فاتاها فتعاظمه ذَلِك فَاضْرب عَن ذَلِك فَبعث آخر فأعظمه ذَلِك فَجعل لَا يبْعَث رجلا إِلَّا تعاظمه أمرهَا حَتَّى مَشى إِلَيْهَا وتطاول فَضرب عرقوبيها فَوَقَعت تركض فَرَأى رجل مِنْهُم صَالحا فَقَالَ: اِدَّرَكَ النَّاقة فقد عقرت
Ona gitti, fakat bu [iş] gözünde büyüdü ve bundan vazgeçti. Başka birini gönderdi, o da bunu gözünde büyüttü. Kimi gönderdiyse devenin durumu ona dehşet verici geldi; sonunda [o eşkıya] bizzat ona doğru yürüdü, boyunu uzatıp devenin inciklerini (arka bacak sinirlerini) kesti. Deve debelenerek yere düştü. İçlerinden bir adam Sâlih'i görünce: 'Devenin yanına yetiş, çünkü kesildi!' dedi.
فَأقبل وَخَرجُوا يتلقونه ويعتذرون إِلَيْهِ يَا نَبِي الله إِنَّمَا عقرهَا فلَان إِنَّه لَا ذَنْب لنا
[Sâlih] geldi; onlar da onu karşılamaya çıkıp özür dilediler ve: 'Ey Allah'ın peygamberi! Onu sadece falan kişi kesti, bizim hiçbir günahımız yok!' dediler.
قَالَ: فانظروا هَل تدركون فصيلها فَإِن أدركتموه فَعَسَى الله أَن يرفع عَنْكُم الْعَذَاب
O da: 'Bakın bakalım, yavrusuna yetişebilecek misiniz? Eğer ona yetişebilirseniz, umulur ki Allah azabı sizden kaldırır' dedi.
فَخَرجُوا يطلبونه فَلَمَّا رأى الفصيل أمه تضطرب أَتَى جبلا يُقَال لَهُ القارة قصير فَصَعدَ وذهبوا ليأخذوه فَأوحى الله إِلَى الْجَبَل فطال فِي السَّمَاء حَتَّى مَا تناله الطير وَدخل صَالح الْقرْيَة فَلَمَّا رَآهُ الفصيل بَكَى حَتَّى سَالَتْ دُمُوعه ثمَّ اسْتقْبل صَالحا فرغا رغوة ثمَّ رغا أُخْرَى ثمَّ رغا أُخْرَى فَقَالَ صَالح لِقَوْمِهِ: لكل رغوة أجل فتمتعوا فِي داركم ثَلَاثَة أَيَّام ذَلِك وعد غير مَكْذُوب الا أَن آيَة الْعَذَاب أَن الْيَوْم الأول تصبح وُجُوهكُم مصفرة وَالْيَوْم الثَّانِي محمرة وَالْيَوْم الثَّالِث مسودة فَلَمَّا أَصْبحُوا إِذا وُجُوههم كَأَنَّهَا قد طليت بالخلوق صَغِيرهمْ وَكَبِيرهمْ ذكرهم وأنثاهم فَلَمَّا أَمْسوا صاحوا بأجمعهم أَلا قد مضى يَوْم من الْأَجَل وحضركم الْعَذَاب فَلَمَّا أَصْبحُوا الْيَوْم الثَّانِي إِذا وُجُوههم محمرة كَأَنَّهَا خضبت بالدماء فصاحوا وضجوا وَبكوا وَعرفُوا أَنه الْعَذَاب فَلَمَّا أَمْسوا صاحوا بأجمعهم أَلا قد مضى يَوْمَانِ من الْأَجَل وحضركم الْعَذَاب فَلَمَّا أَصْبحُوا الْيَوْم الثَّالِث فَإِذا وُجُوههم مسودة كَأَنَّهَا طليت بالقار فصاحوا جَمِيعًا أَلا قد حضركم الْعَذَاب فتكفنوا وتحنطوا
Onu aramaya çıktılar. Yavru deve annesinin debelendiğini görünce, el-Kâre denilen alçak bir dağa gelip üzerine çıktı. Onu yakalamak için gittiler, fakat Allah dağa vahyetti; dağ göğe doğru öyle yükseldi ki kuşlar bile ona ulaşamaz oldu. Sâlih şehre girdi. Yavru deve onu görünce gözyaşları akıncaya kadar ağladı, sonra Sâlih'e yönelip bir defa bağırdı (böğürdü), sonra bir daha, sonra bir daha bağırdı. Bunun üzerine Sâlih kavmine şöyle dedi: 'Her bir bağırış için bir mühlet vardır; yurdunuzda üç gün yaşayıp yararlanın. Bu, yalanlanamayacak bir vaattir. Haberiniz olsun ki azabın alameti şudur: Birinci gün sabahı yüzleriniz sapsarı, ikinci gün kıpkırmızı, üçüncü gün ise simsiyah olacaktır.' Sabah olunca küçüğüyle büyüğüyle, erkeğiyle kadınıyla hepsinin yüzleri sanki halûk (sarı renkli koku maddesi) sürülmüş gibi sapsarı oldu. Akşam olunca hep birlikte: 'Dikkat edin, süreden bir gün geçti ve azap yaklaştı!' diye bağırdılar. İkinci gün sabahlayınca yüzleri sanki kana boyanmış gibi kıpkırmızı oldu; bağırıp feryat ettiler, ağladılar ve bunun azap olduğunu anladılar. Akşam olunca hep birlikte: 'Dikkat edin, süreden iki gün geçti ve azap yaklaştı!' diye feryat ettiler. Üçüncü gün sabahladıklarında yüzleri sanki katran sürülmüş gibi simsiyah oldu. Hep birden: 'Dikkat edin, azap başınıza geldi!' diye bağırdılar. Bunun üzerine kefenlendiler ve koku (hanût) süründüler.
وَكَانَ حنوطهم الصَّبْر والمغر وَكَانَت أكفانهم الانطاع ثمَّ ألقوا أنفسهم بِالْأَرْضِ فَجعلُوا يقلبون أَبْصَارهم فَيَنْظُرُونَ إِلَى السَّمَاء مرّة وَإِلَى الأَرْض مرّة فَلَا يَدْرُونَ من أَيْن يَأْتِيهم الْعَذَاب من فَوْقهم من السَّمَاء أم من تَحت أَرجُلهم من الأَرْض خسفاً أَو قذفا فَلَمَّا أَصْبحُوا الْيَوْم الرَّابِع أَتَتْهُم صَيْحَة من السَّمَاء فِيهَا صَوت كل صَاعِقَة وَصَوت كل شَيْء لَهُ صَوت فِي الأَرْض فتقطعت قُلُوبهم فِي صُدُورهمْ فاصبحوا فِي دِيَارهمْ جاثمين
Hanûtları (ölü kokuları) sabır ve aşıboyası, kefenleri ise deri örtüler (nıtâ') idi. Sonra kendilerini yere attılar; gözlerini bir göğe bir yere çevirip bakmaya başladılar. Azabın nereden geleceğini, üstlerinden gökten mi yoksa ayaklarının altından yerden yere batma veya taş yağması şeklinde mi geleceğini bilemiyorlardı. Dördüncü gün sabahlayınca onlara gökten, içinde her bir yıldırımın sesi ve yeryüzünde ses çıkaran her şeyin sesi bulunan korkunç bir çığlık (sayha) geldi. Göğüslerindeki kalpleri paramparça oldu ve yurtlarında dizüstü çöke kalıp helak oldular.
وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَالْفِرْيَابِي وَابْن أبي شيبَة وَعبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن أبي طفيل قَالَ: قَالَ ثَمُود لصالح: ائتنا بِآيَة إِن كنت من الصَّادِقين
Abdurrezzâk, el-Firyâbî, İbn Ebî Şeybe, Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim, Ebü't-Tufeyl'den bildirdi: Semûd kavmi Sâlih'e: 'Eğer doğrulardan isen bize bir mucize getir' dedi.
قَالَ: اخْرُجُوا فَخَرجُوا إِلَى هضبة من الأَرْض فَإِذا هِيَ تمخض كَمَا
[Sâlih]: 'Çıkın' dedi. Yeryüzündeki bir tepeye çıktılar; bir de baktılar ki o tepe,
تمخض الْحَامِل ثمَّ إِنَّهَا انفرجت فَخرجت النَّاقة من وَسطهَا فَقَالَ لَهُم صَالح {هَذِه نَاقَة الله لكم آيَة فذروها تَأْكُل فِي أَرض الله وَلَا تمسوها بِسوء فيأخذكم عَذَاب أَلِيم} فَلَمَّا ملوها عقروها {فَقَالَ تمَتَّعُوا فِي داركم ثَلَاثَة أَيَّام ذَلِك وعد غير مَكْذُوب} هود الْآيَة ٦٥
hamile kadının doğum sancısı çekmesi gibi çalkalanıyor; sonra yarıldı ve ortasından deve çıktı. Sâlih onlara: { هَذِه نَاقَة الله لكم آيَة فذروها تَأْكُل فِي أَرض الله وَلَا تمسوها بِسوء فيأخذكم عَذَاب أَلِيم } “İşte size bir mucize olarak Allah'ın devesi! Onu bırakın, Allah'ın arzında otlasın; ona bir kötülükle dokunmayın, yoksa sizi can yakıcı bir azap yakalar” dedi. Ondan usanınca onu kestiler. { فَقَالَ تمَتَّعُوا فِي داركم ثَلَاثَة أَيَّام ذَلِك وعد غير مَكْذُوب } “Bunun üzerine [Sâlih]: 'Yurdunuzda üç gün daha yaşayıp yararlanın. Bu, yalanlanamayacak bir vaattir' dedi.” (Hûd Suresi, 65. ayet).
وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم وَأَبُو الشَّيْخ عَن قَتَادَة
Abdurrezzâk, İbnü'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim ve Ebü'ş-Şeyh, Katâde'den bildirdi:
أَن صَالحا قَالَ لَهُم حِين عقروا النَّاقة: تمَتَّعُوا ثَلَاثَة أَيَّام ثمَّ قَالَ لَهُم: آيَة عذابكم أَن تصبح وُجُوهكُم غَدا مصفرة وتصبح الْيَوْم الثَّانِي محمرة ثمَّ تصبح الثَّالِث مسودة
Sâlih deveyi kestikleri zaman onlara: 'Üç gün yaşayıp yararlanın' dedi. Sonra onlara: 'Azabınızın alameti; yarın sabah yüzlerinizin sapsarı olması, ikinci gün kıpkırmızı sabahlaması, üçüncü gün ise simsiyah sabahlamasıdır' dedi.
فَأَصْبَحت كَذَلِك
Ve aynen öyle oldu.
فَلَمَّا كَانَ الْيَوْم الثَّالِث أيقنوا بِالْهَلَاكِ فتكفنوا وتحنطوا ثمَّ أخذتهم الصَّيْحَة فاهمدتهم
Üçüncü gün olunca helak olacaklarına kesin olarak kanaat getirdiler; kefenlendiler ve koku süründüler. Sonra onları o korkunç çığlık yakalayıp hareketsiz/cansız bıraktı.
وَقَالَ عَاقِر النَّاقة: لَا أقتلها حَتَّى ترضوا أَجْمَعِينَ
Deveyi kesen kişi: 'Hepiniz razı olmadıkça onu öldürmem' dedi.
فَجعلُوا يدْخلُونَ على الْمَرْأَة فِي خدرها فَيَقُولُونَ: ترْضينَ فَتَقول: نعم وَالصَّبِيّ حَتَّى رَضوا أَجْمَعِينَ فَعَقَرُوهَا
Bunun üzerine kadının yanına odasına varıp: 'Razı mısın?' diye sormaya başladılar, o da: 'Evet' diyordu; çocuğa varıncaya kadar [sordular] ve nihayet hepsi razı oldu; böylece onu kestiler.
وَأخرج أَحْمد وَالْبَزَّار وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم وَالطَّبَرَانِيّ فِي الْأَوْسَط وَأَبُو الشَّيْخ وَالْحَاكِم وَصَححهُ وَابْن مرْدَوَيْه عَن جَابر بن عبد الله أَن رَسُول الله ﷺ لما نزل الْحجر قَامَ فَخَطب النَّاس فَقَالَ: يَا أَيهَا النَّاس لَا تسألوا نَبِيكُم عَن الْآيَات فَإِن قوم صَالح سَأَلُوا نَبِيّهم أَن يبْعَث إِلَيْهِم آيَة فَبعث الله إِلَيْهِم النَّاقة فَكَانَت ترد من هَذَا الْفَج فَتَشرب مَاءَهُمْ يَوْم وردهَا ويحتلبون من لَبنهَا مثل الَّذِي كَانُوا يَأْخُذُونَ من مَائِهَا يَوْم غبها وتصدر من هَذَا الْفَج فَعَتَوْا عَن أَمر رَبهم فَعَقَرُوهَا فَوَعَدَهُمْ الله الْعَذَاب بعد ثَلَاثَة أَيَّام وَكَانَ وَعدا من الله غير مَكْذُوب ثمَّ جَاءَتْهُم الصَّيْحَة فَأهْلك الله من كَانَ مِنْهُم تَحت مَشَارِق الأَرْض وَمَغَارِبهَا إِلَّا رجلا كَانَ فِي حرم الله فَمَنعه حرم الله من عَذَاب الله
Ahmed, el-Bezzâr, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim, et-Taberânî (el-Evsat'ta), Ebü'ş-Şeyh, el-Hâkim —sahih olduğunu belirterek— ve İbn Merdûye, Câbir b. Abdillâh'tan bildirdi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem Hicr'e indiğinde ayağa kalkıp insanlara hitap etti ve şöyle buyurdu: 'Ey insanlar! Peygamberinizden mucizeler istemeyin. Çünkü Sâlih'in kavmi peygamberlerinden kendilerine bir mucize göndermesini istediler. Allah da onlara deveyi gönderdi. Deve bu boğazdan gelir, kendi su içme gününde onların sularını içer, onlar da deveye ait olmayan günde onun suyundan aldıkları kadar sütünden sağarlardı; sonra da şu boğazdan çıkıp giderdi. Fakat onlar Rablerinin emrinden çıkıp büyüklük tasladılar ve onu kestiler. Bunun üzerine Allah onlara üç gün sonra azap vadetti; bu Allah'ın yalanlanamaz bir vaadiydi. Sonra onlara korkunç çığlık geldi ve Allah yerin doğularında ve batılarında onlardan kim varsa hepsini helak etti; ancak Allah'ın Harem'inde bulunan bir adam müstesna. Allah'ın Harem'i onu Allah'ın azabından korudu.'
فَقيل: يَا رَسُول الله من هُوَ قَالَ: أَبُو رِغَال
'Ey Allah'ın Resûlü, o kimdir?' denildi. 'Ebû Rigâl'dir' buyurdu.
فَلَمَّا خرج من الْحرم أَصَابَهُ مَا أصَاب قومه
Harem'den çıkınca kavminin başına gelen [azap] ona da isabet etti.
وَأخرج ابْن جرير وَأَبُو الشَّيْخ وَابْن مرْدَوَيْه من حَدِيث أبي الطُّفَيْل مَرْفُوعا
İbn Cerîr, Ebü'ş-Şeyh ve İbn Merdûye, Ebü't-Tufeyl'den merfû olarak bildirdi:
مثله
Bunun benzerini.
وَأخرج أَحْمد وَابْن الْمُنْذر عَن أبي كَبْشَة الْأَنمَارِي قَالَ: لما كَانَ فِي غَزْوَة تَبُوك تسارع قوم إِلَى أهل الْحجر يدْخلُونَ عَلَيْهِم فَنُوديَ فِي النَّاس أَن الصَّلَاة جَامِعَة
Ahmed ve İbnü'l-Münzir, Ebû Kebşe el-Enmârî'den bildirdi: Tebük Gazvesi sırasında birtakım insanlar Hicr halkının [yurduna] aceleyle giriverdiler. Bunun üzerine insanlar arasında: 'es-Salâtü câmiatün (Namaza toplanın)!' diye nida edildi.
فَأتيت رَسُول الله ﷺ وَهُوَ يَقُول علام يدْخلُونَ على قوم غضب الله عَلَيْهِم فَقَالَ رجل: نعجب مِنْهُم يَا رَسُول الله فَقَالَ رَسُول الله ﷺ: أَلا انبئكم بِأَعْجَب من ذَلِك رجل من أَنفسكُم ينبئكم بِمَا كَانَ قبلكُمْ وَبِمَا هُوَ كَائِن بعدكم اسْتَقِيمُوا وسددوا فَإِن الله لَا يعبأ بعذابكم شَيْئا وَسَيَأْتِي الله بِقوم لَا يدْفَعُونَ عَن أنفسهم شَيْئا
Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in yanına vardım; şöyle buyuruyordu: 'Allah'ın kendilerine gazap ettiği bir kavmin yanına ne diye giriyorlar?' Bir adam: 'Onlara hayret ediyoruz ey Allah'ın Resûlü' dedi. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: 'Size bundan daha hayret verici olanını haber vereyim mi? İçinizden bir adam size sizden öncekileri ve sizden sonra olacakları haber veriyor. Dosdoğru olun ve istikamet üzere bulunun; zira Allah sizi azaba uğratmaya hiç aldırış etmez. Allah, kendilerinden [azabı] hiçbir şekilde savunamayacak bir kavim getirecektir.'
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن قَتَادَة
İbn Ebî Hâtim, Katâde'den bildirdi:
أَن ثَمُود لما عقروا النَّاقة تغامزوا وَقَالُوا: عَلَيْكُم الفصيل
Semûd kavmi deveyi kestiklerinde birbirlerine göz kırpıp kaş göz işareti yaparak: 'Yavruya da saldırın!' dediler.
فَصَعدَ الفصيل القارة جبلا حَتَّى إِذا كَانَ يَوْمًا اسْتقْبل الْقبْلَة وَقَالَ: يَا رب أُمِّي يَا رب أُمِّي يَا رب أُمِّي فَأرْسلت عَلَيْهِم الصَّيْحَة عِنْد ذَلِك
Yavru deve el-Kâre dağına çıktı; nihayet bir gün kıbleye yönelip: 'Ya Rabbi, annem! Ya Rabbi, annem! Ya Rabbi, annem!' dedi. Bunun üzerine o korkunç çığlık üzerlerine gönderildi.
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن عبد الله بن أبي الْهُذيْل قَالَ: لما عقرت النَّاقة صعد بكرها فَوق جبل فرغا فَمَا سَمعه شَيْء إِلَّا همد
İbn Ebî Hâtim, Abdullah b. Ebî'l-Hüzeyl'den bildirdi: Deve kesildiğinde yavrusu bir dağın üzerine çıktı ve bağırdı (böğürdü). Onu duyan her canlı cansız yere serildi.
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن عَطاء قَالَ: لما قتل قوم صَالح النَّاقة قَالَ لَهُم صَالح: ان الْعَذَاب آتيكم
İbn Ebî Hâtim, Atâ'dan bildirdi: Sâlih'in kavmi deveyi öldürünce Sâlih onlara: 'Azap size muhakkak gelecektir' dedi.
قَالُوا لَهُ: وَمَا عَلامَة ذَلِك قَالَ: إِن تصبح وُجُوهكُم أول يَوْم محمرة وَفِي الْيَوْم الثَّانِي مصفرة وَفِي الْيَوْم الثَّالِث مسودة ٠ فَلَمَّا أَصْبحُوا أول يَوْم احْمَرَّتْ وُجُوههم فَلَمَّا كَانَ الْيَوْم الثَّانِي اصْفَرَّتْ وُجُوههم فَلَمَّا كَانَ الْيَوْم الثَّالِث أَصبَحت وُجُوههم مسودة فَأَيْقنُوا بِالْعَذَابِ فتحنطوا وتكفنوا وَأَقَامُوا فِي بُيُوتهم فصاح بهم جِبْرِيل صَيْحَة فَذَهَبت أَرْوَاحهم
Ona: 'Bunun alameti nedir?' dediler. [Sâlih]: 'Birinci gün sabahı yüzlerinizin kızarması, ikinci gün sararması, üçüncü gün ise kararmasıdır' dedi. Birinci gün sabahlayınca yüzleri kızardı; ikinci gün olunca yüzleri sarardı; üçüncü gün olunca yüzleri karardı. Bunun üzerine azabın geleceğine kesin kanaat getirdiler; koku sürünüp kefenlendiler ve evlerinde beklediler. Cibrîl onlara öyle bir çığlık attı ki ruhları uçup gitti.
وَأخرج أَبُو الشَّيْخ عَن السّديّ قَالَ: إِن الله بعث صَالحا إِلَى ثَمُود فَدَعَاهُمْ فَكَذبُوهُ فسألوا أَن يَأْتِيهم بِآيَة فَجَاءَهُمْ بالناقة لَهَا شرب وَلَهُم شرب يَوْم مَعْلُوم فاقروا بهَا جَمِيعًا فَكَانَت النَّاقة لَهَا شرب فَيوم تشرب فِيهِ المَاء نهر بَين جبلين فيزحمانه فَفِيهَا أَثَرهَا حَتَّى السَّاعَة ثمَّ تَأتي فتقف لَهُم حَتَّى يحتلبوا اللَّبن قترويهم وَيَوْم يشربون المَاء لَا تأتيهم وَكَانَ مَعهَا فصيل لَهَا فَقَالَ لَهُم صَالح: إِنَّه يُولد فِي شهركم هَذَا مَوْلُود يكون هلا ككم على يَدَيْهِ فولد لتسعة مِنْهُم فِي ذَلِك الشَّهْر فذبحوا أَبْنَاءَهُم ثمَّ ولد للعاشر ابْن فَأبى أَن يذبح ابْنه وَكَانَ لم يُولد لَهُ قبله شَيْء وَكَانَ أَبُو الْعَاشِر أَحْمَر أَزْرَق فنبت نباتاً سَرِيعا
Ebü'ş-Şeyh, es-Süddî'den bildirdi: Allah, Sâlih'i Semûd kavmine gönderdi. Onları [imana] davet etti, fakat onu yalanladılar ve kendilerine bir mucize getirmesini istediler. O da onlara deveyi getirdi; [belirli bir gün] onun bir su içme sırası, belirli bir gün de onların su içme sırası vardı. Hepsi bunu kabul etti. Devenin bir su içme günü vardı; su içtiği gün, iki dağ arasındaki bir nehirden içer ve iki dağ onu sıkıştırırdı; bugüne kadar deveye ait iz orada durmaktadır. Sonra gelip süt sağıp kanıncaya kadar onlar için dururdu. Onların su içtikleri gün ise yanlarına gelmezdi. Yanında bir de yavrusu vardı. Sâlih onlara: 'Bu ayınızda, helakınızın elleriyle olacağı bir çocuk doğacaktır' dedi. O ay içlerinden dokuz kişinin çocuğu oldu ve oğullarını boğazladılar. Sonra onuncu kişinin bir oğlu oldu, o ise oğlunu boğazlamaya yanaşmadı; daha önce de hiç çocuğu olmamıştı. O onuncunun babası kızıl tenli ve gök gözlü idi. [Çocuk] pek hızlı büyüdü.
فَإِذا مر بالتسعة فرأوه قَالُوا: لَو كَانَ ابناؤنا احياء كَانُوا مثل هَذَا: فَغَضب التِّسْعَة على صَالح
O dokuz kişinin yanından geçip de onu gördüklerinde: 'Eğer oğullarımız yaşasaydı bunun gibi olacaktı' dediler ve bu dokuz kişi Sâlih'e öfkelendi.
وَأخرج ابْن الْمُنْذر عَن ابْن جريج فِي قَوْله {وَلَا تمسوها بِسوء} قَالَ: لَا تعقروها
İbnü'l-Münzir, İbn Cüreyc'den { وَلَا تمسوها بِسوء } “Ona hiçbir kötülükle dokunmayın” ayeti hakkında: 'Onu kesmeyin [demektir]' dediğini bildirdi.
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن السّديّ فِي قَوْله {وتنحتون الْجبَال بُيُوتًا} قَالَ: كَانُوا ينقبونفي الْجبَال الْبيُوت
İbn Ebî Hâtim, es-Süddî'den { وتنحتون الْجبَال بُيُوتًا } “Dağlardan evler yontuyordunuz” ayeti hakkında: 'Dağları oyup evler yapıyorlardı' dediğini bildirdi.
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَعبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم وَأَبُو الشَّيْخ عَن مُجَاهِد فِي قَوْله {وعتوا عَن أَمر رَبهم} قَالَ: غلوا فِي الْبَاطِل
İbn Ebî Şeybe, Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim ve Ebü'ş-Şeyh, Mücâhid'den { وعتوا عَن أَمر رَبهم } “Ve Rablerinin emrinden çıkıp büyüklük tasladılar” ayeti hakkında: 'Bâtılda haddi aştılar' dediğini bildirdi.
وَفِي قَوْله {فَأَخَذتهم الرجفة} قَالَ: الصَّيْحَة
Ve { فَأَخَذتهم الرجفة } “Bunun üzerine onları o şiddetli sarsıntı yakaladı” ayeti hakkında da: '[Bundan kasıt] çığlıktır' dedi.
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن أبي مَالك فِي قَوْله {فَأَصْبحُوا فِي دَارهم} يَعْنِي الْعَسْكَر كُله
İbn Ebî Hâtim, Ebû Mâlik'ten { فَأَصْبحُوا فِي دَارهم } “Yurtlarında sabahladılar” ifadesi hakkında: 'Yani bütün topluluk' dediğini bildirdi.
وَأخرج ابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم وَأَبُو الشَّيْخ عَن ابْن زيد فِي قَوْله {فَأَصْبحُوا فِي دَارهم جاثمين} قَالَ: ميتين
İbn Cerîr, İbn Ebî Hâtim ve Ebü'ş-Şeyh, İbn Zeyd'den { فَأَصْبحُوا فِي دَارهم جاثمين } “Yurtlarında dizüstü çöke kaldılar” ayeti hakkında: 'Ölüler olarak' dediğini bildirdi.
وَأخرج عبد بن حميد عَن قَتَادَة {فَأَصْبحُوا فِي دَارهم جاثمين} قَالَ: ميتين
Abd b. Humeyd, Katâde'den { فَأَصْبحُوا فِي دَارهم جاثمين } “Yurtlarında dizüstü çöke kaldılar” ayeti hakkında: 'Ölüler olarak' dediğini bildirdi.
وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَأَبُو الشَّيْخ عَن الْحسن قَالَ: لما عقرت ثَمُود النَّاقة ذهب فصيلها حَتَّى صعد تَلا فَقَالَ: يَا رب أَيْن أُمِّي رغا رغوة فَنزلت الصَّيْحَة فأهدتهم
Abdurrezzâk ve Ebü'ş-Şeyh, el-Hasan'dan bildirdi: Semûd kavmi deveyi kesince yavrusu gidip bir tepeye çıktı ve bir defa böğürerek: 'Ya Rabbi, annem nerede?' dedi. Bunun üzerine o korkunç çığlık indi ve onları helak etti.
وَأخرج أَحْمد فِي الزّهْد عَن عمار قَالَ: إِن قوم صَالح سَأَلُوا النَّاقة فأتوها فَعَقَرُوهَا وان بني إِسْرَائِيل سَأَلُوا الْمَائِدَة فَنزلت فَكَفرُوا بهَا وَإِن فتنتكم فِي الدِّينَار وَالدِّرْهَم
Ahmed ez-Zühd'de Ammâr'dan bildirdi: 'Sâlih'in kavmi deveyi istedi; [mucize] onlara geldi ama onu kestiler. İsrâiloğulları sofra (mâide) istedi; o da indi ama onu inkâr ettiler. Sizin imtihanınız ise dinar ve dirhem (para) iledir.'
وَأخرج أَبُو الشَّيْخ عَن وهب قَالَ: إِن صَالحا لما نجا هُوَ وَالَّذين مَعَه قَالَ: يَا قوم إِن هَذِه دَار قد سخط الله عَلَيْهَا وعَلى أَهلهَا فأظعنوا وألحقوا بحرم الله وأمنه فاهلوا من ساعتهم بِالْحَجِّ وَانْطَلَقُوا حَتَّى وردوا مَكَّة فَلم يزَالُوا حَتَّى مَاتُوا فَتلك قُبُورهم فِي غربي الْكَعْبَة
Ebü'ş-Şeyh, Vehb'den bildirdi: Sâlih ve beraberindekiler kurtulunca: 'Ey kavmim! Şüphesiz bu, Allah'ın kendisine ve halkına gazap ettiği bir yurttur. Haydi göç edin, Allah'ın Harem'ine ve emniyetli beldesine katılın' dedi. O saatte hac için telbiye getirdiler ve yola çıkıp Mekke'ye vardılar. Ölene kadar orada kaldılar; işte kabirleri Kâbe'nin batı tarafındadır.
- الْآيَة (٨٠ - ٨٤)
- (80 - 84. Ayetler)
- أخرج ابْن عَسَاكِر عَن سُلَيْمَان بن صرد قَالَ: أَبُو لوط هُوَ عَم إِبْرَاهِيم
- İbn Asâkir, Süleymân b. Surad'dan bildirdi: 'Lût'un babası, İbrâhîm'in amcasıdır.'
وَأخرج اسحق بن بشر وَابْن عَسَاكِر عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: أرسل لوط إِلَى الْمُؤْتَفِكَات وَكَانَت قرى لوط أَربع مَدَائِن ٠ سدوم وأمورا وعامورا وصبوير
İshâk b. Bişr ve İbn Asâkir, İbn Abbâs'tan bildirdi: Lût, el-Mü'tefikât'a (altüst edilen şehirlere) gönderildi. Lût'un şehirleri dört şehir idi: Sedûm, Amûra, Âmûra ve Sabvîr.
وَكَانَ فِي كل قَرْيَة مائَة ألف مقَاتل وَكَانَت أعظم مدائنهم سدوم وَكَانَ لوط يسكنهَا وَهِي من بِلَاد الشَّام وَمن فلسطين مسيرَة وَلَيْلَة وَكَانَ إِبْرَاهِيم خَلِيل الرَّحْمَن عَم لوط بن هاران بن تارح وَكَانَ إِبْرَاهِيم ينصح قوم لوط وَكَانَ الله قد أمْهل قوم لوط فخرقوا حجاب الإِسلام وانتهكوا الْمَحَارِم وَأتوا الْفَاحِشَة الْكُبْرَى فَكَانَ إِبْرَاهِيم يركب على حِمَاره حَتَّى يَأْتِي مَدَائِن قوم لوط فينصحهم فيأبون أَن يقبلُوا فَكَانَ بعد ذَلِك يَجِيء على حِمَاره فَينْظر إِلَى سدوم فَيَقُول: يَا سدوم أَي يَوْم لَك من الله سدوم إِنَّمَا أنهاكم أَن لَا تتعرضوا لعقوبة الله حَتَّى بلغ الْكتاب أَجله فَبعث الله جِبْرِيل فِي نفر من الْمَلَائِكَة فهبطوا فِي صُورَة الرِّجَال حَتَّى انْتَهوا إِلَى إِبْرَاهِيم وَهُوَ فِي زرع لَهُ يثير الأَرْض فَلَمَّا بلغ المَاء إِلَى سكته من الأَرْض ركز مسحاته فِي الأَرْض فصلى خلفهَا رَكْعَتَيْنِ فَنَظَرت الْمَلَائِكَة إِلَى إِبْرَاهِيم فَقَالُوا: لَو كَانَ الله يَبْتَغِي أَن يتَّخذ خَلِيلًا لاتخذ هَذَا العَبْد خَلِيلًا وَلَا يعلمُونَ أَن الله قد اتَّخذهُ خَلِيلًا
Her şehirde yüz bin savaşçı vardı. En büyük şehirleri Sedûm idi ve Lût orada oturuyordu. Orası Şam diyarından olup Filistin'e bir gün bir gecelik mesafedeydi. Rahmân'ın dostu (Halîlürrahmân) İbrâhîm, Lût b. Hârân b. Târah'ın amcası idi. İbrâhîm, Lût kavmine nasihat ederdi. Allah Lût kavmine mühlet vermişti; ancak onlar İslâm'ın perdesini yırttılar, haramları çiğnediler ve o büyük hayâsızlığı (fahişe) işlediler. İbrâhîm eşeğine biner, Lût kavminin şehirlerine gelir ve onlara nasihat ederdi; fakat onlar kabul etmeye yanaşmazlardı. Bundan sonra eşeğine binip gelir, Sedûm'a bakar ve şöyle derdi: 'Ey Sedûm! Allah katından senin için ne dehşetli bir gün var! Ey Sedûm, Allah'ın cezasına maruz kalmamanız için sizi uyarıyorum.' Nihayet takdir edilen süre dolunca Allah, Cibrîl'i bir melek topluluğu içinde gönderdi; erkek sûretinde indiler ve tarlasında toprağı sürmekte olan İbrâhîm'in yanına vardılar. Su, tarladaki saban demirine ulaştığında [İbrâhîm] küreğini toprağa saplayıp arkasında iki rekât namaz kıldı. Melekler İbrâhîm'e bakıp: 'Şayet Allah bir dost (halîl) edinecek olsaydı bu kulu dost edinirdi' dediler; oysa Allah'ın onu zaten dost edindiğini bilmiyorlardı.
وَأخرج ابْن أبي الدُّنْيَا وَابْن أبي حَاتِم وَأَبُو الشَّيْخ وَالْبَيْهَقِيّ فِي ذمّ الملاهي والشعب وَابْن عَسَاكِر عَن ابْن عَبَّاس فِي قَوْله {أَتأتون الْفَاحِشَة} قَالَ: أدبار الرِّجَال
İbn Ebî'd-Dünyâ, İbn Ebî Hâtim, Ebü'ş-Şeyh, el-Beyhakî (Zemmü'l-Melâhî ve Şu'ab'da) ve İbn Asâkir, İbn Abbâs'tan { أَتأتون الْفَاحِشَة } “O pek hayâsızca kötülüğü mü işliyorsunuz?” ayeti hakkında: '[Bundan kasıt] erkeklerin arkalarıdır' dediğini bildirdi.
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَابْن أبي الدُّنْيَا وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم وَأَبُو الشَّيْخ وَالْبَيْهَقِيّ وَابْن عَسَاكِر عَن عَمْرو بن دِينَار فِي قَوْله {مَا سبقكم بهَا من أحد من الْعَالمين} قَالَ: مَا نزا ذكر على ذكر حَتَّى كَانَ قوم لوط
İbn Ebî Şeybe, İbn Ebî'd-Dünyâ, İbnü'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim, Ebü'ş-Şeyh, el-Beyhakî ve İbn Asâkir, Amr b. Dînâr'dan { مَا سبقكم بهَا من أحد من الْعَالمين } “Sizden önce âlemlerden hiç kimse onu yapmamıştı” ayeti hakkında: 'Lût kavmine gelinceye kadar hiçbir erkek bir erkeğin üzerine çıkmamıştı' dediğini bildirdi.
وَأخرج ابْن أبي الدُّنْيَا وَابْن أبي حَاتِم وَالْبَيْهَقِيّ وَابْن عَسَاكِر عَن أبي صَخْرَة جَامع بن شَدَّاد رَفعه قَالَ كَانَ اللواط فِي قوم لوط فِي النِّسَاء قبل أَن يكون فِي الرِّجَال بِأَرْبَعِينَ سنة
İbn Ebî'd-Dünyâ, İbn Ebî Hâtim, el-Beyhakî ve İbn Asâkir, Ebû Sahre Câmi' b. Şeddâd'dan merfû olarak bildirdi: 'Lût kavminde livâta, erkekler arasında olmadan kırk yıl önce kadınlar arasında vardı.'
وَأخرج ابْن أبي الدُّنْيَا وَابْن عَسَاكِر عَن طَاوس
İbn Ebî'd-Dünyâ ve İbn Asâkir, Tâvûs'tan bildirdi:
أَنه سُئِلَ عَن الرجل يَأْتِي الْمَرْأَة فِي عجيزتها قَالَ: إِنَّمَا بَدْء قوم لوط ذَاك صَنعته الرِّجَال بِالنسَاء ثمَّ صَنعته الرِّجَال بِالرِّجَالِ
Kendisine erkeğin kadına arkasından yaklaşması sorulduğunda şöyle demiştir: 'Lût kavminin [sapkınlığının] başlangıcı buydu; erkekler bunu kadınlara yaptılar, ardından da erkekler erkeklere yaptılar.'
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم وَالْبَيْهَقِيّ فِي سنَنه عَن عَليّ أَنه قَالَ على الْمِنْبَر: سلوني
İbn Ebî Şeybe, İbnü'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim ve es-Sünen'de el-Beyhakî, Ali'nin minber üzerinde: 'Bana sorunuz' dediğini bildirdi.
فَقَالَ ابْن الْكواء: تؤتي النِّسَاء فِي أعجازهن فَقَالَ عَليّ:
Bunun üzerine İbnü'l-Kevvâ': 'Kadınlara arkalarından yaklaşılır mı?' dedi. Ali şöyle dedi:
سفلت سفل الله بك ألم تسمع إِلَى قَوْله {أتأتون الْفَاحِشَة مَا سبقكم بهَا من أحد من الْعَالمين}
Alçaldın, Allah seni alçaltsın! { أتأتون الْفَاحِشَة مَا سبقكم بهَا من أحد من الْعَالمين } “Sizden önce âlemlerden hiç kimsenin yapmadığı o pek hayâsızca kötülüğü mü işliyorsunuz?” ayetini işitmedin mi?
وَأخرج اسحق بن بشر وَابْن عَسَاكِر عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: كَانَ الَّذِي حملهمْ على إتْيَان الرِّجَال دون النِّسَاء أَنهم كَانَت لَهُم ثمار فِي مَنَازِلهمْ وحوائطهم وثمار خَارِجَة على ظهر الطَّرِيق وَإِنَّهُم أَصَابَهُم قحط وَقلة من الثِّمَار فَقَالَ بَعضهم لبَعض: إِنَّكُم إِن منعتم ثماركم هَذِه الظَّاهِرَة من أَبنَاء السَّبِيل كَانَ لكم فِيهَا عَيْش
İshak b. Bişr ve İbn Asâkir, İbn Abbâs'tan bildirdi: Onları kadınları bırakıp erkeklere yönelmeye sevk eden şey şuydu: Evlerinde ve bahçelerinde meyveleri vardı, ayrıca yol üzerinde dışarıda kalan meyveleri de vardı. Onlara bir kıtlık ve meyve azlığı isabet etti. Bunun üzerine birbirlerine şöyle dediler: "Eğer şu açıktaki meyvelerinizi yolculara yasaklarsanız, sizin için bunlarda bir geçimlik olur."
قَالُوا: بِأَيّ شَيْء نمنعها قَالُوا: اجعلوا سنتكم من أَخَذْتُم فِي بِلَادكُمْ غَرِيبا سننتم فِيهِ أَن تنكحوه واغرموه أَرْبَعَة دَرَاهِم فَإِن النَّاس لَا يظهرون ببلادكم إِذا فَعلْتُمْ ذَلِك فَذَلِك الَّذِي حملهمْ على مَا ارتكبوا من الْأَمر الْعَظِيم الَّذِي لم يسبقهم إِلَيْهِ أحد من الْعَالمين
Onlar: "Onu ne ile engelleyeceğiz?" dediler. Şöyle dediler: "Âdetinizi şöyle belirleyin: Memleketinizde bir yabancı yakaladığınızda, onunla cinsel ilişkide bulunmayı ve ona dört dirhem para cezası kesmeyi kural haline getirin. Böyle yaparsanız insanlar memleketinize uğramazlar." İşte onları, âlemlerden hiç kimsenin kendilerinden önce yapmadığı bu büyük suçu işlemeye sevk eden şey bu oldu.
وَأخرج اسحق بن بشر وَابْن عَسَاكِر من طَرِيق مُحَمَّد بن إِسْحَق عَن بعض رُوَاة ابْن عَبَّاس قَالَ: إِنَّمَا كَانَ بَدْء عمل قوم لوط أَن إِبْلِيس جَاءَهُم عِنْد ذكرهم مَا ذكرُوا فِي هَيْئَة صبي أجمل صبي رَآهُ النَّاس فَدَعَاهُمْ إِلَى نَفسه فنكحوه ثمَّ جروا على ذَلِك
İshak b. Bişr ve İbn Asâkir, Muhammed b. İshâk yoluyla İbn Abbâs'ın bazı râvilerinden bildirdi: Lût kavminin bu işe başlaması şöyle oldu: İblîs, onlar o konuştukları şeyi andıkları sırada insanların gördüğü en güzel erkek çocuk sûretinde yanlarına geldi. Onları kendisine çağırdı, onlar da onunla ilişkiye girdiler. Sonra da bu şekilde devam edip gittiler.
وَأخرج ابْن أبي الدُّنْيَا وَأَبُو الشَّيْخ وَالْبَيْهَقِيّ وَابْن عَسَاكِر عَن حُذَيْفَة قَالَ: إِنَّمَا حق القَوْل على القَوْل على قوم لوط حِين اسْتغنى النِّسَاء بِالنسَاء وَالرِّجَال بِالرِّجَالِ
İbn Ebî'd-Dünyâ, Ebü'ş-Şeyh, el-Beyhakî ve İbn Asâkir, Huzeyfe'den bildirdi: Lût kavmi üzerine azap sözü ancak kadınlar kadınlarla, erkekler de erkeklerle yetindiği zaman hak oldu.
وَأخرج ابْن أبي الدُّنْيَا وَالْبَيْهَقِيّ وَابْن عَسَاكِر عَن أبي حَمْزَة قَالَ: قلت لمُحَمد بن عَليّ: عذب الله نسَاء قوم لوط بِعَمَل رِجَالهمْ قَالَ: الله أعدل من ذَلِك اسْتغنى الرِّجَال بِالرِّجَالِ وَالنِّسَاء بِالنسَاء
İbn Ebî'd-Dünyâ, el-Beyhakî ve İbn Asâkir, Ebû Hamza'dan bildirdi: Muhammed b. Ali'ye: "Allah, Lût kavminin kadınlarına erkeklerinin ameli yüzünden mi azap etti?" dedim. O: "Allah bundan daha adildir; erkekler erkeklerle, kadınlar da kadınlarla yetinmişlerdi" dedi.
وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر عَن ابْن عَبَّاس فِي قَوْله {إِنَّهُم أنَاس يتطهرون} قَالَ: من أدبار الرِّجَال وَمن أدبار النِّسَاء
Abdürrezzâk, İbn Cerîr ve İbnü'l-Münzir, İbn Abbâs'tan { إِنَّهُم أنَاس يتطهرون } “Şüphesiz onlar temizlik taslayan kimselerdir” ayeti hakkında: "[Yani] erkeklerin arkalarından ve kadınların arkalarından [uzak durarak temiz kalıyorlar]" dediğini bildirdi.
وَأخرج الْفرْيَابِيّ وَابْن أبي شيبَة وَعبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم وَأَبُو الشَّيْخ عَن مُجَاهِد فِي قَوْله {إِنَّهُم أنَاس يتطهرون} قَالَ: من أدبار الرِّجَال وأدبار النِّسَاء استهزاء بهم
el-Feryâbî, İbn Ebî Şeybe, Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim ve Ebü'ş-Şeyh, Mücâhid'den { إِنَّهُم أنَاس يتطهرون } “Şüphesiz onlar temizlik taslayan kimselerdir” ayeti hakkında: "[Kavimleri] onlarla alay ederek: 'Erkeklerin arkalarından ve kadınların arkalarından [temiz kalıyorlar]' dediler" dediğini bildirdi.
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير وَأَبُو الشَّيْخ عَن قَتَادَة {إِنَّهُم أنَاس يتطهرون} قَالَ: عابوهم بِغَيْر عيب وذموهم بِغَيْر ذمّ
Abd b. Humeyd, İbn Cerîr ve Ebü'ş-Şeyh, Katâde'den { إِنَّهُم أنَاس يتطهرون } “Şüphesiz onlar temizlik taslayan kimselerdir” ayeti hakkında: "Onları ayıp olmayan bir şeyle ayıpladılar ve yerilmeyecek bir şeyle yerdiler" dediğini bildirdi.
وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَعبد بن حميد وَابْن أبي حَاتِم عَن قَتَادَة فِي قَوْله {إِلَّا امْرَأَته كَانَت من الغابرين} قَالَ: من البَاقِينَ فِي عَذَاب الله {وأمطرنا عَلَيْهِم مَطَرا}
Abdürrezzâk, Abd b. Humeyd ve İbn Ebî Hâtim, Katâde'den { إِلَّا امْرَأَته كَانَت من الغابرين } “Yalnız karısı müstesna; o, geride kalanlardan oldu” ayeti hakkında: "Allah'ın azabı içinde geride kalanlardan [oldu]" dediğini; { وأمطرنا عَلَيْهِم مَطَرا } “Üzerlerine bir [azap] yağmuru yağdırdık” ayeti hakkında da:
قَالَ: أمطر الله على بقايا قوم لوط حِجَارَة من السَّمَاء فأهلكتهم
Şöyle dediğini bildirdi: "Allah, Lût kavminden geriye kalanların üzerine gökten taş yağdırdı ve onları helak etti."
وَأخرج اسحق بن بشر وَابْن عَسَاكِر عَن الزُّهْرِيّ إِن لوطا عذب الله قومه لحق بإبراهيم فَلم يزل مَعَه حَتَّى قَبضه الله إِلَيْهِ
İshak b. Bişr ve İbn Asâkir, Zührî'den bildirdi: Allah, Lût'un kavmine azap edince [Lût], İbrâhîm'in yanına gitti ve Allah onun ruhunu kabzedinceye kadar onunla birlikte kaldı.
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن كَعْب فِي قَوْله {وأمطرنا عَلَيْهِم مَطَرا} قَالَ: على أهل بواديهم وعَلى رعاتهم وعَلى مسافريهم فَلم ينفلت مِنْهُم أحد
İbn Ebî Hâtim, Ka'b'dan { وأمطرنا عَلَيْهِم مَطَرا } “Üzerlerine bir [azap] yağmuru yağdırdık” ayeti hakkında: "Kırlarında yaşayanların, çobanlarının ve yolcularının üzerine [yağdırdık]; onlardan hiç kimse kurtulamadı" dediğini bildirdi.
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن وهب فِي قَوْله {وأمطرنا عَلَيْهِم مَطَرا} قَالَ: الكبريت وَالنَّار
İbn Ebî Hâtim, Vehb'den { وأمطرنا عَلَيْهِم مَطَرا } “Üzerlerine bir [azap] yağmuru yağdırdık” ayeti hakkında: "[Bu yağmur] kükürt ve ateşti" dediğini bildirdi.
وَأخرج أَبُو الشَّيْخ عَن سعيد بن أبي عرُوبَة قَالَ: كَانَ قوم لوط أَرْبَعَة آلَاف ألف
Ebü'ş-Şeyh, Saîd b. Ebî Arûbe'den bildirdi: "Lût kavmi dört milyon kişiydi."
وَأخرج ابْن أبي الدُّنْيَا فِي ذمّ الملاهي وَالْحَاكِم وَصَححهُ وَالْبَيْهَقِيّ فِي الشّعب عَن ابْن عَبَّاس أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ: لعن الله من تولى غير موَالِيه وَلعن الله من غير تخوم الأَرْض وَلعن الله من كمه أعمى عَن السَّبِيل وَلعن الله من لعن وَالِديهِ وَلعن الله من ذبح لغير الله وَلعن الله من وَقع على بَهِيمَة وَلعن الله من عمل عمل قوم لوط ثَلَاث مَرَّات
İbn Ebî'd-Dünyâ Zemmü'l-Melâhî'de, el-Hâkim (sahih olduğunu belirterek) ve Şu'ab'da el-Beyhakî, İbn Abbâs'tan Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğunu bildirdi: "Kendi efendilerinden başkasına intisap edene Allah lanet etsin! Arazinin sınır işaretlerini değiştirene Allah lanet etsin! Bir âmâyı yoldan saptırana Allah lanet etsin! Anne babasına lanet edene Allah lanet etsin! Allah'tan başkası adına kurban kesene Allah lanet etsin! Bir hayvana yaklaşana Allah lanet etsin! Lût kavminin amelini işleyene Allah lanet etsin!" [Bunu] üç defa [söyledi].
وَأخرج أَحْمد وَالتِّرْمِذِيّ وَحسنه وَابْن ماجة وَابْن أبي الدُّنْيَا فِي ذمّ الملاهي وَالْبَيْهَقِيّ عَن جَابر بن عبد الله قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ إِن من أخوف مَا أَخَاف على أمتِي عمل قوم لوط
Ahmed, et-Tirmizî (hasen olduğunu belirterek), İbn Mâce, Zemmü'l-Melâhî'de İbn Ebî'd-Dünyâ ve el-Beyhakî, Câbir b. Abdillâh'tan bildirdi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Ümmetim hakkında en çok korktuğum şey Lût kavminin amelidir."
وَأخرج ابْن عدي وَالْبَيْهَقِيّ عَن أبي هُرَيْرَة عَن النَّبِي ﷺ قَالَ أَرْبَعَة يُصْبِحُونَ فِي غضب الله وَيُمْسُونَ فِي سخط الله
İbn Adî ve el-Beyhakî, Ebû Hureyre'den Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğunu bildirdi: "Dört sınıf insan vardır ki sabahı Allah'ın gazabı içinde ederler, akşamı da Allah'ın öfkesi içinde karşılarlar."
قيل من هم يَا رَسُول الله قَالَ: المتشبهون من الرِّجَال بِالنسَاء والمتشبهات من النِّسَاء بِالرِّجَالِ وَالَّذِي يَأْتِي الْبَهِيمَة وَالَّذِي يَأْتِي الرجل
"Onlar kimlerdir ey Allah'ın Resûlü?" denildi. Şöyle buyurdu: "Erkeklerden kadınlara benzeyenler, kadınlardan erkeklere benzeyenler, hayvana yaklaşan kimse ve erkeğe yaklaşan kimsedir."
وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَأَبُو دَاوُد وَالتِّرْمِذِيّ وَالنَّسَائِيّ وَابْن ماجة وَابْن أبي الدُّنْيَا وَالْحَاكِم وَصَححهُ وَالْبَيْهَقِيّ عَن ابْن عَبَّاس أَن النَّبِي ﷺ قَالَ: من وجدتموه يعْمل عمل قوم لوط فَاقْتُلُوهُ الْفَاعِل وَالْمَفْعُول بِهِ
Abdürrezzâk, Ebû Dâvûd, et-Tirmizî, en-Nesâî, İbn Mâce, İbn Ebî'd-Dünyâ, el-Hâkim (sahih olduğunu belirterek) ve el-Beyhakî, İbn Abbâs'tan Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğunu bildirdi: "Kimi Lût kavminin amelini yaparken bulursanız, yapanı da yaptıranı da öldürün."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَابْن أبي الدُّنْيَا وَالْبَيْهَقِيّ عَن أبي نَضرة
İbn Ebî Şeybe, İbn Ebî'd-Dünyâ ve el-Beyhakî, Ebû Nadre'den bildirdi:
أَن ابْن عَبَّاس سُئِلَ مَا حدُّ اللوطي قَالَ: ينظر أَعلَى بِنَاء فِي الْقرْيَة فيلقي مِنْهُ مُنَكسًا ثمَّ يتبع بِالْحِجَارَةِ
İbn Abbâs'a: "Lûtînin (livâta yapanın) had cezası nedir?" diye soruldu. O şöyle dedi: "Köyün en yüksek binasına bakılır, oradan baş aşağı atılır, sonra da arkasından taşlanır."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَابْن أبي الدُّنْيَا وَالْبَيْهَقِيّ عَن يزِيد بن قبس: إِن عليا رجم لوطياً
İbn Ebî Şeybe, İbn Ebî'd-Dünyâ ve el-Beyhakî, Yezîd b. Kays'tan: "Ali'nin bir lûtîyi recmettiğini" bildirdi.
وَأخرج ابْن أبي الدُّنْيَا وَالْبَيْهَقِيّ عَن ابْن شهَاب قَالَ: اللوطي يرْجم أحصن أم لم يحصن سنة مَاضِيَة
İbn Ebî'd-Dünyâ ve el-Beyhakî, İbn Şihâb'dan bildirdi: "Lûtî, evli olsun veya olmasın, geçmiş bir sünnet gereğince recmedilir."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَابْن أبي الدُّنْيَا وَالْبَيْهَقِيّ عَن إِبْرَاهِيم قَالَ: لَو كَانَ أحد يَنْبَغِي لَهُ أَن يرْجم مرَّتَيْنِ لرجم اللوطي
İbn Ebî Şeybe, İbn Ebî'd-Dünyâ ve el-Beyhakî, İbrâhîm'den bildirdi: "Şayet bir kimsenin iki defa recmedilmesi gerekseydi, lûtî recmedilirdi."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن عبيد الله بن عبد الله بن معمر قَالَ: عِلّة الرَّجْم قتلة قوم لوط
İbn Ebî Şeybe, Ubeydullâh b. Abdillâh b. Ma'mer'den bildirdi: "Recmin gerekçesi, Lût kavminin öldürülüş şeklidir."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَابْن أبي الدُّنْيَا وَالْبَيْهَقِيّ عَن الْحسن وَإِبْرَاهِيم قَالَا: حدُّ اللوطي حد الزَّانِي إِن كَانَ قد أحصن فَالرَّجْم وَإِلَّا فالحد
İbn Ebî Şeybe, İbn Ebî'd-Dünyâ ve el-Beyhakî, Hasan ve İbrâhîm'den şöyle dediklerini bildirdi: "Lûtînin cezası zânînin cezası gibidir; eğer evli ise recmedilir, değilse had cezası uygulanır."
وَأخرج الْبَيْهَقِيّ عَن عَائِشَة ﵂ قَالَت: أول من اتهمَ بِالْأَمر الْقَبِيح - يَعْنِي عمل قوم لوط - اتهمَ بِهِ رجل على عهد عمر ﵁ فَأمر عمر بعض شباب قُرَيْش أَن لَا يجالسوه
el-Beyhakî, Âişe radıyallâhu anhâ'dan bildirdi: "Bu çirkin işle -yani Lût kavminin ameliyle- ilk itham edilen kişi, Ömer radıyallâhu anh devrinde itham edilen bir adamdı. Ömer Kureyş gençlerinden bazılarına onunla oturup kalkmamalarını emretti."
وَأخرج ابْن أبي الدُّنْيَا وَالْبَيْهَقِيّ عَن الْوَضِين بن عَطاء عَن بعض التَّابِعين قَالَ: كَانُوا يكْرهُونَ أَن يحد الرجل النّظر إِلَى وَجه الْغُلَام الْجَمِيل
İbn Ebî'd-Dünyâ ve el-Beyhakî, el-Vadîn b. Atâ'dan, o da tâbiînden bazısından bildirdi: "Kişinin güzel yüzlü bir oğlana dikkatle bakmasını hoş görmezlerdi."
وَأخرج ابْن أبي الدُّنْيَا وَالْبَيْهَقِيّ عَن بَقِيَّة قَالَ بعض التَّابِعين: مَا أَنا بأخوف على الشَّاب الناسك من سبع ضار من الْغُلَام الْأَمْرَد يقْعد إِلَيْهِ
İbn Ebî'd-Dünyâ ve el-Beyhakî, Bakiyye'den tâbiînden bazısının şöyle dediğini bildirdi: "İbadete düşkün bir genç için yırtıcı bir canavardan daha çok korktuğum şey, yanına oturan sakalsız gençtir (emred)."
وَأخرج ابْن أبي الدُّنْيَا وَالْبَيْهَقِيّ عَن الْحسن بن ذكْوَان قَالَ: لَا تجالسوا أَوْلَاد الْأَغْنِيَاء فَإِن لَهُم صور كصور النِّسَاء وهم أَشد فتْنَة من العذارى
İbn Ebî'd-Dünyâ ve el-Beyhakî, Hasan b. Zekvân'dan bildirdi: "Zenginlerin çocuklarıyla oturup kalkmayın; zira onların kadınlarınki gibi sûretleri vardır ve onlar bakire kızlardan daha büyük bir fitnedirler."
وَأخرج ابْن أبي الدُّنْيَا وَالْبَيْهَقِيّ عَن النجيب ابْن السّديّ قَالَ: كَانَ يُقَال لَا يبيت الرجل فِي بَيت مَعَ المرد
İbn Ebî'd-Dünyâ ve el-Beyhakî, en-Necîb İbnü's-Süddî'den bildirdi: "'Erkek, bir evde sakalsız gençlerle (mürd) birlikte geceleyemez' denilirdi."
وَأخرج الْبَيْهَقِيّ عَن عبد الله بن الْمُبَارك قَالَ: دخل سُفْيَان الثَّوْريّ الْحمام فَدخل عَلَيْهِ غُلَام صبيح فَقَالَ: أَخْرجُوهُ فَإِنِّي أرى مَعَ كل امْرَأَة شَيْطَانا وَمَعَ كل غُلَام بضعَة عشر شَيْطَانا
el-Beyhakî, Abdullâh b. el-Mübârek'ten bildirdi: Süfyân es-Sevrî hamama girdi. Yanına güzel yüzlü bir oğlan girdi. Bunun üzerine [Süfyân]: "Onu çıkarın! Zira ben her kadının yanında bir şeytan, her oğlanın yanında ise on küsur şeytan görüyorum" dedi.
وَأخرج ابْن أبي الدُّنْيَا والحكيم التِّرْمِذِيّ وَالْبَيْهَقِيّ عَن ابْن سِيرِين قَالَ: لَيْسَ شَيْء من الدَّوَابّ يعْمل عمل قوم لوط إِلَّا الْخِنْزِير وَالْحمار
İbn Ebî'd-Dünyâ, Hakîm et-Tirmizî ve el-Beyhakî, İbn Sîrîn'den bildirdi: "Hayvanlardan domuz ve eşek dışında hiçbir şey Lût kavminin amelini yapmaz."
وَأخرج ابْن أبي الدُّنْيَا وَالْبَيْهَقِيّ عَن ابْن سهل قَالَ: سَيكون فِي هَذِه الْأمة قوم
İbn Ebî'd-Dünyâ ve el-Beyhakî, İbn Sehl'den bildirdi: "Bu ümmet içinde bir topluluk olacaktır;
يُقَال لَهُم اللوطيون على ثَلَاثَة أَصْنَاف
Onlara lûtîler denir ve üç sınıftırlar:
صنف ينظرُونَ وصنف يصافحون وصنف يعْملُونَ ذَلِك الْعَمَل
Bir sınıf [şehvetle] bakar, bir sınıf el sıkışır, bir sınıf da bizzat o ameli yapar."
وَأخرج ابْن أبي الدُّنْيَا وَالْبَيْهَقِيّ عَن مُجَاهِد قَالَ: لَو أَن الَّذِي يعْمل ذَلِك الْعَمَل - يَعْنِي عمل قوم لوط - اغْتسل بِكُل قَطْرَة فِي السَّمَاء وكل قَطْرَة فِي الأَرْض لم يزل نجسا
İbn Ebî'd-Dünyâ ve el-Beyhakî, Mücâhid'den bildirdi: "Bu ameli -yani Lût kavminin amelini- yapan kimse, gökteki her damlayla ve yerdeki her damlayla yıkansa bile necis olmaya devam eder."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَابْن أبي الدُّنْيَا عَن جَابر بن زيد قَالَ: حُرْمَة الدبر أَشد من حُرْمَة الْفرج
İbn Ebî Şeybe ve İbn Ebî'd-Dünyâ, Câbir b. Zeyd'den bildirdi: "Arkanın (dübürün) haramlığı, önün (fercin) haramlığından daha şiddetlidir."
وَأخرج الْحَاكِم وَصَححهُ وَالْبَيْهَقِيّ فِي الشّعب عَن أبي هُرَيْرَة عَن النَّبِي ﷺ قَالَ لعن الله سَبْعَة من خلقه فَوق سبع سموات فردد لعنته على وَاحِدَة مِنْهَا ثَلَاثًا وَلعن بعد كل وَاحِدَة لعنة لعنة
el-Hâkim (sahih olduğunu belirterek) ve Şu'ab'da el-Beyhakî, Ebû Hureyre'den Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğunu bildirdi: "Allah, yarattıklarından yedi kişiye yedi kat semanın üzerinden lanet etmiştir. Bunlardan biri üzerine lanetini üç kez tekrarlamış, diğerlerinin her birine ise birer defa lanet etmiştir."
قَالَ: مَلْعُون مَلْعُون مَلْعُون من عمل عمل قوم لوط مَلْعُون من أَتَى شَيْئا من الْبَهَائِم مَلْعُون من جمع بَين امْرَأَة وابنتها مَلْعُون من عقَّ وَالِديهِ مَلْعُون من ذبح لغير الله مَلْعُون من غير حُدُود الأَرْض مَلْعُون من تولى غير موَالِيه
Şöyle buyurdu: "Lût kavminin amelini yapan melundur, melundur, melundur! Hayvanlardan birine yaklaşan melundur! Bir kadınla kızını [nikâhında] bir araya getiren melundur! Anne babasına asi olan melundur! Allah'tan başkası adına kurban kesen melundur! Arazinin sınırlarını değiştiren melundur! Kendi efendilerinden başkasına intisap eden melundur!"
وَأخرج ابْن ماجة والْحَاكِم عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ من عمل قوم لوط فارجموا الْفَاعِل وَالْمَفْعُول بِهِ
İbn Mâce ve el-Hâkim, Ebû Hureyre'den bildirdi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Lût kavminin amelinden dolayı yapanı da yaptıranı da recmedin."
وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَابْن أبي شيبَة فِي المُصَنّف وَأَبُو دَاوُد عَن ابْن عَبَّاس
Abdürrezzâk, el-Musannef'te İbn Ebî Şeybe ve Ebû Dâvûd, İbn Abbâs'tan bildirdi:
فِي الْبكر يُوجد على اللوطية قَالَ: يرْجم
Livâta yaparken yakalanan bekâr hakkında: "Recmedilir" dedi.
وَأخرج عبد الرَّزَّاق عَن عَائِشَة أَنَّهَا رَأَتْ النَّبِي ﷺ حَزينًا فَقَالَت: يَا رَسُول الله وَمَا الَّذِي يحزنك قَالَ: شَيْء تخوّفته على أمتِي أَن يعملوا بعدِي بِعَمَل قوم لوط
Abdürrezzâk, Âişe'den bildirdi: Âişe, Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'i üzüntülü gördü ve: "Ey Allah'ın Resûlü, seni üzen nedir?" dedi. O da: "Benden sonra Lût kavminin amelini işlemelerinden dolayı ümmetim adına endişe ettiğim bir şeydir" buyurdu.
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن أبي حُصَيْن
İbn Ebî Şeybe, Ebû Husayn'dan bildirdi:
أَن عُثْمَان أشرف على النَّاس يَوْم الدَّار فَقَالَ: أما علمْتُم أَنه لَا يحل دم امرىء مُسلم إِلَّا أَرْبَعَة
Osmân, Dâr gününde (evi kuşatıldığında) insanlara yukarıdan bakıp şöyle dedi: "Bilemediniz mi ki şu dört kişi dışında Müslüman bir kimsenin kanı helal olmaz:
رجل قتل فَقتل أَو رجل زنى بَعْدَمَا أحصن أَو رجل ارْتَدَّ بعد إِسْلَامه أَو رجل عمل عمل قوم لوط
Birini öldürüp [kısasen] öldürülen adam, yahut evlendikten sonra zina eden adam, yahut Müslüman olduktan sonra dinden dönen adam, yahut da Lût kavminin amelini işleyen adam."
- الْآيَة (٨٥ - ٩٣)
- Ayet (85 - 93)
- أخرج ابْن عَسَاكِر من طَرِيق إِسْحَق بن بشر قَالَ: أَخْبرنِي عبيد الله بن زِيَاد بن سمْعَان عَن بعض من قَرَأَ الْكتب قَالَ: إِن أهل التَّوْرَاة يَزْعمُونَ أَن شعيباً اسْمه فِي التَّوْرَاة مِيكَائِيل واسْمه بالسُّرْيَانيَّة جزى بن بشخر وبالعبرانية شُعَيْب بن بشخر بن لاوي بن يَعْقُوب عَلَيْهِ السَّلَام
- İbn Asâkir, İshak b. Bişr yoluyla bildirdi: Bana Ubeydullâh b. Ziyâd b. Sem'ân, kitapları okumuş olan bazılarından naklen haber verdi ki şöyle demiştir: "Tevrat ehli, Şuayb'ın Tevrat'taki adının Mîkâîl olduğunu, Süryânîcedeki adının Cezâ b. Beşhar, İbrânîcedeki adının ise Şuayb b. Beşhar b. Lâvî b. Ya'kûb aleyhisselâm olduğunu ileri sürerler."