أخرج ابْن أبي حَاتِم عَن الضَّحَّاك فِي قَوْله {أَلا إِنَّمَا طائرهم عِنْد الله} يَقُول: الْأَمر من قبل الله مَا أَصَابَكُم من أَمر الله فَمن الله بِمَا كسبت أَيْدِيكُم
İbn Ebî Hâtim, Dahhâk'tan {أَلا إِنَّمَا طائرهم عِنْد الله} “İyi bilin ki onların uğursuzluğu ancak Allah katındadır” ayeti hakkında şöyle dediğini bildirdi: İş Allah tarafındandır; Allah'ın takdirinden size isabet eden şey, kendi ellerinizin kazandığı şeyler sebebiyle Allah'tandır.
- الْآيَة (١٣٢)
- Ayet (132) -
- أخرج ابْن أبي حَاتِم عَن ابْن زيد فِي قَوْله {وَقَالُوا مهما تأتنا بِهِ من آيَة} قَالَ: إِن مَا تأتنا بِهِ من آيَة قَالَ: وَهَذِه فِيهَا زِيَادَة مَا
- İbn Ebî Hâtim, İbn Zeyd'den {وَقَالُوا مهما تأتنا بِهِ من آيَة} “Ve dediler ki: 'Bize her ne ayet getirirsen getir...'” ayeti hakkında: "Bize her ne ayet getirirsen getir [demektir]" dediğini ve: "Bunda 'mâ' fazlalığı (tekidi) vardır" dediğini bildirdi.
- الْآيَة (١٣٣)
- Ayet (133) -
- أخرج ابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم وَأَبُو الشَّيْخ وَابْن مرْدَوَيْه عَن عَائِشَة قَالَت: قَالَ رَسُول الله ﷺ الطوفان: الْمَوْت
- İbn Cerîr, İbn Ebî Hâtim, Ebû'ş-Şeyh ve İbn Merdeveyh, Âişe'den bildirdi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: "Tûfan, ölümdür" buyurdu.
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير وَأَبُو الشَّيْخ عَن عَطاء قَالَ {الطوفان} الْمَوْت
Abd b. Humeyd, İbn Cerîr ve Ebû'ş-Şeyh, Atâ'dan bildirdi: O, {الطوفان} “Tûfan” ölümdür, dedi.
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير وَأَبُو الشَّيْخ عَن مُجَاهِد قَالَ {الطوفان} الْمَوْت على كل حَال
Abd b. Humeyd, İbn Cerîr ve Ebû'ş-Şeyh, Mücâhid'den bildirdi: O, {الطوفان} “Tûfan” her halükarda ölümdür, dedi.
وَأخرج أَبُو الشَّيْخ عَن ابْن عَبَّاس قَالَ {الطوفان} الْغَرق
Ebû'ş-Şeyh, İbn Abbâs'tan bildirdi: O, {الطوفان} “Tûfan” boğulmadır, dedi.
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم وَأَبُو الشَّيْخ عَن ابْن عَبَّاس قَالَ {الطوفان} أَن يمطروا دَائِما بِاللَّيْلِ وَالنَّهَار ثَمَانِيَة أَيَّام وَالْقمل الْجَرَاد الَّذِي لَيْسَ لَهُ أَجْنِحَة
İbn Ebî Hâtim ve Ebû'ş-Şeyh, İbn Abbâs'tan bildirdi: O, {الطوفان} “Tûfan” gece ve gündüz aralıksız sekiz gün boyunca yağmura tutulmalarıdır; kummel ise kanatsız çekirgedir, dedi.
وَأخرج ابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: {الطوفان} أَمر من آمُر رَبك ثمَّ قَرَأَ {فَطَافَ عَلَيْهَا طائف من رَبك} الْقَلَم الْآيَة ١٩ ٠ وَأخرج ابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: أرسل الله على قوم فِرْعَوْن الطوفان - وَهُوَ الْمَطَر - فَقَالُوا: يَا مُوسَى ادْع لنا رَبك يكْشف عَنَّا الْمَطَر فنؤمن لَك وَنُرْسِل مَعَك بني إِسْرَائِيل فَدَعَا ربه فكشف عَنْهُم فأنبت الله لَهُم فِي تِلْكَ السّنة شَيْئا لم ينبته قبل ذَلِك من الزَّرْع والكلأ فَقَالُوا: هَذَا مَا كُنَّا نتمنى فَأرْسل الله عَلَيْهِم الْجَرَاد فَسَلَّطَهُ عَلَيْهِم فَلَمَّا رَأَوْهُ عرفُوا أَنه لَا يبقي الزَّرْع قَالُوا
İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim, İbn Abbâs'tan bildirdi: O, {الطوفان} “Tûfan” Rabbinin emirlerinden bir emirdir, dedi; sonra da {فَطَافَ عَلَيْهَا طائف من رَبك} Kalem Suresi 19. ayetini okudu. İbn Cerîr ve İbn Ebî Hâtim, İbn Abbâs'tan bildirdi: Allah Firavun kavmine tûfanı -ki o yağmurdur- gönderdi. Onlar: "Ey Mûsâ! Rabbine bizim için dua et de bizden yağmuru kaldırsın; sana iman edeceğiz ve İsrailoğullarını seninle birlikte göndereceğiz" dediler. [Mûsâ] Rabbine dua etti, O da [yağmuru] onlardan kaldırdı. Allah o sene onlar için daha önce hiç bitirmediği ekini ve otu bitirdi. Bunun üzerine: "İşte temenni ettiğimiz şey buydu!" dediler. Allah da onların üzerine çekirgeyi gönderip musallat etti. Onu görünce ekini sağ bırakmayacağını anlayıp
مثل ذَلِك فَدَعَا ربه فكشف عَنْهُم الْجَرَاد فداسوه وأحرزوه فِي الْبيُوت فَقَالُوا: قد أحرزنا فَأرْسل الله عَلَيْهِم الْقمل: وَهُوَ السوس الَّذِي يخرج من الْحِنْطَة فَكَانَ الرجل يخرج بِالْحِنْطَةِ عشرَة أجربة إِلَى الرحا فَلَا يرد مِنْهَا بِثَلَاثَة أَقْفِزَة فَقَالُوا مثل ذَلِك فكشف عَنْهُم فَأَبَوا أَن يرسلوا مَعَه بني إِسْرَائِيل فَبينا مُوسَى عِنْد فِرْعَوْن إِذْ سمع نقيق ضفدع من نهر فَقَالَ: يَا فِرْعَوْن مَا تلقى أَنْت وقومك من هَذَا الضفدع فَقَالَ: وَمَا عَسى أَن يكون عِنْد هَذَا الضفدع فَمَا أَمْسوا حَتَّى كَانَ الرجل يجلس إِلَى ذقنه فِي الضفادع وَمَا مِنْهُم من أحد يتَكَلَّم إِلَّا وثب ضفدع فِي فِيهِ وَمَا من شَيْء من آنيتهم إِلَّا وَهِي ممتلئة من الضفادع
aynısını söylediler. [Mûsâ] Rabbine dua etti, O da çekirgeyi onlardan kaldırdı. Onu harmanlayıp evlerde muhafaza ettiler ve: "Artık güvenceye aldık" dediler. Bunun üzerine Allah onların üzerine kummeli -ki o buğdaydan çıkan kurtçuktur- gönderdi. Öyle ki adam değirmene on cerîb buğday götürüyor, ondan üç kafîz bile geri getiremiyordu. Yine aynısını söylediler. [Bela] onlardan kaldırıldı fakat İsrailoğullarını onunla birlikte göndermeye yanaşmadılar. Mûsâ Firavun'un yanındayken bir nehirden kurbağa vıraklaması işitti. "Ey Firavun! Sen ve kavmin bu kurbağadan neler çekeceksiniz!" dedi. [Firavun]: "Bu kurbağanın elinden ne gelir ki?" dedi. Akşam olmadan öyle oldu ki kişi çenesine kadar kurbağaların içine batıyordu. Onlardan biri konuşmaya görsün, hemen ağzına bir kurbağa sıçrıyordu. Kap kacaklarından kurbağayla dolmayan hiçbir şey kalmadı.
فَقَالُوا مثل ذَلِك فكشف عَنْهُم فَلم يفوا فَأرْسل الله عَلَيْهِم الدَّم فَصَارَت أنهارهم دَمًا وَصَارَت آبارهم دَمًا فشكوا إِلَى فِرْعَوْن ذَلِك فَقَالَ: وَيحكم قد سحركم فَقَالُوا: لَيْسَ نجد من مائنا شَيْئا فِي اناء وَلَا بِئْر وَلَا نهر إِلَّا ونجده طعم الدَّم العبيط فَقَالَ فِرْعَوْن: يَا مُوسَى ادْع لنا رَبك يكْشف عَنْهُم الدَّم فَلم يفوا
Yine aynısını söylediler. [Bela] onlardan kaldırıldı fakat sözlerinde durmadılar. Bunun üzerine Allah onların üzerine kanı gönderdi; nehirleri kana, kuyuları kana dönüştü. Bunu Firavun'a şikayet ettiler. O: "Yazıklar olsun size, sizi büyülemiş!" dedi. Onlar: "Kabımızda, kuyumuzda ve nehrimizde suyumuzdan hiçbir şey bulamıyoruz ki taze kan tadında olmasın!" dediler. Firavun: "Ey Mûsâ! Rabbine bizim için dua et de kanı onlardan kaldırsın" dedi; [kaldırıldı fakat yine] sözlerinde durmadılar.
وَأخرج ابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن ابْن عَبَّاس فِي قَوْله {فَأَرْسَلنَا عَلَيْهِم الطوفان} وَهُوَ الْمَطَر حَتَّى خَافُوا الْهَلَاك فَأتوا مُوسَى فَقَالُوا: يَا مُوسَى ادْع لنا رَبك أَن يكْشف عَنَّا
İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim, İbn Abbâs'tan {فَأَرْسَلنَا عَلَيْهِم الطوفان} “Biz de üzerlerine tûfanı gönderdik” ayeti hakkında bildirdi: O, yağmurdur; öyle ki helak olmaktan korktular. Mûsâ'ya gelip: "Ey Mûsâ! Rabbine bizim için dua et de bizden
الْمَطَر فانا نؤمن لَك وَنُرْسِل مَعَك بني إِسْرَائِيل فَدَعَا ربه فكشف عَنْهُم الْمَطَر فأنبت الله بِهِ حرثهم وأخصبت بِلَادهمْ فَقَالُوا: مَا نحب أَنا لم نمطر وَلنْ نَتْرُك إلهنا ونؤمن بك وَلنْ نرسل مَعَك بني إِسْرَائِيل
yağmuru kaldırsın; zira sana iman edeceğiz ve İsrailoğullarını seninle birlikte göndereceğiz" dediler. [Mûsâ] Rabbine dua etti, O da yağmuru onlardan kaldırdı. Allah onunla ekinlerini bitirdi ve memleketleri verimli hale geldi. Bunun üzerine: "Yağmur yağmamış olmasını istemezdik; ilahımızı terk etmeyeceğiz, sana iman etmeyeceğiz ve İsrailoğullarını seninle göndermeyeceğiz" dediler.
فَأرْسل الله عَلَيْهِم الْجَرَاد فأسرع فِي فَسَاد زُرُوعهمْ وثمارهم قَالُوا: يَا مُوسَى ادْع لنا رَبك أَن يكْشف عَنَّا الْجَرَاد فانا سنؤمن لَك وَنُرْسِل مَعَك بني إِسْرَائِيل
Allah onların üzerine çekirgeyi gönderdi; ekinlerini ve meyvelerini hızla ifsad etti. "Ey Mûsâ! Rabbine bizim için dua et de çekirgeyi bizden kaldırsın; zira sana kesinlikle iman edeceğiz ve İsrailoğullarını seninle birlikte göndereceğiz" dediler.
فَدَعَا ربه فكشف عَنْهُم الْجَرَاد وَكَانَ قد بَقِي من زرعهم ومعائشهم بقايا فَقَالُوا: قد بَقِي لنا مَا هُوَ كافينا فَلَنْ نؤمن لَك وَلنْ نرسل مَعَك بني إِسْرَائِيل
[Mûsâ] Rabbine dua etti, O da çekirgeyi onlardan kaldırdı. Ekinlerinden ve geçimliklerinden geriye artakalanlar olmuştu. "Bize yetecek kadarı elimizde kaldı; sana asla iman etmeyeceğiz ve İsrailoğullarını seninle göndermeyeceğiz" dediler.
فَأرْسل الله عَلَيْهِم الْقمل وَهُوَ الدبا فتتبع مَا كَانَ ترك الْجَرَاد فجزعوا وخشوا الْهَلَاك فَقَالُوا: يَا مُوسَى ادْع لنا رَبك يكْشف عَنَّا الدبا فَإنَّا سنؤمن لَك وَنُرْسِل مَعَك بني إِسْرَائِيل
Bunun üzerine Allah onların üzerine kummeli -ki o küçük çekirgedir- gönderdi. Çekirgenin bıraktığı şeylerin peşine düştü. Feryat edip helak olmaktan korktular ve: "Ey Mûsâ! Rabbine bizim için dua et de küçük çekirgeyi bizden kaldırsın; zira sana kesinlikle iman edeceğiz ve İsrailoğullarını seninle birlikte göndereceğiz" dediler.
فَدَعَا ربه فكشف عَنْهُم الدبا فَقَالُوا: مَا نَحن لَك بمؤمنين وَلَا مرسلين مَعَك بني إِسْرَائِيل
[Mûsâ] Rabbine dua etti, O da küçük çekirgeyi onlardan kaldırdı. [Bu sefer]: "Biz sana iman edecek değiliz, İsrailoğullarını da seninle gönderecek değiliz" dediler.
فَأرْسل الله عَلَيْهِم الضفادع فَمَلَأ بُيُوتهم مِنْهَا ولقوا مِنْهَا أَذَى شَدِيدا لم يلْقوا مثله فِيمَا كَانَ قبله كَانَت تثب فِي قدورهم فتفسد عَلَيْهِم طعامهم وتطفىء نيرانهم قَالُوا: يَا مُوسَى ادْع لنا رَبك أَن يكْشف عَنَّا الضفادع فقد لَقينَا مِنْهَا بلَاء وأذى فانا سنؤمن لَك وَنُرْسِل مَعَك بني إِسْرَائِيل
Bunun üzerine Allah onların üzerine kurbağaları gönderdi; evlerini onlarla doldurdu. Onlardan öyle şiddetli bir eziyet gördüler ki daha öncekilerde böylesini görmemişlerdi. Tencerelerine sıçrıyor, yemeklerini bozuyor ve ateşlerini söndürüyordu. "Ey Mûsâ! Rabbine bizim için dua et de kurbağaları bizden kaldırsın; zira onlardan bela ve eziyet gördük; sana kesinlikle iman edeceğiz ve İsrailoğullarını seninle birlikte göndereceğiz" dediler.
فَدَعَا ربه فكشف عَنْهُم الضفادع فَقَالُوا: لَا نؤمن لَك وَلَا نرسل مَعَك بني إِسْرَائِيل
[Mûsâ] Rabbine dua etti, O da kurbağaları onlardan kaldırdı. [Yine]: "Sana iman etmeyiz ve İsrailoğullarını seninle göndermeyiz" dediler.
فَأرْسل الله عَلَيْهِم الدَّم فَجعلُوا لَا يَأْكُلُون إِلَّا الدَّم وَلَا يشربون إِلَّا الدَّم قَالُوا: يَا مُوسَى ادْع لنا رَبك أَن يكْشف عَنَّا الدَّم فانا سنؤمن لَك وَنُرْسِل مَعَك بني إِسْرَائِيل
Bunun üzerine Allah onların üzerine kanı gönderdi; kandan başka bir şey yemez, kandan başka bir şey içmez oldular. "Ey Mûsâ! Rabbine bizim için dua et de kanı bizden kaldırsın; zira sana kesinlikle iman edeceğiz ve İsrailoğullarını seninle birlikte göndereceğiz" dediler.
فَدَعَا ربه فكشف عَنْهُم الدَّم فَقَالُوا: يَا مُوسَى لن نؤمن لَك وَلنْ نرسل مَعَك بني إِسْرَائِيل ٠ فَكَانَت آيَات مفصلات بَعْضهَا أثر بعض لتَكون لله الْحجَّة عَلَيْهِم فَأَخذهُم الله بِذُنُوبِهِمْ فأغرقهم فِي أَلِيم
[Mûsâ] Rabbine dua etti, O da kanı onlardan kaldırdı. [Fakat yine]: "Ey Mûsâ! Sana asla iman etmeyeceğiz ve İsrailoğullarını seninle göndermeyeceğiz" dediler. Allah'ın aleyhlerinde kesin delili bulunsun diye bunlar birbiri ardınca gelen açık mucizeler oldu. Nihayet Allah onları günahları sebebiyle yakaladı ve onları denizde boğdu.
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَعبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم وَأَبُو الشَّيْخ عَن مُجَاهِد فِي قَوْله {فَأَرْسَلنَا عَلَيْهِم الطوفان} قَالَ: المَاء والطاعون وَالْجَرَاد
İbn Ebî Şeybe, Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim ve Ebû'ş-Şeyh, Mücâhid'den {فَأَرْسَلنَا عَلَيْهِم الطوفان} “Biz de üzerlerine tûfanı gönderdik” ayeti hakkında bildirdi: O; su, taun ve çekirgedir, dedi.
قَالَ: تَأْكُل مسامير رتجهم: يَعْنِي أَبْوَابهم وثيابهم وَالْقمل الدبا والضفادع تسْقط على فرشهم وَفِي أطعمتهم وَالدَّم يكون فِي ثِيَابهمْ ومائهم وطعامهم
Dedi ki: [Çekirge] kapılarının çivilerini -yani kapılarını- ve elbiselerini yiyordu; kummel küçük çekirgedir; kurbağalar yataklarına ve yiyeceklerine düşüyordu; kan ise elbiselerinde, sularında ve yemeklerinde oluyordu.
وَأخرج أَبُو الشَّيْخ عَن عَطاء قَالَ: بَلغنِي أَن الْجَرَاد لما سلط على بني إِسْرَائِيل أكل أَبْوَابهم حَتَّى أكل مساميرهم
Ebû'ş-Şeyh, Atâ'dan bildirdi: O şöyle dedi: Bana ulaştığına göre, çekirge İsrailoğullarına musallat edildiğinde onların kapılarını, hatta çivilerini bile yemiştir.
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: الْجَرَاد نترة من حوت فِي الْبَحْر
İbn Ebî Hâtim, İbn Abbâs'tan bildirdi: Çekirge, denizdeki bir balığın aksırmasından/püskürtmesindendir.
وَأخرج الْعقيلِيّ فِي كتاب الضُّعَفَاء وَأَبُو الشَّيْخ فِي العظمة عَن أبي هُرَيْرَة أَن النَّبِي ﷺ سُئِلَ عَن الْجَرَاد فَقَالَ: إِن مَرْيَم سَأَلت الله أَن يطْعمهَا لَحْمًا لَا دم فِيهِ فاطعمها الْجَرَاد
Ukaylî Kitâbu'd-Duafâ'da ve Ebû'ş-Şeyh el-Azame'de Ebû Hüreyre'den bildirdi: Peygamber'e sallallâhu aleyhi ve sellem çekirge soruldu da şöyle buyurdu: "Meryem, Allah'tan kendisine içinde kan olmayan bir et yedirmesini istedi; O da ona çekirge yedirdi."
وَأخرج الطَّبَرَانِيّ وَالْبَيْهَقِيّ فِي سنَنه عَن أبي أُمَامَة الْبَاهِلِيّ أَن النَّبِي ﷺ قَالَ: إِن مَرْيَم بنت عمرَان سَأَلت رَبهَا أَن يطْعمهَا لَحْمًا لَا دم فِيهِ فاطعمها الْجَرَاد فَقَالَت:
Taberânî ve Sünen'inde Beyhakî, Ebû Ümâme el-Bâhilî'den bildirdi: Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "İmrân kızı Meryem, Rabbinden kendisine içinde kan olmayan bir et yedirmesini istedi; O da ona çekirge yedirdi. Bunun üzerine o:
اللَّهُمَّ اعشه بِغَيْر رضَاع وتابع بَينه بِغَيْر شياع - يَعْنِي الصون - قَالَ الذَّهَبِيّ: اسناده أنظف من الأول
'Allahım! Onu emzirmeksizin yaşat ve ses çıkarmaksızın ardı ardına getir' dedi." -yani sesi kastetti-. Zehebî: "İsnadı öncekinden daha temizdir" dedi.
وَأخرج الْبَيْهَقِيّ فِي سنَنه عَن زَيْنَب ربيبة رَسُول الله ﷺ قَالَت: إِن نَبيا من الْأَنْبِيَاء سَأَلَ الله لحم طير لَا ذَكَاة لَهُ فرزقه الله الْحيتَان وَالْجَرَاد
Beyhakî Sünen'inde Resûlullah'ın sallallâhu aleyhi ve sellem üvey kızı Zeyneb'den bildirdi: O şöyle dedi: Peygamberlerden bir peygamber Allah'tan boğazlanması gerekmeyen bir kuş eti istedi; Allah da ona balıkları ve çekirgeleri rızık olarak verdi.
وَأخرج أَبُو دَاوُد وَابْن ماجة وَأَبُو الشَّيْخ فِي العظمة وَالطَّبَرَانِيّ وَابْن مرْدَوَيْه وَالْبَيْهَقِيّ عَن سلمَان قَالَ: سُئِلَ رَسُول الله ﷺ عَن الْجَرَاد فَقَالَ أَكثر جنود الله لَا آكله وَلَا أحرمهُ
Ebû Dâvûd, İbn Mâce, el-Azame'de Ebû'ş-Şeyh, Taberânî, İbn Merdeveyh ve Beyhakî, Selmân'dan bildirdi: Resûlullah'a sallallâhu aleyhi ve sellem çekirge soruldu da: "Allah'ın ordularının en çoğudur; onu ne yerim ne de haram kılarım" buyurdu.
وَأخرج أَبُو بكر البرقي فِي معرفَة الصَّحَابَة وَالطَّبَرَانِيّ وَأَبُو الشَّيْخ فِي العظمة وَالْبَيْهَقِيّ فِي شعب الإِيمان عَن أبي زُهَيْر النميري قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ لَا تقاتلوا الْجَرَاد فَإِنَّهُ جند من جند الله الْأَعْظَم قَالَ الْبَيْهَقِيّ: هَذَا إِن صَحَّ أَرَادَ بِهِ إِذا لم يتَعَرَّض لإِفساد الْمزَارِع فَإِذا تعرض لَهُ جَازَ دَفعه بِمَا يَقع بِهِ الدّفع من الْقِتَال وَالْقَتْل أَو أَرَادَ بِهِ تعذر مقاومته بِالْقِتَالِ وَالْقَتْل
Ebû Bekr el-Berkî Ma'rifetü's-Sahâbe'de, Taberânî, el-Azame'de Ebû'ş-Şeyh ve Şuabu'l-Îmân'da Beyhakî, Ebû Züheyr en-Nümeyrî'den bildirdi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Çekirgeyle savaşmayın; çünkü o, Allah'ın en büyük ordularından bir ordudur." Beyhakî şöyle dedi: "Bu rivayet sahih ise, bununla ekinleri ifsad etmeye yönelmediği durumu kastetmiştir. Şayet ekinleri ifsad etmeye yönelirse, savaşmak ve öldürmek gibi bertaraf etmeyi sağlayan yollarla onu defetmek caiz olur; yahut bununla onunla savaşarak ve öldürerek karşı koymanın imkansızlığını kastetmiştir."
وَأخرج الْبَيْهَقِيّ من طَرِيق الفضيل بن عِيَاض عَن مُغيرَة عَن إِبْرَاهِيم عَن عبد الله قَالَ: وَقعت جَرَادَة بَين يَدي رَسُول الله ﷺ فَقَالُوا: الا نقتلها يَا رَسُول الله فَقَالَ من قتل جَرَادَة فَكَأَنَّمَا قتل غوريا قَالَ الْبَيْهَقِيّ: هَذَا ضَعِيف بِجَهَالَة بعض رُوَاته وَانْقِطَاع مَا بَين إِبْرَاهِيم وَابْن مَسْعُود
Beyhakî, Fudayl b. İyâd tarikiyle Mugîre'den, o İbrâhim'den, o da Abdullah'tan bildirdi: Resûlullah'ın sallallâhu aleyhi ve sellem önüne bir çekirge düştü. "Onu öldürmeyelim mi ey Allah'ın Resûlü?" dediler. Buyurdu ki: "Kim bir çekirge öldürürse sanki bir savaşçıyı/akıncıyı öldürmüş gibi olur." Beyhakî: "Bu hadis, bazı ravilerinin meçhul olması ve İbrâhim ile İbn Mes'ûd arasındaki kopukluk sebebiyle zayıftır" dedi.
وَأخرج الْحَاكِم فِي تَارِيخه وَالْبَيْهَقِيّ بِسَنَد فِيهِ مَجْهُول عَن ابْن عمر قَالَ: وَقعت جَرَادَة بَين يَدي رَسُول الله ﷺ فاحتملها فَإِذا مَكْتُوب فِي جناحها بالعبرانية: لَا يَعْنِي جنيني وَلَا يشْبع آكِلِي نَحن جند الله الْأَكْبَر لنا تسع وَتسْعُونَ بَيْضَة وَلَو تمت لنا الْمِائَة لأكلنا الدُّنْيَا بِمَا فِيهَا
Hâkim Târîh'inde ve Beyhakî içinde meçhul ravi bulunan bir senetle İbn Ömer'den bildirdi: Resûlullah'ın sallallâhu aleyhi ve sellem önüne bir çekirge düştü, onu eline aldı; bir de baktı ki kanadında İbranice şöyle yazılıdır: "Ceninim boşuna var edilmemiştir ve beni yiyen doymaz. Biz Allah'ın en büyük ordusuyuz; doksan dokuz yumurtamız vardır; eğer yüze tamamlansaydı dünyayı içindekilerle birlikte yerdik."
فَقَالَ النَّبِي ﷺ اللَّهُمَّ أهلك الْجَرَاد اقْتُل كِبَارهَا وأمت صغارها وأفسد بيضها وسدَّ أفواهها عَن مزارع الْمُسلمين وَعَن مَعَايشهمْ إِنَّك سميع الدُّعَاء فَجَاءَهُ جِبْرِيل فَقَالَ: إِنَّه قد اسْتُجِيبَ لَك فِي بعض قَالَ الْبَيْهَقِيّ: هَذَا حَدِيث مُنكر
Bunun üzerine Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem: "Allahım! Çekirgeleri helak et; büyüklerini öldür, küçüklerini telef et, yumurtalarını boz ve ağızlarını Müslümanların ekinlerinden ve geçimliklerinden uzak tut; şüphesiz Sen duayı hakkıyla işitensin" dedi. Cebrail ona gelip: "Bir kısmı hakkında duan kabul edildi" dedi. Beyhakî: "Bu münker bir hadistir" dedi.
وَأخرج الطَّبَرَانِيّ وإسمعيل بن عبد الغافر الْفَارِسِي فِي الْأَرْبَعين وَالْبَيْهَقِيّ عَن الْحُسَيْن بن عَليّ قَالَ: كُنَّا على مائدة أَنا وَأخي مُحَمَّد بن الحنيفة وَبني عمي عبد الله بن عَبَّاس وَقثم وَالْفضل فَوَقَعت جَرَادَة فَأَخذهَا عبد الله بن عَبَّاس فَقَالَ للحسين: تعلم مَا مَكْتُوب على جنَاح الجرادة فَقَالَ: سَأَلت أبي فَقَالَ: سَأَلت
Taberânî, el-Erbaîn'de İsmâil b. Abdilgafir el-Fârisî ve Beyhakî, Hüseyin b. Ali'den bildirdi: O şöyle dedi: Ben, kardeşim Muhammed b. el-Hanefiyye ve amcamın oğulları Abdullah b. Abbâs, Kusem ve el-Fadl bir sofrada idik. Bir çekirge düştü; Abdullah b. Abbâs onu aldı ve Hüseyin'e: "Çekirgenin kanadında ne yazılı olduğunu bilir misin?" dedi. O da: "Babama sordum; o da dedi ki: Ben
رَسُول الله ﷺ فَقَالَ لي على جنَاح الجرادة مَكْتُوب: إِنِّي أَنا الله لَا إِلَه إِلَّا أَنا رب الجرادة ورازقها إِذا شِئْت بعثتها رزقا لقوم وَإِن شِئْت على قوم بلَاء
Resûlullah'a sallallâhu aleyhi ve sellem sordum; o bana: 'Çekirgenin kanadında şöyle yazılıdır: Şüphesiz Ben Allah'ım, Benden başka hiçbir ilah yoktur; çekirgenin Rabbi ve rızıklandırıcısıyım. Dilediğim vakit onu bir kavme rızık olarak gönderirim, dilediğim vakit de bir kavme bela olarak gönderirim' buyurdu" dedi.
فَقَالَ ابْن عَبَّاس: هَذَا وَالله من مَكْنُون الْعلم
Bunun üzerine İbn Abbâs: "Vallahi bu, saklı ilimdendir" dedi.
وَأخرج أَبُو نعيم فِي الْحِلْية عَن عِكْرِمَة قَالَ: قَالَ لي ابْن عَبَّاس: مَكْتُوب على الجرادة بالسُّرْيَانيَّة: إِنِّي أَنا الله لَا إِلَه إِلَّا أَنا وحدي لَا شريك لي الْجَرَاد جند من جندي أسلطه على من أَشَاء من عبَادي
Ebû Nuaym el-Hilye'de İkrime'den bildirdi: İbn Abbâs bana şöyle dedi: Çekirgenin üzerinde Süryanice şöyle yazılıdır: "Şüphesiz Ben Allah'ım, Benden başka hiçbir ilah yoktur; birim, hiçbir ortağım yoktur. Çekirge Benim ordularımdan bir ordudur; onu kullarımdan dilediğimin üzerine musallat ederim."
وَأخرج أَبُو الشَّيْخ فِي العظمة عَن سعيد بن الْمسيب قَالَ: لما خلق الله آدم فضَّل من طينته شَيْء فخلق مِنْهُ الْجَرَاد
Ebû'ş-Şeyh el-Azame'de Saîd b. el-Müseyyeb'den bildirdi: O şöyle dedi: Allah Âdem'i yarattığında çamurundan bir şey arttı ve ondan çekirgeyi yarattı.
وَأخرج عَن سعيد بن أبي الْحسن
Saîd b. Ebi'l-Hasan'dan da
مثله
bunun bir benzerini bildirdi.
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر عَن سعيد بن جُبَير قَالَ {الطوفان} الْمَطَر {وَالْجَرَاد} هَذَا الْجَرَاد
Abd b. Humeyd, İbn Cerîr ve İbnü'l-Münzir, Saîd b. Cübeyr'den bildirdi: O, {الطوفان} “Tûfan” yağmurdur; {وَالْجَرَاد} “Çekirge” ise işte bu çekirgedir, dedi.
{وَالْقمل} الدَّابَّة الَّتِي تكون فِي الْحِنْطَة
{وَالْقمل} “Ve kummel” ise buğdayda bulunan hayvancıktır/kurtçuktur.
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن أبي صَخْر قَالَ: الْقمل الْجَرَاد الَّذِي لَا يطير
İbn Ebî Hâtim, Ebû Sahr'dan bildirdi: Kummel, uçmayan çekirgedir.
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن الْحسن قَالَ: الْقمل: هُوَ الْقمل
İbn Ebî Hâtim, el-Hasan'dan bildirdi: Kummel, kenedir/bittedir.
وَأخرج ابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم وَأَبُو الشَّيْخ عَن ابْن زيد قَالَ: زعم بعض النَّاس فِي الْقمل أَنَّهَا البراغيث
İbn Cerîr, İbn Ebî Hâtim ve Ebû'ş-Şeyh, İbn Zeyd'den bildirdi: İnsanlardan bazıları kummelin pireler olduğunu iddia etti, dedi.
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم وَأَبُو الشَّيْخ عَن حبيب بن أبي ثَابت قَالَ: الْقمل الْجعلَان ٠ وَأخرج الطستي عَن ابْن عَبَّاس ٠ أَن نَافِع بن الْأَزْرَق قَالَ لَهُ: أَخْبرنِي عَن قَوْله ﷿ {وَالْقمل والضفادع} قَالَ: الْقمل الدبا ٠ والضفادع: هِيَ هَذِه ٠ قَالَ: وَهل تعرف الْعَرَب ذَلِك قَالَ: نعم أما سَمِعت أَبَا سُفْيَان بن الْحَارِث بن عبد الْمطلب وَهُوَ يَقُول: يبادرون النَّحْل من أَنَّهَا كَأَنَّهُمْ فِي الشّرف الْقمل وَأخرج أَبُو الشَّيْخ عَن عِكْرِمَة قَالَ: الْقمل: الجنادب بَنَات الْجَرَاد ٠ وَأخرج أَبُو الشَّيْخ عَن عفيف عَن رجل من أهل الشَّام قَالَ: الْقمل: البراغيث ٠ وَأخرج ابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: كَانَت الضفادع بَريَّة فَلَمَّا أرسلها الله على آل فِرْعَوْن سَمِعت وأطاعت فَجعلت تقذف نَفسهَا فِي الْقدر وَهِي تغلي وَفِي التنانير وَهِي تَفُور فأثابها الله بِحسن طاعتها برد المَاء ٠ وَأخرج ابْن أبي حَاتِم وَأَبُو الشَّيْخ عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: لم يكن شَيْء أَشد على
İbn Ebî Hâtim ve Ebû'ş-Şeyh, Habîb b. Ebî Sâbit'ten bildirdi: Kummel, bok böcekleridir. et-Tastî, İbn Abbâs'tan bildirdi: Nâfi' b. el-Ezrak ona: "Bana Azîz ve Celîl olan Allah'ın {وَالْقمل والضفادع} “kummel ve kurbağalar” buyruğunu haber ver" dedi. O da: "Kummel, küçük çekirgedir; kurbağalar ise işte bunlardır" dedi. [Nâfi']: "Araplar bunu bilir mi?" dedi. O da: "Evet, Ebû Süfyân b. el-Hâris b. Abdilmuttalib'in şöyle dediğini işitmedin mi: 'Sanki onlar tepedeki kummel gibi arıların sesine koşuşuyorlar'" dedi. Ebû'ş-Şeyh, İkrime'den bildirdi: O, "Kummel, çekirgenin yavruları olan cırcır böcekleridir" dedi. Ebû'ş-Şeyh, Afîf'ten, o da Şam ehlinden bir adamdan bildirdi: O, "Kummel, pirelerdir" dedi. İbn Cerîr ve İbn Ebî Hâtim, İbn Abbâs'tan bildirdi: Kurbağalar karada yaşardı; Allah onları Firavun ailesine gönderince dinleyip itaat ettiler; öyle ki kaynayan tencerenin ve harlayan tandırların içine kendilerini atmaya başladılar. Allah da güzel itaatleri sebebiyle onları suyun serinliğiyle ödüllendirdi. İbn Ebî Hâtim ve Ebû'ş-Şeyh, İbn Abbâs'tan bildirdi: Hiçbir şey
آل فِرْعَوْن من الضفادع كَانَت تَأتي الْقُدُور وَهِي تغلي فتلقي أَنْفسهَا فِيهَا فأورثها الله برد المَاء وَالثَّرَى إِلَى يَوْم الْقِيَامَة ٠ وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن عبد الله بن عَمْرو قَالَ: لَا تقتلُوا الضفادع فانها لما أرْسلت على آل فِرْعَوْن انْطلق ضفدع مِنْهَا فَوَقع فِي تنور فِيهِ نَار طلبت بذلك مرضاة الله فأبدلهن الله أبرد شَيْء نعلمهُ المَاء وَجعل نعيقهن التَّسْبِيح ٠ وَأخرج أَحْمد وَأَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ عَن عبد الرَّحْمَن بن عُثْمَان التَّيْمِيّ ٠ أَن طَبِيبا ذكر ضفدعاً فِي دَوَاء عِنْد رَسُول الله ﷺ فَنهى رَسُول الله ﷺ عَن قَتله ٠ وَأخرج ابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم وَأَبُو الشَّيْخ عَن مُجَاهِد قَالَ: سَالَتْ النّيل دَمًا فَكَانَ الاسرائيلي يَسْتَقِي مَاء طيبا ويستقي الفرعوني دَمًا ويشتركان فِي اناء وَاحِد فَيكون مَا يَلِي الإاسرائيلي مَاء طيبا وَمَا يَلِي الفرعوني دَمًا ٠ وَأخرج عبد بن حميد وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن قَتَادَة قَالَ: أرسل الله عَلَيْهِم الدَّم فَكَانُوا لَا يَغْتَرِفُونَ من مَائِهِمْ إِلَّا دَمًا أَحْمَر حَتَّى لقد ذكر لنا أَن فِرْعَوْن كَانَ يجمع بَين الرجلَيْن على الاناء الْوَاحِد القبطي والإِسرائيلي فَيكون مَا يَلِي الاسرائيلي مَاء وَمَا يَلِي القبطي دَمًا ٠ وَأخرج ابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم عَن زيد بن أسلم فِي قَوْله {وَالدَّم} قَالَ: سلط الله عَلَيْهِم الرعاف ٠ وَأخرج أَحْمد فِي الزّهْد وَابْن أبي حَاتِم وَأَبُو الشَّيْخ عَن نوف الشَّامي قَالَ: مكث مُوسَى فِي آل فِرْعَوْن بعد مَا غلب السَّحَرَة عشْرين سنة يُرِيهم الْآيَات الْجَرَاد وَالْقمل والضفادع وَالدَّم فيأبون أَن يسلمُوا ٠ وَأخرج أَبُو الشَّيْخ عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: مكث مُوسَى فِي آل فِرْعَوْن بعد مَا غلب السَّحَرَة أَرْبَعِينَ سنة يُرِيهم الْآيَات الْجَرَاد وَالْقمل والضفادع ٠ وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن ابْن عَبَّاس فِي قَوْله {آيَات مفصلات} قَالَ: كَانَت آيَات مفصلات بَعْضهَا على أثر بعض ليَكُون لله الْحجَّة عَلَيْهِم ٠ وَأخرج ابْن الْمُنْذر عَن ابْن عَبَّاس فِي قَوْله {آيَات مفصلات} قَالَ: يتبع بَعْضهَا بَعْضًا تمكث فيهم سبتاً إِلَى سبت ثمَّ ترفع عَنْهُم شهرا ٠ وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن سعيد بن جُبَير قَالَ: كَانَ بَين كل آيَتَيْنِ من هَذِه الْآيَات ثَلَاثُونَ يَوْمًا ٠
Firavun ailesine kurbağalardan daha ağır gelmedi. Tencereler kaynarken gelir ve kendilerini içine atarlardı; Allah da kıyamet gününe kadar suyun ve nemli toprağın serinliğini onlara miras kıldı. İbn Ebî Hâtim, Abdullah b. Amr'dan bildirdi: "Kurbağaları öldürmeyin; zira onlar Firavun ailesine gönderildiğinde içlerinden bir kurbağa gidip ateş dolu bir tandıra düştü ve bununla Allah'ın rızasını aradı. Allah da bunun karşılığında onlara bildiğimiz en serin şey olan suyu verdi ve seslerini tesbih kıldı." Ahmed, Ebû Dâvûd ve Nesâî, Abdurrahman b. Osmân et-Teymî'den bildirdi: Bir tabip Resûlullah'ın sallallâhu aleyhi ve sellem yanında bir ilacın içinde kurbağadan bahsetti; bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem onu öldürmeyi yasakladı. İbn Cerîr, İbn Ebî Hâtim ve Ebû'ş-Şeyh, Mücâhid'den bildirdi: Nil kan aktı; öyle ki İsrailli temiz su çekiyor, Firavunlu ise kan çekiyordu. İkisi tek bir kapta ortak oluyor, İsrailliye denk gelen kısım temiz su, Firavunluya denk gelen kısım ise kan oluyordu. Abd b. Humeyd, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim, Katâde'den bildirdi: Allah onların üzerine kanı gönderdi; sularından kırmızı kandan başka bir şey alamaz oldular. Hatta bize anlatıldığına göre, Firavun bir Kıbtî ile bir İsrailliyi tek bir kap başında bir araya getirirdi de İsraillinin tarafındaki su, Kıbtînin tarafındaki ise kan olurdu. İbn Cerîr ve İbn Ebî Hâtim, Zeyd b. Eslem'den {وَالدَّم} “ve kan” ayeti hakkında bildirdi: Allah onlara burun kanamasını musallat etti, dedi. Ahmed ez-Zühd'de, İbn Ebî Hâtim ve Ebû'ş-Şeyh, Nevf eş-Şâmî'den bildirdi: Mûsâ büyücüleri yendikten sonra Firavun ailesi içinde yirmi yıl kaldı; onlara çekirge, kummel, kurbağalar ve kan ayetlerini gösterdi fakat onlar teslim olmayı kabul etmediler. Ebû'ş-Şeyh, İbn Abbâs'tan bildirdi: Mûsâ büyücüleri yendikten sonra Firavun ailesi içinde kırk yıl kaldı; onlara çekirge, kummel ve kurbağalar ayetlerini gösterdi. İbn Ebî Hâtim, İbn Abbâs'tan {آيَات مفصلات} “Ayrı ayrı ayetler (mucizeler)” ayeti hakkında bildirdi: Allah'ın aleyhlerinde kesin delili bulunsun diye bunlar birbiri ardınca gelen açık mucizelerdi, dedi. İbnü'l-Münzir, İbn Abbâs'tan {آيَات مفصلات} “Ayrı ayrı ayetler (mucizeler)” ayeti hakkında bildirdi: Birbiri ardınca gelir, içlerinde cumartesiden cumartesiye kalır, sonra bir ay boyunca onlardan kaldırılırdı, dedi. İbn Ebî Hâtim, Saîd b. Cübeyr'den bildirdi: Bu ayetlerin her ikisi arasında otuzar gün vardı.
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن زيد بن أسلم قَالَ: كَانَت الْآيَات التسع فِي تسع سِنِين فِي كل سنة آيَة ٠
İbn Ebî Hâtim, Zeyd b. Eslem'den bildirdi: Dokuz ayet (mucize), dokuz senede gerçekleşmiş olup her senede bir ayet vardı.
- الْآيَة (١٣٤ - ١٣٥)
- (134-135. Ayetler)
- أخرج ابْن مرْدَوَيْه عَن عَائِشَة عَن النَّبِي ﷺ قَالَ {الرجز} الْعَذَاب
İbn Merdûye, Âişe vasıtasıyla Hz. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'den bildirdi: {الرجز} “azap”, azaptır.
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: أَمر مُوسَى نَبِي إِسْرَائِيل فَقَالَ: ليذبح كل رجل مِنْكُم كَبْشًا ثمَّ ليخضب كَفه فِي دَمه ثمَّ ليضْرب على بَابه ٠ فَقَالَت القبط لبني إِسْرَائِيل: لم تَجْعَلُونَ هَذَا الدَّم على بَابَكُمْ قَالَ: إِن الله يُرْسل عَلَيْكُم عذَابا فنسلم وتهلكون ٠ قَالَ القبط: فَمَا يعرفكم الله إِلَّا بِهَذِهِ العلامات قَالُوا: هَكَذَا أمرنَا نَبينَا ٠ فَأَصْبحُوا وَقد طعن من قوم فِرْعَوْن سَبْعُونَ ألفا فأمسوا وهم لَا يتدافنون
İbn Ebî Hâtim, İbn Abbâs'tan bildirdi: Mûsâ İsrailoğullarına emredip şöyle dedi: "Her bir adamınız bir koç kessin, sonra elini onun kanına bulasın, ardından bunu kapısına sürsün." Kıbtîler İsrailoğullarına: "Bu kanı niçin kapınıza sürüyorsunuz?" dediler. [İsrailoğulları]: "Şüphesiz Allah üzerinize bir azap gönderecektir; biz kurtulacağız, siz ise helak olacaksınız" dediler. Kıbtîler: "Allah sizi ancak bu işaretlerle mi tanır?" dediler. [İsrailoğulları]: "Peygamberimiz bize böyle emretti" dediler. Sabahladıklarında Firavun'un kavminden yetmiş bin kişi vebaya (tâûn) yakalanmıştı; akşama ulaştıklarında birbirlerini defnedemez haldeydiler.
فَقَالَ فِرْعَوْن عِنْد ذَلِك {ادْع لنا رَبك بِمَا عهد عنْدك لَئِن كشفت عَنَّا الرجز لنؤمنن لَك ولنرسلن مَعَك بني إِسْرَائِيل} وَالرجز: الطَّاعُون ٠ فَدَعَا ربه فكشفه عَنْهُم فَكَانَ أوفاهم كلهم فِرْعَوْن قَالَ: اذْهَبْ ببني إِسْرَائِيل حَيْثُ شِئْت ٠ وَأخرج أَبُو الشَّيْخ عَن سعيد بن جُبَير قَالَ: ألْقى الله الطَّاعُون على آل فِرْعَوْن فشغلهم بذلك حَتَّى خرج مُوسَى فَقَالَ مُوسَى لبني إِسْرَائِيل: اجعلوا أكفكم فِي الطين والرماد ثمَّ ضعوه على أبوابكم كَيْمَا يجتنبكم ملك الْمَوْت ٠ قَالَ فِرْعَوْن: أما يَمُوت من عبيدنا أحد قَالُوا: لَا ٠ قَالَ: أَلَيْسَ هَذَا عجبا أَنا نؤخذ وَلَا يؤخذون ٠٠٠٠ وَأخرج عبد بن حميد عَن سعيد بن جُبَير {لَئِن كشفت عَنَّا الرجز} قَالَ: الطَّاعُون ٠ وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير وَأَبُو الشَّيْخ عَن قَتَادَة قَالَ {الرجز} الْعَذَاب ٠ وَأخرج ابْن أبي حَاتِم وَأَبُو الشَّيْخ عَن ابْن عَبَّاس فِي قَوْله {إِلَى أجل هم بالغوه} قَالَ: الْغَرق ٠
Bunun üzerine Firavun şöyle dedi: {ادْع لنا رَبك بِمَا عهد عنْدك لَئِن كشفت عَنَّا الرجز لنؤمنن لَك ولنرسلن مَعَك بني إِسْرَائِيل} “Sana verdiği ahit hürmetine bizim için Rabbine dua et! Eğer bu azabı üzerimizden kaldırırsan, andolsun sana kesinlikle iman edeceğiz ve İsrailoğullarını mutlaka seninle birlikte göndereceğiz.” Ricz: Tâûn (veba) idi. [Mûsâ] Rabbine dua etti, O da bunu onlardan kaldırdı. Firavun onların hepsinden daha vefalı davrandı [ve]: "İsrailoğullarını dilediğin yere götür" dedi. Ebû'ş-Şeyh, Saîd b. Cübeyr'den bildirdi: Allah Firavun ailesine tâûnu (vebayı) musallat etti; Mûsâ çıkıp gidinceye kadar onları bununla meşgul etti. Mûsâ İsrailoğullarına: "Avuçlarınızı çamura ve küle batırıp sonra kapılarınıza sürün ki ölüm meleği sizden uzak dursun" dedi. Firavun: "Kölelerimizden hiç kimse ölmüyor mu?" dedi. "Hayır" dediler. [Firavun]: "Biz yakalanırken onların yakalanmaması ne tuhaf!" dedi... Abd b. Humeyd, Saîd b. Cübeyr'den {لَئِن كشفت عَنَّا الرجز} “Eğer bu azabı üzerimizden kaldırırsan” hakkında: "Tâûn (veba)" dediğini bildirdi. Abd b. Humeyd, İbn Cerîr ve Ebû'ş-Şeyh, Katâde'den {الرجز} “ricz” hakkında: "Azap" dediğini bildirdi. İbn Ebî Hâtim ve Ebû'ş-Şeyh, İbn Abbâs'tan {إِلَى أجل هم بالغوه} “ulaşacakları bir süreye kadar” sözü hakkında: "Boğulma" dediğini bildirdi.
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَعبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم وَأَبُو الشَّيْخ عَن مُجَاهِد فِي قَوْله {فَلَمَّا كشفنا عَنْهُم الرجز} قَالَ: الْعَذَاب {إِلَى أجل هم بالغوه} قَالَ: عدد مُسَمّى مَعَهم من أيامهم ٠ وَأخرج ابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم عَن السّديّ فِي قَوْله {إِذا هم ينكثون} قَالَ: مَا أعْطوا من العهود ٠
İbn Ebî Şeybe, Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim ve Ebû'ş-Şeyh, Mücâhid'den {فَلَمَّا كشفنا عَنْهُم الرجز} “Fakat üzerlerinden azabı kaldırdığımız zaman” ayetindeki ricz için "azap", {إِلَى أجل هم بالغوه} “ulaşacakları bir süreye kadar” ayeti hakkında ise: "Onların günlerinden yanlarında belirlenmiş bir sayı" dediğini bildirdi. İbn Cerîr ve İbn Ebî Hâtim, es-Süddî'den {إِذا هم ينكثون} “bir de bakarsın ki onlar hemen bozuyorlar” sözü hakkında: "Verdikleri ahitleri [bozuyorlar]" dediğini bildirdi.
- الْآيَة (١٣٦ - ١٣٧)
- (136-137. Ayetler)
- أخرج أَبُو الشَّيْخ عَن الضَّحَّاك فِي الْآيَة قَالَ: فانتقم الله مِنْهُم بعد ذَلِك فأغرقهم فِي أَلِيم ٠ وَأخرج ابْن أبي حَاتِم من طرق عَن ابْن عَبَّاس قَالَ {اليم} الْبَحْر
Ebû'ş-Şeyh, Dahhâk'tan ayet hakkında bildirdi: Allah bundan sonra onlardan intikam aldı ve onları denizde (yemm) boğdu. İbn Ebî Hâtim muhtelif yollarla İbn Abbâs'tan bildirdi: {اليم} “el-Yemm”, denizdir.
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن السّديّ قَالَ {اليم} هُوَ الْبَحْر ٠ قَوْله تَعَالَى: {وأورثنا الْقَوْم الَّذين كَانُوا يستضعفون مَشَارِق الأَرْض وَمَغَارِبهَا الَّتِي باركنا فِيهَا} ٠ أخرج عبد الرَّزَّاق وَعبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم وَأَبُو الشَّيْخ وَابْن عَسَاكِر عَن الْحسن فِي قَوْله {مَشَارِق الأَرْض وَمَغَارِبهَا} قَالَ: هِيَ أَرض الشَّام ٠ وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَعبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم وَأَبُو الشَّيْخ وَابْن عَسَاكِر عَن قَتَادَة فِي قَوْله {مَشَارِق الأَرْض وَمَغَارِبهَا الَّتِي باركنا فِيهَا} قَالَ: هِيَ أَرض الشَّام ٠ وَأخرج أَبُو الشَّيْخ عَن عبد الله بن شَوْذَب فِي قَوْله {مَشَارِق الأَرْض وَمَغَارِبهَا} قَالَ: فلسطين ٠
İbn Ebî Hâtim, es-Süddî'den bildirdi: {اليم} “el-Yemm”, denizdir. Yüce Allah'ın: {وأورثنا الْقَوْم الَّذين كَانُوا يستضعفون مَشَارِق الأَرْض وَمَغَارِبهَا الَّتِي باركنا فِيهَا} “Hor görülüp ezilmekte olan o kavmi de bereketlerle donattığımız yerin doğularına ve batılarına mirasçı kıldık” kavli hakkında; Abdürrezzâk, Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim, Ebû'ş-Şeyh ve İbn Asâkir, Hasan'dan {مَشَارِق الأَرْض وَمَغَارِبهَا} “yerin doğuları ve batıları” sözü hakkında: "O, Şam toprağıdır" dediğini bildirdi. Abdürrezzâk, Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim, Ebû'ş-Şeyh ve İbn Asâkir, Katâde'den {مَشَارِق الأَرْض وَمَغَارِبهَا الَّتِي باركنا فِيهَا} “bereketlerle donattığımız yerin doğuları ve batıları” sözü hakkında: "O, Şam toprağıdır" dediğini bildirdi. Ebû'ş-Şeyh, Abdullah b. Şevzeb'den {مَشَارِق الأَرْض وَمَغَارِبهَا} “yerin doğuları ve batıları” sözü hakkında: "Filistin'dir" dediğini bildirdi.
وَأخرج ابْن عَسَاكِر عَن زيد بن أسلم فِي قَوْله {الَّتِي باركنا فِيهَا} قَالَ: قرى الشَّام ٠ وَأخرج ابْن عَسَاكِر عَن كَعْب الْأَحْبَار قَالَ: إِن الله تَعَالَى بَارك فِي الشَّام من الْفُرَات إِلَى الْعَريش ٠ وَأخرج ابْن عَسَاكِر عَن أبي الأغبش وَكَانَ قد أدْرك أَصْحَاب النَّبِي ﷺ
İbn Asâkir, Zeyd b. Eslem'den {الَّتِي باركنا فِيهَا} “bereketlerle donattığımız” sözü hakkında: "Şam'ın köyleridir" dediğini bildirdi. İbn Asâkir, Ka'b el-Ahbâr'dan bildirdi: Yüce Allah Şam'ı Fırat'tan Ariş'e kadar bereketli kılmıştır. İbn Asâkir, Hz. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in ashabına yetişmiş olan Ebû'l-Ağbeş'ten bildirdi:
أَنه سُئِلَ عَن الْبركَة الَّتِي بوركت فِي الشَّام أَيْن مبلغ حَده قَالَ: أول حُدُوده عَرِيش مصر وَالْحَد الآخر طرف التنية وَالْحَد الآخر الْفُرَات وَالْحَد الآخر جعل فِيهِ قبر هود النَّبِي ﵇
Kendisine Şam'da mübarek kılınan bereketin sınırının nereye ulaştığı sorulduğunda şöyle dedi: "Sınırlarının ilki Mısır'ın Ariş'i, diğer sınırı Seniyye'nin ucu, diğer sınırı Fırat, diğer sınırında ise Hûd Peygamber aleyhisselâm'ın kabri kılınmıştır."
وَأخرج ابْن عَسَاكِر عَن مُعَاوِيَة بن أبي سُفْيَان قَالَ: إِن رَبك قَالَ لإِبراهيم ﵇: أعمر من الْعَريش إِلَى الْفُرَات الأَرْض الْمُبَارَكَة وَكَانَ أول من اختتن وقرى الضَّيْف
İbn Asâkir, Muâviye b. Ebî Süfyân'dan bildirdi: Rabbin İbrâhîm aleyhisselâm'a: "Ariş'ten Fırat'a kadar mübarek kılınan bu toprağı imar et!" buyurdu. O, ilk sünnet olan ve misafir ağırlayan kimsedir.
وَأخرج ابْن عَسَاكِر عَن وهب بن مُنَبّه قَالَ: دمشق بناها غُلَام إِبْرَاهِيم الْخَلِيل ﵇ وَكَانَ حَبَشِيًّا وهبه لَهُ نمْرُود بن كنعان حِين خرج إِبْرَاهِيم من النَّار وَكَانَ اسْم الْغُلَام دمشق فسماها على اسْمه وَكَانَ إِبْرَاهِيم جعله على كل شَيْء لَهُ وسكنها الرّوم بعد ذَلِك بِزَمَان
İbn Asâkir, Vehb b. Münebbih'ten bildirdi: Dımaşk'ı (Şam şehrini) Halîl İbrâhîm aleyhisselâm'ın kölesi inşa etti. O, İbrâhîm ateşten çıktığında Nemrud b. Ken'ân'ın kendisine hediye ettiği Habeşli bir köleydi. Kölenin adı Dımaşk idi; şehre kendi adını verdi. İbrâhîm onu sahip olduğu her şeyin başına getirmişti. Ondan bir süre sonra oraya Rumlar yerleşti.
وَأخرج ابْن عَسَاكِر عَن أبي عبد الْملك الْجَزرِي قَالَ: إِذا كَانَت الدُّنْيَا فِي بلَاء وقحط كَانَ الشَّام فِي رخاء وعافية وَإِذا كَانَ الشَّام فِي بلَاء وقحط كَانَت فلسطين فِي رخاء وعافية وَإِذا كَانَت فلسطين فِي بلَاء وقحط كَانَ بَيت الْمُقَدّس فِي رخاء وعافية وَقَالَ: الشَّام مباركة وفلسطين مُقَدَّسَة وَبَيت الْمُقَدّس قدس ألف مرّة
İbn Asâkir, Ebû Abdilmelik el-Cezerî'den bildirdi: Dünya bela ve kıtlık içinde olduğunda Şam bolluk ve afiyet içinde olur; Şam bela ve kıtlık içinde olduğunda Filistin bolluk ve afiyet içinde olur; Filistin bela ve kıtlık içinde olduğunda Beytü'l-Makdis bolluk ve afiyet içinde olur. Şöyle de dedi: "Şam mübarektir, Filistin mukaddestir, Beytü'l-Makdis ise bin kat mukaddestir."
وَأخرج ابْن عَسَاكِر عَن عبد الرَّحْمَن بن يزِيد بن جَابر قَالَ: قلت لأبي سَلام الْأسود مَا نقلك من حمص إِلَى دمشق قَالَ: بَلغنِي أَن الْبركَة تضعف بهَا ضعفين
İbn Asâkir, Abdurrahman b. Yezîd b. Câbir'den bildirdi: Ebû Sellâm el-Esved'e: "Seni Humus'tan Dımaşk'a taşınmaya sevk eden nedir?" dedim. Şöyle dedi: "Bana ulaştı ki orada bereket iki katına katlanır."
وَأخرج ابْن عَسَاكِر عَن مَكْحُول
İbn Asâkir, Mekhûl'den bildirdi:
أَنه سَأَلَ رجلا أَيْن تسكن قَالَ: الغوطة
O, bir adama: "Nerede oturuyorsun?" diye sordu. Adam: "Guta'da" dedi.
قَالَ: لَهُ مَكْحُول: مايمنعك أَن تسكن دمشق فَإِن الْبركَة فِيهَا مضعفة
Mekhûl ona: "Dımaşk'ta oturmana ne engel var? Zira orada bereket kat kat arttırılmıştır" dedi.
وَأخرج ابْن عَسَاكِر عَن كَعْب قَالَ: مَكْتُوب فِي التَّوْرَاة إِن الشَّام كنز الله ﷿ من أرضه بهَا كنز الله من عباده يَعْنِي بهَا قُبُور الْأَنْبِيَاء إِبْرَاهِيم وَإِسْحَق وَيَعْقُوب
İbn Asâkir, Ka'b'dan bildirdi: Tevrat'ta şöyle yazılıdır: "Şam, Azîz ve Celîl olan Allah'ın yeryüzündeki hazinesidir; orada Allah'ın kullarından olan hazinesi vardır." Bununla İbrâhîm, İshâk ve Ya'kûb peygamberlerin kabirlerini kastetmektedir.
وَأخرج ابْن عَسَاكِر عَن ثَابت بن معبد قَالَ: قَالَ الله تَعَالَى: ياشام أَنْت خيرتي من بلدي أسكنك خيرتي من عبَادي
İbn Asâkir, Sâbit b. Ma'bed'den bildirdi: Yüce Allah şöyle buyurdu: "Ey Şam! Sen memleketlerimin içinden seçtiğimsin; sende kullarımın hayırlılarını barındırırım."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَأحمد وَالتِّرْمِذِيّ وَالرُّويَانِيّ فِي مُسْنده وَابْن حبَان وَالطَّبَرَانِيّ وَالْحَاكِم وَصَححهُ عَن زيد بن ثَابت قَالَ: كُنَّا حول رَسُول الله ﷺ نؤلف الْقُرْآن من الرّقاع إِذْ قَالَ طُوبَى للشام
İbn Ebî Şeybe, Ahmed, Tirmizî, Müsned'inde Rûyânî, İbn Hibbân, Taberânî ve sahih olduğunu belirterek Hâkim, Zeyd b. Sâbit'ten bildirdi: Biz Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in etrafında bez ve deri parçalarından Kur'an'ı derleyip düzenliyorduk. O esnada şöyle buyurdu: "Şam'a ne mutlu!"
قيل لَهُ: وَلم قَالَ: أَن مَلَائِكَة الرَّحْمَن باسطة أَجْنِحَتهَا عَلَيْهِم
Kendisine: "Niçin [ey Allah'ın Resûlü]?" denildi. [Hz. Peygamber]: "Çünkü Rahmân'ın melekleri kanatlarını onların üzerine germiştir" buyurdu.
وَأخرج الْبَزَّار وَالطَّبَرَانِيّ بِسَنَد حسن عَن أبي الدَّرْدَاء عَن النَّبِي ﷺ قَالَ إِنَّكُم ستجندون أجناداً جنداً بِالشَّام ومصر وَالْعراق واليمن
Bezzâr ve hasen bir senetle Taberânî, Ebû'd-Derdâ vasıtasıyla Hz. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'den bildirdi: "Sizler Şam'da, Mısır'da, Irak'ta ve Yemen'de olmak üzere birtakım ordular kuracaksınız."
قُلْنَا: فَخِرْ لنا يَا رَسُول الله
[Biz]: "Ey Allah'ın Resûlü! Bizim için seç [hangisine katılalım]?" dedik.
قَالَ: عَلَيْكُم بِالشَّام فَإِن الله قد تكفل لي بِالشَّام
Şöyle buyurdu: "Şam'a sarılın; zira Allah benim için Şam'a kefil olmuştur."
وَأخرج الْبَزَّار وَالطَّبَرَانِيّ بِسَنَد ضَعِيف عَن ابْن عمر عَن النَّبِي ﷺ قَالَ إِنَّكُم ستجندون أجناداً
Bezzâr ve zayıf bir senetle Taberânî, İbn Ömer vasıtasıyla Hz. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'den bildirdi: "Sizler birtakım ordular kuracaksınız."
فَقَالَ رجل: يَا رَسُول الله خِرْ لي
Bir adam: "Ey Allah'ın Resûlü! Benim için seç" dedi.
فَقَالَ: عَلَيْك بِالشَّام فَإِنَّهَا صفوة الله من بِلَاده فِيهَا خيرة الله من عباده فَمن رغب عَن ذَلِك فليلحق بنجدة فَإِن الله تكفل لي بِالشَّام وَأَهله
Şöyle buyurdu: "Şam'a sarıl! Çünkü orası Allah'ın memleketleri arasından seçkin kıldığı yerdir; orada Allah'ın kullarından seçkin kıldığı kimseler bulunur. Bundan yüz çeviren kimse ise Necd'ine katılsın. Zira Allah benim için Şam'a ve ahalisine kefil olmuştur."
وَأخرج أَحْمد وَابْن عَسَاكِر عَن عبد الله بن حِوَالَة الْأَزْدِيّ
Ahmed ve İbn Asâkir, Abdullah b. Havâle el-Ezdî'den bildirdi:
أَنه قَالَ: يَا رَسُول الله خرْ لي بَلَدا أكون فِيهِ
O şöyle dedi: "Ey Allah'ın Resûlü! İçinde bulunacağım bir beldeyi benim için seç."
فَقَالَ عَلَيْك بِالشَّام ان الله يَقُول: يَا شام أَنْت صفوتي من بلادي أَدخل فِيك خيرتي من عبَادي
Şöyle buyurdu: "Şam'a sarıl! Şüphesiz Allah şöyle buyurur: 'Ey Şam! Sen memleketlerim içinden seçkin kıldığımsın; senin içine kullarımın hayırlılarını yerleştiririm.'"
وَلَفظ أَحْمد: فَإِنَّهُ خيرة الله من أرضه يجتبي إِلَيْهِ خيرته من عباده فَإِن أَبَيْتُم فَعَلَيْكُم بيمنكم فَإِن الله قد تكفل لي بِالشَّام وَأَهله
Ahmed'in lafzı şöyledir: "Çünkü orası Allah'ın yeryüzündeki seçtiği yerdir; oraya kullarının hayırlılarını çeker. Eğer [oraya gitmeye] yanaşmazsanız Yemen'inize sarılın. Zira Allah benim için Şam'a ve ahalisine kefil olmuştur."
وَأخرج ابْن عَسَاكِر عَن وَاثِلَة بن الْأَسْقَع سَمِعت رَسُول الله ﷺ يَقُول: عَلَيْكُم بِالشَّام فانها صفوة بِلَاد الله يسكنهَا خيرته من عباده فَمن أَبى فليلحق بيمنه ويسق من غدره فَإِن الله تكفل لي بِالشَّام وَأَهله
İbn Asâkir, Vâsile b. el-Eskā'dan bildirdi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğunu işittim: "Şam'a sarılın; zira orası Allah'ın memleketlerinin seçkin olanıdır, orada kullarının hayırlıları ikamet eder. Kim [oraya gitmeye] yanaşmazsa Yemen'ine katılsın ve onun göletlerinden/sularından içsin. Zira Allah benim için Şam'a ve ahalisine kefil olmuştur."
وَأخرج أَحْمد وَأَبُو دَاوُد وَابْن حبَان وَالْحَاكِم عَن عبد الله بن حِوَالَة الْأَزْدِيّ عَن رَسُول الله ﷺ قَالَ إِنَّكُم ستجندون أجناداً جنداً بِالشَّام وجنداً بالعراق وجنداً بِالْيمن
Ahmed, Ebû Dâvûd, İbn Hibbân ve Hâkim, Abdullah b. Havâle el-Ezdî vasıtasıyla Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'den bildirdi: "Sizler bir ordu Şam'da, bir ordu Irak'ta ve bir ordu Yemen'de olmak üzere birtakım ordular kuracaksınız."
فَقَالَ الحوالي: خر لي يَا رَسُول الله
Bunun üzerine el-Havâlî: "Benim için seç ey Allah'ın Resûlü!" dedi.
قَالَ: عَلَيْكُم بِالشَّام فَمن أَبى فليلحق بيمنه وليسق من غدره فَإِن الله قد تكفل لي بِالشَّام وَأَهله
Şöyle buyurdu: "Şam'a sarılın. Kim [oraya gitmeye] yanaşmazsa Yemen'ine katılsın ve onun su birikintilerinden içsin. Zira Allah benim için Şam'a ve ahalisine kefil olmuştur."
وَأخرج الْحَاكِم وَصَححهُ عَن عبد الله بن عَمْرو قَالَ: يَأْتِي على النَّاس زمَان لَا يبْقى فِيهِ مُؤمن إِلَّا لحق بِالشَّام
Hâkim sahih olduğunu belirterek Abdullah b. Amr'dan bildirdi: İnsanların üzerine öyle bir zaman gelecektir ki hiçbir mümin kalmayıp hepsi Şam'a katılacaktır.
وَأخرج ابْن عَسَاكِر عَن عون بن عبد الله بن عتبَة قَالَ: قَرَأت فِيمَا أنزل الله على بعض الْأَنْبِيَاء: إِن الله يَقُول: الشَّام كِنَانَتِي فَإِذا غضِبت على قوم رميتهم مِنْهَا بِسَهْم
İbn Asâkir, Avn b. Abdillâh b. Utbe'den bildirdi: Allah'ın peygamberlerden birine indirdiği [vahiylerde] şunu okudum: Allah şöyle buyurur: "Şam Benim ok torbamdır (kinânemdir); bir kavme gazaplandığım zaman onlara oradan bir ok atarım."
وَأخرج ابْن عَسَاكِر وَالطَّبَرَانِيّ عَن أبي الدَّرْدَاء قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ ستفتح على أمتِي من بعدِي الشَّام وشيكاً فَإِذا فتحهَا فاحتلها فَأهل الشَّام مرابطون إِلَى مُنْتَهى الجزيرة فَمن احتل ساحلاً من تِلْكَ السواحل فَهُوَ فِي جِهَاد وَمن احتل بَيت الْمُقَدّس وَمَا حوله فَهُوَ فِي رِبَاط
İbn Asâkir ve Taberânî, Ebû'd-Derdâ'dan bildirdi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Benden sonra ümmetime pek yakında Şam fethedilecektir. Orayı fethettiklerinde oraya yerleşin; zira Şam ehli, Cezîre'nin sınırına kadar nöbet tutan (murâbıt) kimselerdir. Bu sahillerden bir sahile yerleşen kimse cihattadır; Beytü'l-Makdis ve çevresine yerleşen kimse ise nöbettedir (ribâttadır)."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَالتِّرْمِذِيّ وَصَححهُ وَابْن ماجة وَابْن عَسَاكِر عَن قُرَّة عَن النَّبِي ﷺ قَالَ إِذا فسد أهل الشَّام فَلَا خير فِيكُم لَا تزَال طَائِفَة من أمتِي منصورين على النَّاس لَا يضرهم من خذلهم حَتَّى تقوم السَّاعَة
İbn Ebî Şeybe, Tirmizî (sahih olduğunu belirterek), İbn Mâce ve İbn Asâkir, Kurre vasıtasıyla Hz. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'den bildirdi: "Şam ehli bozulduğu zaman sizde hayır kalmaz. Ümmetimden bir zümre kıyamet kopuncaya kadar insanlara karşı galip ve muzaffer olmaya devam edecektir; onları yüzüstü bırakanlar kendilerine zarar veremez."
وَأخرج ابْن عَسَاكِر عَن ضَمرَة بن ربيعَة قَالَ: سَمِعت إِنَّه لم يبْعَث نَبِي إِلَّا من الشَّام فَإِن لم يكن مِنْهَا أسريَ بِهِ إِلَيْهَا
İbn Asâkir, Damra b. Rabîa'dan bildirdi: Şöyle işittim: "Hiçbir peygamber yoktur ki Şam'dan gönderilmiş olmasın; eğer oradan değilse mutlaka oraya gece yürütülmüştür (isra yapılmıştır)."
وَأخرج الْحَافِظ أَبُو بكر النجاد فِي جُزْء التراجم عَن أبي الدَّرْدَاء قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ بَينا أَنا نَائِم رَأَيْت عَمُود الإِسلام احْتمل من تَحت رَأْسِي فَظَنَنْت أَنه مذهوب بِهِ فاتبعته بَصرِي فَعمد بِهِ إِلَى الشَّام أَلا فَإِن الإِيمان حِين تقع الْفِتَن بِالشَّام
Hâfız Ebû Bekr en-Neccâd Cüz'ü't-Terâcim'de, Ebû'd-Derdâ'dan bildirdi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Ben uyurken İslam'ın direğinin başımın altından çekilip alındığını gördüm; onun götürüldüğünü zannedip peşinden gözlerimi diktim. Derken o Şam'a yöneldi. Dikkat edin! Fitneler vuku bulduğu zaman iman Şam'dadır."
وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه عَن أبي ذَر قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ الشَّام أَرض الْمَحْشَر والمنشر
İbn Merdûye, Ebû Zer'den bildirdi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Şam, mahşer ve menşer (toplanma ve dirilme) toprağıdır."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن أبي أَيُّوب الْأنْصَارِيّ قَالَ: ليهاجرن الرَّعْد والبرق والبركات إِلَى الشَّام
İbn Ebî Şeybe, Ebû Eyyûb el-Ensârî'den bildirdi: Şüphesiz gök gürültüsü, şimşek ve bereketler mutlaka Şam'a hicret edecektir.
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن الْقَاسِم بن عبد الرَّحْمَن قَالَ: مد الْفُرَات على عهد عبد الله فكره النَّاس ذَلِك فَقَالَ: يَا أَيهَا النَّاس لَا تكْرهُوا مده فَإِنَّهُ يُوشك أَن يلْتَمس فِيهِ طست من مَاء فَلَا يُوجد وَذَاكَ حِين يرجع كل مَاء إِلَى عنصره فَيكون المَاء وَبَقِيَّة الْمُؤمنِينَ يومئذٍ بِالشَّام
İbn Ebî Şeybe, el-Kāsım b. Abdirrahmân'dan bildirdi: Abdullah'ın döneminde Fırat taştı; insanlar bundan hoşlanmadılar. Bunun üzerine [Abdullah] şöyle dedi: "Ey insanlar! Onun taşmasından hoşnutsuzluk duymayın; zira çok geçmeden onda bir leğen su aranıp da bulunamayacak duruma gelinecektir. İşte bu, her suyun kendi aslına döneceği zamandır; o gün su da müminlerin geri kalanı da Şam'da olacaktır."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن كَعْب قَالَ: أحب الْبِلَاد إِلَى الله الشَّام وَأحب الشَّام إِلَيْهِ الْقُدس وَأحب الْقُدس إِلَيْهِ جبل نابلس ليَأْتِيَن على النَّاس زمَان يتماسحونه كالحبال بَينهم
İbn Ebî Şeybe, Ka'b'dan bildirdi: Allah'a beldelerin en sevimlisi Şam'dır; O'na Şam'ın en sevimli yeri Kudüs'tür; Kudüs'ün en sevimli yeri ise Nablus dağıdır. İnsanların üzerine mutlaka öyle bir zaman gelecektir ki onu kendi aralarında ipler gibi ölçüp paylaşacaklardır.
وَأخرج الطَّبَرَانِيّ وَابْن عَسَاكِر عَن ابْن عمر قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ دخل إِبْلِيس الْعرَاق فَقضى مِنْهَا حَاجته ثمَّ دخل الشَّام فطردوه حَتَّى بلغ بيسان ثمَّ دخل مصر فباض فِيهَا وفرخ وَبسط عبقرية
Taberânî ve İbn Asâkir, İbn Ömer'den bildirdi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "İblis Irak'a girdi ve oradaki işini tamamladı. Sonra Şam'a girdi, fakat onu Baysân'a varıncaya kadar kovdular. Sonra Mısır'a girdi; orada yumurtlayıp yavruladı ve sergisini serdi."
وَأخرج ابْن عَسَاكِر عَن ابْن عمر قَالَ: دخل الشَّيْطَان بالمشرق فَقضى قَضَاءَهُ ثمَّ خرج يُرِيد الأَرْض المقدسة الشَّام فَمنع فَخرج على سَاق حَتَّى جَاءَ الْمغرب فباض بيضه وَبسط بهَا عبقرية
İbn Asâkir, İbn Ömer'den bildirdi: Şeytan doğuya girdi ve işini bitirdi. Sonra Mukaddes Toprak olan Şam'ı isteyerek çıktı fakat engellendi. Bunun üzerine hızla koşarak batıya geldi, orada yumurtasını bıraktı ve sergisini serdi.
وَأخرج ابْن عَسَاكِر عَن وهب بن مُنَبّه قَالَ: إِنِّي لأجد تردد الشَّام فِي الْكتب حَتَّى كَأَنَّهُ لَيْسَ لله حَاجَة إِلَّا بِالشَّام
İbn Asâkir, Vehb b. Münebbih'ten bildirdi: Kitaplarda Şam'ın o kadar çok tekrarlandığını görüyorum ki sanki Allah'ın Şam'dan başka hiçbir muradı yokmuş gibidir.
وَأخرج أَحْمد وَابْن عَسَاكِر عَن ابْن عمر أَن النَّبِي ﷺ قَالَ: اللَّهُمَّ بَارك لنا فِي شامنا ويمننا
Ahmed ve İbn Asâkir, İbn Ömer'den bildirdi: Hz. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Allahım! Şam'ımızı ve Yemen'imizi bize bereketli kıl!"
قَالُوا: وَفِي نجدنا
[Ashab]: "Necd'imizi de!" dediler.