وَأخرج ابْن الْمُنْذر عَن ابْن جريج فِي قَوْله {لم تكن آمَنت من قبل أَو كسبت فِي ايمانها خيرا} قَالَ: لَا ينفعها الإِيمان إِن آمَنت وَلَا تزداد فِي عمل ان لم تكن عملته
İbnü'l-Münzir'in naklettiğine göre, İbn Cüreyc: {لم تكن آمَنت من قبل أَو كسبت فِي ايمانها خيرا} “...daha önce iman etmemiş yahut imanında bir hayır kazanmamış kimseye...” ayeti hakkında şöyle demiştir: “[O gün] iman ederse imanı ona fayda vermez, daha önce yapmadığı bir ameli de fazladan yapamaz.”
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم وَأَبُو الشَّيْخ عَن السّديّ فِي قَوْله {أَو كسبت فِي ايمانها خيرا} يَقُول: كسبت فِي تصديقها عملا صَالحا هَؤُلَاءِ أهل الْقبْلَة وَإِن كَانَت مصدقة لم تعْمل قبل ذَلِك خيرا فَعمِلت بعد أَن رَأَتْ الْآيَة لم يقبل مِنْهَا وَإِن عملت قبل الْآيَة خيرا ثمَّ عملت بعد الْآيَة خيرا قبل مِنْهَا
İbn Ebî Hâtim ve Ebû'ş-Şeyh'in naklettiklerine göre, es-Süddî: {أَو كسبت فِي ايمانها خيرا} “...yahut imanında bir hayır kazanmamış...” ayeti hakkında şöyle demiştir: “Yani tasdikinde salih bir amel kazanmış [olmasıdır]. Bunlar kıble ehlidir. Şayet [kişi] tasdik etmiş fakat bundan önce hiçbir hayır işlememişse, ayeti (alameti) gördükten sonra amel etse bile bu kendisinden kabul edilmez. Ancak ayetten önce bir hayır işlemiş olup ayetten sonra da bir hayır işlerse, bu kendisinden kabul edilir.”
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم وَأَبُو الشَّيْخ عَن مقَاتل فِي قَوْله {أَو كسبت فِي ايمانها خيرا} يَعْنِي الْمُسلم الَّذِي لم يعْمل فِي إيمَانه خيرا وَكَانَ قبل الْآيَة مُقيما على الْكَبَائِر
İbn Ebî Hâtim ve Ebû'ş-Şeyh'in naklettiklerine göre, Mukâtil: {أَو كسبت فِي ايمانها خيرا} “...yahut imanında bir hayır kazanmamış...” ayeti hakkında şöyle demiştir: “Yani imanı üzereyken hayır işlemeyen ve ayetten önce büyük günahlar işlemeye devam eden Müslüman kastedilmektedir.”
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَعبد بن حميد وَابْن الْمُنْذر عَن عبد الله بن عمر وَقَالَ: يبْقى النَّاس بعد طُلُوع الشَّمْس من مغْرِبهَا عشْرين وَمِائَة سنة
İbn Ebî Şeybe, Abd b. Humeyd ve İbnü'l-Münzir'in naklettiklerine göre, Abdullah b. Amr şöyle demiştir: “Güneşin batıdan doğmasından sonra insanlar yüz yirmi sene [daha] yaşarlar.”
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن الْمُنْذر عَن الْحسن أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ: إِنَّمَا الْآيَات خَرَزَات منظومات فِي سلك انْقَطع السلك فتبع بَعْضهَا بَعْضًا
Abd b. Humeyd ve İbnü'l-Münzir'in el-Hasan'dan naklettiklerine göre, Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: “Ayetler (kıyamet alametleri) ancak bir ipe dizilmiş boncuklar gibidir; ip kopar ve birbiri ardınca dökülürler.”
وَأخرج الْحَاكِم وَصَححهُ عَن أنس أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ: الإِمارات خَرَزَات منظومات بسلك فَإِذا انْقَطع السلك تبع بعضه
Hâkim'in rivayet edip sahihlediğine göre, Enes'ten Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğu [nakledilmiştir]: “Alametler, bir ipe dizilmiş boncuklar gibidir. İp koptuğu zaman biri diğerini takip eder.”
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَالْحَاكِم عَن ابْن عَمْرو عَن النَّبِي ﷺ قَالَ الْآيَات خرز منظومات فِي سلك يقطع السلك فَيتبع بَعْضهَا بَعْضًا
İbn Ebî Şeybe ve Hâkim'in İbn Amr'dan naklettiklerine göre, Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: “Ayetler (alametler), bir ipe dizilmiş boncuklardır. İp kopar ve birbiri ardınca dökülürler.”
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن حُذَيْفَة قَالَ: لَو أَن رجلا ارْتبط فرسا فِي سَبِيل الله فأنتجت مهْرا مُنْذُ أول الْآيَات مَا ركب الْمهْر حَتَّى يرى آخرهَا
İbn Ebî Şeybe'nin naklettiğine göre, Huzeyfe şöyle demiştir: “Bir adam ilk ayetlerin (alametlerin) çıkışından itibaren Allah yolunda bir kısrak bağlayıp o kısrak bir tay doğursa, o tayın sırtına binemeden [alametlerin] sonuncusunu görür.”
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن حُذَيْفَة قَالَ: إِذا رَأَيْتُمْ أول الْآيَات تَتَابَعَت
İbn Ebî Şeybe'nin naklettiğine göre, Huzeyfe şöyle demiştir: “Ayetlerin ilkini gördüğünüzde, [diğerleri de] peş peşe gelir.”
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَعبد بن حميد وَابْن الْمُنْذر عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: الْآيَات كلهَا فِي ثَمَانِيَة أشهر
İbn Ebî Şeybe, Abd b. Humeyd ve İbnü'l-Münzir'in naklettiklerine göre, Ebû Hureyre şöyle demiştir: “Ayetlerin (alametlerin) tamamı sekiz ay içerisindedir.”
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن الْمُنْذر عَن أبي الْعَالِيَة قَالَ: الْآيَات كلهَا فِي سِتَّة أشهر
Abd b. Humeyd ve İbnü'l-Münzir'in naklettiklerine göre, Ebu'l-Âliye şöyle demiştir: “Ayetlerin (alametlerin) tamamı altı ay içerisindedir.”
وَأخرج عبد بن حميد وَالْحَاكِم وَصَححهُ عَن عبد الله بن عَمْرو قَالَ: إِن الشَّمْس إِذا غربت سلمت وسجدت واستأذنت فَيُؤذن لَهَا حَتَّى إِذا كَانَ يَوْمًا غربت فَسلمت وسجدت واستأذنت فَلَا يُؤذن لَهَا فَتَقول: يَا رب إِن الْمشرق بعيد وَإِنِّي ان لَا يُؤذن لي لَا أبلغ قَالَ: فتحبس مَا شَاءَ الله ثمَّ يُقَال لَهَا
Abd b. Humeyd ve Hâkim'in nakledip [Hâkim'in] sahihlediğine göre, Abdullah b. Amr şöyle demiştir: “Güneş battığı zaman selam verir, secde eder ve izin ister; ona izin verilir. Nihayet bir gün batar, selam verir, secde eder ve izin ister fakat ona izin verilmez. Bunun üzerine: ‘Ey Rabbim! Doğu uzaktır, şayet bana izin verilmezse oraya ulaşamam!’ der. Allah'ın dilediği kadar tutulur, sonra ona şöyle denilir:
اطلعِي من حَيْثُ غربت فَمن يومئذٍ إِلَى يَوْم الْقِيَامَة لَا ينفع نفسا إيمَانهَا لم تكن آمَنت من قبل الْآيَة
‘Battığın yerden doğ!’ İşte o günden kıyamet gününe kadar, daha önce iman etmemiş hiçbir kimseye imanı fayda vermez...”
وَأخرج الْبَيْهَقِيّ فِي الْبَعْث عَن عبد الله بن عَمْرو بن العَاصِي قَالَ: الْآيَة الَّتِي لَا ينفع نفسا إيمَانهَا إِذا طلعت الشَّمْس من مغْرِبهَا
Beyhakî'nin el-Ba‘s'ta Abdullah b. Amr b. el-Âs'tan naklettiğine göre, o şöyle demiştir: “[Hiçbir] kimseye imanının fayda vermeyeceği ayet (alamet), güneşin batıdan doğmasıdır.”
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن مرْدَوَيْه عَن عبد الله بن أبي أوفى سَمِعت رَسُول الله ﷺ يَقُول: ليَأْتِيَن على النَّاس لَيْلَة بِقدر ثَلَاث لَيَال من لياليكم هَذِه فَإِذا كَانَ ذَلِك يعرفهَا المصلون يقوم أحدهم فَيقْرَأ حزبه ثمَّ ينَام ثمَّ يقوم فَيقْرَأ حزبه ثمَّ ينَام ثمَّ يقوم فَبَيْنَمَا هم كَذَلِك ماج النَّاس بَعضهم فِي بعض فَقَالُوا: مَا هَذَا فيفزعون إِلَى الْمَسَاجِد فَإِذا هم بالشمس قد طلعت من مغْرِبهَا فَضَجَّ النَّاس ضجة وَاحِدَة حَتَّى إِذا صَارَت فِي وسط السَّمَاء رجعت طلعت من مطْلعهَا وَحِينَئِذٍ لَا ينفع نفسا إيمَانهَا
Abd b. Humeyd ve İbn Merdeveyh'in naklettiklerine göre, Abdullah b. Ebî Evfâ şöyle demiştir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle buyururken işittim: “İnsanların üzerine, şu gecelerinizden üç gece kadar bir gece mutlaka gelecektir. Bu olduğu zaman onu namaz kılanlar fark eder. Onlardan biri kalkar, hizbini (gece virdini) okur, sonra uyur; sonra kalkar, hizbini okur, sonra uyur; sonra [tekrar] kalkar. Onlar bu hâldeyken insanlar birbirine karışıp dalgalanır ve ‘Bu nedir?’ derler. Mescitlere sığınırlar; bir de bakarlar ki güneş batıdan doğmuştur. İnsanlar hep bir ağızdan feryat ederler. Güneş göğün ortasına varınca geri döner ve doğduğu yerden doğar. İşte o zaman hiçbir kimseye imanı fayda vermez.”
وَأخرج الطَّيَالِسِيّ وَسَعِيد بن مَنْصُور وَأحمد وَعبد بن حميد وَالتِّرْمِذِيّ وَصَححهُ وَالنَّسَائِيّ وَابْن ماجة وَالطَّبَرَانِيّ وَابْن الْمُنْذر وَأَبُو الشَّيْخ وَالْبَيْهَقِيّ وَابْن مرْدَوَيْه عَن صَفْوَان بن عَسَّال عَن النَّبِي ﷺ قَالَ إِن الله جعل بالمغرب بَابا عرضه سَبْعُونَ عَاما مَفْتُوحًا للتَّوْبَة لَا يغلق مَا لم تطلع الشَّمْس من مغْرِبهَا قبله فَذَلِك قَوْله {يَوْم يَأْتِي بعض آيَات رَبك لَا ينفع نفسا إيمَانهَا} وَلَفظ ابْن ماجة: فَإِذا طلعت من نَحوه لم ينفع نفسا إيمَانهَا لم تكن آمَنت من قبل أَو كسبت فِي ايمانها خيرا
Tayâlisî, Saîd b. Mansûr, Ahmed, Abd b. Humeyd, Tirmizî (ve sahihlemiştir), Nesâî, İbn Mâce, Taberânî, İbnü'l-Münzir, Ebû'ş-Şeyh, Beyhakî ve İbn Merdeveyh'in Safvân b. Assâl'dan naklettiklerine göre, Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: “Allah batı tarafında genişliği yetmiş yıllık [mesafe olan], tövbe için açık bir kapı kılmıştır; güneş onun tarafından batıdan doğmadıkça kapanmaz. İşte {يَوْم يَأْتِي بعض آيَات رَبك لَا ينفع نفسا إيمَانهَا} ‘Rabbinin bazı ayetleri geldiği gün, [daha önce inanmamış kimseye] imanı fayda vermez’ ayeti [bunu anlatır].” İbn Mâce'nin lafzı şöyledir: “Güneş onun tarafından doğduğu vakit, daha önce iman etmemiş veya imanında bir hayır kazanmamış kimseye imanı fayda vermez.”
وَأخرج الطَّبَرَانِيّ عَن صَفْوَان بن عَسَّال قَالَ: خرج علينا رَسُول الله ﷺ فانشأ يحدثنا أَن للتَّوْبَة بَابا عرض مَا بَين مصراعيه مَا بَين الْمشرق وَالْمغْرب لَا يغلق حَتَّى تطلع الشَّمْس من مغْرِبهَا ثمَّ قَرَأَ رَسُول الله ﷺ {يَوْم يَأْتِي بعض آيَات رَبك} الْآيَة
Taberânî'nin naklettiğine göre, Safvân b. Assâl şöyle demiştir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem yanımıza çıkıp bize anlatmaya başladı: “Tövbe için iki kanadı arası doğu ile batı arası kadar geniş olan bir kapı vardır; güneş batıdan doğuncaya kadar kapanmaz.” Sonra Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: {يَوْم يَأْتِي بعض آيَات رَبك} “Rabbinin bazı ayetleri geldiği gün...” ayetini okudu.
وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَأحمد وَعبد بن حميد وَمُسلم وَالْبَيْهَقِيّ فِي الْبَعْث عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ من تَابَ قبل أَن تطلع الشَّمْس من مغْرِبهَا تَابَ الله عَلَيْهِ
Abdurrezzâk, Ahmed, Abd b. Humeyd, Müslim ve el-Ba‘s'ta Beyhakî'nin naklettiklerine göre, Ebû Hureyre şöyle demiştir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Kim güneş batıdan doğmadan önce tövbe ederse, Allah onun tövbesini kabul eder.”
وَأخرج عبد بن حميد وَالطَّبَرَانِيّ عَن ابْن مَسْعُود قَالَ: التَّوْبَة معروضة على ابْن آدم مَا لم يخرج إِحْدَى ثَلَاث
Abd b. Humeyd ve Taberânî'nin naklettiklerine göre, İbn Mes'ûd şöyle demiştir: “Üç şeyden biri çıkmadığı sürece tövbe Âdemoğluna sunulmuştur:
مالم تطلع الشَّمْس من مغْرِبهَا أَو تخرج الدَّابَّة أَو يخرج يَأْجُوج وَمَأْجُوج
Güneş batıdan doğmadıkça, Dâbbe çıkmadıkça yahut Ye'cûc ve Me'cûc çıkmadıkça.”
وَقَالَ: مهما يأتِ عَلَيْكُم عَام فالآخر شَرّ
Ve şöyle dedi: “Üzerinize gelen her yıl, bir sonrakinden daha şerlidir.”
وَأخرج أَحْمد وَعبد بن حميد وَأَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ عَن مُعَاوِيَة بن أبي سفبان قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ لَا تَنْقَطِع الْهِجْرَة حَتَّى تَنْقَطِع التَّوْبَة وَلَا تَنْقَطِع التَّوْبَة حَتَّى تطلع الشَّمْس من مغْرِبهَا
Ahmed, Abd b. Humeyd, Ebû Dâvûd ve Nesâî'nin Muâviye b. Ebî Süfyân'dan naklettiklerine göre, Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: “Tövbe kesilmedikçe hicret kesilmez; tövbe de güneş batıdan doğmadıkça kesilmez.”
وَأخرج أَحْمد وَالْبَيْهَقِيّ فِي شعب الْإِيمَان وَابْن مرْدَوَيْه من طَرِيق مَالك بن يخَامر السكْسكِي عَن عبد الرَّحْمَن بن عَوْف وَمُعَاوِيَة بن أبي سُفْيَان وَعبد الله بن عَمْرو بن الْعَاصِ أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ: الْهِجْرَة خصلتان
Ahmed, Şu‘abü'l-Îmân'da Beyhakî ve İbn Merdeveyh'in Mâlik b. Yuhâmir es-Seksikî yoluyla Abdurrahman b. Avf, Muâviye b. Ebî Süfyân ve Abdullah b. Amr b. el-Âs'tan naklettiklerine göre, Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: “Hicret iki haslettir:
إِحْدَاهمَا أَن تهجر السَّيِّئَات وَالْأُخْرَى أَن تهَاجر إِلَى الله وَرَسُوله وَلَا تَنْقَطِع الْهِجْرَة مَا تقبل التَّوْبَة وَلَا تزَال التَّوْبَة مَقْبُولَة حَتَّى تطلع الشَّمْس من الْمغرب فَإِذا طلعت طبع على كل قلب بِمَا فِيهِ وَكفى النَّاس الْعَمَل
Biri kötülükleri terk etmen, diğeri de Allah'a ve Resûlüne hicret etmendir. Tövbe kabul edildiği sürece hicret kesilmez. Güneş batıdan doğuncaya kadar da tövbe makbul olmaya devam eder. O doğduğu zaman ise her kalp içindekilerle mühürlenir ve ameller insanlara yeterli kılınır (artık yeni amel yazılmaz).”
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَعبد بن حميد وَابْن مرْدَوَيْه وَالْحَاكِم وَصَححهُ عَن ابْن مَسْعُود قَالَ: مَضَت الْآيَات غير أَرْبَعَة
İbn Ebî Şeybe, Abd b. Humeyd, İbn Merdeveyh ve Hâkim'in (ve sahihlemiştir) naklettiklerine göre, İbn Mes'ûd şöyle demiştir: “Dördü müstesna, ayetler (alametler) geçip gitmiştir:
الدَّجَّال وَالدَّابَّة ويأجوج وطلوع
Deccâl, Dâbbe, Ye'cûc ve güneşin
الشَّمْس من مغْرِبهَا وَالْآيَة الَّتِي يخْتم الله بهَا الْأَعْمَال
batıdan doğması. Allah'ın amelleri kendisiyle mühürleyeceği ayet (alamet) ise,
طُلُوع الشَّمْس من مغْرِبهَا ثمَّ قَرَأَ {يَوْم يَأْتِي بعض آيَات رَبك} الْآيَة
güneşin batıdan doğmasıdır.” Sonra: {يَوْم يَأْتِي بعض آيَات رَبك} “Rabbinin bazı ayetleri geldiği gün...” ayetini okudu.
قَالَ: فَهِيَ طُلُوع الشَّمْس من مغْرِبهَا
Dedi ki: “İşte o, güneşin batıdan doğmasıdır.”
وَأخرج أَبُو الشَّيْخ وَابْن مرْدَوَيْه عَن أنس قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ صَبِيحَة تطلع الشَّمْس من مغْرِبهَا يصير فِي هَذِه الْأمة قردة وَخَنَازِير وتطوى الدَّوَاوِين وتجف الأقلام لَا يُزَاد فِي حسنه وَلَا ينقص من سيئه وَلَا ينفع نفسا إيمَانهَا لم تكن آمَنت من قبل أَو كسبت فِي ايمانها خيرا
Ebû'ş-Şeyh ve İbn Merdeveyh'in Enes'ten naklettiklerine göre, Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: “Güneşin batıdan doğduğu günün sabahında bu ümmetten maymunlara ve domuzlara dönüşenler olur, divanlar dürülür, kalemler kurur; ne bir iyilik artırılır ne de bir kötülük eksiltilir. Daha önce iman etmemiş veya imanında bir hayır kazanmamış kimseye imanı fayda vermez.”
وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَابْن أبي شيبَة وَعبد بن حميد وَابْن الْمُنْذر عَن عَائِشَة قَالَت: إِذا خرج أول الْآيَات طرحت الأقلام وطويت الصُّحُف وحبست الْحفظَة وَشهِدت الأجساد على الْأَعْمَال
Abdurrezzâk, İbn Ebî Şeybe, Abd b. Humeyd ve İbnü'l-Münzir'in naklettiklerine göre, Âişe şöyle demiştir: “Ayetlerin (alametlerin) ilki çıktığı zaman kalemler atılır, sahifeler dürülür, hafaza melekleri tutulur ve bedenler amellere şahitlik eder.”
وَأخرج أَحْمد وَعبد بن حميد وَمُسلم وَالْحَاكِم وَصَححهُ وَابْن مرْدَوَيْه عَن أبي هُرَيْرَة أَن النَّبِي ﷺ قَالَ: بَادرُوا بِالْأَعْمَالِ سِتا
Ahmed, Abd b. Humeyd, Müslim, Hâkim (ve sahihlemiştir) ve İbn Merdeveyh'in Ebû Hureyre'den naklettiklerine göre, Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: “Şu altı şeyden önce amellere koşun:
طُلُوع الشَّمْس من مغْرِبهَا والدجال وَالدُّخَان ودابة الأَرْض وَخُوَيصة أحدكُم وَأمر الْعَامَّة
Güneşin batıdan doğması, Deccâl, Duman, Dâbbetü'l-arz, her birinizin özel meselesi (ölüm) ve umumun meselesi.”
قَالَ قَتَادَة: خويصة أحدكُم: الْمَوْت
Katâde dedi ki: “Her birinizin özel meselesi, ölümdür.
وَأمر الْعَامَّة: أَمر السَّاعَة
Umumun meselesi ise kıyamet hadisesidir.”
وَأخرج ابْن ماجة عَن أنس عَن رَسُول الله ﷺ قَالَ بَادرُوا بِالْأَعْمَالِ سِتا
İbn Mâce'nin Enes'ten naklettiğine göre, Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: “Şu altı şeyden önce amellere koşun:
طُلُوع الشَّمْس من مغْرِبهَا وَالدُّخَان ودابة الأَرْض والدجال وَخُوَيصة أحدكُم وَأمر العامه
Güneşin batıdan doğması, Duman, Dâbbetü'l-arz, Deccâl, her birinizin özel meselesi (ölüm) ve umumun meselesi.”
وَأخرج عبد بن حميد عَن الْحسن قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ العظائم سبع مَضَت وَاحِدَة وَهِي الطوفان وَبقيت فِيكُم سِتّ
Abd b. Humeyd'in el-Hasan'dan naklettiğine göre, Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: “Büyük hadiseler yedidir; biri geçmiştir ki o Tufan'dır. Aranızda altısı kalmıştır:
طُلُوع الشَّمْس من مغْرِبهَا وَالدُّخَان والدجال ودابة الأَرْض ويأجوج وَمَأْجُوج والصور
Güneşin batıdan doğması, Duman, Deccâl, Dâbbetü'l-arz, Ye'cûc ile Me'cûc ve Sûr.”
وَأخرج عبد بن حميد عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ لَا تقوم السَّاعَة حَتَّى يلتقي الشَّيْخَانِ الكبيران فَيَقُول أَحدهمَا لصَاحبه: مَتى ولدت فَيَقُول: زمن طلعت الشَّمْس من مغْرِبهَا
Abd b. Humeyd'in Ebû Hureyre'den naklettiğine göre, Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: “İki yaşlı ihtiyar karşılaşıp da biri diğerine: ‘Ne zaman doğdun?’ diye soruncaya ve o da: ‘Güneşin batıdan doğduğu zamanda’ deyinceye kadar kıyamet kopmaz.”
وَأخرج عبد بن حميد عَن قَتَادَة قَالَ: كُنَّا نُحدث أَن الْآيَات يتتابعن تتَابع النظام فِي الْخَيط عَاما فعاماً
Abd b. Humeyd'in naklettiğine göre, Katâde şöyle demiştir: “Bize rivayet edilirdi ki ayetler (alametler), ipe dizilmiş boncukların peş peşe gelmesi gibi yıldan yıla birbiri ardınca gelecektir.”
وَأخرج عبد بن حميد عَن عبد الله بن عَمْرو قَالَ: الْآيَات خَرَزَات منظومات فِي سلك انْقَطع السلك فتبع بَعضهنَّ بَعْضًا
Abd b. Humeyd'in naklettiğine göre, Abdullah b. Amr şöyle demiştir: “Ayetler (alametler), bir ipe dizilmiş boncuklardır; ip koptuğunda birbiri ardınca gelirler.”
وَأخرج ابْن ماجة وَالْحَاكِم وَصَححهُ وَتعقبه الذَّهَبِيّ عَن أبي قَتَادَة قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ الْآيَات بعد الْمِائَتَيْنِ
İbn Mâce ve Hâkim'in (Zehebî bunu eleştirmiştir) Ebû Katâde'den naklettiklerine göre, Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: “Ayetler (alametler), iki yüz yıldan sonradır.”
وَأخرج أَبُو الشَّيْخ عَن ابْن مَسْعُود قَالَ: أَن النَّاس بعد الْآيَة يصلونَ وَيَصُومُونَ ويحجون فيتقبل الله مِمَّن كَانَ يتَقَبَّل مِنْهُ قبل الْآيَة وَمن لم يتَقَبَّل مِنْهُ قبل الْآيَة لم يتَقَبَّل مِنْهُ بعد الْآيَة
Ebû'ş-Şeyh'in naklettiğine göre, İbn Mes'ûd şöyle demiştir: “Ayetten (alametten) sonra insanlar namaz kılarlar, oruç tutarlar ve haccederler. Allah, ayetten önce kendisinden kabul ettiği kimsenin amellerini kabul eder; ayetten önce kendisinden kabul etmediği kimseden ise ayetten sonra da kabul etmez.”
وَأخرج ابْن مردوية عَن أبي أُمَامَة أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ: إِن أول الْآيَات طُلُوع الشَّمْس من مغْرِبهَا
İbn Merdeveyh'in Ebû Ümâme'den naklettiğine göre, Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: “Ayetlerin ilki, güneşin batıdan doğmasıdır.”
وَأخرج الْحَاكِم وَصَححهُ عَن ابْن عمر قَالَ: يبيت النَّاس يسرون إِلَى جمع وتبيت دَابَّة الأَرْض تسري إِلَيْهِم فيصبحون وَقد جعلتهم بَين رَأسهَا وذنبها فَمَا من مُؤمن الا تمسحه وَلَا مُنَافِق وَلَا كَافِر الا تخطمه وان التَّوْبَة لمفتوحة ثمَّ يخرج الدُّخان فَيَأْخُذ الْمُؤمن مِنْهُ كَهَيئَةِ الزكمة وَيدخل فِي مسامع الْكَافِر وَالْمُنَافِق حَتَّى يكون كالشيء الْخَفِيف وان التَّوْبَة لمفتوحة ثمَّ تطلع الشَّمْس من مغْرِبهَا
Hâkim'in rivayet edip sahihlediğine göre, İbn Ömer şöyle demiştir: “İnsanlar geceleyin Müzdelife'ye doğru yol alırlar, Dâbbetü'l-arz da geceleyin onlara doğru yol alır. Sabahladıklarında Dâbbe onları başı ile kuyruğu arasına almış olur. Artık hiçbir mümin kalmaz ki onu meshetmesin (yüzünü aydınlatmasın) ve hiçbir münafık veya kâfir kalmaz ki burnunu damgalamasın. [O sırada] tövbe kapısı hâlâ açıktır. Sonra Duman çıkar; mümine nezle gibi hafifçe dokunur, kâfir ve münafığın ise kulak deliklerine girer, öyle ki hafif bir şey gibi olur. Tövbe kapısı hâlâ açıktır. Sonra güneş batıdan doğar.”
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَأحمد وَأَبُو دَاوُد وَالتِّرْمِذِيّ وَالنَّسَائِيّ وَابْن ماجة وَابْن مرْدَوَيْه وَالْبَيْهَقِيّ فِي الْبَعْث عَن حُذَيْفَة بن أسيد قَالَ: أشرف علينا رَسُول الله ﷺ من علية وَنحن نتذاكر فَقَالَ مَاذَا تذكرُونَ قُلْنَا: نتذاكر السَّاعَة
İbn Ebî Şeybe, Ahmed, Ebû Dâvûd, Tirmizî, Nesâî, İbn Mâce, İbn Merdeveyh ve el-Ba‘s'ta Beyhakî'nin Huzeyfe b. Esîd'den naklettiklerine göre, o şöyle demiştir: Biz birbirimizle konuşurken Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem bir çardaktan bize doğru baktı ve: “Ne konuşuyorsunuz?” buyurdu. “Kıyameti konuşuyoruz” dedik.
قَالَ: فَإِنَّهَا لَا تقوم حَتَّى تروا قبلهَا عشر آيَات
Şöyle buyurdu: “Siz ondan önce on alameti görmedikçe o asla kopmaz:
الدُّخان والدجال وَعِيسَى بن مَرْيَم ويأجوج وَمَأْجُوج وَالدَّابَّة وطلوع الشَّمْس من مغْرِبهَا وَثَلَاثَة خُسُوف
Duman, Deccâl, Îsâ b. Meryem, Ye'cûc ve Me'cûc, Dâbbe, güneşin batıdan doğması ve üç yer batması:
خسف بالمشرق وَخسف بالمغرب وَخسف بِجَزِيرَة الْعَرَب وَآخر ذَلِك نَار تخرج من قَعْر عدن أَو الْيمن تطرد النَّاس إِلَى الْمَحْشَر تنزل مَعَهم إِذا نزلُوا وتقيل مَعَهم إِذا قَالُوا
Doğuda bir batma, batıda bir batma ve Arap Yarımadası'nda bir batma. Bunların sonuncusu da Aden veya Yemen'in dibinden çıkıp insanları mahşer yerine süren bir ateştir; onlar mola verdiğinde onlarla mola verir, kaylûle (öğle istirahati) yaptıklarında onlarla kaylûle yapar.”
وَأخرج الْبَيْهَقِيّ عَن عبد الله بن عَمْرو قَالَ: إِن يَأْجُوج وَمَأْجُوج مَا يَمُوت الرجل مِنْهُم حَتَّى يُولد لَهُ من صلبه ألف فَصَاعِدا وَإِن من ورائهم ثَلَاث أُمَم مَا يعلم عدتهمْ إِلَّا الله تَعَالَى منسك وَتَأْويل وتاريس وان الشَّمْس إِذا طلعت كل يَوْم أبصرهَا الْخلق كلهم فَإِذا غربت خرت سَاجِدَة فتسلم وتستأذن فَلَا يُؤذن لَهَا ثمَّ تستأذن فَلَا يُؤذن لَهَا ثمَّ الثَّالِثَة فَلَا يُؤذن لَهَا فَتَقول: يَا رب إِن عِبَادك ينظروني والمدى بعيد فَلَا يُؤذن لَهَا حَتَّى إِذا كَانَ قدر لَيْلَتَيْنِ أَو ثَلَاث قيل لَهَا: اطلعِي من حَيْثُ غربت فَتَطلع فيراها أهل الأَرْض كلهم وَهِي فِيمَا بلغنَا أول الْآيَات {لَا ينفع نفسا إيمَانهَا لم تكن آمَنت من قبل}
Beyhakî'nin naklettiğine göre, Abdullah b. Amr şöyle demiştir: “Ye'cûc ve Me'cûc'den hiçbir adam, kendi sulbünden bin veya daha fazla [çocuk] doğmadan ölmez. Onların arkasında ise sayılarını ancak Allah Teâlâ'nın bildiği üç ümmet vardır: Mensek, Tâvîl ve Târîs. Güneş her gün doğduğunda bütün yaratılmışlar onu görür. Battığı zaman secdeye kapanır, selam verip [tekrar doğmak için] izin ister; fakat ona izin verilmez. Sonra tekrar izin ister, yine izin verilmez. Sonra üçüncü defa izin ister, yine izin verilmez. Bunun üzerine: ‘Ey Rabbim! Kulların beni bekliyor, mesafe ise uzaktır’ der. Yine de kendisine izin verilmez. Nihayet iki veya üç gece miktarı bir süre geçince ona: ‘Battığın yerden doğ!’ denilir. O da doğar ve yeryüzündekilerin hepsi onu görür. Bize ulaştığına göre {لَا ينفع نفسا إيمَانهَا لم تكن آمَنت من قبل} “Daha önce iman etmemiş hiçbir kimseye imanı fayda vermez” ayetindeki alametlerin ilki budur.”
فَيذْهب النَّاس فيتصدقون بِالذَّهَب الْأَحْمَر فَلَا يُؤْخَذ مِنْهُم وَيُقَال: لَو كَانَ بالْأَمْس
İnsanlar gidip som altın sadaka vermek isterler fakat kendilerinden kabul edilmez ve: ‘Dün olsaydı [kabul edilirdi]!’ denilir.
وَأخرج أَبُو الشَّيْخ فِي العظمة وَالْبَيْهَقِيّ عَن عبد الله بن مَسْعُود أَنه قَالَ: ذَات يَوْم لجلسائه: أَرَأَيْتُم قَول الله ﷿ {تغرب فِي عين حمئة} الْكَهْف الْآيَة ٨٦ مَاذَا يَعْنِي بهَا قَالُوا: الله أعلم قَالَ: إِذا غربت سجدت لَهُ وسبحته وعظمته وَكَانَت تَحت الْعَرْش فَإِذا حضر طُلُوعهَا سجدت لَهُ وسبحته وعظمته واستأذنته فَيُؤذن لَهَا فَإِذا كَانَ الْيَوْم الَّذِي تحبس فِيهِ سجدت لَهُ وسبحته وعظمته ثمَّ استأذنته فَيُقَال لَهَا: أثبتي
Ebû'ş-Şeyh el-Azame'de ve Beyhakî'nin naklettiklerine göre, Abdullah b. Mes'ûd bir gün meclisindekilere: “Allah Azze ve Celle'nin el-Kehf Suresi 86. ayetteki {تغرب فِي عين حمئة} ‘Kara balçıklı bir gözede batıyor’ buyruğunu gördünüz mü, bununla neyi kastediyor?” dedi. Onlar: “Allah daha iyi bilir” dediler. Şöyle dedi: “Güneş battığı zaman O'na secde eder, O'nu tesbih eder ve O'nu yüceltir; Arş'ın altındadır. Doğma vakti gelince O'na secde eder, O'nu tesbih eder, O'nu yüceltir ve O'ndan izin ister, kendisine izin verilir. Tutulup hapsedileceği gün olunca yine O'na secde eder, O'nu tesbih eder, O'nu yüceltir ve O'ndan izin ister. Fakat ona: ‘Olduğun yerde dur!’ denilir.
فَإِذا حضر طُلُوعهَا سجدت لَهُ وسبحته وعظمته ثمَّ استأذنته فَيُقَال لَهَا: أثبتي
Doğma vakti gelince [tekrar] O'na secde eder, O'nu tesbih eder, O'nu yüceltir ve O'ndan izin ister. Ona yine: ‘Olduğun yerde dur!’ denilir.
فتحبس مِقْدَار لَيْلَتَيْنِ قَالَ: ويفزع إِلَيْهَا المتهجدون وينادي الرجل جَاره يَا فلَان مَا شَأْننَا اللَّيْلَة لقد نمت حَتَّى شبعت وَصليت حَتَّى أعيت ثمَّ يُقَال لَهَا: اطلعِي من حَيْثُ غربت
Böylece iki gece miktarı hapsedilir. Gece namazı kılanlar (müteheccidûn) bu durumdan dolayı dehşete kapılır. Kişi komşusuna: ‘Ey filanca! Bu gece bizim halimiz nedir? Doyasıya uyudum, yorulana kadar namaz kıldım [ama sabah olmadı]’ diye seslenir. Sonra güneşe: ‘Battığın yerden doğ!’ denilir.
فَذَاك {يَوْم يَأْتِي بعض آيَات رَبك لَا ينفع نفسا إيمَانهَا لم تكن آمَنت من قبل} الْآيَة
İşte bu durum, {يَوْم يَأْتِي بعض آيَات رَبك لَا ينفع نفسا إيمَانهَا لم تكن آمَنت من قبل} “Rabbinin bazı alametleri geldiği gün, daha önce iman etmemiş hiçbir kimseye imanı fayda vermez” ayetidir.
وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَالْبَيْهَقِيّ عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: خَطَبنَا عمر فَقَالَ: أَيهَا النَّاس سَيكون قوم من هَذِه الْأمة يكذبُون بِالرَّجمِ ويكذبون بالدجال ويكذبون بِطُلُوع الشَّمْس من مغْرِبهَا ويكذبون بِعَذَاب الْقَبْر ويكذبون بالشفاعة ويكذبون بِقوم يخرجُون من النَّار بَعْدَمَا امتحشوا
Saîd b. Mansûr ve Beyhakî'nin naklettiklerine göre, İbn Abbâs şöyle demiştir: Ömer bize bir hutbe irat etti ve şöyle dedi: “Ey insanlar! Bu ümmetten öyle bir topluluk gelecek ki; recmi yalanlayacaklar, Deccâl'i yalanlayacaklar, güneşin batıdan doğmasını yalanlayacaklar, kabir azabını yalanlayacaklar, şefaati yalanlayacaklar ve cehennemde kömürleştikten sonra oradan çıkacak bir topluluğu yalanlayacaklar.”
وَأخرج البُخَارِيّ فِي تَارِيخه وَأَبُو الشَّيْخ فِي العظمة وَابْن عَسَاكِر عَن كَعْب قَالَ: إِذا أَرَادَ الله أَن تطلع الشَّمْس من مغْرِبهَا أدارها بالقطب فَجعل مشرقها مغْرِبهَا وَمَغْرِبهَا مشرقها
Buhârî Târîh'inde, Ebû'ş-Şeyh el-Azame'de ve İbn Asâkir'in naklettiklerine göre, Kâ'b şöyle demiştir: “Allah güneşin batıdan doğmasını murat ettiği zaman, onu kutup etrafında döndürür; böylece onun doğusunu batısı, batısını da doğusu yapar.”
وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه بسندٍ واهٍ عَن ابْن عَبَّاس عَن النَّبِي ﷺ قَالَ خلق الله عِنْد الْمشرق حِجَابا من الظلمَة على الْبَحْر السَّابِع على مِقْدَار ليَالِي الدُّنْيَا كلهَا فَإِذا كَانَ غرُوب الشَّمْس أقبل ملك من الْمَلَائِكَة قد وكل بِاللَّيْلِ فَيقبض قَبْضَة من ظلمَة ذَلِك الْحجاب ثمَّ يسْتَقْبل الْمغرب فَلَا يزَال يُرْسل تِلْكَ الظلمَة من خلال أَصَابِعه قَلِيلا قَلِيلا وَهُوَ يُرَاعِي الشَّفق فَإِذا غَابَ الشَّفق أرسل الظلمَة كلهَا ثمَّ ينشر جناحيه فيبلغان أقطار الأَرْض وأكناف السَّمَاء فيجاوزان مَا شَاءَ الله أَن يجاوزا فِي الْهَوَاء فَيشق ظلمَة اللَّيْل بجناحيه بالتسبيح وَالتَّقْدِيس لله حَتَّى يبلغ الْمغرب على قدر
İbn Merdeveyh'in zayıf bir senetle naklettiğine göre, İbn Abbâs Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğunu rivayet etmiştir: “Allah, doğu tarafında yedinci denizin üzerinde, bütün dünya geceleri miktarınca karanlıktan bir örtü yarattı. Güneş battığı zaman geceye memur meleklerden bir melek gelir, o örtünün karanlığından bir avuç alır, sonra batıya yönelir; şafağı gözetleyerek o karanlığı parmaklarının arasından azar azar salmaya devam eder. Şafak kaybolunca karanlığın tamamını salıverir. Sonra iki kanadını açar; kanatları yeryüzünün uçlarına ve göğün kenarlarına kadar ulaşır, havada Allah'ın dilediği kadar öteye geçer. Gece karanlığını kanatlarıyla, Allah'ı tesbih ve takdis ederek yarar; ta ki batıya
سَاعَات اللَّيْل فَإِذا بلغ الْمغرب انفجر الصُّبْح من الْمشرق ضم جنَاحه وَضم الظلمَة بَعْضهَا إِلَى بعض بكفيه حَتَّى بِقَبض عَلَيْهَا بكف وَاحِدَة مثل قَبضته حِين تنَاولهَا من الْحجاب بالمشرق ثمَّ يَضَعهَا عِنْد الْمغرب على الْبَحْر السَّابِع فَمن هُنَاكَ تكون ظلمَة اللَّيْل فَإِذا حوّل ذَلِك الْحجاب من الْمشرق إِلَى الْمغرب نفخ فِي الصُّور فضوء النَّهَار من قبل الشَّمْس وظلمة اللَّيْل من قبل ذَلِك الْحجاب
gece saatleri miktarınca ulaşıncaya kadar. Batıya ulaştığında doğudan sabah yarılır (şafak söker). Kanadını toplar ve iki avucuyla karanlığı birbirine katar, tıpkı doğudaki örtüden aldığı avuç miktarı gibi onu tek bir avuçta toplar. Sonra onu batı tarafında yedinci denizin üzerine koyar. İşte gecenin karanlığı oradandır. O örtü doğudan batıya nakledildiğinde ise Sûr'a üflenir. Gündüzün aydınlığı güneşten, gecenin karanlığı ise bu örtüdendir.
فَلَا تزَال الشَّمْس تجْرِي من مطْلعهَا إِلَى مغْرِبهَا حَتَّى يَأْتِي الْوَقْت الَّذِي جعله الله لتوبة عباده فَتَسْتَأْذِن الشَّمْس من أَيْن تطلع ويستأذن الْقَمَر من أَيْن يطلع فَلَا يُؤذن لَهما فيحسبان مِقْدَار ثَلَاث لَيَال للشمس وليلتين للقمر فَلَا يعرف مِقْدَار حبسهما إِلَّا قَلِيل من النَّاس وهم بَقِيَّة أهل الأَرْض وَحَملَة الْقُرْآن يقْرَأ كل رجل مِنْهُم ورده فِي تِلْكَ اللَّيْلَة حَتَّى إِذا فرغ مِنْهُ نظر فَإِذا ليلته على حَالهَا فَيَعُود فَيقْرَأ ورده فَإِذا فرغ مِنْهُ نظر فَإِذا اللَّيْلَة على حَالهَا فَيَعُود فَيقْرَأ ورده فَإِذا فرغ مِنْهُ نظر فَإِذا اللَّيْلَة على حَالهَا فَلَا يعرف طول تِلْكَ اللَّيْلَة إِلَّا حَملَة الْقُرْآن فينادي بَعضهم بَعْضًا فيجتمعون فِي مَسَاجِدهمْ بالتضرع والبكاء والصراخ بَقِيَّة تِلْكَ اللَّيْلَة وَمِقْدَار تِلْكَ اللَّيْلَة مِقْدَار ثَلَاث لَيَال ثمَّ يُرْسل الله جِبْرِيل ﵇ إِلَى الشَّمْس وَالْقَمَر فَيَقُول: إِن الرب ﷿ أمركما أَن ترجعا إِلَى مغربكما فتطلعا مِنْهَا فَإِنَّهُ لَا ضوء لَكمَا وَلَا نور
Güneş, Allah'ın kullarının tövbesi için takdir ettiği vakit gelinceye kadar doğduğu yerden battığı yere doğru akıp gitmeye devam eder. [O vakit gelince] güneş nereden doğacağına dair izin ister, ay da nereden doğacağına dair izin ister; fakat ikisine de izin verilmez. Güneş üç gece, ay ise iki gece miktarı hapsedilir. Onların bu hapsedilme süresini insanların pek azı fark eder; onlar da yeryüzünün geri kalan [mümin] halkı ve Kur'an ehlidir. O gece onlardan her biri virdini okur, bitirdiğinde bakar ki gece hâlâ olduğu gibi durmaktadır. Tekrar virdini okumaya döner; bitirdiğinde bakar ki gece hâlâ olduğu gibi durmaktadır. Tekrar virdini okumaya döner; bitirdiğinde bakar ki gece hâlâ olduğu gibi durmaktadır. O gecenin uzunluğunu ancak Kur'an ehli fark eder. Birbirlerine seslenirler ve o gecenin geri kalanında mescitlerinde yalvararak, ağlayarak ve feryat ederek toplanırlar. O gecenin süresi tam üç gece miktarıdır. Sonra Allah Cebrâîl aleyhisselâm'ı güneşe ve aya gönderir. O da: ‘Rab Azze ve Celle ikinize, battığınız yere dönmenizi ve oradan doğmanızı emretti; zira artık sizin ne bir aydınlığınız ne de bir nurunuz vardır’ der.
فتبكي الشَّمْس وَالْقَمَر من خوف يَوْم الْقِيَامَة وَخَوف الْمَوْت فترجع الشَّمْس وَالْقَمَر فتطلعان من مغربهما
Bunun üzerine güneş ve ay kıyamet gününün ve ölümün korkusundan ağlarlar. Güneş ve ay geri döner ve battıkları yerden doğarlar.
فَبَيْنَمَا النَّاس كَذَلِك يَبْكُونَ ويتضرعون إِلَى الله ﷿ والغافلون فِي غفلتهم إِذْ نَادَى مُنَاد: أَلا أَن بَاب التَّوْبَة قد أغلق وَالشَّمْس وَالْقَمَر قد طلعا من مغربهما فَينْظر النَّاس فَإِذا بهما أسودان كالعكمين لَا ضوء لَهما وَلَا نور فَذَلِك قَوْله {وَجمع الشَّمْس وَالْقَمَر} الْقِيَامَة الْآيَة ٩ فيرتفعان مثل البعيرين المقرونين المعقودين يُنَازع كل وَاحِد مِنْهُمَا صَاحبه استباقاً ويتصايح أهل الدُّنْيَا وتذهل الْأُمَّهَات وتضع كل ذَات حمل حملهَا فَأَما الصالحون والأبرار فَإِنَّهُ يَنْفَعهُمْ بكاؤهم يَوْمئِذٍ وَيكْتب لَهُم عبَادَة وَأما الْفَاسِقُونَ والفجار فَلَا ينفغهم بكاؤهم يَوْمئِذٍ وَيكْتب عَلَيْهِم حسرة فَإِذا بلغت الشَّمْس وَالْقَمَر سرة السَّمَاء وَهُوَ منصفها جاءهما جِبْرِيل ﵇ فَأخذ بقرونها فردهما إِلَى الْمغرب فَلَا يغربهما فِي مغاربهما وَلَكِن يغربهما فِي بَاب التَّوْبَة
İnsanlar bu şekilde ağlayıp Allah Azze ve Celle'ye yalvarırken ve gafiller de gafletleri içindeyken bir münadi şöyle seslenir: ‘Haberiniz olsun! Tövbe kapısı kapanmıştır; güneş ve ay battıkları yerden doğmuştur.’ İnsanlar bakar ki ikisi de kararmış, iki çuval gibi ışıksız ve nursuzdur. İşte O'nun el-Kıyâme Suresi 9. ayetteki {وَجمع الشَّمْس وَالْقَمَر} “Güneş ile ay bir araya getirildiği zaman” buyruğu budur. Birbirine bağlanmış iki deve gibi birbirleriyle yarışarak çekişe çekişe yükselirler. Dünya ehli feryat eder, emzikli anneler [çocuklarını] unutur ve her hamile kadın yükünü bırakır. Salih ve iyi kimselere gelince; o gün ağlamaları kendilerine fayda verir ve onlar için ibadet olarak yazılır. Fasık ve günahkârlara gelince; o gün ağlamaları kendilerine hiçbir fayda vermez ve aleyhlerine bir hasret olarak yazılır. Güneş ve ay göğün göbeğine, yani tam ortasına ulaştığında Cebrâîl aleyhisselâm gelir, boynuzlarından tutar ve onları batıya geri çevirir. Onları battıkları yerlerde batırmaz; aksine tövbe kapısında batırır.”
فَقَالَ عمر بن الْخطاب للنَّبِي ﷺ وَمَا بَاب التَّوْبَة فَقَالَ: يَا عمر خلق الله بَابا للتَّوْبَة خلف الْمغرب وَهُوَ من أَبْوَاب الْجنَّة لَهُ مصراعان من ذهب مكللان بالبدر والياقوت والجوهر مَا بَين المصراع إِلَى المصراع مسيرَة أَرْبَعِينَ عَاما للراكب المسرع فَذَلِك الْبَاب المفتوح مُنْذُ خلق الله خلقه إِلَى صَبِيحَة تِلْكَ اللَّيْلَة عِنْد طُلُوع الشَّمْس وَالْقَمَر من مغاربها وَلم يتب عبد من عباد الله تَوْبَة نصُوحًا من لدن آدم إِلَى ذَلِك الْيَوْم إِلَّا ولجت تِلْكَ التَّوْبَة فِي ذَلِك الْبَاب ثمَّ ترفع إِلَى الله فَقَالَ معَاذ بن جبل: يَا رَسُول الله وَمَا التَّوْبَة النصوح قَالَ: أَن ينْدَم العَبْد على الذَّنب الَّذِي أصَاب فيهرب إِلَى الله مِنْهُ ثمَّ لَا يعود إِلَيْهِ حَتَّى يعود اللَّبن فِي الضَّرع
Ömer b. el-Hattâb Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e: “Tövbe kapısı nedir?” diye sordu. Buyurdu ki: “Ey Ömer! Allah batının arkasında tövbe için bir kapı yarattı. O cennet kapılarındandır. Altından iki kanadı vardır; inciler, yakutlar ve mücevherlerle süslenmiştir. Bir kanadı ile diğer kanadı arası hızlı bir atlının kırk yıllık mesafesidir. O kapı, Allah'ın yaratıkları yarattığı günden, güneş ve ayın battıkları yerden doğduğu o gecenin sabahına kadar açıktır. Âdem'den o güne kadar Allah'ın kullarından herhangi biri nasuh tövbesiyle tövbe ettiğinde, o tövbe mutlaka bu kapıdan girer ve sonra Allah'a yükseltilir.” Muâz b. Cebel: “Ey Allah'ın Resûlü! Nasuh tövbesi nedir?” dedi. Buyurdu ki: “Kulun işlediği günahtan dolayı pişmanlık duyması, ondan [uzaklaşıp] Allah'a sığınması ve sonra süt memeye geri dönmedikçe o günaha bir daha dönmemesidir.”
قَالَ: فيغربهما جِبْرِيل فِي ذَلِك الْبَاب ثمَّ يرد المصراعين فيلتئم مَا بَينهمَا ويصيران كَأَنَّهُمَا لم يكن فيهمَا صدع قطّ وَلَا خلل فَإِذا أغلق بَاب التَّوْبَة لم تقبل لعبد بعد ذَلِك تَوْبَة وَلم تَنْفَعهُ حَسَنَة يعملها بعد ذَلِك إِلَّا مَا كَانَ قبل ذَلِك فَإِنَّهُ يجْرِي لَهُم وَعَلَيْهِم بعد ذَلِك مَا كَانَ يجْرِي لَهُم قبل ذَلِك فَذَلِك قَوْله تَعَالَى {يَوْم يَأْتِي بعض آيَات رَبك لَا ينفع نفسا إيمَانهَا لم تكن آمَنت من قبل أَو كسبت فِي ايمانها خيرا}
Buyurdu ki: “Cebrâîl onları o kapıda batırır, sonra kapının iki kanadını kapatır; araları birbirine kenetlenir ve sanki aralarında hiçbir yarık ve boşluk olmamış gibi olurlar. Tövbe kapısı kapandığı zaman, bundan sonra hiçbir kulun tövbesi kabul edilmez ve bundan sonra işleyeceği hiçbir iyilik, daha önceden yaptıkları müstesna, ona fayda vermez. Daha önce lehlerine ve aleyhlerine cereyan eden şeyler ne idiyse, bundan sonra da öylece cereyan eder. İşte Allah Teâlâ'nın: {يَوْم يَأْتِي بعض آيَات رَبك لَا ينفع نفسا إيمَانهَا لم تكن آمَنت من قبل أَو كسبت فِي ايمانها خيرا} ‘Rabbinin bazı alametleri geldiği gün, daha önce iman etmemiş veya imanında bir hayır kazanmamış hiçbir kimseye imanı fayda vermez’ buyruğu budur.”
فَقَالَ أبيّ بن كَعْب: يَا رَسُول الله فدَاك أبي وَأمي فَكيف بالشمس وَالْقَمَر بعد ذَلِك وَكَيف بِالنَّاسِ وَالدُّنْيَا
Bunun üzerine Übeyy b. Kâ'b: “Ey Allah'ın Resûlü! Anam babam sana feda olsun; bundan sonra güneş ve ayın hali nice olur, insanların ve dünyanın hali nice olur?” dedi.
قَالَ: يَا أبي إِن الشَّمْس وَالْقَمَر يكسيان بعد ذَلِك ضوء النُّور ثمَّ يطلعان على النَّاس ويغربان كَمَا كَانَا قبل ذَلِك وَأما النَّاس فَإِنَّهُم حِين رَأَوْا مَا رَأَوْا من تِلْكَ الْآيَة وعظمها يلحون على الدُّنْيَا فيعمرونها ويجرون فِيهَا الْأَنْهَار ويغرسون فِيهَا الْأَشْجَار ويبنون فِيهَا الْبُنيان فاما الدُّنْيَا فَإِنَّهُ لَو نتج رجل مهْرا لم يركب حَتَّى تقوم السَّاعَة من لدن طُلُوع الشَّمْس من مغْرِبهَا إِلَى يَوْم ينْفخ فِي الصُّور
Buyurdu ki: “Ey Übeyy! Şüphesiz güneş ve ay bundan sonra nurlu ışıklarını yeniden giyinirler, sonra daha önce olduğu gibi insanlar üzerine doğup batmaya devam ederler. İnsanlara gelince; onlar o alameti ve onun büyüklüğünü gördüklerinde dünyaya dört elle sarılırlar; onu imar ederler, içinde nehirler akıtırlar, ağaçlar dikerler ve binalar yaparlar. Dünyaya gelince; bir kimse bir tay doğurtacak olsa, güneşin batıdan doğmasından Sûr'a üfleneceği güne kadar [geçen sürede] ona binemeden kıyamet kopar.”
وَأخرج نعيم بن حَمَّاد فِي الْفِتَن وَالْحَاكِم فِي الْمُسْتَدْرك وَضَعفه عَن عبد الله بن مَسْعُود عَن النَّبِي ﷺ قَالَ بَين أُذُنِي الدَّجَّال أَرْبَعُونَ ذِرَاعا وخطوة حمارة مسيرَة ثَلَاثَة أَيَّام يَخُوض الْبَحْر كَمَا يَخُوض أحدكُم الساقية وَيَقُول: أَنا رب الْعَالمين وَهَذِه الشَّمْس تجْرِي باذني أتريدون أَن أحبسها فتحبس الشَّمْس حَتَّى يَجْعَل الْيَوْم كالشهر وَالْجُمُعَة وَيَقُول: أتريدون أَن أَسِيرهَا فَيَقُولُونَ: نعم
Nuaym b. Hammâd el-Fiten'de ve Hâkim el-Müstedrek'te rivayet edip [ancak] zayıf bularak naklettiklerine göre, Abdullah b. Mes'ûd Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğunu rivayet etmiştir: “Deccâl'in iki kulağının arası kırk arşındır, eşeğinin bir adımı üç günlük mesafedir. Birinizin su arkını geçtiği gibi denizi geçer ve: ‘Ben âlemlerin rabbiyim. İşte şu güneş benim iznimle akıp gidiyor; onu tutmamı ister misiniz?’ der. Güneş tutulur, öyle ki bir günü bir ay gibi ve bir hafta gibi yapar. ‘Onu yürütmemi ister misiniz?’ der. Onlar: ‘Evet’ derler.
فَيجْعَل الْيَوْم كالساعة وتأتيه الْمَرْأَة فَتَقول: يَا رب أَحَي لي أخي وَابْني وَزَوْجي حَتَّى انها تعانق شَيْطَانا وَبُيُوتهمْ مَمْلُوءَة شياطين ويأتيه الْأَعرَابِي فَيَقُول: يَا رب أَحَي لنا ابلنا
O da o günü bir saat gibi yapar. Kadın ona gelir ve: ‘Ey rabbim! Kardeşimi, oğlumu ve kocamı benim için dirilt!’ der; hatta kadın bir şeytana sarılır, evleri ise şeytanlarla doludur. Bedevî ona gelir ve: ‘Ey rabbim! Bizim develerimizi
وغنمنا فيعطيهم شياطين أَمْثَال ابلهم وغنمهم سَوَاء بِالسِّنِّ والسمة
ve koyunlarımızı dirilt!’ der. O da onlara, yaşları ve damgaları bakımından tıpkı develeri ve koyunları gibi olan şeytanlar verir.
فَيَقُولُونَ: لولم يكن هَذَا رَبنَا لم يحي لنا مَوتَانا وَمَعَهُ جبل من فرق وعراق اللَّحْم حَار لَا يبرد ونهر حَار وجبل من جنان وخضرة وجبل من نَار ودخان يَقُول: هَذِه جنتي وَهَذِه نَارِي وَهَذَا طَعَامي وَهَذَا شرابي
Bunun üzerine: ‘Eğer bu bizim rabbimiz olmasaydı ölülerimizi diriltmezdi’ derler. Onun yanında soğumayan sıcak tirit ve et parçalarından bir dağ, sıcak bir nehir, bahçelerden ve yeşilliklerden bir dağ ile ateş ve dumandan bir dağ vardır. ‘İşte cennetim budur, ateşim budur, yemeğim budur ve içeceğim budur’ der.
وَالْيَسع ﵇ مَعَه ينذر بِالنَّاسِ يَقُول: هَذَا الْمَسِيح الْكذَّاب فَاحْذَرُوهُ لَعنه الله
Elyesa‘ aleyhisselâm da onunla birliktedir; insanları uyararak: ‘Bu yalancı Mesih'tir, ondan sakının! Allah ona lanet etsin!’ der.
وَيُعْطِيه الله من السرعة والخفة مَا لَا يلْحقهُ الدَّجَّال فَإِذا قَالَ: أَنا رب الْعَالمين
Allah ona öyle bir sürat ve hafiflik verir ki Deccâl ona yetişemez. O [Deccâl]: ‘Ben âlemlerin rabbiyim’ dediğinde,
قَالَ لَهُ النَّاس: كذبت وَيَقُول اليسع: صدق النَّاس
insanlar ona: ‘Yalan söyledin!’ derler; Elyesa‘ da: ‘İnsanlar doğru söyledi’ der.
فيمر بِمَكَّة فَإِذا هُوَ بِخلق عَظِيم فَيَقُول: من أَنْت فَيَقُول أَنا مِيكَائِيل بَعَثَنِي الله لأمنعه من حرمه ويمر بِالْمَدِينَةِ فَإِذا هُوَ بِخلق عَظِيم فَيَقُول: من أَنْت فَيَقُول: أَنا جِبْرِيل بَعَثَنِي الله لأمنعه من حرم رَسُوله
Mekke'ye uğrar; bir de bakar ki karşısında muazzam bir varlık vardır. ‘Sen kimsin?’ der. O da: ‘Ben Mîkâîl'im; Allah beni, seni Harem'inden menedeyim diye gönderdi’ der. Medine'ye uğrar; bir de bakar ki karşısında muazzam bir varlık vardır. ‘Sen kimsin?’ der. O da: ‘Ben Cebrâîl'im; Allah beni, seni Resûlü'nün Harem'inden menedeyim diye gönderdi’ der.
فيمر الدَّجَّال بِمَكَّة فَإِذا رأى مِيكَائِيل ولى هَارِبا ويصيح فَيخرج إِلَيْهِ من مَكَّة منافقوها وَمن الْمَدِينَة كَذَلِك وَيَأْتِي النذير إِلَى الَّذين فتحُوا الْقُسْطَنْطِينِيَّة وَمن تألف من الْمُسلمين بِبَيْت الْمُقَدّس قَالَ: فَيتَنَاوَل الدَّجَّال ذَلِك الرجل فَيَقُول: هَذَا الَّذِي يزْعم أَنِّي لَا أقدر عَلَيْهِ فَاقْتُلُوهُ فَيُنْشَر ثمَّ يَقُول: أَنا أحييه قُم - وَلَا يَأْذَن الله لنَفس غَيرهَا - فَيَقُول: أَلَيْسَ قد أمتك ثمَّ أحييك الْآن ازددت فِيك يَقِينا بشرني رَسُول الله ﷺ انك تقتلني ثمَّ أَحْيَا باذن الله فَيُوضَع على جلده صَفَائِح من نُحَاس فَلَا يحيك فِيهِ سِلَاحهمْ فَيَقُول اطرحوه فِي نَارِي فيحوّل الله ذَلِك الْجَبَل على النذير جنَانًا فيشك النَّاس فِيهِ ويبادر إِلَى بَيت الْمُقَدّس فَإِذا صعد على عقبَة أفِيق وَقع ظله على الْمُسلمين فيوترون قسيهم لقتاله فاقواهم من برك أَو جلس من الْجُوع والضعف ويسمعون النداء: جَاءَكُم الْغَوْث
Deccâl Mekke'ye uğradığında Mîkâîl'i görünce kaçarak arkasını döner ve öyle bir haykırır ki Mekke'deki münafıklar onun yanına çıkar; Medine'den de aynı şekilde. Uyarıcı kişi, İstanbul'u fethedenlerin ve Beytülmakdis'te toplanan Müslümanların yanına gelir. Buyurdu ki: Deccâl o adamı yakalar ve: ‘Benim kendisine güç yetiremeyeceğimi iddia eden işte budur, onu öldürün!’ der. Adam testereyle biçilir. Sonra Deccâl: ‘Onu ben diriltiyorum, kalk!’ der —oysa Allah ondan başka hiçbir nefse izin vermez—. [Adam dirilince Deccâl]: ‘Seni öldürüp sonra diriltmedim mi?’ der. [Adam]: ‘Şimdi senin hakkındaki kesin kanaatim daha da arttı; Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem senin beni öldüreceğini, sonra Allah'ın izniyle dirileceğimi bana müjdelemişti’ der. Bunun üzerine adamın derisinin üzerine bakır levhalar konur, böylece silahları ona işlemez. Deccâl: ‘Onu ateşime atın!’ der. Allah ise o dağı uyarıcı için bahçelere çevirir. İnsanlar onun hakkında şüpheye düşerler. Deccâl aceleyle Beytülmakdis'e yönelir. Afîk Geçidi'ne çıktığında gölgesi Müslümanların üzerine düşer. Onunla savaşmak için yaylarını kurarlar; açlık ve dermansızlıktan dolayı onların en güçlüsü çöken veya oturan kimsedir. Derken bir nidâ işitirler: ‘İmdadınıza yetişildi!’
فَيَقُولُونَ: هَذَا صَوت رجل شبعان
Bunun üzerine: ‘Bu, karnı tok bir adamın sesidir’ derler.
وتشرق الأَرْض بِنور رَبهَا وَينزل عِيسَى بن مَرْيَم وَيَقُول: يَا معشر الْمُسلمين احمدوا ربكُم وسبحوه فيفعلون ويريدون الْفِرَار فيضيق الله عَلَيْهِم الأَرْض فَإِذا أَتَوْ بَاب لد فِي نصف سَاعَة فيوافقون عِيسَى فَإِذا نظر إِلَى عِيسَى يَقُول: أقِم الصَّلَاة
Yeryüzü Rabbinin nuruyla aydınlanır ve Îsâ b. Meryem iner ve: ‘Ey Müslümanlar topluluğu! Rabbinize hamdedin ve O'nu tesbih edin!’ der; onlar da bunu yaparlar. [Deccâl ve taraftarları] kaçmak isterler fakat Allah yeryüzünü onlara daraltır. Yarım saat içinde Lüd kapısına vardıklarında Îsâ ile karşılaşırlar. [Îsâ] Deccâl'e baktığında [Deccâl]: ‘Namazı kıldır!’ der.
فَيَقُول الدَّجَّال: يَا نَبِي الله قد أُقِيمَت الصَّلَاة
Deccâl: ‘Ey Allah'ın peygamberi! Namaz için kamet getirildi’ der.
فَيَقُول: يَا عَدو الله زعمت انك رب الْعَالمين فَلِمَنْ تصلي فيضربه بمقرعة فيقتله فَلَا يبْقى أحد من أنصاره خلف شَيْء إِلَّا نَادَى: يَا مُؤمن هَذَا دجَّال فاقتله فيمتعوا أَرْبَعِينَ سنة لَا
O da: ‘Ey Allah'ın düşmanı! Sen âlemlerin rabbi olduğunu iddia ediyordun, o halde kime namaz kılıyorsun?’ der ve ona bir kamçıyla vurup onu öldürür. Artık onun taraftarlarından bir nesnenin arkasına saklanan hiç kimse kalmaz ki [o nesne]: ‘Ey mümin! İşte bu bir deccâldir, onu öldür!’ diye seslenmesin. Böylece kırk yıl nimet içinde yaşarlar;
يَمُوت أحد وَلَا يمرض أحد وَيَقُول الرجل لغنمه ولدوابه: اذْهَبُوا فارعوا وتمر الْمَاشِيَة بَين الزرعين لَا تَأْكُل مِنْهُ سنبلة والحيات والعقارب لَا تؤذي أحدا والسبع على أَبْوَاب الدّور لَا يُؤْذِي أحدا وَيَأْخُذ الرجل المدَّ من الْقَمْح فيبدره بِلَا حرث فَيَجِيء مِنْهُ سَبْعمِائة مد
hiç kimse ölmez ve hiç kimse hastalanmaz. Kişi koyunlarına ve hayvanlarına: ‘Gidin, otlayın!’ der; hayvanlar iki ekin arasından geçer de ondan tek bir başak bile yemezler. Yılanlar ve akrepler hiç kimseye zarar vermez. Yırtıcı hayvanlar evlerin kapılarında [durur da] hiç kimseye zarar vermez. Kişi bir müdd buğday alır, toprağı sürmeksizin onu saçar; ondan yedi yüz müdd mahsul gelir.
فيمكثون فِي ذَلِك حَتَّى يكسر سد يَأْجُوج وَمَأْجُوج فيموجون ويفسدون ويستغيث النَّاس فَلَا يُسْتَجَاب لَهُم وَأهل طور سينا هم الَّذين فتح الله عَلَيْهِم فَيدعونَ فيبعث الله دَابَّة من الأَرْض ذَات قَوَائِم فَتدخل فِي آذانهم فيصبحون موتى أَجْمَعِينَ وتنتن الأَرْض مِنْهُم فيؤذون النَّاس بنتنهم أَشد من حياتهم فَيَسْتَغِيثُونَ بِاللَّه فيبعث الله ريحًا يَمَانِية غبراء فَيصير النَّاس غماً ودخاناً وَتَقَع عَلَيْهِم الزكمة ويكشف مَا بهم بعد ثَلَاث وَقد قذف جَمِيعهم فِي الْبَحْر وَلَا يلبثُونَ إِلَّا قَلِيلا حَتَّى تطلع الشَّمْس من مغْرِبهَا وجفت الأقلام وطويت الصُّحُف وَلَا يقبل من أحد تَوْبَة ويخر إِبْلِيس سَاجِدا يُنَادي: إلهي مرني أَن أَسجد لمن شِئْت وتجتمع إِلَيْهِ الشَّيَاطِين فَتَقول يَا سيدنَا إِلَى من تفزع فَيَقُول: إِنَّمَا سَأَلت رَبِّي أَن ينظرني إِلَى يَوْم الْبَعْث وَقد طلعت الشَّمْس من مغْرِبهَا وَهَذَا الْوَقْت الْمَعْلُوم
Ye'cûc ve Me'cûc'ün seddi yıkılıncaya kadar bu halde kalırlar. Onlar dalga dalga yayılır ve fesat çıkarırlar. İnsanlar yardım diler fakat kendilerine icabet edilmez. Tûr-ı Sînâ ehli ise Allah'ın kendilerine fetih nasip ettiği kimselerdir; dua ederler, Allah da yeryüzünden ayakları olan bir canlı gönderir. Bu canlı onların kulaklarına girer ve hepsi birden ölü olarak sabahlarlar. Onların kokusundan yeryüzü leş gibi kokar; kokularıyla insanlara diriliklerinden daha çok eziyet verirler. İnsanlar Allah'a yalvarırlar, Allah da Yemen tarafından tozlu bir rüzgâr gönderir; insanlar gam ve dumana bürünür, üzerlerine nezle düşer. Üç [gün] sonra onların üzerindeki sıkıntı kalkar ve hepsi denize atılmış olur. Çok geçmeden güneş batıdan doğar; kalemler kurumuş, sayfalar dürülmüştür. Artık hiç kimseden tövbe kabul edilmez. İblis secdeye kapanarak: ‘İlâhım! Dilediğin kimseye secde etmemi bana emret!’ diye seslenir. Şeytanlar onun yanında toplanıp: ‘Ey efendimiz! Kime sığınıyorsun?’ derler. O da: ‘Ben Rabbimden ancak diriliş gününe kadar beni ertelemesini istemiştim; işte güneş batıdan doğdu ve bu, bilinen vakittir’ der.
وَتصير الشَّيَاطِين ظَاهِرَة فِي الأَرْض حَتَّى يَقُول الرجل: هَذَا قريني الَّذِي كَانَ يغويني فَالْحَمْد لله الَّذِي أَخْزَاهُ وَلَا يزَال أبليس سَاجِدا باكياً حَتَّى تخرج الدَّابَّة فتقتله وَهُوَ سَاجِدا ويتمتع الْمُؤْمِنُونَ بعد ذَلِك أَرْبَعِينَ سنة لَا يتمنون شَيْئا إِلَّا أَعْطوهُ حَتَّى تتمّ أَرْبَعُونَ سنة بعد الدَّابَّة ثمَّ يعود فيهم الْمَوْت ويسرع فَلَا يبْقى مُؤمن وَيبقى الْكفَّار يتهارجون فِي الطّرق كَالْبَهَائِمِ حَتَّى ينْكح الرجل أمه فِي وسط الطَّرِيق يقوم وَاحِد عَنْهَا وَينزل وَاحِد وأفضلهم يَقُول: لَو تنحيتم عَن الطَّرِيق كَانَ أحسن فَيكون على مثل ذَلِك حَتَّى لَا يُولد أحد من نِكَاح ثمَّ يعقم الله النِّسَاء ثَلَاثِينَ سنة وَيَكُونُونَ كلهم أَوْلَاد زنا شرار النَّاس عَلَيْهِم تقوم السَّاعَة
Şeytanlar yeryüzünde açıkça görünür hale gelir; öyle ki kişi: ‘Beni saptıran yoldaşım (karînim) işte budur; onu rezil eden Allah'a hamdolsun’ der. İblis, Dâbbe çıkıp kendisini secdedeyken öldürünceye kadar secdede ağlamaya devam eder. Müminler bundan sonra kırk yıl boyunca nimet içinde yaşarlar; ne dileseler kendilerine verilir. Nihayet Dâbbe'den sonraki kırk yıl tamamlanınca, ölüm aralarında yeniden başlar ve hızla yayılır; öyle ki hiçbir mümin kalmaz. Kâfirler ise sokaklarda hayvanlar gibi uluorta cinsel ilişkide bulunarak kalırlar; hatta kişi yolun ortasında annesiyle ilişkiye girer, biri onun üzerinden kalkar diğeri biner. Onların en faziletlisi ise: ‘Yoldan kenara çekilseydiniz daha iyi olurdu’ der. Nikâhtan hiçbir çocuk doğmayacak şekilde bu durum devam eder. Sonra Allah kadınları otuz yıl kısır kılar; hepsi de zina çocukları ve insanların en şerlileri olurlar, kıyamet de onların üzerine kopar.”
وَأخرج الطَّبَرَانِيّ وَابْن مرْدَوَيْه عَن عبد الله بن عَمْرو بن الْعَاصِ قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ إِذا طلعت الشَّمْس من مغْرِبهَا خر إِبْلِيس سَاجِدا يُنَادي ويجهر: إلهي مرني أَسجد لمن شِئْت فتجتمع إِلَيْهِ زبانيته فَيَقُولُونَ: يَا سيدهم مَا هَذَا التضرع فَيَقُول: إِنَّمَا سَأَلت رَبِّي أَن ينظرني إِلَى الْوَقْت الْمَعْلُوم وَهَذَا الْوَقْت الْمَعْلُوم
Taberânî ve İbn Merdeveyh'in naklettiklerine göre, Abdullah b. Amr b. el-Âs Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğunu rivayet etmiştir: “Güneş batıdan doğduğu zaman İblis secdeye kapanır ve yüksek sesle: ‘İlâhım! Dilediğin kimseye secde etmemi bana emret!’ diye seslenir. Zebanileri onun yanında toplanıp: ‘Ey onların efendisi! Bu yalvarış da nedir?’ derler. O da: ‘Ben Rabbimden ancak bilinen vakte kadar beni ertelemesini istemiştim; işte bu, o bilinen vakittir’ der.”
قَالَ:
Dedi ki:
وَتخرج دَابَّة الأَرْض من صدع فِي الصَّفَا فَأول خطْوَة تضعها بأنطاكيا فتأتي إِبْلِيس فتخطمه
“Dâbbetü'l-arz Safâ'daki bir yarıktan çıkar; attığı ilk adım Antakya'dadır. İblis'e gelir ve onun burnunu damgalar.”
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَمُسلم وَالنَّسَائِيّ وَأَبُو الشَّيْخ فِي العظمة وَالْبَيْهَقِيّ فِي الْأَسْمَاء وَالصِّفَات عَن أبي مُوسَى الْأَشْعَرِيّ قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ إِن الله يبسط يَده بِاللَّيْلِ ليتوب مسيء النَّهَار ويبسط يَده بِالنَّهَارِ ليتوب مسيء اللَّيْل حَتَّى تطلع الشَّمْس من مغْرِبهَا
İbn Ebî Şeybe, Müslim, Nesâî, Ebû'ş-Şeyh el-Azame'de ve el-Esmâ ve's-Sıfât'ta Beyhakî'nin Ebû Mûsâ el-Eş'arî'den naklettiklerine göre, Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: “Güneş batıdan doğuncaya kadar, gündüz günah işleyenin tövbe etmesi için Allah geceleyin elini açar; gece günah işleyenin tövbe etmesi için de gündüzün elini açar.”
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن عبد الله بن عَمْرو قَالَ: إِذا طلعت الشَّمْس من مغْرِبهَا ذهب الرجل إِلَى المَال كنزه فيستخرجه فيحمله على ظَهره فَيَقُول: من لَهُ فِي هَذِه فَيُقَال لَهُ: أَفلا جِئْت بِهِ بالْأَمْس فَلَا يقبل مِنْهُ فَيَجِيء إِلَى الْمَكَان الَّذِي احتفره فَيضْرب بِهِ الأَرْض وَيَقُول: لَيْتَني لم أرك
İbn Ebî Şeybe'nin naklettiğine göre, Abdullah b. Amr şöyle demiştir: “Güneş batıdan doğduğu zaman, kişi gömdüğü malına gider, onu çıkarıp sırtına yükler ve: ‘Bunu kim alır?’ der. Ona: ‘Dün getirseydin ya!’ denilir ve kendisinden kabul edilmez. Bunun üzerine kazdığı yere gelir, malı yere çarpar ve: ‘Keşke seni hiç görmeseydim!’ der.”
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن جُنْدُب بن عبد الله البَجلِيّ قَالَ: اسْتَأْذَنت على حُذَيْفَة ثَلَاث مَرَّات فَلم يَأْذَن لي فَرَجَعت فَإِذا رَسُوله قد لَحِقَنِي فَقَالَ: مَا ردك قلت: ظَنَنْت أَنَّك نَائِم
İbn Ebî Şeybe'nin naklettiğine göre, Cündüb b. Abdillâh el-Becelî şöyle demiştir: Huzeyfe'nin yanına girmek için üç defa izin istedim, bana izin vermedi. Geri döndüm; bir de baktım ki onun elçisi bana yetişti ve: ‘Seni geri döndüren nedir?’ dedi. ‘Senin uyuduğunu sandım’ dedim.
قَالَ: مَا كنت لأنام حَتَّى أنظر من أَيْن تطلع الشَّمْس قَالَ ابْن عون: فَحدثت بِهِ مُحَمَّدًا فَقَالَ: قد فعله غير وَاحِد من أَصْحَاب مُحَمَّد ﷺ
Dedi ki: “Güneşin nereden doğacağına bakmadan uyuyacak değildim.” İbn Avn dedi ki: Bunu Muhammed'e anlattım; o da: “Bunu Muhammed sallallâhu aleyhi ve sellem'in ashabından birden fazla kişi yapmıştır” dedi.
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن أبي أُسَامَة قَالَ: إِن صبح يَوْم الْقِيَامَة يطول تِلْكَ اللَّيْلَة كطول ثَلَاث لَيَال فَيقوم الَّذين يَخْشونَ رَبهم فيصلون حَتَّى إِذا فرغوا من صلَاتهم أَصْبحُوا ينظرُونَ إِلَى الشَّمْس من مطْلعهَا فَإِذا هِيَ قد طلعت من مغْرِبهَا
İbn Ebî Şeybe'nin naklettiğine göre, Ebû Üsâme şöyle demiştir: “Kıyamet gününün sabahı o gece üç gece uzunluğunda uzar. Rablerinden korkanlar kalkıp namaz kılarlar; namazlarını bitirdiklerinde doğduğu yerden güneşe bakarak sabahlarlar, bir de bakarlar ki güneş batıdan doğmuştur.”
وَالله أعلم
En doğrusunu Allah bilir.
- الْآيَة (١٥٩)
- 159. Ayet -
- أخرج ابْن أبي حَاتِم عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: اخْتلفت الْيَهُود وَالنَّصَارَى قبل أَن يبْعَث مُحَمَّد ﷺ فَتَفَرَّقُوا فَلَمَّا بعث مُحَمَّد أنزل عَلَيْهِ {إِن الَّذين فرقوا دينهم} الْآيَة
- İbn Ebî Hâtim'in naklettiğine göre, İbn Abbâs şöyle demiştir: Muhammed sallallâhu aleyhi ve sellem peygamber olarak gönderilmeden önce Yahudiler ve Hristiyanlar ihtilafa düşüp fırkalara ayrıldılar. Muhammed peygamber olarak gönderilince ona {إِن الَّذين فرقوا دينهم} “Dinlerini parça parça edip...” ayeti indirildi.
وَأخرج النّحاس فِي ناسخه عَن ابْن عَبَّاس فِي قَوْله فِي قَوْله {إِن الَّذين فرقوا دينهم} قَالَ: الْيَهُود وَالنَّصَارَى تركُوا الْإِسْلَام وَالدّين الَّذِي أمروا بِهِ وَكَانُوا {شيعًا}
en-Nâshî fî Nâsihihî'de nakledildiğine göre, İbn Abbâs {إِن الَّذين فرقوا دينهم} “Dinlerini parça parça edip...” buyruğu hakkında şöyle demiştir: “Yahudiler ve Hristiyanlar İslam'ı ve emrolundukları dini terk ettiler ve {شيعًا} fırkalar halinde oldular.”
فرقا
Fırkalar,
أحزاباً: مُخْتَلفَة {لست مِنْهُم فِي شَيْء} نزلت بِمَكَّة ثمَّ نسخهَا {قَاتلُوا الَّذين لَا يُؤمنُونَ بِاللَّه} النِّسَاء الْآيَة ٤٠ الْآيَة
farklı gruplar [demektir]. {لست مِنْهُم فِي شَيْء} “Senin onlarla hiçbir ilişiğin yoktur” Mekke'de inmiş, sonra bunu en-Nisâ Suresi 40. ayetteki {قَاتلُوا الَّذين لَا يُؤمنُونَ بِاللَّه} “Allah'a inanmayanlarla savaşın” ayeti neshetmiştir.
وَأخرج أَبُو الشَّيْخ عَن ابْن عَبَّاس وَكَانُوا شيعًا قَالَ: مللاً شَتَّى
Ebû'ş-Şeyh'in naklettiğine göre, İbn Abbâs “ve fırkalar halinde oldular” ifadesi hakkında: “Çeşitli dinler [ve mezhepler halinde]” demiştir.
وَأخرج الْفرْيَابِيّ وَعبد بن حميد وَابْن أبي شيبَة وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم وَأَبُو الشَّيْخ وَابْن مرْدَوَيْه عَن أبي هُرَيْرَة فِي قَوْله {إِن الَّذين فرقوا دينهم} الْآيَة
Firyâbî, Abd b. Humeyd, İbn Ebî Şeybe, İbn Cerîr, İbnu'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim, Ebû'ş-Şeyh ve İbn Merdeveyh'in Ebû Hureyre'den naklettiklerine göre, o, {إِن الَّذين فرقوا دينهم} “Dinlerini parça parça edip...” ayeti hakkında
قَالَ: هم فِي هَذِه الْأمة
şöyle demiştir: “Onlar bu ümmetin içindedir.”