وَنَنْظُر مَا هُوَ وَفرْقَة تلْحق بالأعراب وَفرْقَة تلْحق بِالْمِصْرِ الَّذِي يليهم ثمَّ يَأْتِي الشَّام فَيَنْحَاز الْمُسلمُونَ إِلَى عقبَة أفِيق فيبعثون بسرح لَهُم فيصاب سرحهم فيشتد ذَلِك عَلَيْهِم وتصيبهم مجاعَة شَدِيدَة وَجهد شَدِيد حَتَّى إِن أحدهم ليحرق وتر قوسه فيأكله فَبَيْنَمَا هم كَذَلِك إِذْ ناداهم مُنَاد: من السحر أَتَاكُم الْغَوْث أَيهَا النَّاس ثَلَاثًا فَيَقُول بَعضهم لبَعض: إِن هَذَا لصوت رجل
İbn Ebî Şeybe, Ahmed, Taberânî ve -sahih olduğunu belirterek- Hâkim'in Osman b. Ebi'l-Âs'tan bildirdiğine göre: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğunu işittim: "Müslümanların üç şehri (merkezi) olacaktır: İki denizin birleştiği yerdeki şehir, Cezîre'deki şehir ve Şam'daki şehir. İnsanlar üç kez dehşete kapılırlar. Deccâl geniş bir ordu içinde çıkar ve doğu tarafından hezimete uğratılır. Uğradığı ilk şehir iki denizin birleştiği yerdeki şehir olur. Oranın halkı üç fırkaya ayrılır: Bir fırka kalıp: 'Onun yanında duralım da ne olduğuna bakalım' der; bir fırka bedevilere katılır; bir fırka da kendilerine komşu olan şehre katılır. Deccâl'in beraberinde taçlar takmış yetmiş bin kişi vardır; yanındakilerin çoğu da Yahudiler ve kadınlardır. Sonra kendilerine komşu olan şehre gelir, oranın halkı da üç fırkaya ayrılır: Bir fırka: 'Onun yanında duralım da ne olduğuna bakalım' der; bir fırka bedevilere katılır; bir fırka da kendilerine komşu olan şehre katılır. Sonra Şam'a gelir; Müslümanlar Afîk geçidine çekilirler. Otlamaya giden hayvanlarını gönderirler fakat hayvanları telef edilir; bu onlara çok ağır gelir ve kendilerine şiddetli bir açlık ve çetin bir sıkıntı isabet eder, hatta onlardan biri yayının kirişini yakıp yer. Onlar bu halde iken seher vaktinde bir seslenici onlara üç defa: 'Ey insanlar! İmdadınıza yetişildi' diye seslenir. Birbirlerine: 'Bu muhakkak karnı tok bir adamın sesidir' derler."
شبعان فَينزل عِيسَى عِنْد صَلَاة الْفجْر فَيَقُول لَهُ أَمِير النَّاس تقدم يَا روح الله فصلِّ بِنَا فَيَقُول: إِنَّكُم معشر هَذِه الْأمة أُمَرَاء بَعْضكُم على بعض تقدم أَنْت فصلِّ بِنَا فيتقدم فَيصَلي بهم فَإِذا انْصَرف أَخذ عِيسَى حربته نَحْو الدَّجَّال فَإِذا رَآهُ ذاب كَمَا يذوب الرصاص فَتَقَع حربته بَين تندوته فيقتله ثمَّ ينهزم أَصْحَابه فَلَيْسَ شَيْء يَوْمئِذٍ يجن أحدا مِنْهُم حَتَّى إِن الْحجر ليقول: يَا مُؤمن هَذَا كَافِر فاقتله وَالشَّجر يَقُول: يَا مُؤمن هَذَا كَافِر فاقتله
"Sabah namazı vaktinde İsa iner. İnsanların emiri ona: 'Öne geç ey Allah'ın ruhu, bize namaz kıldır' der. O da: 'Siz bu ümmet topluluğusunuz; birbirinize emirlersiniz. Öne sen geç ve bize namaz kıldır' der. O öne geçer ve onlara namaz kıldırır. Namazdan çıkınca İsa mızrağını alıp Deccâl'e doğru yönelir. Deccâl onu görünce kurşunun eridiği gibi erir. İsa'nın mızrağı onun göğsünün ortasına isabet eder ve onu öldürür. Sonra Deccâl'in adamları hezimete uğrar; o gün onlardan hiçbirini gizleyecek hiçbir şey kalmaz, hatta taş: 'Ey mümin! Şu bir kâfirdir, onu öldür' der; ağaç: 'Ey mümin! Şu bir kâfirdir, onu öldür' der."
وَأخرج الْحَاكِم وَصَححهُ عَن أبي الطُّفَيْل قَالَ: كنت بِالْكُوفَةِ فَقيل: قد خرج الدَّجَّال فأتينا حُذَيْفَة بن أسيد فَقلت: هَذَا الدَّجَّال قد خرج فَقَالَ اجْلِسْ فَجَلَست فَنُوديَ أَنَّهَا كذبة صباغ فَقَالَ حُذَيْفَة: إِن الدَّجَّال لَو خرج زمانكم لرمته الصّبيان بالخزف وَلكنه يخرج فِي نقص من النَّاس وخفة من الدّين وَسُوء ذَات بَين فَيرد كل منهل وتُطْوَى لَهُ الأَرْض طيّ فَرْوَة الْكَبْش حَتَّى يَأْتِي الْمَدِينَة فيغلب على خَارِجهَا وَيمْنَع داخلها ثمَّ جبل إيليا فيحاصر عِصَابَة من الْمُسلمين فَيَقُول لَهُم الَّذِي عَلَيْهِم: مَا تنتظرون بِهَذَا الطاغية أَن تقاتلوه حَتَّى تلحقوا بِاللَّه أَو يفتح لكم فيأتمرون أَن يقاتلوه إِذا أَصْبحُوا فيصبحون وَمَعَهُمْ عِيسَى بن مَرْيَم فَيقْتل الدَّجَّال ويهزم أَصْحَابه
Hâkim'in -sahih olduğunu belirterek- Ebü't-Tufeyl'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Kûfe'deydim. 'Deccâl çıktı' denildi. Bunun üzerine Huzeyfe b. Esîd'in yanına geldik. 'Şu Deccâl çıktı' dedim. 'Otur' dedi; oturdum. Sonra bunun bir boyacının yalanı olduğu ilan edildi. Huzeyfe dedi ki: 'Deccâl şayet sizin zamanınızda çıksaydı çocuklar ona çanak çömlek parçaları atardı. Fakat o insan sayısının azaldığı, dinin zayıfladığı ve aralarındaki bağların bozulduğu bir zamanda çıkar. Her su kaynağına uğrar ve koçun postunun dürülmesi gibi yeryüzü onun için dürülür; nihayet Medine'ye gelir, dışına hâkim olur fakat içine girmesi engellenir. Sonra İlyâ dağına varıp Müslümanlardan bir grubu kuşatır. Başlarındaki zat onlara: 'Allah'a kavuşuncaya veya zafer kazanıncaya kadar bu azgınla savaşmak için ne bekliyorsunuz?' der. Sabah olunca onunla savaşmaya karar verirler. Sabahladıklarında yanlarında Meryem oğlu İsa bulunur; Deccâl'i öldürür ve onun yandaşlarını hezimete uğratır.'
وَأخرج مُسلم وَالْحَاكِم وَصَححهُ عَن عبد الله بن عَمْرو قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: يخرج الدَّجَّال فليبث فِي أمتِي مَا شَاءَ الله يلبث أَرْبَعِينَ وَلَا أَدْرِي لَيْلَة أَو شهرا أَو سنة
Müslim ve -sahih olduğunu belirterek- Hâkim'in Abdullah b. Amr'dan bildirdiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Deccâl çıkar ve ümmetimin içinde Allah'ın dilediği kadar kalır; kırk kalır, [fakat ravi] gece mi, ay mı, yoksa yıl mı olduğunu bilmiyorum [demiştir]."
قَالَ: ثمَّ يبْعَث الله عِيسَى بن مَرْيَم كَأَنَّهُ عُرْوَة بن مَسْعُود الثَّقَفِيّ فيطلبه حَتَّى يهلكه ثمَّ يبْقى النَّاس سبع سِنِين لَيْسَ بَين اثْنَيْنِ عَدَاوَة ثمَّ يبْعَث الله ريحًا بَارِدَة تَجِيء من قبل الشَّام فَلَا تدع أحدا فِي قلبه مِثْقَال ذرة من إِيمَان إِلَّا قبضت روحه حَتَّى لَو أَن أحدكُم دخل فِي كبد جبل لدخلت عَلَيْهِ حَتَّى تقبضه سَمِعت هَذِه من رَسُول الله ﷺ كبد جبل ثمَّ يبْقى شرار النَّاس من لَا يعرف مَعْرُوفا وَلَا يُنكر مُنْكرا فِي خفَّة الطير وأحلام السبَاع فيجيئهم الشَّيْطَان فَيَقُول: أَلا تستحيون فَيَقُولُونَ مَا تَأْمُرنَا فيأمرهم بِعبَادة الْأَوْثَان فيعبدونها وهم فِي ذَلِك دَار رزقهم حسن عيشهم ثمَّ ينْفخ فِي الصُّور
Dedi ki: "Sonra Allah, Urve b. Mes'ûd es-Sekafî'ye benzer şekilde Meryem oğlu İsa'yı gönderir; onu arar ve nihayet helak eder. Sonra insanlar yedi yıl kalırlar; iki kişi arasında hiçbir düşmanlık olmaz. Sonra Allah Şam tarafından gelen soğuk bir rüzgâr gönderir; kalbinde zerre ağırlığınca iman bulunan hiç kimse kalmaz, hepsinin ruhunu kabzeder. Hatta sizden biri bir dağın kovuğuna girse dahi onun yanına girip ruhunu kabzeder. -Bunu Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'den 'bir dağın kovuğu' ifadesiyle işittim.- Sonra iyiliği bilmeyen, kötülüğü tanımayan insanların en kötüleri kuşların hafifliği ve yırtıcı hayvanların tabiatı içinde kalırlar. Şeytan onlara gelip: 'Haya etmiyor musunuz?' der. Onlar da: 'Bize ne emredersin?' derler. Onlara putlara tapmayı emreder, onlar da putlara taparlar; bu halde iken rızıkları bol, hayatları güzeldir. Sonra Sûr'a üflenir."
وَأخرج أَبُو دَاوُد وَابْن ماجة عَن أبي أُمَامَة الْبَاهِلِيّ قَالَ: خَطَبنَا رَسُول الله ﷺ فَكَانَ أَكثر خطبَته حَدِيثا حدّثنَاهُ عَن الدَّجَّال وحذرناه فَكَانَ من قَوْله أَن قَالَ: إِنَّه
Ebû Dâvûd ve İbn Mâce'nin Ebû Ümâme el-Bâhilî'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem bize hitap etti; hutbesinin çoğu bize Deccâl'den bahsettiği ve bizi ondan sakındırdığı bir hadis idi. Sözlerinden biri de şöyle buyurmasıydı: "Şüphesiz ki..."
لم تكن فتْنَة فِي الأَرْض مُنْذُ ذَرأ الله ذُرِّيَّة آدم أعظم من فتْنَة الدَّجَّال وَإِن الله لم يبْعَث نَبيا إِلَّا حذر من الدَّجَّال وَأَنا آخر الْأَنْبِيَاء وَأَنْتُم آخر الْأُمَم وَهُوَ خَارج فِيكُم لَا محَالة فَإِن يخرج وَأَنا بَين ظهرانيكم فَأَنا حجيج لكل مُسلم وَإِن يخرج من بعدِي فَكل حجيج نَفسه وَالله خليفتي على كل مُسلم وَأَنه يخرج من خلة بَين الشَّام وَالْعراق فيعيث يَمِينا ويعيث شمالاً يَا عباد الله فاثبتوا وَإِنِّي سأصفه لكم صفة لم يصفها إِيَّاه نَبِي قبلي
"Allah Âdemoğlunun zürriyetini yarattığından beri yeryüzünde Deccâl fitnesinden daha büyük bir fitne olmamıştır. Allah hiçbir nebi göndermemiştir ki Deccâl'den sakındırmış olmasın. Ben peygamberlerin sonuncusuyum, siz de ümmetlerin sonuncususunuz; o kesinlikle aranızda çıkacaktır. Eğer ben aranızdayken çıkarsa ben her Müslümanın savunucusuyum; benden sonra çıkarsa her kişi kendisinin savunucusudur ve Allah her Müslüman üzerine benim vekilimdir. O, Şam ile Irak arasındaki bir geçitten çıkar; sağa sola bozgunculuk yayar. Ey Allah'ın kulları, sebat edin! Ben onu size benden önceki hiçbir peygamberin nitelemediği bir sıfatla niteleyeceğim:"
إِنَّه يبْدَأ فَيَقُول: أَنا نَبِي وَلَا نَبِي بعدِي ثمَّ يثني فَيَقُول: أَنا ربكُم وَلَا ترَوْنَ ربكُم حَتَّى تَمُوتُوا وَإنَّهُ أَعور وَإِن ربكُم ﷿ لَيْسَ بأعور وَإنَّهُ مَكْتُوب بَين عَيْنَيْهِ كَافِر يقرأه كل مُؤمن كَاتب وَغير كَاتب وَإِن من فتنته أَن مَعَه جنَّة وَنَارًا فناره جنَّة وجنته نَار فَمن ابْتُلِيَ بناره فليستعن بِاللَّه وليقرأ فواتح الْكَهْف فَتكون عَلَيْهِ بردا وَسلَامًا كَمَا كَانَت النَّار على إِبْرَاهِيم وَإِن من فتنته أَن يَقُول لأعرابي: أَرَأَيْت إِن بعثت لَك أَبَاك وأمك أَتَشهد أَنِّي رَبك فَيَقُول لَهُ: نعم
"O önce: 'Ben peygamberim' diyerek başlar; oysa benden sonra hiçbir peygamber yoktur. Sonra sözünü tekrarlayıp: 'Ben sizin Rabbinizim' der; oysa siz ölünceye kadar Rabbinizi göremezsiniz. O tek gözlüdür; Rabbiniz azze ve celle ise tek gözlü değildir. İki gözünün arasında 'kâfir' yazılıdır; okuma yazma bilen veya bilmeyen her mümin onu okur. Onun fitnelerinden biri de yanında bir cennet ve bir cehennem olmasıdır; ancak onun ateşi cennet, cenneti ise ateştir. Kim onun ateşiyle imtihan edilirse Allah'tan yardım dilesin ve Kehf suresinin baş taraflarını okusun; ateş İbrahim'e olduğu gibi ona da serinlik ve esenlik olur. Yine onun fitnelerinden biri, bir bedeviye: 'Sana babanı ve anneni diriltirsem benim senin Rabbin olduğuma şahitlik eder misin?' demesidir. O da ona: 'Evet' der."
فيمثل لَهُ شيطانان فِي صُورَة أَبِيه وَأمه فَيَقُولَانِ: يَا بني اتبعهُ فَإِنَّهُ رَبك
"Bunun üzerine iki şeytan babasının ve annesinin suretine girip ona: 'Yavrucuğum! Ona uy, çünkü o senin Rabbindir' derler."
وَإِن من فتنته أَن يُسَلط على نفس وَاحِدَة فيقتلها ينشرها بِالْمِنْشَارِ حَتَّى يلقى شقتين ثمَّ يَقُول: انْظُرُوا إِلَى عَبدِي هَذَا فَإِنِّي أبعثه الْآن ثمَّ يزْعم أَن لَهُ رَبًّا غَيْرِي فيبعثه الله فَيَقُول لَهُ الْخَبيث: من رَبك فَيَقُول: رَبِّي الله وَأَنت عدوّ الله الدَّجَّال وَالله مَا كنت أَشد بَصِيرَة بك مني الْيَوْم
"Yine onun fitnelerinden biri, tek bir cana musallat kılınmasıdır; onu öldürür, testereyle iki parçaya ayrılıncaya kadar biçer. Sonra: 'Şu kuluma bakın; şimdi onu dirilteceğim, sonra da benden başka bir rabbi olduğunu iddia edecek' der. Allah onu diriltir. O habis ona: 'Rabbin kimdir?' der. O da: 'Rabbim Allah'tır, sen ise Allah'ın düşmanı Deccâl'sin! Vallahi bugün senin hakkında hiçbir zaman olmadığı kadar basiret sahibiyim' der."
وَإِن من فتنته أَن يَأْمر السَّمَاء أَن تمطر فتمطر وَيَأْمُر الأَرْض أَن تنْبت وَإِن من فتنته أَن يمر بالحي فيكذبونه فَلَا يبْقى لَهُم سَائِمَة إِلَّا هَلَكت وَإِن من فتنته أَن يمر بالحي فيصدقونه فيأمر السَّمَاء أَن تمطر وَيَأْمُر الأَرْض أَن تنْبت فتنبت حَتَّى تروح مَوَاشِيهمْ من يومهم ذَلِك أسمن مَا كَانَت وأعظمه وأمده خواصر وادره ضروعاً وَأَنه لَا يبْقى من الأَرْض شَيْء إِلَّا وَطئه وَظهر عَلَيْهِ إِلَّا مَكَّة وَالْمَدينَة فَإِنَّهُ لَا يَأْتِيهَا من نقب من نقابها إِلَّا لَقيته الْمَلَائِكَة بِالسُّيُوفِ صلته حَتَّى ينزل عِنْد الظريب الْأَحْمَر عِنْد مُنْقَطع السبخة فترجف الْمَدِينَة بِأَهْلِهَا ثَلَاث رجفات فَلَا يبْقى مُنَافِق وَلَا منافقة إِلَّا خرج إِلَيْهِ فتنقي الْخبث مِنْهَا كَمَا ينقي الْكِير خبث الْحَدِيد ويدعى ذَلِك الْيَوْم يَوْم الْخَلَاص
"Yine onun fitnelerinden biri, göğe emredip yağmur yağdırması, yere emredip bitki bitirmesidir. Yine onun fitnelerinden biri, bir obaya uğrayıp onların kendisini yalanlaması ve onların hiçbir saime hayvanı kalmayıp helak olmasıdır. Yine onun fitnelerinden biri, bir obaya uğrayıp onların kendisini doğrulaması; göğe emredip yağmur yağdırması, yere emredip bitki bitirmesidir; öyle ki o gün hayvanları en semiz, en iri, böğürleri en dolgun ve memeleri en çok süt dolu olarak döner. Mekke ve Medine hariç yeryüzünde basmadığı ve üstün gelmediği hiçbir yer kalmaz. Bu iki şehre hangi geçitten gelirse gelsin melekler onu kınından sıyrılmış kılıçlarla karşılar; nihayet çorak yerin bittiği yerdeki Kızıl Tepe'ye konaklar. Medine halkını üç defa sarsar; Medine'den onun yanına çıkmadık hiçbir münafık erkek ve kadın kalmaz. Körüğün demirin pasını temizlediği gibi [Medine de] içindeki pisliği temizler; o güne 'Kurtuluş Günü' denir."
فَقَالَت أم شريك بنت أبي الْعَسْكَر: يَا رَسُول الله فَأَيْنَ الْعَرَب يَوْمئِذٍ قَالَ:
Ebû'l-Asker'in kızı Ümmü Şerîk: "Ey Allah'ın Resûlü, o gün Araplar nerede olacak?" dedi. Şöyle buyurdu:
هم قَلِيل وجلهم بِبَيْت الْمُقَدّس وإمامهم رجل صَالح فَبَيْنَمَا إمَامهمْ قد تقدم يُصَلِّي الصُّبْح إِذْ نزل عَلَيْهِم عِيسَى بن مَرْيَم الصُّبْح فَرجع ذَلِك الإِمَام يمشي الْقَهْقَرَى لِيَتَقَدَّم عِيسَى يُصَلِّي فَيَضَع عِيسَى يَده بَين كَتفيهِ ثمَّ يَقُول لَهُ تقدم فصل فَإِنَّهَا لَك أُقِيمَت فَيصَلي بهم إمَامهمْ فَإِذا انْصَرف قَالَ عِيسَى: أقِيمُوا الْبَاب فَيفتح ووراءه الدَّجَّال مَعَه سَبْعُونَ ألف يَهُودِيّ كلهم ذُو سيف محلى وساج فَإِذا نظر إِلَيْهِ الدَّجَّال ذاب كَمَا يذوب الْملح فِي المَاء وينطلق هَارِبا وَيَقُول عِيسَى: إِن لي فِيك ضَرْبَة لن تسبقني بهَا فيدركه عِنْد بَاب لدّ الشَّرْقِي فيقتله فيهزم الله الْيَهُود فَلَا يبْقى شَيْء مَا خلق الله يتَوَارَى بِهِ يَهُودِيّ إِلَّا أنطق الله الشَّيْء لَا حجر وَلَا شجر وَلَا دَابَّة وَلَا حَائِط إِلَّا الغرقدة فَإِنَّهَا من شجرهم لَا تنطق إِلَّا قَالَت: يَا عبد الله الْمُسلم هَذَا يَهُودِيّ فتعال فاقتله
"Onlar azdır ve çoğunluğu Beytü'l-Makdis'tedir; imamları da salih bir adamdır. İmamları sabah namazını kıldırmak için öne geçmişken Meryem oğlu İsa sabahleyin onların üzerine iner. O imam İsa'nın öne geçip namaz kıldırması için geri geri çekilir. İsa elini onun iki omzu arasına koyar, sonra ona: 'Öne geç ve namazı kıldır; zira kamet senin için getirildi' der. İmamları onlara namaz kıldırır. Namazdan çıkınca İsa: 'Kapıyı açın' der. Kapı açılır, arkasında hepsi süslü kılıç ve şal sahibi yetmiş bin Yahudi ile birlikte Deccâl vardır. Deccâl ona baktığında tuzun suda eridiği gibi erir ve kaçmaya başlar. İsa: 'Benim sana vuracağım bir darbe vardır ki benden kaçıp kurtulamayacaksın' der; doğu Lüd kapısında ona yetişip onu öldürür. Allah Yahudileri hezimete uğratır; Allah'ın yarattığı hiçbir şey kalmaz ki bir Yahudi arkasına gizlensin de Allah o şeyi konuşturmasın; ne bir taş, ne bir ağaç, ne bir binek ne de bir duvar kalır, ancak garkad ağacı müstesna; zira o onların ağaçlarındandır, konuşmaz. Diğerleri ise mutlaka: 'Ey Müslüman Allah'ın kulu! Şu bir Yahudidir, gel ve onu öldür' der."
قَالَ رَسُول الله ﷺ: وَإِن أَيَّامه أَرْبَعُونَ سنة السّنة كَنِصْف السّنة وَالسّنة كالشهر والشهر كَالْجُمُعَةِ وَآخر أَيَّامه كالشررة يصبح أحدكُم على بَاب الْمَدِينَة فَلَا يبلغ بهَا الآخر حَتَّى يُمْسِي فَقيل لَهُ: يَا رَسُول الله كَيفَ نصلي فِي تِلْكَ الْأَيَّام الْقصار قَالَ: تقدرون فِيهَا للصَّلَاة كَمَا تقدرون فِي هَذِه الْأَيَّام الطوَال ثمَّ صلوا
Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem buyurdu ki: "Onun günleri kırk yıldır: Bir yıl yarım yıl gibi, bir yıl bir ay gibi, bir ay bir cuma (hafta) gibi, son günleri ise bir kıvılcım gibidir; sizden biri Medine'nin bir kapısında sabahlar da akşama kadar diğer kapısına varamaz." Ona: "Ey Allah'ın Resûlü, o kısa günlerde nasıl namaz kılacağız?" denildi. "Bu uzun günlerde namaz için takdir ettiğiniz gibi o günlerde de takdir edersiniz, sonra namaz kılarsınız" buyurdu.
قَالَ رَسُول الله ﷺ: لَيَكُونن عِيسَى بن مَرْيَم فِي أمتِي حكما عدلا وإماماً مقسطاً يدق الصَّلِيب ويذبح الْخِنْزِير وَيَضَع الْجِزْيَة وَيتْرك الصَّدَقَة فَلَا يسْعَى على شَاة وَلَا بعير وترفع الشحناء والتباغض وتنزع حمة كل ذَات حمة حَتَّى يدْخل الْوَلِيد يَده فِي فِي الْحَيَّة فَلَا تضره وينفر الْوَلِيد الْأسد فَلَا يضرّهُ وَيكون الذِّئْب فِي الْغنم كَأَنَّهُ كلبها وتملأ الأَرْض من الْمُسلم كَمَا يمْلَأ الْإِنَاء من الأناء وَتَكون الْكَلِمَة وَاحِدَة فَلَا يعبد إِلَّا الله وتضع الْحَرْب أَوزَارهَا وتسلب قُرَيْش ملكهَا وَتَكون الأَرْض كثاثور الْفضة تنْبت نباتها كعهد آدم حَتَّى يجْتَمع النَّفر على القطف من الْعِنَب يشبعهم ويجتمع النَّفر على الرمانة فتشبعهم وَيكون الثور بِكَذَا وَكَذَا من المَال وَيكون الْفرس بالدريهمات
Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem buyurdu ki: "Meryem oğlu İsa ümmetimin içinde adil bir hakem ve hakkaniyetli bir imam olacaktır; haçı kırar, domuzu keser, cizyeyi kaldırır, zekatı bırakır; artık ne bir koyun ne de bir deve için [zekat memuru] koşturulur. Düşmanlık ve kin kalkar, zehirli her canlının zehri sökülüp alınır; öyle ki küçük çocuk elini yılanın ağzına sokar da ona zarar vermez, küçük çocuk aslanı kovalar da ona zarar vermez, kurt koyunların içinde sanki onların köpeği gibi olur. Yeryüzü kabın suyla dolduğu gibi İslâm ile dolar. Söz bir olur ve Allah'tan başkasına ibadet edilmez. Savaş ağırlıklarını bırakır (sona erer), Kureyş'ten mülkü çekilip alınır ve yeryüzü gümüş leğen gibi olur; bitkisini Âdem zamanındaki gibi bitirir, öyle ki bir grup insan bir salkım üzümün başında toplanır ve bu onları doyurur, bir grup insan tek bir narın başında toplanır ve bu onları doyurur. Öküz şu kadar ve şu kadar mala alınır, at ise birkaç dirhemcik eder."
قيل: يَا رَسُول الله وَمَا يرخص الْفرس قَالَ: لَا يركب لِحَرْب أبدا
"Ey Allah'ın Resûlü, atı ucuzlatan nedir?" denildi. "Hiçbir zaman savaş için binilmeyecek olmasıdır" buyurdu.
قيل لَهُ: فَمَا يغلي الثور قَالَ: لحرث الأَرْض كلهَا
Ona: "Peki öküzü pahalandıran nedir?" denildi. "Bütün yeryüzünün sürülüp ekilecek olmasıdır" buyurdu.
وَإِن قبل خرج الدَّجَّال ثَلَاث سنوات شَدَّاد يُصِيب النَّاس فِيهَا جوع شَدِيد يَأْمر الله السَّمَاء أَن تحبس ثلث مطرها وَيَأْمُر الأَرْض أَن تحبس ثلث نباتها ثمَّ يَأْمر السَّمَاء فِي السّنة الثَّانِيَة فتحبس ثُلثي
"Deccâl'in çıkmasından önce insanların şiddetli bir açlığa maruz kalacağı üç çetin yıl vardır. Allah göğe yağmurunun üçte birini tutmasını emreder, yere de bitkisinin üçte birini tutmasını emreder. Sonra ikinci yılda göğe emreder, yağmurunun üçte ikisini tutar;"
مطرها وَيَأْمُر الأَرْض فتحبس ثُلثي نباتها ثمَّ يَأْمر السَّمَاء فِي السّنة الثَّالِثَة فتحبس مطرها كُله فَلَا تقطر قَطْرَة وَيَأْمُر الأَرْض فتحبس نباتها كُله فَلَا تنْبت خضراء فَلَا تبقي ذَات ظلف إِلَّا هَلَكت إِلَّا مَا شَاءَ الله
"Yere emreder, bitkisinin üçte ikisini tutar. Sonra üçüncü yılda göğe emreder, yağmurunun tamamını tutar ve tek bir damla bile damlatmaz; yere emreder, bitkisinin tamamını tutar ve hiçbir yeşillik bitirmez; Allah'ın diledikleri müstesna, tırnaklı (otobur) hiçbir hayvan kalmaz, hepsi helak olur."
قيل: فَمَا يعِيش النَّاس فِي ذَلِك الزَّمَان قَالَ: التهليل وَالتَّكْبِير وَالتَّسْبِيح والتحميد وَيجْرِي ذَلِك عَلَيْهِم مجْرى الطَّعَام
"O zamanda insanlar ne ile yaşayacak?" denildi. "Tehlil (lâ ilâhe illallâh), tekbir (Allâhu ekber), tesbih (sübhanallâh) ve tahmid (elhamdülillâh) ile; bunlar onlara yemek yerine geçecektir" buyurdu.
وَأخرج أَحْمد وَمُسلم عَن جَابر عَن النَّبِي ﷺ قَالَ: لَا تزَال طَائِفَة من أمتِي يُقَاتلُون على الْحق ظَاهِرين إِلَى يَوْم الْقِيَامَة قَالَ: فَينزل عِيسَى بن مَرْيَم فَيَقُول أَمِيرهمْ: تعال صلِّ بِنَا
Ahmed ve Müslim'in Câbir'den bildirdiğine göre Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Ümmetimden bir topluluk kıyamet gününe kadar hak üzere üstün olarak savaşmaya devam edecektir. Meryem oğlu İsa iner ve onların emiri: 'Gel, bize namaz kıldır' der."
فَيَقُول: لَا إِن بَعْضكُم على بعض أَمِير تكرمه الله هَذِه الْأمة
Bunun üzerine [İsa]: "Hayır, Allah'ın bu ümmete bir ikramı olarak sizin bir kısmınız diğer bir kısmınız üzerine emirdir" der.
وَأخرج الطَّبَرَانِيّ عَن أَوْس بن أَوْس عَن النَّبِي ﷺ قَالَ: ينزل عِيسَى بن مَرْيَم عِنْد المنارة الْبَيْضَاء فِي دمشق
Taberânî'nin Evs b. Evs'ten bildirdiğine göre Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Meryem oğlu İsa, Şam'daki Ak Minare'nin yanına iner."
وَأخرج الْحَكِيم التِّرْمِذِيّ فِي نَوَادِر الْأُصُول عَن عبد الرَّحْمَن بن سَمُرَة قَالَ: بَعَثَنِي خَالِد بن الْوَلِيد بشيراً إِلَى رَسُول الله ﷺ يَوْم مُؤْتَة فَلَمَّا دخلت عَلَيْهِ قلت: يَا رَسُول الله فَقَالَ: على رسلك يَا عبد الرَّحْمَن أَخذ اللِّوَاء زيد ابْن حَارِثَة فقاتل حَتَّى قتل رحم الله زيدا ثمَّ أَخذ اللِّوَاء جَعْفَر فقاتل فَقتل رحم الله جعفراً ثمَّ أَخذ اللِّوَاء عبد الله بن رَوَاحَة فقاتل فَقتل رحم الله عبد الله ثمَّ أَخذ اللِّوَاء خَالِد فَفتح الله لخَالِد فَخَالِد سيف من سيوف الله فَبكى أَصْحَاب رَسُول الله ﷺ وهم حوله فَقَالَ: مَا يبكيكم قَالُوا: وَمَا لنا لَا نبكي وَقد قتل خيارنا وَأَشْرَافنَا وَأهل الْفضل منا فَقَالَ: لَا تبكوا فَإِنَّمَا مَثل أمتِي مثل حديقة قَامَ عَلَيْهَا صَاحبهَا فاجتث زواكيها وهيأ مساكنها وَحلق سعفها فأطعمت عَاما فوجا ثمَّ عَاما فوجا ثمَّ عَاما فوجا فَلَعَلَّ آخرهَا طعماً يكون أَجودهَا قنواناً وأطولها شمراخاً وَالَّذِي بَعَثَنِي بِالْحَقِّ ليجدن ابْن مَرْيَم فِي أمتِي خلفا من حواريه
Hakîm et-Tirmizî Nevâdiru'l-Usûl'de Abdurrahman b. Semure'den bildirdi: Mûte günü Hâlid b. el-Velîd beni Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e müjdeci olarak gönderdi. Yanına girdiğimde: 'Ey Allah'ın Resûlü...' dedim. Şöyle buyurdu: "Aheste ol ey Abdurrahman! Sancağı Zeyd b. Hârise aldı ve öldürülünceye kadar savaştı; Allah Zeyd'e rahmet etsin. Sonra sancağı Ca'fer aldı ve savaştı, öldürüldü; Allah Ca'fer'e rahmet etsin. Sonra sancağı Abdullah b. Revâha aldı ve savaştı, öldürüldü; Allah Abdullah'a rahmet etsin. Sonra sancağı Hâlid aldı ve Allah Hâlid'e fethi nasip etti; Hâlid Allah'ın kılıçlarından bir kılıçtır." Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in etrafındaki ashabı ağladı. O: "Sizi ağlatan nedir?" buyurdu. "En hayırlılarımız, en şereflilerimiz ve fazilet ehlimiz öldürülmüşken nasıl ağlamayalım!" dediler. Bunun üzerine şöyle buyurdu: "Ağlamayın! Şüphesiz ümmetimin misali, sahibinin bakımını üstlenip yabani otlarını ayıkladığı, yerlerini düzeltip budadığı bir bahçe gibidir; bir yıl bir ürün, sonra bir yıl bir ürün, sonra bir yıl bir ürün verir; belki onun son ürünü salkımları en kaliteli ve dalları en uzun olanı olur. Beni hak ile gönderene yemin olsun ki Meryem oğlu, ümmetimin içinde havarilerinin bir benzerini muhakkak bulacaktır."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة والحكيم التِّرْمِذِيّ وَالْحَاكِم وَصَححهُ عَن عبد الرَّحْمَن بن جُبَير بن نفير الْحَضْرَمِيّ عَن أَبِيه قَالَ: لما اشْتَدَّ جزع أَصْحَاب رَسُول الله ﷺ على من قتل يَوْم مُؤْتَة قَالَ رَسُول الله ﷺ: ليدركن الدَّجَّال من هَذِه الْأمة قوما مثلكُمْ أَو خيرا مِنْكُم ثَلَاث مَرَّات وَلنْ يخزي الله أمة أَنا أَولهَا وَعِيسَى بن مَرْيَم آخرهَا قَالَ الذَّهَبِيّ: مُرْسل وَهُوَ خبر مُنكر
İbn Ebî Şeybe, Hakîm et-Tirmizî ve -sahih olduğunu belirterek- Hâkim'in Abdurrahman b. Cübeyr b. Nüfeyr el-Hadramî'den, onun da babasından bildirdiğine göre: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in ashabının Mûte günü öldürülenlere üzüntüsü şiddetlenince Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: "Deccâl bu ümmetten sizin gibi veya sizden daha hayırlı bir topluluğa mutlaka yetişecektir" sözünü üç defa söyledi ve "Başı ben, sonu Meryem oğlu İsa olan bir ümmeti Allah asla rezil etmez" buyurdu. Zehebî: "Mürseldir ve münker bir rivayettir" dedi.
وَأخرج الْحَاكِم عَن أنس قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: سيدرك رجال من أمتِي عِيسَى بن مَرْيَم وَيشْهدُونَ قتال الدَّجَّال
Hâkim'in Enes'ten bildirdiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Ümmetimden bazı adamlar Meryem oğlu İsa'ya yetişecek ve Deccâl ile savaşa şahit olacaklardır."
وَأخرج الْحَاكِم وَصَححهُ عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: ليهبطن ابْن مَرْيَم حكما عدلا واماماً مقسطاً وليسلكن فجاً حاجّاً أَو مُعْتَمِرًا وليأتين قَبْرِي حَتَّى يسلِّم عليَّ ولأردن عَلَيْهِ
Hâkim'in -sahih olduğunu belirterek- Ebû Hureyre'den bildirdiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Meryem oğlu adil bir hakem ve hakkaniyetli bir imam olarak mutlaka inecektir; hacı veya umreci olarak bir geçitten mutlaka geçecektir ve bana selâm vermek üzere kabrime mutlaka gelecektir; ben de onun selâmını mutlaka alacağım."
يَقُول أَبُو هُرَيْرَة: أَي بني أخي إِن رَأَيْتُمُوهُ فَقولُوا: أَبُو هُرَيْرَة يُقْرِئك السَّلَام
Ebû Hureyre: "Ey kardeşimin oğlu! Eğer onu görürseniz: 'Ebû Hureyre sana selâm söylüyor' deyin" demektedir.
وَأخرج الْحَاكِم عَن أنس قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: من أدْرك مِنْكُم عِيسَى بن مَرْيَم فَلْيُقْرئْهُ مني السَّلَام
Hâkim'in Enes'ten bildirdiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Sizden kim Meryem oğlu İsa'ya kavuşursa benden ona selâm söylesin."
وَأخرج أَحْمد فِي الزّهْد عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: يلبث عِيسَى بن مَرْيَم فِي الأَرْض أَرْبَعِينَ سنة لَو يَقُول للبطحاء سيلي عسلاً لسالت
Ahmed ez-Zühd'de Ebû Hureyre'den bildirdi: "Meryem oğlu İsa yeryüzünde kırk yıl kalır; düzlüğe 'Bal akıt' dese mutlaka bal akıtır."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَأحمد وَالتِّرْمِذِيّ وَصَححهُ عَن مجمع بن جَارِيَة سَمِعت رَسُول الله ﷺ يَقُول: ليقْتلن ابْن مَرْيَم الدَّجَّال بِبَاب لدّ
İbn Ebî Şeybe, Ahmed ve -sahih olduğunu belirterek- Tirmizî'nin Mücemmi' b. Câriye'den bildirdiğine göre: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğunu işittim: "Meryem oğlu, Deccâl'i Lüd kapısında muhakkak öldürecektir."
وَأخرج أَحْمد عَن ثَوْبَان عَن رَسُول الله ﷺ قَالَ: عصابتان من أمتِي أحرزهم الله من النَّار: عِصَابَة تغزو الْهِنْد وعصابة تكون مَعَ عِيسَى بن مَرْيَم
Ahmed'in Sevbân'dan, onun da Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'den bildirdiğine göre şöyle buyurmuştur: "Ümmetimden iki grup vardır ki Allah onları ateşten korumuştur: Hindistan'a gazaya giden grup ve Meryem oğlu İsa ile beraber olan grup."
وَأخرج التِّرْمِذِيّ وَحسنه عَن مُحَمَّد بن يُوسُف بن عبد الله بن سَلام عَن أَبِيه عَن جده قَالَ: مَكْتُوب فِي التَّوْرَاة صفة مُحَمَّد وَعِيسَى بن مَرْيَم يدْفن مَعَه
Tirmizî'nin -hasen olduğunu belirterek- Muhammed b. Yûsuf b. Abdillâh b. Selâm'dan, onun babasından, onun da dedesinden bildirdiğine göre o şöyle demiştir: "Tevrat'ta Muhammed'in sıfatı ve Meryem oğlu İsa'nın onunla birlikte defnedileceği yazılıdır."
وَأخرج البُخَارِيّ فِي تَارِيخه وَالطَّبَرَانِيّ عَن عبد الله بن سَلام قَالَ: يدْفن عِيسَى بن مَرْيَم مَعَ رَسُول الله ﷺ وصاحبيه فَيكون قَبره رَابِعا
Buhârî Târîh'inde ve Taberânî'nin Abdullah b. Selâm'dan bildirdiğine göre o şöyle demiştir: "Meryem oğlu İsa, Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem ve iki arkadaşı ile birlikte defnedilir ve kabri dördüncü kabir olur."
الْآيَتَانِ ١٦٠ - ١٦١
160-161. AYETLER
أخرج سعيد بن مَنْصُور وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن ابْن عَبَّاس أَنه قَرَأَ طَيّبَات كَانَت أحل لَهُم
Saîd b. Mansûr, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim'in bildirdiğine göre İbn Abbâs bu kısmı: (طَيّبَات كَانَت أحل لَهُم) şeklinde okumuştur.
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن الْمُنْذر عَن قَتَادَة {فبظلم من الَّذين هادوا حرَّمنا عَلَيْهِم طَيّبَات أحلّت لَهُم}
Abd b. Humeyd ve İbnü'l-Münzir'in Katâde'den bildirdiğine göre; { فَبِظُلْمٍ مِّنَ الَّذِينَ هَادُوا حَرَّمْنَا عَلَيْهِمْ طَيِّبَاتٍ أُحِلَّتْ لَهُمْ } “Yahudilerin yaptıkları zulümden ötürü kendilerine daha önce helal kılınmış tertemiz şeyleri onlara haram kıldık” ayeti hakkında şöyle demiştir:
قَالَ: عُوقِبَ الْقَوْم بظُلْم ظلموه وبغي بغوه فَحرمت عَلَيْهِم أَشْيَاء ببغيهم وظلمهم
"Bu topluluk işledikleri bir zulüm ve yaptıkları bir taşkınlık sebebiyle cezalandırıldı; taşkınlıkları ve zulümleri sebebiyle kendilerine birtakım şeyler haram kılındı."
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر عَن مُجَاهِد {وبصدهم عَن سَبِيل الله كثيرا} قَالَ: أنفسهم وَغَيرهم عَن الْحق
Abd b. Humeyd, İbn Cerîr ve İbnü'l-Münzir'in bildirdiğine göre Mücâhid, { وَبِصَدِّهِمْ عَن سَبِيلِ اللَّهِ كَثِيرًا } “Birçok kimseyi de Allah yolundan alıkoymaları sebebiyle...” ayeti hakkında: "Hem kendilerini hem de başkalarını haktan alıkoymaları [sebebiyle]" demiştir.
الْآيَة ١٦٢
162. AYET
أخرج عبد بن حميد وَابْن الْمُنْذر عَن قَتَادَة فِي قَوْله {لَكِن الراسخون فِي الْعلم مِنْهُم} قَالَ: اسْتثْنى الله مِنْهُم فَكَانَ مِنْهُم من يُؤمن بِاللَّه وَمَا أُنزل عَلَيْهِم وَمَا أُنزل على نَبِي الله يُؤمنُونَ بِهِ ويصدقون بِهِ ويعلمون أَنه الْحق من رَبهم
Abd b. Humeyd ve İbnü'l-Münzir'in Katâde'den bildirdiğine göre o, { لَّـٰكِنِ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ مِنْهُمْ } “Fakat içlerinden ilimde derinleşmiş olanlar...” ayeti hakkında şöyle demiştir: "Allah onlardan [bazılarını] istisna etti; nitekim onların arasından Allah'a, kendilerine indirilene ve Allah'ın Peygamberine indirilene iman eden kimseler vardı. Ona iman eder, onu tasdik eder ve onun Rablerinden gelen bir hak olduğunu bilirlerdi."
وَأخرج ابْن إِسْحَاق وَالْبَيْهَقِيّ فِي الدَّلَائِل عَن ابْن عَبَّاس فِي قَوْله {لَكِن الراسخون فِي الْعلم مِنْهُم} الْآيَة
İbn İshâk ve Delâil'de Beyhakî'nin bildirdiğine göre İbn Abbâs, { لَّـٰكِنِ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ مِنْهُمْ } “Fakat içlerinden ilimde derinleşmiş olanlar...” ayeti hakkında şöyle demiştir:
قَالَ: نزلت فِي عبد الله بن سَلام وَأسيد بن سعية وثعلبة بن سعية حِين فارقوا يهود وَأَسْلمُوا
"[Bu ayet], Yahudilerden ayrılıp Müslüman oldukları zaman Abdullah b. Selâm, Üseyd b. Sa'ye ve Sa'lebe b. Sa'ye hakkında inmiştir."
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن أبي دَاوُد فِي الْمَصَاحِف وَابْن الْمُنْذر عَن الزبير بن خَالِد قَالَ: قلت لأَبَان بن عُثْمَان بن عَفَّان: مَا شَأْنهَا كتبت {لَكِن الراسخون فِي الْعلم مِنْهُم والمؤمنون يُؤمنُونَ بِمَا أنزل إِلَيْك وَمَا أنزل من قبلك والمقيمين الصَّلَاة والمؤتون الزَّكَاة} مَا بَين يَديهَا وَمَا خلفهَا رفع وَهِي نصب قَالَ: إِن الْكَاتِب لما كتب {لَكِن الراسخون} حَتَّى إِذا بلغ قَالَ: مَا أكتب قيل لَهُ: اكْتُبْ {والمقيمين الصَّلَاة} فَكتب مَا قيل لَهُ
Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, el-Mesâhif'te İbn Ebî Dâvûd ve İbnü'l-Münzir'in Zübeyr b. Hâlid'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Ebân b. Osmân b. Affân'a: "{ لَّـٰكِنِ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ مِنْهُمْ وَالْمُؤْمِنُونَ يُؤْمِنُونَ بِمَا أُنزِلَ إِلَيْكَ وَمَا أُنزِلَ مِن قَبْلِكَ وَالْمُقِيمِينَ الصَّلَاةَ وَالْمُؤْتُونَ الزَّكَاةَ } “Fakat içlerinden ilimde derinleşmiş olanlar ve müminler, sana indirilene ve senden önce indirilene inanırlar. Namazı dosdoğru kılanlar, zekâtı verenler...” ayetinin durumu nedir ki kendisinden öncekiler ve sonrakiler merfu (ötreli) olduğu halde bu [kelime] mansub (üstünlü) olarak yazılmıştır?" diye sordum. O da şöyle dedi: "Katip { لَّـٰكِنِ الرَّاسِخُونَ } kısmını yazıp da buraya ulaştığında: 'Ne yazayım?' dedi. Kendisine: '{ وَالْمُقِيمِينَ الصَّلَاةَ } yaz' dendi; o da kendisine söyleneni yazdı."
وَأخرج أَبُو عبيد فِي فضائله وَسَعِيد بن مَنْصُور وَابْن أبي شيبَة وَابْن جرير وَابْن أبي دَاوُد وَابْن الْمُنْذر عَن عُرْوَة قَالَ: سَأَلت عَائِشَة عَن لحن الْقُرْآن (إِن الَّذين آمنُوا وَالَّذين هادوا والصائبون) (الْمَائِدَة الْآيَة ٦٩) {والمقيمين الصَّلَاة والمؤتون الزَّكَاة} وَإِن هَذَانِ
Ebû Ubeyd Fedâil'inde, Saîd b. Mansûr, İbn Ebî Şeybe, İbn Cerîr, İbn Ebî Dâvûd ve İbnü'l-Münzir'in Urve'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Âişe'ye Kur'an'daki (nahiv kuralına uymuyor gibi görünen) lafızları; (إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَادُوا وَالصَّابِئُونَ) (Mâide Suresi 69. ayet), { وَالْمُقِيمِينَ الصَّلَاةَ وَالْمُؤْتُونَ الزَّكَاةَ } “Namazı dosdoğru kılanlar ve zekâtı verenler” ve (إِنْ هَذَانِ
لساحران) (طه الْآيَة ٦٣) فَقَالَت: يَا ابْن أُخْتِي هَذَا عمل الْكتاب أخطأوا فِي الْكتاب
لَسَاحِرَانِ) (Tâhâ Suresi 63. ayet) ifadelerini sordum. Şöyle dedi: "Ey kız kardeşimin oğlu! Bu, katiplerin işidir; yazarken hata etmişlerdir."
وَأخرج ابْن أبي دَاوُد عَن سعيد بن جُبَير قَالَ: فِي الْقُرْآن أَرْبَعَة أحرف
İbn Ebî Dâvûd'un Saîd b. Cübeyr'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: "Kur'an'da dört kelime vardır:
الصائبون والمقيمين (فأصَّدَّق وأكن من الصَّالِحين) (المُنَافِقُونَ الْآيَة ١٠) (وَإِن هَذَانِ لساحران) (طه الْآيَة ٦٣)
[Bunlar;] es-Sâbiûn, el-Mukîmîn, (فَأَصَّدَّقَ وَأَكُن مِّنَ الصَّالِحِينَ) (Münâfikûn Suresi 10. ayet) ve (وَإِنْ هَذَانِ لَسَاحِرَانِ) (Tâhâ Suresi 63. ayet) lafızlarıdır."
وَأخرج ابْن أبي دَاوُد عَن عبد الْأَعْلَى بن عبد الله بن عَامر الْقرشِي قَالَ: لما فرغ من الْمُصحف أَتَى بِهِ عُثْمَان فَنظر فِيهِ فَقَالَ: قد أَحْسَنْتُم وَأَجْمَلْتُمْ أرى شَيْئا من لحن ستقيمه الْعَرَب بألسنتها قَالَ ابْن أبي دَاوُد: هَذَا عِنْدِي يَعْنِي بلغتهَا فِينَا وَإِلَّا فَلَو كَانَ فِيهِ لحن لَا يجوز فِي كَلَام الْعَرَب جَمِيعًا لما استجاز أَن يبْعَث إِلَى قوم يقرأونه
İbn Ebî Dâvûd'un Abdüla'lâ b. Abdillâh b. Âmir el-Kuraşî'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Mushaf tamamlanınca Osmân'a getirildi. Osmân ona baktı ve: "Çok güzel ve hoş yapmışsınız; fakat onda kural dışı gibi görünen ufak bir şey görüyorum ki onu Araplar dilleriyle düzeltecektir" dedi. İbn Ebî Dâvûd der ki: "Bana göre bu, aramızda geçerli olan lehçeleri kastediyor demektir. Aksi takdirde, eğer onda bütün Arapların lisanında caiz olmayan bir dil hatası bulunsaydı, onu okuyacak bir topluluğa göndermeyi asla caiz görmezdi."
وَأخرج ابْن أبي دَاوُد عَن عِكْرِمَة قَالَ: لما أَتَى عُثْمَان بالمصحف رأى فِيهِ شَيْئا من لحن فَقَالَ: لَو كَانَ المملي من هُذَيْل وَالْكَاتِب من ثَقِيف لم يُوجد فِيهِ هَذَا
İbn Ebî Dâvûd'un İkrime'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Mushaf Osmân'a getirildiğinde onda kural dışı gibi görünen ufak bir şey gördü ve: "Şayet yazdıran Hüzeyl'den, yazan da Sakîf'ten olsaydı bunda bu bulunmazdı" dedi.
وَأخرج ابْن أبي دَاوُد عَن قَتَادَة أَن عُثْمَان لما رفع إِلَيْهِ الْمُصحف قَالَ: إِن فِيهِ لحناً وستقيمه الْعَرَب بألسنتها
İbn Ebî Dâvûd'un Katâde'den bildirdiğine göre Osmân'a Mushaf sunulduğunda şöyle demiştir: "Şüphesiz onda kural dışı gibi görünen bir ifade vardır ve Araplar onu dilleriyle düzeltecektir."
وَأخرج ابْن أبي دَاوُد عَن يحيى بن يعمر قَالَ: قَالَ عُثْمَان: إِن فِي الْقُرْآن لحناً وستقيمه الْعَرَب بألسنتها
İbn Ebî Dâvûd'un Yahyâ b. Ya'mer'den bildirdiğine göre Osmân şöyle demiştir: "Şüphesiz Kur'an'da kural dışı gibi görünen bir ifade vardır ve Araplar onu dilleriyle düzeltecektir."
الْآيَة ١٦٣
163. AYET
أخرج ابْن إِسْحَاق وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَالْبَيْهَقِيّ فِي الدَّلَائِل عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: قَالَ سكين وعدي بن زيد: يَا مُحَمَّد مَا نعلم الله أنزل على بشر من شَيْء بعد مُوسَى
İbn İshâk, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve Delâil'de Beyhakî'nin İbn Abbâs'tan bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Sükeyn ve Adiyy b. Zeyd: "Ey Muhammed! Biz Allah'ın Mûsâ'dan sonra hiçbir beşere bir şey indirdiğini bilmiyoruz" dediler.
فَأنْزل الله فِي ذَلِك {إِنَّا أَوْحَينَا إِلَيْك} إِلَى آخر الْآيَات
Bunun üzerine Allah bu hususta ayetlerin sonuna kadar { إِنَّا أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ } “Şüphesiz biz sana vahyettik...” ayetini indirdi.
وَأخرج ابْن جرير عَن الرّبيع بن خَيْثَم فِي قَوْله {إِنَّا أَوْحَينَا إِلَيْك كَمَا أَوْحَينَا إِلَى نوح والنبيين من بعده} قَالَ: أوحى إِلَيْهِ كَمَا أوحى إِلَى جَمِيع النَّبِيين من قبله
İbn Cerîr'in Rebî' b. Haysem'den bildirdiğine göre o, { إِنَّا أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ كَمَا أَوْحَيْنَا إِلَىٰ نُوحٍ وَالنَّبِيِّينَ مِن بَعْدِهِ } “Şüphesiz Nûh'a ve ondan sonraki peygamberlere vahyettiğimiz gibi sana da vahyettik” ayeti hakkında: "Ondan önceki peygamberlerin tamamına vahyettiği gibi ona da vahyetti" demiştir.
الْآيَة ١٦٤
164. AYET
أخرج عبد بن حميد والحكيم التِّرْمِذِيّ فِي نَوَادِر الْأُصُول وَابْن حبَان فِي صَحِيحه وَالْحَاكِم وَابْن عَسَاكِر عَن أبي ذَر قَالَ: قلت: يَا رَسُول الله كم الْأَنْبِيَاء قَالَ: مائَة ألف نَبِي وَأَرْبَعَة وَعِشْرُونَ ألفا
Abd b. Humeyd, Nevâdirü'l-Usûl'de Hakîm et-Tirmizî, Sahîh'inde İbn Hibbân, Hâkim ve İbn Asâkir'in Ebû Zerr'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: "Ey Allah'ın Resûlü! Peygamberlerin sayısı kaçtır?" diye sordum. "Yüz yirmi dört bin peygamberdir" buyurdu.
قلت: يَا رَسُول الله كم الرُّسُل مِنْهُم قَالَ: ثلثمِائة وَثَلَاثَة عشر جم غفير
"Ey Allah'ın Resûlü! Onlardan kaç tanesi resuldür?" diye sordum. "Üç yüz on üç kişilik büyük bir topluluktur" buyurdu.
قَالَ: يَا أَبَا ذَر أَرْبَعَة سريانيون: آدم وشيث ونوح وخنوخ وَهُوَ إِدْرِيس وَهُوَ أوّل من خطّ بقلم وَأَرْبَعَة من الْعَرَب: هود وَصَالح وَشُعَيْب وَنَبِيك وأوّل نَبِي من أَنْبيَاء بني إِسْرَائِيل مُوسَى وَآخرهمْ عِيسَى وأوّل النَّبِيين آدم وَآخرهمْ نبيك أخرجه ابْن حبَان فِي صَحِيحه وَابْن الْجَوْزِيّ فِي الموضوعات وهما فِي طرفِي نقيض وَالصَّوَاب أَنه ضَعِيف لَا صَحِيح وَلَا مَوْضُوع كَمَا بَينته فِي مُخْتَصر الموضوعات
[Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem] şöyle buyurdu: "Ey Ebû Zerr! Dördü Süryanîdir: Âdem, Şît, Nûh ve ilk defa kalemle yazı yazan kişi olan Hânûh ki o İdrîs'tir. Dördü Araptır: Hûd, Sâlih, Şuayb ve senin peygamberin. İsrailoğulları peygamberlerinin ilki Mûsâ, sonuncuları İsa'dır. Peygamberlerin ilki Âdem, sonuncusu senin peygamberindir." Bunu İbn Hibbân Sahîh'inde rivayet etmiş, İbnü'l-Cevzî ise Mevzûât'a almıştır; oysa bu iki hüküm birbirine zıt iki uçtur. Doğru olan ise Muhtasaru'l-Mevzûât'ta açıkladığım gibi onun sahih veya uydurma değil, zayıf bir rivayet olduğudur.
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن أبي أُمَامَة قَالَ: قلت: يَا نَبِي الله كم الْأَنْبِيَاء قَالَ: مائَة ألف وَأَرْبَعَة وَعِشْرُونَ ألفا الرُّسُل من ذَلِك ثَلَاثمِائَة وَخَمْسَة عشر جماً غفيراً
İbn Ebî Hâtim'in Ebû Ümâme'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: "Ey Allah'ın Peygamberi! Peygamberlerin sayısı kaçtır?" diye sordum. "Yüz yirmi dört bindir; onlardan resuller ise üç yüz on beş kişilik büyük bir topluluktur" buyurdu.
وَأخرج أَبُو يعلى وَأَبُو نعيم فِي الْحِلْية بِسَنَد ضَعِيف عَن أنس قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: كَانَ فِيمَن خلا من اخواني من الْأَنْبِيَاء ثَمَانِيَة آلَاف نَبِي ثمَّ كَانَ عِيسَى بن مَرْيَم ثمَّ كنت أَنا بعده
Ebû Ya'lâ ve el-Hilye'de Ebû Nuaym'ın zayıf bir senetle Enes'ten bildirdiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Benden önce gelip geçmiş peygamber kardeşlerimden sekiz bin peygamber vardı; sonra Meryem oğlu İsa oldu; sonra da onun ardından ben oldum."
وَأخرج الْحَاكِم بِسَنَد ضَعِيف عَن أنس قَالَ: بعث رَسُول الله ﷺ بعد ثَمَانِيَة آلَاف من الْأَنْبِيَاء مِنْهُم أَرْبَعَة آلَاف من بني إِسْرَائِيل
Hâkim'in zayıf bir senetle Enes'ten bildirdiğine göre: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem sekiz bin peygamberden sonra gönderilmiştir; bunların dört bini İsrailoğullarındandır.
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن عَليّ فِي قَوْله {ورسلاً لم نقصصهم عَلَيْك} قَالَ: بعث الله نَبيا عبدا حَبَشِيًّا فَهُوَ مِمَّا مَا لم يقصصه على مُحَمَّد ﷺ
İbn Ebî Hâtim'in bildirdiğine göre Ali, { وَرُسُلًا لَّمْ نَقْصُصْهُمْ عَلَيْكَ } “Sana anlatmadığımız peygamberler de [gönderdik]” ayeti hakkında şöyle demiştir: "Allah Habeşli köle bir peygamber gönderdi; o da Muhammed sallallâhu aleyhi ve sellem'e kıssasını anlatmadıklarındandır."
وَفِي لفظ: بعث نَبِي من الْحَبَش
Bir diğer lafızda ise: "Habeş'ten bir peygamber gönderildi" şeklindedir.
وَأخرج ابْن عَسَاكِر عَن كَعْب الْأَحْبَار قَالَ: إِن الله أنزل على آدم ﵇ عصياً بِعَدَد الْأَنْبِيَاء الْمُرْسلين ثمَّ أقبل على ابْنه شِيث فَقَالَ: أَي بني أَنْت خليفتي من بعدِي فَخذهَا بعمارة التَّقْوَى والعروة الوثقى وَكلما ذكرت اسْم الله تَعَالَى فاذكر
İbn Asâkir'in Kâ'bü'l-Ahbâr'dan bildirdiğine göre o şöyle demiştir: "Allah, Âdem aleyhisselâm'a gönderilen peygamberlerin sayısı kadar asa indirdi. Sonra Âdem oğlu Şît'e yönelip şöyle dedi: 'Ey oğlum! Sen benden sonraki halifemsin; bu [görevi] takvayı imar ederek ve sağlam kulpa tutunarak al. Ne zaman Allah Teâlâ'nın ismini anarsan
إِلَى جنبه اسْم مُحَمَّد فَإِنِّي رَأَيْت اسْمه مَكْتُوبًا على سَاق الْعَرْش وَأَنا بَين الرّوح والطين ثمَّ إِنِّي طفت السَّمَوَات فَلم أرَ فِي السَّمَوَات موضعا إِلَّا رَأَيْت اسْم مُحَمَّد مَكْتُوبًا عَلَيْهِ وَإِن رَبِّي أسكنني الْجنَّة فَلم أرَ فِي الْجنَّة قصراً وَلَا غرفَة إِلَّا رَأَيْت اسْم مُحَمَّد مَكْتُوبًا عَلَيْهِ وَلَقَد رَأَيْت اسْم مُحَمَّد مَكْتُوبًا على نحور الْحور الْعين وعَلى ورق قصب آجام الْجنَّة وعَلى ورق شَجَرَة طُوبَى وعَلى ورق سِدْرَة الْمُنْتَهى وعَلى أَطْرَاف الْحجب وَبَين أعين الْمَلَائِكَة فَأكْثر ذكره فَإِن الْمَلَائِكَة تذكره فِي كل ساعاتها
hemen onun yanına Muhammed'in ismini de an. Çünkü ben henüz ruh ile çamur arasında iken onun ismini Arş'ın direğinde yazılı gördüm. Sonra semaları dolaştım; semalarda üzerinde Muhammed'in ismi yazılı olmayan hiçbir yer görmedim. Rabbim beni cennete yerleştirdiğinde de cennette üzerinde Muhammed'in ismi yazılı olmayan ne bir saray ne de bir oda gördüm. Ben Muhammed'in ismini iri gözlü hurilerin gerdanlarında, cennet sazlıklarının kamış yapraklarında, Tûbâ ağacının yapraklarında, Sidretü'l-Müntehâ'nın yapraklarında, perdelerin uçlarında ve meleklerin iki gözü arasında yazılı gördüm. Dolayısıyla onu çokça an; zira melekler her anında onu anarlar.'"
وَأخرج الطَّبَرَانِيّ وَالْحَاكِم وَصَححهُ من طَرِيق أبي يُونُس عَن سماك بن حَرْب عَن عِكْرِمَة عَن ابْن عَبَّاس أَن رجلا من بني عبس يُقَال لَهُ خَالِد بن سِنَان قَالَ لِقَوْمِهِ: إِنِّي أطفىء عَنْكُم نَار الْحدثَان
Taberânî ve -sahih olduğunu belirterek- Hâkim'in Ebû Yûnus vasıtasıyla Simâk b. Harb'den, onun İkrime'den, onun da İbn Abbâs'tan bildirdiğine göre Abs oğullarından Hâlid b. Sinân adında bir adam kavmine: "Ben Hadsen ateşini sizden söndürürüm" dedi.
فَقَالَ لَهُ عمَارَة بن زِيَاد رجل من قومه: وَالله مَا قلت لنا يَا خَالِد قطّ إِلَّا حَقًا فَمَا شَأْنك وشأن نَار الْحدثَان تزْعم أَنَّك تطفئها قَالَ: فَانْطَلق وَانْطَلق مَعَه عمَارَة فِي ثَلَاثِينَ من قومه حَتَّى أتوها وَهِي تخرج من شن جبل من حرَّة يُقَال لَهَا حرَّة أَشْجَع فَخط لَهُم خَالِد خطة فاجلسهم فِيهَا فَقَالَ: إِن أَبْطَأت عَلَيْكُم فَلَا تَدعُونِي باسمي فَخرجت كَأَنَّهَا خيل شقر يتبع بَعْضهَا بَعْضًا فَاسْتَقْبلهَا خَالِد فَجعل يضْربهَا بعصاه وَهُوَ يَقُول: بدا بدا بدا كل هدي زعم ابْن راعية المعزى أَنِّي لَا أخرج مِنْهَا وثيابي تندى حَتَّى دخل مَعهَا الشق فابطأ عَلَيْهِم فَقَالَ عمَارَة: وَالله لَو كَانَ صَاحبكُم حَيا لقد خرج إِلَيْكُم
Kavminden Umâre b. Ziyâd adında bir adam ona: "Vallahi ey Hâlid, bize bugüne kadar ne dedinse hep doğru çıktı; peki seninle Hadsen ateşinin durumu nedir ki onu söndüreceğini iddia ediyorsun?" dedi. Bunun üzerine Hâlid yola çıktı; Umâre de kavminden otuz kişi ile birlikte onunla beraber yola koyuldu. Nihayet Aşca' harresi (volkanik arazisi) denilen bir harredeki dağ yarığından çıkan o ateşe geldiler. Hâlid onlar için bir çizgi çizip onları onun içine oturttu ve: "Eğer gecikirsem beni ismimle çağırmayın" dedi. Ateş, birbirini takip eden al atlar gibi çıkmaya başladı. Hâlid onu karşıladı ve asasıyla ona vurmaya başlayıp şöyle diyordu: 'Bede bede bede! Her hedy (kurbanlık) Keçi çobanı kadının oğlu elbiselerim ıslanmadan oradan çıkamayacağımı iddia etti.' Nihayet ateşle birlikte yarığa girdi ve onların yanında gecikti. Bunun üzerine Umâre: 'Vallahi şayet arkadaşınız yaşıyor olsaydı mutlaka yanınıza çıkardı' dedi.
فَقَالُوا: إِنَّه قد نَهَانَا أَن نَدْعُوهُ باسمه قَالَ: فَقَالَ: فَادعوهُ باسمه - فو الله - لَو كَانَ صَاحبكُم حَيا لقد خرج إِلَيْكُم فَدَعوهُ باسمه فَخرج إِلَيْهِم بِرَأْسِهِ فَقَالَ: ألم أنهكم أَن تَدعُونِي باسمي - قد وَالله - قتلتموني فادفنوني فَإِذا مرت بكم الْحمر فِيهَا حمَار ابتر فانبشوني فَإِنَّكُم ستجدوني حَيا
Onlar: 'Bizi kendisini ismiyle çağırmaktan menetti' dediler. Umâre: 'Onu ismiyle çağırın! Vallahi şayet arkadaşınız yaşıyor olsaydı mutlaka yanınıza çıkardı' dedi. Onlar da kendisini ismiyle çağırdılar. Bunun üzerine başını dışarı çıkarıp: 'Sizi beni ismimle çağırmaktan menetmemiş miydim? Vallahi beni öldürdünüz! Beni defnedin; önünüzden içinde kuyruksuz bir eşek bulunan eşekler geçtiğinde kabrimi açın, beni diri olarak bulacaksınız' dedi.
فدفنوه فمرت بهم الْحمر فِيهَا حمَار ابتر فَقَالُوا: انبشوه فَإِنَّهُ أمرنَا أَن ننبشه
Bunun üzerine onu defnettiler. Derken önlerinden içinde kuyruksuz bir eşek bulunan eşekler geçti. 'Onun kabrini açın; zira o bize kabrini açmamızı emretti' dediler.
فَقَالَ لَهُم عمَارَة: لَا تحدث مُضر اننا ننبش مَوتَانا وَالله لَا تنبشوه أبدا وَقد كَانَ خَالِد أخْبرهُم أَن فِي عُكَن امْرَأَته لوحين فَإِذا أشكل عَلَيْكُم أَمر فانظروا فيهمَا فَإِنَّكُم سَتَرَوْنَ مَا تساءلون عَنهُ وَقَالَ: لَا تمسها حَائِض فَلَمَّا رجعُوا إِلَى امْرَأَته سألوها عَنْهُمَا فأخرجتهما وَهِي حَائِض فَذهب مَا كَانَ فيهمَا من علم وَقَالَ أَبُو يُونُس: قَالَ سماك بن حَرْب: سُئِلَ عَنهُ النَّبِي ﷺ فَقَالَ: ذَاك نَبِي أضاعه قومه وَإِن ابْنه أَتَى النَّبِي ﷺ فَقَالَ: مرْحَبًا بِابْن أخي قَالَ
Umâre onlara: 'Mudar kabilesi ölülerimizin kabrini açtığımızı konuşmasın; vallahi onu asla açmayacaksınız' dedi. Oysa Hâlid onlara karısının kıvrımlı elbiseleri arasında iki levha olduğunu bildirip: 'Bir mesele size müphem gelirse o iki levhaya bakın; zira hakkında soru sorduğunuz şeyi orada göreceksiniz. Ancak hayızlı bir kadın ona dokunmasın' demişti. Karısının yanına döndüklerinde o iki levhayı sordular; kadın hayızlı iken onları çıkardı ve içlerindeki ilim silinip gitti. Ebû Yûnus der ki: Simâk b. Harb şöyle dedi: 'Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e onun hakkında sorulduğunda: 'O, kavminin zayi ettiği bir peygamberdir' buyurdu.' Kızı Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e geldiğinde ise: 'Kardeşimin kızına merhaba!' buyurdu.
الْحَاكِم: صَحِيح على شَرط البُخَارِيّ فَإِن أَبَا يُونُس هُوَ حَاتِم بن أبي صَغِيرَة وَقَالَ الذَّهَبِيّ مُنكر
Hâkim: 'Buhârî'nin şartına göre sahihtir; çünkü Ebû Yûnus, Hâtim b. Ebî Sagīre'dir' dedi. Zehebî ise: 'Münkerdir' demiştir.
وَأخرج ابْن سعد وَالزُّبَيْر بن بكار فِي الموفقيات وَابْن عَسَاكِر عَن الْكَلْبِيّ قَالَ: أول نَبِي بَعثه الله فِي الأَرْض ادريس وَهُوَ اخنوخ بن يرد وَهُوَ يارد ابْن مهلاييل بن قينان بن أنوش بن شِيث بن آدم ثمَّ انْقَطَعت الرُّسُل حَتَّى بعث نوح بن لمك بن متوشلخ بن اخنوخ بن يارد وَقد كَانَ سَام بن نوح نَبيا ثمَّ انْقَطَعت الرُّسُل حَتَّى بعث الله إِبْرَاهِيم نَبيا وَهُوَ إِبْرَاهِيم بن تارح وتارح هُوَ آزر بن ناحور بن شاروخ بن ارغو بن فالغ وفالغ هُوَ فالخ وَهُوَ الَّذِي قسم الأَرْض ابْن عَابِر بن شالخ بن أرفخشد بن سَام بن نوح ثمَّ إِسْمَاعِيل بن إِبْرَاهِيم فَمَاتَ بِمَكَّة وَدفن بهَا ثمَّ إِسْحَاق بن إِبْرَاهِيم مَاتَ بِالشَّام وَلُوط بن هاران بن تارح وَإِبْرَاهِيم عَمه هُوَ ابْن أخي إِبْرَاهِيم ثمَّ إِسْرَائِيل وَهُوَ يَعْقُوب بن إِسْحَاق ثمَّ يُوسُف بن يَعْقُوب ثمَّ شُعَيْب بن بوبب ابْن عنقاء بن مَدين بن إِبْرَاهِيم ثمَّ هود بن عبد الله بن الخلود بن عَاد بن عوص بن أرم بن سَام بن نوح ثمَّ صَالح بن آسَف بن كماشج بن اروم بن ثَمُود بن جَابر بن أرم بن سَام بن نوح ثمَّ مُوسَى وَهَارُون ابْنا عمرَان بن فاهت ابْن لاوي بن يَعْقُوب ثمَّ أَيُّوب بن رازخ بن أُمُور بن ليغزر بن الْعيص ثمَّ دَاوُد بن إيشا بن عُوَيْد بن ناخر بن سَلمُون بن بخشون بن عنادب بن رام ابْن خصرون بن يهود بن يَعْقُوب ثمَّ سُلَيْمَان بن دَاوُد ثمَّ يُونُس بن مَتى من سبط بنيامين بن يَعْقُوب ثمَّ اليسع من سبط روبيل بن يَعْقُوب والياس بن بشير بن العاذر بن هَارُون بن عمرَان وَذَا الكفل اسْمه عويدياً من سبط يهود بن يَعْقُوب وَبَين مُوسَى بن عمرَان وَبَين مَرْيَم بنت عمرَان أم عِيسَى ألف سنة وَسَبْعمائة سنة وليسا من سبط ثمَّ مُحَمَّد ﷺ وكل نَبِي ذكر فِي الْقُرْآن من ولد إِبْرَاهِيم غير إِدْرِيس ونوح وَلُوط وَهود وَصَالح وَلم يكن من الْعَرَب أَنْبيَاء إِلَّا خَمْسَة: هود وَصَالح وَإِسْمَاعِيل وَشُعَيْب وَمُحَمّد وَإِنَّمَا سموا عربا لِأَنَّهُ لم يتَكَلَّم أحد من الْأَنْبِيَاء بِالْعَرَبِيَّةِ غَيرهم فَلذَلِك سموا عربا
İbn Sa'd, el-Muvaffakıyyât'ta Zübeyr b. Bekkâr ve İbn Asâkir'in Kelbî'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Allah'ın yeryüzünde gönderdiği ilk peygamber İdrîs'tir; o, Yered -ki o Yârid'dir- b. Mehlâîl b. Kaynân b. Enûş b. Şît b. Âdem oğlu Ahnûh'tur. Sonra Yârid oğlu Ahnûh oğlu Metûşelah oğlu Lemek oğlu Nûh gönderilinceye kadar resullerin ardı kesildi. Nûh oğlu Sâm da bir peygamberdi. Sonra Allah İbrâhîm'i peygamber olarak gönderinceye kadar resullerin ardı kesildi. O, Târah oğlu İbrâhîm'dir; Târah ise Nûh oğlu Sâm oğlu Erfahşed oğlu Şâlih oğlu Âbir oğlu -yeryüzünü taksim eden kişi olan- Fâliğ -ki o Fâlih'tir- oğlu Erguv oğlu Şârûh oğlu Nâhûr oğlu Âzer'dir. Sonra İbrâhîm oğlu İsmâîl'dir; Mekke'de vefat etmiş ve oraya defnedilmiştir. Sonra Şam'da vefat eden İbrâhîm oğlu İshâk; İbrâhîm'in yeğeni olan Târah oğlu Hârân oğlu Lût -İbrâhîm onun amcasıdır-; sonra İshâk oğlu Ya'kûb olan İsrâîl; sonra Ya'kûb oğlu Yûsuf; sonra İbrâhîm oğlu Medyen oğlu Ankā oğlu Bevbeb oğlu Şuayb; sonra Nûh oğlu Sâm oğlu İrem oğlu Ûs oğlu Âd oğlu el-Hulûd oğlu Abdullah oğlu Hûd; sonra Nûh oğlu Sâm oğlu İrem oğlu Câbir oğlu Semûd oğlu Erûm oğlu Kemâşic oğlu Âsef oğlu Sâlih; sonra Ya'kûb oğlu Lâvî oğlu Fâhit oğlu İmrân oğulları Mûsâ ve Hârûn; sonra el-Îs oğlu Lîgazir oğlu Ümûr oğlu Râzıh oğlu Eyyûb; sonra Ya'kûb oğlu Yehûdâ oğlu Hasrûn oğlu Râm oğlu Anâdib oğlu Bahşûn oğlu Selmûn oğlu Nâhır oğlu Uveyd oğlu Îşâ oğlu Dâvûd; sonra Dâvûd oğlu Süleymân; sonra Ya'kûb oğlu Bünyâmîn kabilesinden Metâ oğlu Yûnus; sonra Ya'kûb oğlu Rûbîl kabilesinden Elyesa'; İmrân oğlu Hârûn oğlu el-Âzir oğlu Beşîr oğlu İlyâs; Ya'kûb oğlu Yehûdâ kabilesinden olup ismi Uveydiyâ olan Zülkifl'dir. İmrân oğlu Mûsâ ile İsa'nın annesi İmrân kızı Meryem arasında bin yedi yüz sene vardır ve her ikisi de aynı kabileden değildir. Sonra Muhammed sallallâhu aleyhi ve sellem'dir. Kur'an'da zikredilen her peygamber -İdrîs, Nûh, Lût, Hûd ve Sâlih hariç- İbrâhîm'in soyundandır. Araplardan ise beş peygamberden başkası çıkmamıştır: Hûd, Sâlih, İsmâîl, Şuayb ve Muhammed. Onlara 'Arap' denmesinin sebebi, peygamberlerden hiç kimsenin onlardan başka Arapça konuşmamış olmasıdır; bu yüzden onlara Arap denmiştir.
وَأخرج ابْن الْمُنْذر وَالطَّبَرَانِيّ وَالْبَيْهَقِيّ فِي شعب الإِيمان عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: كل الْأَنْبِيَاء من بني إِسْرَائِيل إِلَّا عشرَة: نوح وَهود وَصَالح وَلُوط وَإِبْرَاهِيم وَإِسْحَاق وَإِسْمَاعِيل وَيَعْقُوب وَشُعَيْب وَمُحَمّد ﷺ وَلم يكن نَبِي لَهُ اسمان إِلَّا عِيسَى وَيَعْقُوب فيعقوب إِسْرَائِيل وَعِيسَى الْمَسِيح
İbnü'l-Münzir, Taberânî ve Şuabü'l-Îmân'da Beyhakî'nin İbn Abbâs'tan bildirdiğine göre o şöyle demiştir: "On kişi hariç bütün peygamberler İsrailoğullarındandır: Nûh, Hûd, Sâlih, Lût, İbrâhîm, İshâk, İsmâîl, Ya'kûb, Şuayb ve Muhammed sallallâhu aleyhi ve sellem. İsa ve Ya'kûb hariç iki ismi olan hiçbir peygamber yoktur; nitekim Ya'kûb İsrâîl'dir, İsa ise Mesîh'tir."
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن قَتَادَة قَالَ: كَانَ بَين آدم ونوح ألف سنة وَبَين نوح وَإِبْرَاهِيم ألف سنة وَبَين إِبْرَاهِيم ومُوسَى ألف سنة وَبَين مُوسَى وَعِيسَى أَرْبَعمِائَة سنة وَبَين عِيسَى وَمُحَمّد سِتّمائَة سنة
İbn Ebî Hâtim'in Katâde'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: "Âdem ile Nûh arasında bin sene, Nûh ile İbrâhîm arasında bin sene, İbrâhîm ile Mûsâ arasında bin sene, Mûsâ ile İsa arasında dört yüz sene, İsa ile Muhammed arasında altı yüz sene vardı."
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن الْأَعْمَش قَالَ: كَانَ بَين مُوسَى وَعِيسَى ألف نَبِي
İbn Ebî Hâtim'in A'meş'ten bildirdiğine göre o şöyle demiştir: "Mûsâ ile İsa arasında bin peygamber vardı."
وَأخرج الْحَاكِم عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: كَانَ عمر آدم ألف سنة
Hâkim'in İbn Abbâs'tan bildirdiğine göre o: "Âdem'in ömrü bin seneydi" demiştir.
قَالَ ابْن عَبَّاس: وَبَين آدم وَبَين نوح ألف سنة وَبَين نوح وَإِبْرَاهِيم ألف سنة وَبَين إِبْرَاهِيم وَبَين مُوسَى سَبْعمِائة سنة وَبَين مُوسَى وَعِيسَى ألف وَخَمْسمِائة سنة وَبَين عِيسَى وَنَبِينَا سِتّمائَة سنة
İbn Abbâs şöyle dedi: "Âdem ile Nûh arasında bin sene, Nûh ile İbrâhîm arasında bin sene, İbrâhîm ile Mûsâ arasında yedi yüz sene, Mûsâ ile İsa arasında bin beş yüz sene, İsa ile Peygamberimiz arasında ise altı yüz sene vardı."
وَأخرج ابْن الْمُنْذر عَن وَائِل بن دَاوُد فِي قَوْله {وكلم الله مُوسَى تكليماً} قَالَ: مرَارًا
İbnü'l-Münzir'in bildirdiğine göre Vâil b. Dâvûd, { وَكَلَّمَ اللَّهُ مُوسَىٰ تَكْلِيمًا } “Ve Allah, Mûsâ ile bizzat konuştu” ayeti hakkında: "Defalarca [konuştu]" demiştir.
وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه وَالطَّبَرَانِيّ عَن عبد الْجَبَّار بن عبد الله قَالَ: جَاءَ رجل إِلَى أبي بكر بن عَيَّاش فَقَالَ: سَمِعت رجلا يقْرَأ {وكلم الله مُوسَى تكليماً} فَقَالَ: مَا قَالَ هَذَا إِلَّا كَافِر قَرَأت على الْأَعْمَش وَقَرَأَ الْأَعْمَش على يحيى بن وثاب وَقَرَأَ يحيى بن وثاب على أبي عبد الرَّحْمَن السّلمِيّ وَقَرَأَ أَبُو عبد الرَّحْمَن على عَليّ بن أبي طَالب وَقَرَأَ عَليّ على رَسُول الله ﷺ {وكلم الله مُوسَى تكليماً} قَالَ الهيثمي: وَرِجَاله ثِقَات غير أَن عبد الْجَبَّار لم أعرفهُ وَالَّذِي روى عَن ابْن عَبَّاس أَحْمد بن عبد الْجَبَّار بن مَيْمُون وَهُوَ ضَعِيف
İbn Merdeveyh ve Taberânî'nin Abdülcebbâr b. Abdillâh'tan bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Ebû Bekr b. Ayyâş'a bir adam gelip: "Bir adamın { وَكَلَّمَ اللَّهُ مُوسَىٰ تَكْلِيمًا } ayetini [lafzatullâhı üstün okuyarak] okuduğunu işittim" dedi. Bunun üzerine o: "Bunu ancak bir kâfir söylemiştir! Ben A'meş'e okudum, A'meş Yahyâ b. Vessâb'a okudu, Yahyâ b. Vessâb Ebû Abdirrahmân es-Sülemî'ye okudu, Ebû Abdirrahmân Ali b. Ebî Tâlib'e okudu, Ali de Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e { وَكَلَّمَ اللَّهُ مُوسَىٰ تَكْلِيمًا } “Ve Allah, Mûsâ ile bizzat konuştu” şeklinde okudu" dedi. Heysemî der ki: "Abdülcebbâr'ı tanımıyor olmam dışında râvileri güvenilirdir. İbn Abbâs'tan rivayette bulunan ise Ahmed b. Abdilcebbâr b. Meymûn'dur ve o zayıftır."
وَأخرج عبد الله بن أَحْمد فِي زَوَائِد الزّهْد عَن ثَابت قَالَ: لما مَاتَ مُوسَى بن عمرَان جالت الْمَلَائِكَة فِي السَّمَوَات بَعْضهَا إِلَى بعض واضعي أَيْديهم على خدودهم ينادون مَاتَ مُوسَى كليم الله فَأَي الْخلق لَا يَمُوت
Abdullah b. Ahmed Zevâidü'z-Zühd'de Sâbit'ten bildirdiğine göre: İmrân oğlu Mûsâ vefat edince melekler ellerini yanaklarına koymuş vaziyette semalarda birbirlerinin yanına gidip geldiler ve: "Allah'ın kendisiyle konuştuğu Mûsâ vefat etti; artık hangi mahlukat ölmez ki!" diye seslendiler.
الْآيَة ١٦٥
165. AYET
أخرج أَحْمد وَالْبُخَارِيّ وَالتِّرْمِذِيّ وَالنَّسَائِيّ وَابْن الْمُنْذر وَابْن مرْدَوَيْه عَن ابْن مَسْعُود قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: لَا أحد أغير من الله من أجل ذَلِك حرَّم الْفَوَاحِش مَا ظهر مِنْهَا وَمَا بطن وَلَا أحد أحب إِلَيْهِ الْمَدْح من الله من أجل ذَلِك مدح
Ahmed, Buhârî, Tirmizî, Nesâî, İbnü'l-Münzir ve İbn Merdeveyh'in İbn Mes'ûd'dan bildirdiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Allah'tan daha kıskanç (gayyûr) hiç kimse yoktur; bundan dolayı hayasızlıkların açığını da gizlisini de haram kılmıştır. Kendisine övgü Allah'tan daha sevimli gelen hiç kimse yoktur; bundan dolayı
نَفسه وَلَا أحد أحب إِلَيْهِ الْعذر من الله من أجل ذَلِك بعث النَّبِيين مبشرين ومنذرين
kendisini övmüştür. Mazereti (özrü) Allah'tan daha çok seven hiç kimse yoktur; bundan dolayı peygamberleri müjdeciler ve uyarıcılar olarak göndermiştir."