Binûn

Mâide Suresi — 21. Sayfa

Kaynak: ed-Dürrü'l-Mensûr · Süyûtî · Arapça Orijinal Metin · AI Türkçe Çeviri

أَن عمر قضى فِي الأرنب جفرة

Ömer'in tavşan için bir cefre (dört aylık dişi keçi yavrusu) ile hükmettiğini [rivayet etti].

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن عَطاء وَطَاوُس وَمُجاهد أَنهم قَالُوا: فِي الْحمار بقرة

İbn Ebî Şeybe; Atâ, Tâvûs ve Mücâhid'den onların şöyle dediklerini rivayet etti: 'Yaban eşeğinde bir sığır [gerekir].'

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن عُرْوَة قَالَ: إِذا أصَاب الْمحرم بقرة الْوَحْش فَفِيهَا جزور

İbn Ebî Şeybe, Urve'den rivayet etti; dedi ki: 'İhramlı kimse yaban sığırı vurursa onda bir deve gerekir.'

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن عَطاء

İbn Ebî Şeybe, Atâ'dan rivayet etti:

أَن رجلا أغلق بَابه على حمامة وفرخيها ثمَّ انْطلق إِلَى عَرَفَات وَمنى فَرجع وَقد مَاتَت فَأتى ابْن عمر فَذكر ذَلِك لَهُ فَجعل عَلَيْهِ ثَلَاثَة من الْغنم وَحكم مَعَه رجل

Bir adam kapısını bir güvercin ve iki yavrusunun üzerine kilitledi, sonra Arafat ve Mina'ya gitti; döndüğünde ölmüşlerdi. Bunun üzerine İbn Ömer'e gelip durumu ona anlattı. [İbn Ömer] onun aleyhine üç koyun hükmetti ve onunla birlikte bir adam daha hakemlik yaptı.

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: فِي طير الْحرم شَاة شَاة

İbn Ebî Şeybe, İbn Abbâs'tan rivayet etti; dedi ki: 'Harem kuşlarında her biri için bir koyun [gerekir].'

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن عَطاء قَالَ: أول من فدى طير الْحرم بِشَاة عُثْمَان

İbn Ebî Şeybe, Atâ'dan rivayet etti; dedi ki: 'Harem kuşuna karşılık fidye olarak koyun hükmedenlerin ilki Osman'dır.'

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن ابْن عمر قَالَ: فِي الْجَرَاد قَبْضَة من طَعَام

İbn Ebî Şeybe, İbn Ömer'den rivayet etti; dedi ki: 'Çekirgede bir avuç yiyecek [gerekir].'

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن عمر قَالَ: تَمْرَة خير من جَرَادَة

İbn Ebî Şeybe, Ömer'den rivayet etti; dedi ki: 'Bir hurma bir çekirgeden daha hayırlıdır.'

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن الْقَاسِم قَالَ: سُئِلَ ابْن عَبَّاس عَن الْمحرم يصيد الجرادة فَقَالَ: تَمْرَة خير من جَرَادَة

İbn Ebî Şeybe, el-Kâsım'dan rivayet etti; dedi ki: İbn Abbâs'a çekirge avlayan ihramlı kimse soruldu, o da: 'Bir hurma bir çekirgeden daha hayırlıdır' dedi.

وَأخرج ابْن جرير عَن إِبْرَاهِيم النَّخعِيّ قَالَ: مَا أصَاب الْمحرم من شَيْء حكم فِيهِ قِيمَته

İbn Cerîr, İbrâhîm en-Nehaî'den rivayet etti; dedi ki: 'İhramlının vurduğu her şeyde onun kıymeti takdir edilir.'

وَأخرج أَبُو الشَّيْخ من طَرِيق أبي الزِّنَاد عَن الْأَعْرَج عَن أبي هُرَيْرَة عَن النَّبِي ﷺ قَالَ: فِي بَيْضَة النعام صِيَام يَوْم أَو إطْعَام مِسْكين

Ebü'ş-Şeyh, Ebi'z-Zinâd yoluyla el-A'rec'den, o da Ebû Hüreyre'den, o da Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'den rivayet etti; şöyle buyurdu: 'Devekuşu yumurtasında bir gün oruç veya bir yoksulu doyurmak vardır.'

وَأخرج الشَّافِعِي عَن أبي مُوسَى الْأَشْعَرِيّ وَابْن مَسْعُود مَوْقُوفا

Şâfiî, Ebû Mûsâ el-Eş'arî ve İbn Mes'ûd'dan mevkuf olarak rivayet etti:

مثله

Bunun benzerini.

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن مُعَاوِيَة بن قُرَّة وَأحمد عَن رجل من الْأَنْصَار

İbn Ebî Şeybe Muâviye b. Kurre'den, Ahmed de Ensâr'dan bir adamdan rivayet etti:

أَن رجلا أوطأ بعيره ادحي نعَامَة فَكسر بيضها فَقَالَ رَسُول الله ﷺ عَلَيْك بِكُل بَيْضَة صَوْم يَوْم أَو إطْعَام مِسْكين

Bir adam devesiyle bir devekuşu yuvasını çiğnedi ve yumurtalarını kırdı. Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: 'Sana her yumurta için bir gün oruç veya bir yoksulu doyurmak gerekir' buyurdu.

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن عبد الله بن ذكْوَان

İbn Ebî Şeybe, Abdullah b. Zekvân'dan rivayet etti:

أَن النَّبِي ﷺ سُئِلَ عَن رجل محرم أصَاب بيض نعام قَالَ: عَلَيْهِ فِي كل بَيْضَة صِيَام يَوْم أَو إطْعَام مِسْكين

Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e devekuşu yumurtası kıran ihramlı bir adam soruldu; [Resûlullah] şöyle buyurdu: 'Her yumurta için ona bir gün oruç veya bir yoksulu doyurmak gerekir.'

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن أبي الزِّنَاد عَن عَائِشَة عَن النَّبِي ﷺ

İbn Ebî Şeybe, Ebi'z-Zinâd'dan, o Âişe'den, o da Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'den rivayet etti:

نَحوه

Benzerini.

وَأخرج أَبُو الشَّيْخ وَابْن مرْدَوَيْه من طَرِيق أبي المهزم عَن النَّبِي ﷺ قَالَ: فِي بيض النعام ثمنه

Ebü'ş-Şeyh ve İbn Merdûye, Ebü'l-Mühezzim yoluyla Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'den rivayet etti; şöyle buyurdu: 'Devekuşu yumurtasında onun bedeli vardır.'

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن عمر قَالَ: فِي بيض النعام قِيمَته

İbn Ebî Şeybe, Ömer'den rivayet etti; dedi ki: 'Devekuşu yumurtasında onun kıymeti [ödenir].'

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن ابْن مَسْعُود قَالَ: فِي بيض النعام قِيمَته

İbn Ebî Şeybe, İbn Mes'ûd'dan rivayet etti; dedi ki: 'Devekuşu yumurtasında onun kıymeti [ödenir].'

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: فِي كل بيضتين دِرْهَم وَفِي كل بَيْضَة نصف دِرْهَم

İbn Ebî Şeybe, İbn Abbâs'tan rivayet etti; dedi ki: 'Her iki yumurtada bir dirhem, her bir yumurtada ise yarım dirhem [gerekir].'

وَأخرج ابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم وَالطَّبَرَانِيّ وَالْحَاكِم وَصَححهُ عَن قبيصَة بن جَابر قَالَ: حجَجنَا زمن عمر فَرَأَيْنَا ظَبْيًا فَقَالَ أَحَدنَا لصَاحبه: أَترَانِي أبلغه فَرمى بِحجر فَمَا أَخطَأ خششاه فَقتله فأتينا عمر بن الْخطاب فَسَأَلْنَاهُ عَن ذَلِك وَإِذا إِلَى جنبه رجل يَعْنِي عبد الرَّحْمَن بن عَوْف فَالْتَفت إِلَيْهِ فَكَلمهُ ثمَّ أقبل على صاحبنا فَقَالَ: أعمدا قَتله أم خطأ قَالَ الرجل: لقد تَعَمّدت رميه وَمَا أردْت قَتله

İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim, et-Taberânî ve sahih olduğunu belirterek el-Hâkim, Kabîsa b. Câbir'den rivayet etti; dedi ki: Ömer zamanında hac yaptık ve bir ceylan gördük. İçimizden biri arkadaşına: 'Ona ulaştırabileceğimi görür müsün (vurabilir miyim)?' dedi ve bir taş attı; taş tam iki kulağının arasına isabet edip onu öldürdü. Bunun üzerine Ömer b. el-Hattâb'a gelip bunu ona sorduk. Yanında bir adam —yani Abdurrahman b. Avf— vardı. [Ömer] ona dönüp konuştu, sonra arkadaşımıza yönelip: 'Onu kasten mi öldürdün yoksa hata ile mi?' dedi. Adam: 'Taş atmayı kastettim ama onu öldürmeyi istemedim' dedi.

قَالَ عمر: مَا أَرَاك إِلَّا قد أشركت بَين الْعمد وَالْخَطَأ اعمد إِلَى شَاة فاذبحها وَتصدق بلحمها وأسق إهابها يَعْنِي ادفعه إِلَى مِسْكين يَجعله سقاء فقمنا من عِنْده فَقلت لصاحبي: أَيهَا الرجل أعظم شَعَائِر الله الله مَا درى أَمِير الْمُؤمنِينَ مَا يفتيك حَتَّى شاور صَاحبه اعمد إِلَى نَاقَتك فانحرها فَلَعَلَّ ذَلِك

Ömer dedi ki: 'Seni ancak kasıt ile hatayı birleştirmiş görüyorum. Bir koyuna yönel, onu kes, etini sadaka ver ve derisini su kabı yapması için ver —yani onu bir yoksula ver ki su kabı edinsin—.' Yanından kalktık, ben de arkadaşıma: 'Ey adam! Allah'ın şiarlarını yücelt; vallahi müminlerin emiri arkadaşına danışıncaya kadar sana ne fetva vereceğini bilemedi. Kendi devene yönel ve onu kurban et, belki de [doğrusu] budur' dedim.

قَالَ قبيصَة: وَمَا أذكر الْآيَة فِي سُورَة الْمَائِدَة {يحكم بِهِ ذَوا عدل مِنْكُم} قَالَ: فَبلغ عمر مَقَالَتي فَلم يفجأنا إِلَّا وَمَعَهُ الدرة فعلا صَاحِبي ضربا بهَا وَهُوَ يَقُول: أقتلت الصَّيْد فِي الْحرم وسفهت الْفتيا ثمَّ أقبل عليَّ يضربني فَقلت: يَا أَمِير الْمُؤمنِينَ لَا أحل لَك مني شَيْئا مِمَّا حرم الله عَلَيْك

Kabîsa dedi ki: Mâide sûresindeki {يحكم بِهِ ذَوا عدل مِنْكُم} “içinizden adalet sahibi iki kişi hükmetsin” ayetini hatırlamıyordum. Dedi ki: Sözüm Ömer'e ulaştı. Bir de baktık ki elinde kamçısıyla çıkageldi. Arkadaşıma kamçıyla vurmaya başladı ve şöyle diyordu: 'Hem Harem'de av mı öldürdün hem de verilen fetvayı hafif mi gördün?' Sonra bana yönelip vurmaya başladı. Ben: 'Ey müminlerin emiri! Allah'ın sana haram kıldığı şeylerden hiçbirini kendimden sana helal kılmıyorum' dedim.

قَالَ: يَا قبيصَة إِنِّي أَرَاك شَابًّا حَدِيث السن فصيح اللِّسَان فسيح الصَّدْر وَإنَّهُ قد يكون فِي الرجل تِسْعَة أَخْلَاق صَالِحَة وَخلق سيء فيغلب خلقه السيء أخلاقه الصَّالِحَة فإياك وعثرات الشَّبَاب

[Ömer] dedi ki: 'Ey Kabîsa! Seni genç, yaşı küçük, dili fasih, göğsü geniş (anlayışlı) bir kimse olarak görüyorum. Bir kimsede dokuz güzel ahlak ve bir kötü ahlak bulunabilir de o kötü ahlakı güzel ahlaklarına baskın gelebilir. Gençliğin sürçmelerinden sakın!'

وَأخرج عبد بن حميد وَابْن أبي حَاتِم عَن مَيْمُون بن مهْرَان

Abd b. Humeyd ve İbn Ebî Hâtim, Meymûn b. Mihrân'dan rivayet etti:

أَن أَعْرَابِيًا أَتَى أَبَا بكر فَقَالَ: قتلت صيدا وَأَنا محرم فَمَا ترى عليَّ من الْجَزَاء فَقَالَ أَبُو بكر لأبي بن كَعْب وهوجالس عِنْده: مَا ترى فِيهَا فَقَالَ الْأَعرَابِي: أَتَيْتُك وَأَنت خَليفَة رَسُول الله ﷺ أَسأَلك فَإِذا أَنْت تسْأَل غَيْرك قَالَ أَبُو بكر: فَمَا تنكر يَقُول الله {يحكم بِهِ ذَوا عدل مِنْكُم} فشاورت صَاحِبي حَتَّى إِذا اتفقنا على أَمر أمرناك بِهِ

Bir bedevî Ebû Bekir'e gelip: 'İhramlıyken bir av öldürdüm; bana ne ceza düşeceğini görüyorsun?' dedi. Ebû Bekir yanında oturmakta olan Übey b. Ka'b'a: 'Bunda ne görüyorsun?' dedi. Bedevî: 'Sana geldim, sen Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in halifesisin, sana soruyorum; sen ise başkasına soruyorsun!' dedi. Ebû Bekir: 'Neyi yadırgıyorsun? Allah {يحكم بِهِ ذَوا عدل مِنْكُم} “içinizden adalet sahibi iki kişi hükmetsin” buyuruyor. Arkadaşıma danıştım ki bir hususta ittifak ettiğimiz zaman onu sana emredelim' dedi.

وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير عَن بكر بن عبد الله الْمُزنِيّ قَالَ: كَانَ رجلَانِ من الْأَعْرَاب محرمان فأجاش أَحدهمَا ظَبْيًا فَقتله الآخر فَأتيَا عمر وَعِنْده عبد الرَّحْمَن بن عَوْف فَقَالَ لَهُ عمر: مَا ترى قَالَ: شَاة

Abd b. Humeyd ve İbn Cerîr, Bekr b. Abdillâh el-Müzenî'den rivayet etti; dedi ki: Bedevîlerden iki adam ihramlı idiler. Biri bir ceylanı ürkütüp kaçırdı, diğeri de onu öldürdü. Ömer'e geldiler, yanında da Abdurrahman b. Avf vardı. Ömer ona: 'Ne görüştesin?' dedi. O da: 'Bir koyun' dedi.

قَالَ: وَأَنا أرى ذَلِك

[Ömer]: 'Ben de aynı görüşteyim' dedi.

اذْهَبَا فاهديا شَاة فَلَمَّا مضيا قَالَ أَحدهمَا لصَاحبه: مَا درى أَمِير الْمُؤمنِينَ مَا يَقُول حَتَّى سَأَلَ صَاحبه فَسَمعَهَا عمر فردهما وَأَقْبل على الْقَائِل ضربا بِالدرةِ وَقَالَ: تقتل الصَّيْد وَأَنت محرم وَتَغْمِص الْفتيا إِن الله يَقُول {يحكم بِهِ ذَوا عدل مِنْكُم} ثمَّ قَالَ: إِن الله لم يرض بعمر وَحده فاستعنت بصاحبي هَذَا

'Gidin ve bir koyun kurban edin.' İkisi gittiklerinde biri arkadaşına: 'Müminlerin emiri arkadaşına soruncaya kadar ne diyeceğini bilemedi' dedi. Ömer bunu duydu, onları geri çağırdı ve o sözü söyleyene kamçıyla vurmaya yönelerek: 'Hem ihramlıyken av öldürüyorsun hem de fetvayı küçümsüyorsun! Allah {يحكم بِهِ ذَوا عدل مِنْكُم} “içinizden adalet sahibi iki kişi hükmetsin” buyuruyor' dedi. Sonra da: 'Allah tek başına Ömer'e razı olmadı ki şu arkadaşımdan yardım istedim' dedi.

وَأخرج الشَّافِعِي وَعبد الرَّزَّاق وَابْن أبي شيبَة وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر عَن طَارق بن شهَاب قَالَ: أوطأ أَرْبَد ظَبْيًا فَقتله وَهُوَ محرم فَأتى عمر ليحكم عَلَيْهِ فَقَالَ لَهُ عمر: احكم معي

Şâfiî, Abdürrezzâk, İbn Ebî Şeybe, İbn Cerîr ve İbnü'l-Münzir, Târık b. Şihâb'dan rivayet etti; dedi ki: Erbed ihramlı iken [devesiyle] bir ceylanı çiğneyip öldürdü. Bunun üzerine hakkında hüküm vermesi için Ömer'e geldi. Ömer ona: 'Benimle birlikte hükmet' dedi.

فحكما فِيهِ جدياً قد جمع المَاء وَالشَّجر ثمَّ قَالَ عمر {يحكم بِهِ ذَوا عدل مِنْكُم}

Bunun üzerine ikisi onun hakkında su içmeyi ve ot yemeyi bir araya getirmiş (sütten kesilmiş) bir oğlağa hükmettiler. Sonra Ömer {يحكم بِهِ ذَوا عدل مِنْكُم} “içinizden adalet sahibi iki kişi hükmetsin” [ayetini] okudu.

وَأخرج ابْن جرير عَن أبي مجلز: أَن رجلا سَأَلَ ابْن عمر عَن رجل أصَاب صيدا وهومحرم وَعِنْده عبد الله بن صَفْوَان فَقَالَ ابْن عمر لَهُ: إِمَّا أَن تَقول فأصدقك أَو أَقُول فتصدقني

İbn Cerîr, Ebû Miclez'den rivayet etti: Bir adam ihramlıyken av vuran bir adam hakkında İbn Ömer'e sordu; yanında da Abdullah b. Safvân vardı. İbn Ömer ona: 'Ya sen söyle ben seni tasdik edeyim ya da ben söyleyeyim sen beni tasdik et' dedi.

فَقَالَ ابْن صَفْوَان: بل أَنْت فَقل

İbn Safvân: 'Bilakis sen söyle' dedi.

فَقَالَ ابْن عمر وَوَافَقَهُ على ذَلِك عبد الله بن صَفْوَان

Bunun üzerine İbn Ömer söyledi ve Abdullah b. Safvân da bu hususta ona muvafakat etti.

وَأخرج ابْن سعد وَابْن جرير وَأَبُو الشَّيْخ عَن أبي حريز البَجلِيّ قَالَ: أصبت ظَبْيًا وَأَنا محرم فَذكرت ذَلِك لعمر فَقَالَ: ائْتِ رجلَيْنِ من إخوانك فليحكما عَلَيْك فَأتيت عبد الرَّحْمَن بن عَوْف وسعداً فحكما عليَّ تَيْسًا أعفر

İbn Sa'd, İbn Cerîr ve Ebü'ş-Şeyh, Ebû Harîz el-Becelî'den rivayet etti; dedi ki: İhramlıyken bir ceylan vurdum ve bunu Ömer'e anlattım. O da: 'Kardeşlerinden iki adama git, senin aleyhine hükmetsinler' dedi. Ben de Abdurrahman b. Avf ile Sa'd'a gittim; aleyhime kırçıl bir tekeye hükmettiler.

وَأخرج ابْن جرير عَن عَمْرو بن حبشِي قَالَ: سَمِعت رجلا سَأَلَ عبد الله بن عمر عَن رجل أصَاب ولد أرنب فَقَالَ: فِيهِ ولد مَاعِز فِيمَا أرى أَنا ثمَّ قَالَ لي: أكذاك فَقلت: أَنْت أعلم مني

İbn Cerîr, Amr b. Habeşî'den rivayet etti; dedi ki: Bir adamın Abdullah b. Ömer'e tavşan yavrusu vuran bir adamı sorduğunu işittim; [İbn Ömer]: 'Bana göre onda keçi yavrusu gerekir' dedi. Sonra bana: 'Öyle değil mi?' dedi. Ben de: 'Sen benden daha iyi bilirsin' dedim.

فَقَالَ: قَالَ الله {يحكم بِهِ ذَوا عدل مِنْكُم}

[İbn Ömer] dedi ki: Allah {يحكم بِهِ ذَوا عدل مِنْكُم} “içinizden adalet sahibi iki kişi hükmetsin” buyurmuştur.

وَأخرج أَبُو الشَّيْخ عَن أبي مليكَة قَالَ: سُئِلَ الْقَاسِم بن مُحَمَّد عَن محرم قتل سخلة فِي الْحرم فَقَالَ لي: احكم

Ebü'ş-Şeyh, İbn Ebî Müleyke'den rivayet etti; dedi ki: el-Kâsım b. Muhammed'e Harem'de bir keçi yavrusu öldüren ihramlı soruldu. Bana: 'Hükmet' dedi.

فَقلت: أحكم وَأَنت هَهُنَا فَقَالَ: إِن الله يَقُول {يحكم بِهِ ذَوا عدل مِنْكُم}

'Sen buradayken ben mi hükmedeyim?' dedim. O da: 'Allah {يحكم بِهِ ذَوا عدل مِنْكُم} “içinizden adalet sahibi iki kişi hükmetsin” buyuruyor' dedi.

وَأخرج أَبُو الشَّيْخ عَن عِكْرِمَة بن خَالِد قَالَ: لَا يصلح إِلَّا بحكمين لَا يَخْتَلِفَانِ

Ebü'ş-Şeyh, İkrime b. Hâlid'den rivayet etti; dedi ki: 'İhtilaf etmeyen iki hakem olmadan geçerli olmaz.'

وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن أبي جَعْفَر بن مُحَمَّد بن عَليّ أَن رجلا سَأَلَ عليا عَن الْهَدْي ممَّ هُوَ قَالَ: من الثَّمَانِية الْأزْوَاج فَكَأَن الرجل شكّ فَقَالَ عَليّ: تقْرَأ الْقُرْآن فَكَأَن الرجل قَالَ نعم

İbn Ebî Hâtim, Ebû Ca'fer b. Muhammed b. Ali'den rivayet etti: Bir adam Ali'ye kurbanlığın (hedy) nelerden olduğunu sordu; [Ali]: 'Sekiz çifttendir' dedi. Adam sanki şüpheye düşmüş gibi oldu. Ali: 'Kur'an okur musun?' dedi. Adam 'Evet' der gibi yaptı.

قَالَ: أفسمعت الله يَقُول {يَا أَيهَا الَّذين آمنُوا أَوْفوا بِالْعُقُودِ أحلّت لكم بَهِيمَة الْأَنْعَام} الْمَائِدَة الْآيَة ١ قَالَ: نعم

[Ali] dedi ki: 'Peki, Allah'ın {يَا أَيهَا الَّذين آمنُوا أَوْفوا بِالْعُقُودِ أحلّت لكم بَهِيمَة الْأَنْعَام} (el-Mâide: 1) “Ey iman edenler! Akitleri yerine getirin. En'âm cinsinden olan hayvanlar size helal kılındı” buyurduğunu işittin mi?' [Adam]: 'Evet' dedi.

قَالَ: وسمعته يَقُول {لِيذكرُوا اسْم الله على مَا رزقهم من بَهِيمَة الْأَنْعَام}

[Ali] dedi ki: 'Ve O'nun {لِيذكرُوا اسْم الله على مَا رزقهم من بَهِيمَة الْأَنْعَام} “kendilerine rızık olarak verdiği en'âm cinsi hayvanlar üzerine Allah'ın adını ansınlar diye” buyurduğunu da işittin mi?'

الْحَج الْآيَة ٣٤ {وَمن الْأَنْعَام حمولة وفرشاً} الْأَنْعَام ١٤٢ فَكُلُوا من بَهِيمَة الْأَنْعَام قَالَ: نعم

(el-Hac: 34) “kendilerine rızık olarak verdiği en'âm cinsi hayvanlar üzerine Allah'ın adını ansınlar” ve {وَمن الْأَنْعَام حمولة وفرشاً} (el-En'âm: 142) “En'âmdan yük taşıyanı ve sergi yapılanı da [yarattı]” buyurduğunu [işittin mi?] O halde en'âm cinsi hayvanlardan yiyin!' [Adam]: 'Evet' dedi.

قَالَ: أفسمعته يَقُول {من الضَّأْن اثْنَيْنِ وَمن الْمعز اثْنَيْنِ} {وَمن الْإِبِل اثْنَيْنِ وَمن الْبَقر اثْنَيْنِ} الْأَنْعَام قَالَ: نعم

[Ali] dedi ki: 'Peki, O'nun {من الضَّأْن اثْنَيْنِ وَمن الْمعز اثْنَيْنِ} “Koyundan iki, keçiden iki” {وَمن الْإِبِل اثْنَيْنِ وَمن الْبَقر اثْنَيْنِ} (el-En'âm) “deveden iki, sığırdan iki” buyurduğunu işittin mi?' [Adam]: 'Evet' dedi.

قَالَ: أفسمعته يَقُول {يَا أَيهَا الَّذين آمنُوا لَا تقتلُوا الصَّيْد وَأَنْتُم حرم} الْمَائِدَة الْآيَة ٩٥ إِلَى قَوْله {هَديا بَالغ الْكَعْبَة} قَالَ الرجل: نعم

[Ali] dedi ki: 'Peki, O'nun {يَا أَيهَا الَّذين آمنُوا لَا تقتلُوا الصَّيْد وَأَنْتُم حرم} (el-Mâide: 95) “Ey iman edenler! İhramlı iken avı öldürmeyin” ayetinden {هَديا بَالغ الْكَعْبَة} “Kâbe'ye ulaşacak bir kurbanlık olmak üzere” kısmına kadar buyurduğunu işittin mi?' Adam: 'Evet' dedi.

فَقَالَ: إِن قتلت ظَبْيًا فَمَا عَليّ قَالَ: شَاة

[Ali] dedi ki: 'Eğer bir ceylan öldürürsen bana ne gerekir?' [Adam]: 'Bir koyun' dedi.

قَالَ عَليّ: هَديا بَالغ الْكَعْبَة

Ali: 'Kâbe'ye ulaşacak bir kurbanlık olarak [değil mi?]' dedi.

قَالَ الرجل: نعم

Adam: 'Evet' dedi.

فَقَالَ عَليّ: قد سَمَّاهُ الله بَالغ الْكَعْبَة كَمَا تسمع

Bunun üzerine Ali: 'İşittiğin gibi Allah onu Kâbe'ye ulaşan [bir kurbanlık] olarak isimlendirmiştir' dedi.

وَأخرج ابْن أبي حَاتِم وَأَبُو الشَّيْخ عَن ابْن عمر قَالَ: إِنَّمَا الْهَدْي ذَوَات الْجوف

İbn Ebî Hâtim ve Ebü'ş-Şeyh, İbn Ömer'den rivayet etti; dedi ki: 'Kurbanlık (hedy) ancak [geviş getiren] karın sahipleridir (dört ayaklı ehil hayvanlardır).'

وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن مقَاتل بن حَيَّان {هَديا بَالغ الْكَعْبَة} قَالَ: مَحَله مَكَّة

İbn Ebî Hâtim, Mukâtil b. Hayyân'dan {هَديا بَالغ الْكَعْبَة} “Kâbe'ye ulaşacak bir kurbanlık olmak üzere” ayeti hakkında rivayet etti; dedi ki: 'Onun kesileceği yer Mekke'dir.'

وَأخرج ابْن جرير وَأَبُو الشَّيْخ عَن عَطاء قَالَ: الْهَدْي والنسك وَالطَّعَام بِمَكَّة وَالصَّوْم حَيْثُ شِئْت

İbn Cerîr ve Ebü'ş-Şeyh, Atâ'dan rivayet etti; dedi ki: 'Hedy, kurban ve [yoksulları] doyurma Mekke'dedir; oruç ise dilediğin yerdedir.'

وَأخرج أَبُو الشَّيْخ عَن الحكم قَالَ: قيمَة الصَّيْد حَيْثُ أَصَابَهُ

Ebü'ş-Şeyh, Hakem'den rivayet etti; dedi ki: 'Avın değeri, vurulduğu yerde [tespit edilir].'

وَأخرج ابْن جرير عَن ابْن عَبَّاس فِي قَوْله {أَو كَفَّارَة طَعَام مَسَاكِين} قَالَ: الْكَفَّارَة فِي قتل مَا دون الأرنب إطْعَام

İbn Cerîr, İbn Abbâs'tan {أَو كَفَّارَة طَعَام مَسَاكِين} “yahut yoksullara yedirme şeklinde bir kefaret” ayeti hakkında rivayet etti; dedi ki: 'Tavşandan daha küçük olanı öldürmenin kefareti [yoksulları] doyurmaktır.'

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَعبد بن حميد وَابْن جرير عَن مُجَاهِد قَالَ: من قتل الصَّيْد نَاسِيا أَو أَرَادَ غَيره فَأَخْطَأَ بِهِ فَذَلِك الْعمد الْمُكَفّر فَعَلَيهِ مثله {هَديا بَالغ الْكَعْبَة} فَإِن لم يجد فَابْتَاعَ بِثمنِهِ طَعَاما فَإِن لم يجد صَامَ عَن كل مد يَوْمًا

Abdurrezzâk, Abd b. Humeyd ve İbn Cerîr, Mücâhid'den rivayet etti; dedi ki: 'Kim avı unutarak öldürürse veya başka bir şeyi hedefleyip de hata ile ona isabet ettirirse, işte kefaret gerektiren kasıt budur; üzerine {هَديا بَالغ الْكَعْبَة} “Kâbe'ye ulaşacak bir kurbanlık olmak üzere” onun benzeri gerekir. Şayet bulamazsa onun bedeliyle yiyecek satın alır; eğer onu da bulamazsa her bir müdd karşılığında bir gün oruç tutar.'

وَأخرج ابْن جرير وَابْن الْمُنْذر عَن ابْن جريج قَالَ: قَالَ لي الْحسن بن مُسلم: من أصَاب من الصَّيْد مَا يبلغ أَن يكون فِيهِ شَاة فَصَاعِدا فَذَلِك الَّذِي قَالَ الله {فجزاء مثل مَا قتل من النعم} وَأما {كَفَّارَة طَعَام مَسَاكِين} فَذَلِك الَّذِي لَا يبلغ أَن يكون فِيهِ هدي العصفور يقتل فَلَا يكون هدي قَالَ {أَو عدل ذَلِك صياما} عدل النعامة أَو عدل العصفور أَو عدل ذَلِك كُله

İbn Cerîr ve İbnü'l-Münzir, İbn Cüreyc'den rivayet etti; dedi ki: Hasan b. Müslim bana dedi ki: 'Avdan, cezası bir koyun ve daha fazlasına ulaşacak bir şey vuran kimse, işte Allah'ın {فجزاء مثل مَا قتل من النعم} “öldürdüğünün benzeri bir en'âm cezası” buyurduğudur. {كَفَّارَة طَعَام مَسَاكِين} “yahut yoksullara yedirme şeklinde bir kefaret” ise, cezası hedy olacak miktara ulaşmayan şeydir; serçe öldürülür de hedy olmaz. [Allah]: {أَو عدل ذَلِك صياما} “yahut buna denk oruç tutmaktır” buyurdu ki, [bu da] devenin dengi yahut serçenin dengi yahut bütün bunların dengidir.'

قَالَ ابْن جريج: فَذكرت ذَلِك لعطاء فَقَالَ: كل شَيْء فِي الْقُرْآن أَو فلصاحبه أَن يخْتَار مَا شَاءَ

İbn Cüreyc dedi ki: 'Bunu Atâ'ya anlattım; o da şöyle dedi: Kur'an'da yer alan her 'veya' (ev) lafzında, o kimse için dilediğini seçme hakkı vardır.'

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَعبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَأَبُو الشَّيْخ عَن إِبْرَاهِيم النَّخعِيّ

Abdurrezzâk, Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve Ebü'ş-Şeyh, İbrâhîm en-Nehaî'den rivayet etti;

أَنه كَانَ يَقُول: إِذا أصَاب الْمحرم شَيْئا من الصَّيْد عَلَيْهِ جَزَاؤُهُ من النعم فَإِن لم يجد قوم الْجَزَاء دَرَاهِم ثمَّ قومت الدَّرَاهِم طَعَاما بِسعْر ذَلِك الْيَوْم فَتصدق بِهِ فَإِن لم يكن عِنْده طَعَام صَامَ مَكَان كل نصف صَاع يَوْمًا

O şöyle derdi: 'İhramlı kimse avdan bir şey vurduğunda üzerine en'âmdan onun cezası gerekir. Şayet bulamazsa ceza dirhem olarak takdir edilir, sonra o dirhemler o günün fiyatıyla yiyecek olarak takdir edilip sadaka olarak verilir. Eğer yanında yiyecek yoksa her yarım sâ' yerine bir gün oruç tutar.'

وَأخرج أَبُو الشَّيْخ عَن عَطاء وَمُجاهد فِي قَوْله {أَو كَفَّارَة طَعَام مَسَاكِين أَو عدل ذَلِك صياما} قَالَا: هُوَ مَا يُصِيب الْمحرم من الصَّيْد لَا يبلغ أَن يكون فِيهِ الْهَدْي فَفِيهِ طَعَام قِيمَته

Ebü'ş-Şeyh, Atâ ve Mücâhid'den {أَو كَفَّارَة طَعَام مَسَاكِين أَو عدل ذَلِك صياما} “yahut yoksullara yedirme şeklinde bir kefaret, yahut buna denk oruç tutmaktır” ayeti hakkında rivayet etti; ikisi de dediler ki: 'Bu, ihramlının vurduğu ve cezası hedy olacak miktara ulaşmayan avdır ki onda değeri kadar [yoksulları] doyurmak vardır.'

وَأخرج ابْن جرير وَابْن الْمُنْذر عَن عَطاء فِي الْآيَة قَالَ: إِن أصَاب إِنْسَان محرم نعَامَة فَإِن لَهُ إِن كَانَ ذَا يسَار أَن يهدي مَا شَاءَ جزوراً أَو عدلها طَعَاما أَو عدلها صياما لَهُ ايتهن شَاءَ من أجل قَوْله ﷿ فَجَزَاؤُهُ كَذَا

İbn Cerîr ve İbnü'l-Münzir, Atâ'dan bu ayet hakkında rivayet etti; dedi ki: 'Eğer ihramlı bir kimse bir deve kuşu vurursa, şayet varlıklı ise dilediğini hedy olarak gönderebilir: [İsterse] bir deve, isterse onun dengi yiyecek, isterse onun dengi oruç; Azîz ve Celîl olan [Allah]'ın 'cezası şudur' buyurmasından ötürü hangisini dilerse [seçebilir].'

قَالَ: فَكل شَيْء فِي الْقُرْآن أَو فليختر مِنْهُ صَاحبه مَا شَاءَ

[Atâ] dedi ki: 'Kur'an'da yer alan her 'veya' (ev) lafzında, o kimse ondan dilediğini seçsin.'

قلت لَهُ: أَرَأَيْت إِذا قدر على الطَّعَام أَلا يقدر على عدل الصَّيْد الَّذِي أصَاب قَالَ: ترخيص الله عَسى أَن يكون عِنْده طَعَام وَلَيْسَ عِنْده ثمن الْجَزُور وَهِي الرُّخْصَة

Ona: 'Gördün mü, yiyeceğe gücü yettiğinde vurduğu avın dengine gücü yetmez mi?' dedim. [Atâ] dedi ki: 'Bu Allah'ın bir ruhsatıdır; olabilir ki yanında yiyecek bulunur da deve bedeli bulunmaz; işte ruhsat budur.'

وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن عَطاء الْخُرَاسَانِي

İbn Ebî Hâtim, Atâ el-Horasânî'den rivayet etti:

أَن عمر بن الْخطاب وَعُثْمَان بن عَفَّان وَعلي بن أبي طَالب وَابْن عَبَّاس وَزيد بن ثَابت وَمُعَاوِيَة قضوا فِيمَا كَانَ من هدي مِمَّا يقتل الْمحرم من صيد فِيهِ جَزَاء نظر إِلَى قيمَة ذَلِك فأطعم بِهِ الْمَسَاكِين

Ömer b. el-Hattâb, Osmân b. Affân, Ali b. Ebî Tâlib, İbn Abbâs, Zeyd b. Sâbit ve Muâviye, ihramlının öldürdüğü avdan dolayı gereken hedy hakkında, onun değerine bakılıp onunla yoksulların doyurulmasına hükmetmişlerdir.

وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر عَن عِكْرِمَة قَالَ: مَا كَانَ فِي الْقُرْآن أَو فَهُوَ فِيهِ بِالْخِيَارِ وَمَا كَانَ فَمن لم يجد فَالْأول ثمَّ الَّذِي يَلِيهِ

İbn Ebî Şeybe, İbn Cerîr ve İbnü'l-Münzir, İkrime'den rivayet etti; dedi ki: 'Kur'an'da her nerede 'veya' (ev) varsa onda serbestlik vardır; nerede de 'bulamayan kimse' (femen lem yecid) varsa onda sırayla birincisi, sonra onun ardından gelen [uygulanır].'

وَأخرج ابْن جرير عَن مُجَاهِد وَالْحسن وَإِبْرَاهِيم وَالضَّحَّاك

İbn Cerîr; Mücâhid, Hasan, İbrâhîm ve Dahhâk'tan rivayet etti;

مثله

Bunun benzerini [rivayet etti].

وَأخرج ابْن جرير عَن الشّعبِيّ فِي محرم أصَاب صيدا بخراسان قَالَ: يكفر بِمَكَّة أَو بمنى ويقوِّم الطَّعَام بِسعْر الأَرْض الَّتِي يكفر بهَا

İbn Cerîr, Şa'bî'den Horasan'da av vuran bir ihramlı hakkında rivayet etti; dedi ki: 'Mekke'de veya Minâ'da kefaret öder ve yiyeceği kefareti ödediği yerin fiyatıyla takdir eder.'

وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَابْن جرير عَن إِبْرَاهِيم قَالَ: مَا كَانَ من دم فبمكة وَمَا كَانَ من صَدَقَة أَو صَوْم حَيْثُ شَاءَ

İbn Ebî Şeybe ve İbn Cerîr, İbrâhîm'den rivayet etti; dedi ki: 'Kurbanlık cinsi olan şey Mekke'dedir; sadaka veya oruç cinsi olan şey ise dilediği yerdedir.'

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن طَاوس وَعَطَاء

İbn Ebî Şeybe, Tâvûs ve Atâ'dan rivayet etti;

مثله

Bunun benzerini [rivayet etti].

وَأخرج ابْن جرير عَن ابْن جريج قَالَ: قلت لعطاء: أَيْن يتَصَدَّق بِالطَّعَامِ قَالَ: بِمَكَّة من أجل أَنه بِمَنْزِلَة الْهَدْي

İbn Cerîr, İbn Cüreyc'den rivayet etti; dedi ki: Atâ'ya: 'Yiyecek nerede sadaka olarak verilir?' dedim. 'Hedy konumunda olduğu için Mekke'de' dedi.

وَأخرج ابْن جرير وَأَبُو الشَّيْخ عَن عَطاء قَالَ: كَفَّارَة الْحَج بِمَكَّة

İbn Cerîr ve Ebü'ş-Şeyh, Atâ'dan rivayet etti; dedi ki: 'Haccın kefareti Mekke'dedir.'

وَأخرج ابْن جرير عَن عَطاء قَالَ: إِذا قدمت مَكَّة بجزاء صيد فانحره فَإِن الله يَقُول {هَديا بَالغ الْكَعْبَة} إِلَّا أَن تقدم فِي الْعشْر فيؤخر إِلَى يَوْم النَّحْر

İbn Cerîr, Atâ'dan rivayet etti; dedi ki: 'Av cezasıyla Mekke'ye geldiğinde onu kes; çünkü Allah {هَديا بَالغ الْكَعْبَة} “Kâbe'ye ulaşacak bir kurbanlık olmak üzere” buyurmaktadır; meğerki [Zilhicce'nin ilk] on gününde gelmiş olasın, o takdirde Kurban Bayramı gününe ertelenir.'

وَأخرج ابْن جرير عَن ابْن جريج قَالَ: قلت لعطاء: هَل لصيامه وَقت قَالَ: لَا إِذا شَاءَ وَحَيْثُ شَاءَ وتعجيله أحب إليَّ

İbn Cerîr, İbn Cüreyc'den rivayet etti; dedi ki: Atâ'ya: 'Onun orucunun belirli bir vakti var mıdır?' dedim. 'Hayır, dilediği zaman ve dilediği yerde [tutar]; ancak onu acele yapması bana daha sevimlidir' dedi.

وَأخرج ابْن جرير عَن ابْن جريج قَالَ: قلت لعطاء: مَا عدل الطَّعَام من الصّيام قَالَ: لكل مد يَوْم يَأْخُذ زعم بصيام رَمَضَان وبالظهار وَزعم أَن ذَلِك رَأْي يرَاهُ وَلم يسمعهُ من أحد

İbn Cerîr, İbn Cüreyc'den rivayet etti; dedi ki: Atâ'ya: 'Yiyeceğin oruçtan dengi nedir?' dedim. 'Her müdd için bir gün [oruçtur]; bunu Ramazan orucundan ve zıhârdan kıyasla alır' dedi ve bunun kendi benimsediği bir görüş olduğunu, kimseden işitmediğini belirtti.

وَأخرج ابْن جرير وَأَبُو الشَّيْخ عَن سعيد بن جُبَير فِي قَوْله {أَو عدل ذَلِك صياما} قَالَ: يَصُوم ثَلَاثَة أَيَّام إِلَى عشرَة أَيَّام

İbn Cerîr ve Ebü'ş-Şeyh, Saîd b. Cübeyr'den {أَو عدل ذَلِك صياما} “yahut buna denk oruç tutmaktır” ayeti hakkında rivayet etti; dedi ki: 'Üç günden on güne kadar oruç tutar.'

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَعبد بن حميد عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: إِنَّمَا جعل الطَّعَام ليعلم بِهِ الصّيام

Abdurrezzâk ve Abd b. Humeyd, İbn Abbâs'tan rivayet etti; dedi ki: 'Yiyecek ancak kendisiyle oruç bilinsin diye takdir edilmiştir.'

وَأخرج ابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم عَن السّديّ {ليذوق وبال أمره} قَالَ: عُقُوبَة أمره

İbn Cerîr ve İbn Ebî Hâtim, Süddî'den {ليذوق وبال أمره} “tâ ki yaptığının vebalini tatsın” ayeti hakkında rivayet etti; dedi ki: '[Yani] işinin cezasını [tatsın].'

وَأخرج أَبُو الشَّيْخ عَن قتاد {ليذوق وبال أمره} قَالَ: عَاقِبَة عمله

Ebü'ş-Şeyh, Katâde'den {ليذوق وبال أمره} “tâ ki yaptığının vebalini tatsın” ayeti hakkında rivayet etti; dedi ki: '[Yani] amelinin akıbetini [tatsın].'

وَأخرج ابْن أبي حَاتِم وأبوالشيخ من طَرِيق نعيم بن قعنب عَن أبي ذَر {عَفا الله عَمَّا سلف} عَمَّا كَانَ فِي الْجَاهِلِيَّة {وَمن عَاد فينتقم الله مِنْهُ} قَالَ: فِي الإِسلام

İbn Ebî Hâtim ve Ebü'ş-Şeyh, Nuaym b. Ka'neb yoluyla Ebû Zerr'den rivayet etti: {عَفا الله عَمَّا سلف} “Allah geçmiştekileri affetmiştir” [yani] Câhiliye devrinde olanları; {وَمن عَاد فينتقم الله مِنْهُ} “Fakat kim bir daha yaparsa, Allah ondan intikam alır” buyruğu için: 'İslam'da [yaparsa]' dedi.

وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَعبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَأَبُو الشَّيْخ عَن عَطاء {عَفا الله عَمَّا سلف} قَالَ: عَمَّا كَانَ فِي الْجَاهِلِيَّة {وَمن عَاد} قَالَ: من عَاد فِي الْإِسْلَام {فينتقم الله مِنْهُ} وَعَلِيهِ مَعَ ذَلِك الْكَفَّارَة

İbn Ebî Şeybe, Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve Ebü'ş-Şeyh, Atâ'dan rivayet etti: {عَفا الله عَمَّا سلف} “Allah geçmiştekileri affetmiştir” ayeti için: 'Câhiliyede olanları' dedi. {وَمن عَاد} “Fakat kim bir daha yaparsa” için: 'İslam'da kim bir daha yaparsa' dedi; {فينتقم الله مِنْهُ} “Allah ondan intikam alır” ve bununla birlikte ona kefaret de gerekir.

قَالَ ابْن جريج: قلت لعطاء: فَعَلَيهِ من الآثام عُقُوبَة قَالَ: لَا

İbn Cüreyc dedi ki: 'Atâ'ya: Ona günahlardan bir ceza var mıdır? dedim. 'Hayır' dedi.'

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَابْن أبي شيبَة وَعبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم وَأَبُو الشَّيْخ من طَرِيق عِكْرِمَة عَن ابْن عَبَّاس

Abdurrezzâk, İbn Ebî Şeybe, Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim ve Ebü'ş-Şeyh, İkrime yoluyla İbn Abbâs'tan rivayet etti:

فِي الَّذِي يُصِيب الصَّيْد وَهُوَ محرم يحكم عَلَيْهِ من وَاحِدَة فَإِن عَاد لم يحكم عَلَيْهِ وَكَانَ ذَلِك إِلَى الله إِن شَاءَ عاقبه وَإِن شَاءَ عَفا عَنهُ ثمَّ تَلا {وَمن عَاد فينتقم الله مِنْهُ} وَلَفظ أبي الشَّيْخ: وَمن عَاد قيل لَهُ اذْهَبْ ينْتَقم الله مِنْك

İhramlı iken av vuran kimse hakkında [şöyle dedi]: Birincisinde aleyhine hüküm verilir; şayet tekrarlarsa aleyhine hüküm verilmez ve bu iş Allah'a kalır; dilerse ona azap eder, dilerse onu affeder. Sonra: {وَمن عَاد فينتقم الله مِنْهُ} “Fakat kim bir daha yaparsa, Allah ondan intikam alır” ayetini okudu. Ebü'ş-Şeyh'in lafzı şöyledir: 'Kim tekrarlarsa ona: Git, Allah senden intikamını alsın! denilir.'

وَأخرج ابْن جرير وَابْن الْمُنْذر من طَرِيق عَليّ عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: من قتل شَيْئا من الصَّيْد خطأ وهومحرم حكم عَلَيْهِ كلما قَتله وَمن قَتله مُتَعَمدا حكم عَلَيْهِ فِيهِ مرّة وَاحِدَة فَإِن عَاد يُقَال لَهُ: ينْتَقم الله مِنْك كَمَا قَالَ الله ﷿

İbn Cerîr ve İbnü'l-Münzir, Ali yoluyla İbn Abbâs'tan rivayet etti; dedi ki: 'Kim ihramlı iken hata ile avdan bir şey öldürürse her öldürdüğünde aleyhine hüküm verilir. Kim de onu kasten öldürürse aleyhine bir defa hüküm verilir; şayet tekrarlarsa Azîz ve Celîl olan Allah'ın buyurduğu gibi kendisine: 'Allah senden intikam alır' denilir.'

وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَعبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر عَن الشّعبِيّ

İbn Ebî Şeybe, Abd b. Humeyd, İbn Cerîr ve İbnü'l-Münzir, Şa'bî'den rivayet etti:

أَن رجلا أصَاب صيدا وَهُوَ محرم فَسَأَلَ شريحاً فَقَالَ: هَل أصبت قبل هَذَا شَيْئا قَالَ: لَا

Bir adam ihramlı iken bir av vurdu ve Şüreyh'e sordu; Şüreyh: 'Bundan önce bir şey vurmuş muydun?' dedi. [Adam]: 'Hayır' dedi.

قَالَ: أما إِنَّك لَو فعلت لم أحكم عَلَيْك ولوكلتك إِلَى الله يكون هُوَ ينْتَقم مِنْك

[Şüreyh] dedi ki: 'Haberin olsun ki, eğer yapmış olsaydın senin aleyhine hüküm vermez, senden intikam alması için seni Allah'a havale ederdim.'

وَأخرج ابْن جرير وأبوالشيخ عَن سعيد بن جُبَير قَالَ: رخص فِي قتل الصَّيْد مرّة فَإِن عَاد لم يَدعه الله حَتَّى ينْتَقم مِنْهُ

İbn Cerîr ve Ebü'ş-Şeyh, Saîd b. Cübeyr'den rivayet etti; dedi ki: 'Avı öldürmeye bir kere [kefaretle] ruhsat tanındı; şayet tekrarlarsa, Allah kendisinden intikam alıncaya kadar onu bırakmaz.'

وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير عَن إِبْرَاهِيم

Abd b. Humeyd ve İbn Cerîr, İbrâhîm'den rivayet etti;

فِي الَّذِي يقتل الصَّيْد ثمَّ يعود قَالَ: كَانُوا يَقُولُونَ: من عَاد لَا يحكم عَلَيْهِ أمره إِلَى الله

Avı öldürüp sonra tekrarlayan kimse hakkında dedi ki: 'Şöyle derlerdi: Tekrarlayan kimse aleyhine hüküm verilmez, onun işi Allah'a kalmıştır.'

وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير عَن سعيد بن جُبَير قَالَ: يحكم عَلَيْهِ فِي الْعمد مرّة وَاحِدَة فَإِن عَاد لم يحكم عَلَيْهِ وَقيل لَهُ: اذْهَبْ ينْتَقم الله مِنْك وَيحكم عَلَيْهِ فِي الْخَطَأ أبدا

Abd b. Humeyd ve İbn Cerîr, Saîd b. Cübeyr'den rivayet etti; dedi ki: 'Kasıtlı olanda aleyhine bir defa hüküm verilir; şayet tekrarlarsa aleyhine hüküm verilmez ve ona: 'Git, Allah senden intikam alsın!' denilir. Hata ile olanda ise her zaman aleyhine hüküm verilir.'

وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَعبد بن حميد وَابْن جرير عَن عَطاء بن أبي رَبَاح قَالَ: يحكم عَلَيْهِ كلما عَاد

Saîd b. Mansûr, Abd b. Humeyd ve İbn Cerîr, Atâ b. Ebî Rabâh'tan rivayet etti; dedi ki: 'Her tekrarladığında aleyhine hüküm verilir.'