أن اليهود سألوا النبي ﷺ فقالوا: والله يا محمد، لقد علمت أنّا أولى بدين إبراهيم منك ومن غيرك، وأنه كان يهوديا، وما بك إلا الحسد، فأنزل الله تعالى هذه الآية: إِنَّ أَوْلَى النَّاسِ بِإِبْراهِيمَ لَلَّذِينَ اتَّبَعُوهُ وَهذَا النَّبِيُّ وَالَّذِينَ آمَنُوا..
Yahudiler Peygamber'e (sallallâhu aleyhi ve sellem) sorup: "Vallahi ey Muhammed, pekâlâ bildin ki İbrahim'in dinine senden de başkalarından da biz daha layığız, o yahudiydi; sende ise sadece haset var" dediler. Bunun üzerine Yüce Allah şu ayeti indirdi: { إِنَّ أَوْلَى النَّاسِ بِإِبْراهِيمَ لَلَّذِينَ اتَّبَعُوهُ وَهذَا النَّبِيُّ وَالَّذِينَ آمَنُوا.. } “Şüphesiz insanların İbrahim'e en layık olanı, elbette ona uyanlar, şu Peygamber ve iman edenlerdir...”
قال النبي ﷺ فيما رواه سعيد بن منصور عن ابن مسعود: «لكل نبي ولاة من النبيين، وإن وليي منهم أبي، وخليل ربي ﷿» ثم قرأ هذه الآية.
Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem, Saîd b. Mansûr'un İbn Mes'ûd'dan rivayet ettiği hadiste şöyle buyurmuştur: «لِكُلِّ نَبِيٍّ وُلَاةٌ مِنَ النَّبِيِّينَ، وَإِنَّ وَلِيِّي مِنْهُمْ أَبِي، وَخَلِيلُ رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ» «Her peygamberin, peygamberler arasından yakınları [dostları] vardır. Benim onlardan yakınım ise [atam] babam ve Rabbim Azze ve Celle'nin dostu [olan İbrahim]'dir.» Sonra bu ayeti okumuştur.
التلاعب بالدين
Din ile Oynamak
لقد أدى بزوغ فجر الإسلام إلى حدوث تشنجات ومواقف تعصبية من أهل الكتاب، ومحاولات إضلال المسلمين، ومعارضتهم آيات الله في التوراة والإنجيل، وترك العمل بمقتضاها، وخلط الحق بالباطل، والإيمان ببعض الكتاب أو القرآن والكفر ببعضه الآخر، وخلط كلام الله بكلام البشر المخترع الباطل، وكتمان الحق الصريح الواضح، وهو البشارة بالنبي محمد ﷺ التي هي في الكتب السابقة.
İslam şafağının sökmesi, Ehl-i Kitap tarafında gerilimlere ve taassup dolu tavırlara, müslümanları saptırma girişimlerine, Tevrat ve İncil'deki Allah'ın ayetlerine karşı çıkmalarına, onların gereğiyle amel etmeyi terk etmelerine, hak ile batılı birbirine karıştırmalarına, Kitab'ın veya Kur'an'ın bir kısmına inanıp diğer kısmını inkâr etmelerine, Allah'ın kelamını insanların uydurma ve batıl sözleriyle harmanlamalarına ve önceki kitaplarda yer alan Hz. Muhammed (sallallâhu aleyhi ve sellem) ile müjdelenme olan apaçık ve sarih hakkı gizlemelerine yol açtı.
سجّل القرآن الكريم هذه المواقف لأهل الكتاب،
Kur'ân-ı Kerîm, Ehl-i Kitab'ın bu tutumlarını kaydetmiştir.
وروي أن معاذ بن جبل وحذيفة بن اليمان، وعمار بن ياسر، دعاهم اليهود إلى دينهم، وترك دين الإسلام، فنزلت الآية التالية:
Rivayet edildiğine göre yahudiler; Muâz b. Cebel, Huzeyfe b. Yemân ve Ammâr b. Yâsir'i kendi dinlerine girmeye ve İslam dinini bırakmaya davet ettiler. Bunun üzerine şu ayet indi:
[سورة آل عمران (٣) : آية ٦٩]
[Âl-i İmrân Suresi (3), Âyet: 69]
وَدَّتْ طائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ لَوْ يُضِلُّونَكُمْ وَما يُضِلُّونَ إِلاَّ أَنْفُسَهُمْ وَما يَشْعُرُونَ (٦٩)
{ وَدَّتْ طائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ لَوْ يُضِلُّونَكُمْ وَما يُضِلُّونَ إِلاَّ أَنْفُسَهُمْ وَما يَشْعُرُونَ (٦٩) } “Kitap ehlinden bir grup sizi saptırmak istedi. Oysa onlar sadece kendilerini saptırırlar da farkına varmazlar. (69)”
[آل عمران: ٣/ ٦٩] .
[Âl-i İmrân: 3/69].
وهذا دليل على حبهم العميق فتنة المسلمين وإضلالهم.
Bu, onların müslümanları fitneye düşürmeyi ve saptırmayı ne kadar derinden arzuladıklarının bir delilidir.
ثم وبخهم الله تعالى على لسان نبيه ﷺ قائلا لهم: لأي سبب تكفرون بآيات الله التي هي آيات القرآن، وأنتم تشهدون أن أمر محمد وصفته آيتان في كتابكم؟ قال تعالى:
Sonra Yüce Allah, Peygamberi'nin (sallallâhu aleyhi ve sellem) diliyle onları azarlayarak şöyle dedi: Muhammed'in durumunun ve vasfının kitabınızda iki delil olduğuna bizzat şahitlik edip dururken, Kur'an ayetleri olan Allah'ın ayetlerini ne sebeple inkâr ediyorsunuz? Yüce Allah şöyle buyurdu:
[سورة آل عمران (٣) : الآيات ٧٠ الى ٧١]
[Âl-i İmrân Suresi (3), Âyetler: 70-71]
يا أَهْلَ الْكِتابِ لِمَ تَكْفُرُونَ بِآياتِ اللَّهِ وَأَنْتُمْ تَشْهَدُونَ (٧٠) يا أَهْلَ الْكِتابِ لِمَ تَلْبِسُونَ الْحَقَّ بِالْباطِلِ وَتَكْتُمُونَ الْحَقَّ وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ (٧١)
{ يا أَهْلَ الْكِتابِ لِمَ تَكْفُرُونَ بِآياتِ اللَّهِ وَأَنْتُمْ تَشْهَدُونَ (٧٠) يا أَهْلَ الْكِتابِ لِمَ تَلْبِسُونَ الْحَقَّ بِالْباطِلِ وَتَكْتُمُونَ الْحَقَّ وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ (٧١) } “Ey Kitap ehli! [Gerçeğe] şahit olup dururken niçin Allah'ın ayetlerini inkâr ediyorsunuz? (70) Ey Kitap ehli! Niçin hakkı batıla karıştırıyor ve bile bile hakkı gizliyorsunuz? (71)”
«١» أي أنكم تعلمون شأن محمد ﷺ، وتقفون معه موقف العناد الظاهر.
«١» Yani siz Muhammed'in (sallallâhu aleyhi ve sellem) durumunu biliyorsunuz ve ona karşı apaçık bir inat tavrı sergiliyorsunuz.
ثم أخبر الله تعالى عن موقف متعصب آخر لليهود، وهو أن طائفة من أحبارهم من يهود خيبر أرادوا خديعة المسلمين، فقال الله تعالى:
Sonra Yüce Allah, yahudilerin taassup dolu bir başka tutumunu haber verdi; o da Hayber yahudilerinden bir grup din adamının (ahbâr) müslümanları aldatmak istemesiydi. Yüce Allah şöyle buyurdu:
[سورة آل عمران (٣) : الآيات ٧٢ الى ٧٤]
[Âl-i İmrân Suresi (3), Âyetler: 72-74]
وَقالَتْ طائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ آمِنُوا بِالَّذِي أُنْزِلَ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَجْهَ النَّهارِ وَاكْفُرُوا آخِرَهُ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ (٧٢) وَلا تُؤْمِنُوا إِلاَّ لِمَنْ تَبِعَ دِينَكُمْ قُلْ إِنَّ الْهُدى هُدَى اللَّهِ أَنْ يُؤْتى أَحَدٌ مِثْلَ ما أُوتِيتُمْ أَوْ يُحاجُّوكُمْ عِنْدَ رَبِّكُمْ قُلْ إِنَّ الْفَضْلَ بِيَدِ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشاءُ وَاللَّهُ واسِعٌ عَلِيمٌ (٧٣) يَخْتَصُّ بِرَحْمَتِهِ مَنْ يَشاءُ وَاللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ (٧٤)
{ وَقالَتْ طائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ آمِنُوا بِالَّذِي أُنْزِلَ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَجْهَ النَّهارِ وَاكْفُرُوا آخِرَهُ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ (٧٢) وَلا تُؤْمِنُوا إِلاَّ لِمَنْ تَبِعَ دِينَكُمْ قُلْ إِنَّ الْهُدى هُدَى اللَّهِ أَنْ يُؤْتى أَحَدٌ مِثْلَ ما أُوتِيتُمْ أَوْ يُحاجُّوكُمْ عِنْدَ رَبِّكُمْ قُلْ إِنَّ الْفَضْلَ بِيَدِ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشاءُ وَاللَّهُ واسِعٌ عَلِيمٌ (٧٣) يَخْتَصُّ بِرَحْمَتِهِ مَنْ يَشاءُ وَاللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ (٧٤) } “Kitap ehlinden bir grup şöyle dedi: 'İman edenlere indirilene günün başında inanın, sonunda da inkâr edin; belki onlar da dönerler. (72) Ve kendi dininize uyanlardan başkasına inanmayın.' De ki: 'Doğru yol ancak Allah'ın yoludur. Size verilenin benzerinin bir başkasına verilmesine veya Rabbinizin katında size karşı delil getirmelerine [mi inanmıyorsunuz]?' De ki: 'Lütuf şüphesiz Allah'ın elindedir; onu dilediğine verir. Allah lütfu geniş olandır, her şeyi bilendir. (73) Rahmetini dilediğine tahsis eder. Allah büyük lütuf sahibidir.' (74)”
[آل عمران: ٣/ ٧٢- ٧٤] .
[Âl-i İmrân: 3/72-74].
والمعنى: قالت جماعة من أهل الكتاب لأتباعهم: آمنوا بمحمد أول النهار، واكفروا آخره، فإن سئلتم عن السبب، قولوا: آمنا، حتى إذا رجعنا إلى التوراة والإنجيل، عرفنا أنه ليس النبي المبشر به في التوراة، فلعل ذلك يكون مدعاة لرجوع من آمن بمحمد عن دينه، وقالوا لأتباعهم أيضا: ولا تطمئنوا أو تظهروا سركم وما عندكم إلا لمن تبع دينكم، ولا تظهروا ما بأيديكم إلى المسلمين، فيؤمنوا به ويحتجوا به عليكم، فلا تظهروا ما عندكم للمسلمين حتى يتعلموه منكم، أو يتخذوه حجة عليكم بما في أيديكم، فتتغلب حجتهم عليكم في الدنيا والآخرة، فرد الله عليهم بأن الله هو الذي يهدي قلوب المؤمنين إلى أتم الإيمان، بما ينزل على رسوله من الآيات البينات، أي ليس إظهاركم للحق أو إخفاؤكم، له دخل في الهداية، بل الهداية من الله وتوفيقه، والفضل بيد الله، يؤتيه من يشاء، ويختص برحمته من يشاء، كإعطاء النبوة لمحمد، والله دائما ذو الفضل العظيم.
Anlamı şudur: Ehl-i Kitap'tan bir topluluk tâbilerine şöyle dedi: "Günün başında Muhammed'e inanın, günün sonunda ise onu inkâr edin. Eğer size bunun sebebi sorulursa; 'İman etmiştik, fakat Tevrat ve İncil'e başvurduğumuzda onun Tevrat'ta müjdelenen peygamber olmadığını anladık' deyin. Belki bu, Muhammed'e iman edenlerin dinlerinden dönmelerine vesile olur." Ayrıca tâbilerine şöyle dediler: "Kendi dininize uyanlardan başkasına güvenmeyin, sırrınızı ve yanınızda olan bilgileri onlardan başkasına açmayın. Elinizdekileri müslümanlara göstermeyin ki ona inanmasınlar ve bunu size karşı delil olarak kullanmasınlar. Yanınızdaki bilgileri müslümanlara açıklamayın ki bunu sizden öğrenmesinler veya elinizdeki belgeleri size karşı hüccet edinmesinler; böylece dünyada ve ahirette onların delili size galip gelmesin." Bunun üzerine Allah onlara şu cevabı verdi: Müminlerin kalplerini, Peygamberi'ne indirdiği apaçık ayetlerle tam bir imana eriştiren bizzat Allah'tır. Yani hakkı açığa vurmanızın veya gizlemenizin hidayette hiçbir etkisi yoktur; bilakis hidayet Allah'tandır ve O'nun muvaffak kılmasıyladır. Lütuf Allah'ın elindedir, onu dilediğine verir; Muhammed'e peygamberlik vermesi gibi rahmetini de dilediğine tahsis eder. Allah her daim büyük lütuf sahibidir.
وهذا تكذيب لليهود في قولهم: نبوة موسى مؤبدة، ولن يؤتي الله أحدا مثل ما آتى بني إسرائيل من النبوة والشرف. إن النبوة اصطفاء واختيار من الله، لا من أجل مصلحة أحد، وإنما للمصلحة العامة.
Bu, yahudilerin "Musa'nın peygamberliği ebedîdir ve Allah peygamberlik ile şereften İsrâiloğullarına verdiğinin bir benzerini asla kimseye vermeyecektir" şeklindeki sözlerini yalanlamadır. Şüphesiz peygamberlik, herhangi bir kimsenin şahsî menfaati için değil, bilakis kamu yararı (genel maslahat) için Allah'ın bir seçimi ve tercihidir.
الأمانة والأيمان عند اليهود
Yahudilerde Emanet ve Yeminler
لقد أنصف القرآن الكريم اليهود، فأخبر أنهم قسمان في الأمانة وحلف الأيمان، فمنهم من يتصف بالأمانة التامة، ومنهم من يتصف بالخيانة وعدم الوفاء بالعهد
Kur'ân-ı Kerîm yahudilere karşı adil davranmış ve emanet ile yemin etme konusunda onların iki kısım olduğunu haber vermiştir. Onlardan kimi tam bir emanet duygusuna sahipken, kimi de hıyanet ve ahde vefasızlıkla nitelenmektedir.
واستحلالهم أكل أموال العرب. ومنهم من يحلف بالله صدقا، ومنهم من يحلف بالله كذبا وافتراء.
Ve Arapların mallarını yemeyi helal saymaktadırlar. Onlardan kimi Allah'a sadakatle yemin ederken, kimi de Allah'a yalan ve iftira ile yemin etmektedir.
وأنزل الله تعالى آيات في كتابه المجيد تعبر عن حقيقة الفئتين، وتتحدث عن صفة الأمانة والخيانة، وعن الكذب في الأيمان ونقض العهد.
Yüce Allah, Mecid Kitabında bu iki grubun hakikatini ifade eden, emanet ve hıyanet vasıflarından, yeminlerdeki yalandan ve ahdin bozulmasından bahseden ayetler indirmiştir.
قال الله تعالى:
Yüce Allah şöyle buyurdu:
[سورة آل عمران (٣) : الآيات ٧٥ الى ٧٧]
[Âl-i İmrân Suresi (3), Âyetler: 75-77]
وَمِنْ أَهْلِ الْكِتابِ مَنْ إِنْ تَأْمَنْهُ بِقِنْطارٍ يُؤَدِّهِ إِلَيْكَ وَمِنْهُمْ مَنْ إِنْ تَأْمَنْهُ بِدِينارٍ لا يُؤَدِّهِ إِلَيْكَ إِلاَّ ما دُمْتَ عَلَيْهِ قائِماً ذلِكَ بِأَنَّهُمْ قالُوا لَيْسَ عَلَيْنا فِي الْأُمِّيِّينَ سَبِيلٌ وَيَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ وَهُمْ يَعْلَمُونَ (٧٥) بَلى مَنْ أَوْفى بِعَهْدِهِ وَاتَّقى فَإِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِينَ (٧٦) إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمانِهِمْ ثَمَناً قَلِيلاً أُولئِكَ لا خَلاقَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ وَلا يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ وَلا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَلا يُزَكِّيهِمْ وَلَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ (٧٧)
{ وَمِنْ أَهْلِ الْكِتابِ مَنْ إِنْ تَأْمَنْهُ بِقِنْطارٍ يُؤَدِّهِ إِلَيْكَ وَمِنْهُمْ مَنْ إِنْ تَأْمَنْهُ بِدِينارٍ لا يُؤَدِّهِ إِلَيْكَ إِلاَّ ما دُمْتَ عَلَيْهِ قائِماً ذلِكَ بِأَنَّهُمْ قالُوا لَيْسَ عَلَيْنا فِي الْأُمِّيِّينَ سَبِيلٌ وَيَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ وَهُمْ يَعْلَمُونَ (٧٥) بَلى مَنْ أَوْفى بِعَهْدِهِ وَاتَّقى فَإِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِينَ (٧٦) إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمانِهِمْ ثَمَناً قَلِيلاً أُولئِكَ لا خَلاقَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ وَلا يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ وَلا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَلا يُزَكِّيهِمْ وَلَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ (٧٧) } “Kitap ehlinden öylesi vardır ki, ona yüklerle mal emanet etsen onu sana eksiksiz öder. Onlardan öylesi de vardır ki, ona bir tek dinar emanet etsen, tepesine dikilip durmadıkça onu sana geri vermez. Bu, onların: 'Ümmîler hakkında bizim aleyhimize bir yol (sorumluluk) yoktur' demelerindendir. Onlar bile bile Allah'a karşı yalan söylemektedirler. (75) Hayır! Kim ahdini yerine getirir ve sakınırsa, şüphesiz Allah sakınanları sever. (76) Allah'a verdikleri sözü ve yeminlerini az bir bedel karşılığında satanlar var ya, işte onların ahirette hiçbir nasibi yoktur. Kıyamet günü Allah onlarla konuşmayacak, onlara bakmayacak ve onları temize çıkarmayacaktır. Onlar için elem verici bir azap vardır. (77)”
أما الآية الأولى فتذكر أن بعض أهل الكتاب من اليهود يستحلون أكل أموال غير اليهود، زاعمين أن التوراة لم تنههم إلا عن خيانة إخوانهم الإسرائيليين، وأما الأميون العرب وغير العرب فليس عليهم ذنب في أكل أموالهم، إذ هم شعب الله المختار، ومن سواهم لا حرمة له عند الله، فهو مبغوض ولا حق ولا حرمة له، وعند ذلك يحل أكل ماله وهم يفترون على الله الكذب في هذا، لأن كل الشعوب والأمم سواء في صون الحقوق الإنسانية، لا فضل لعربي على عجمي إلا بالتقوى:
İlk ayete gelince; Ehl-i Kitap'tan bazı yahudilerin, Tevrat'ın kendilerini sadece İsrâiloğullarından olan kardeşlerine hıyanet etmekten menettiğini, ümmî olan Arap ve Arap olmayanların mallarını yemekte ise kendilerine bir günah olmadığını ileri sürerek yahudi olmayanların mallarını yemeyi helal saydıklarını zikretmektedir. Zira onlara göre kendileri "Allah'ın seçilmiş halkı"dır, onların dışındakilerin ise Allah katında hiçbir hürmeti yoktur; dolayısıyla onlar buğzedilen, hiçbir hakkı ve dokunulmazlığı bulunmayan kimselerdir ve bu durumda mallarını yemek helaldir. Onlar bu konuda Allah'a karşı yalan uydurmaktadırlar. Çünkü bütün halklar ve milletler insan haklarının korunmasında eşittir; takva dışında Arabın Aceme (Arap olmayana) hiçbir üstünlüğü yoktur:
إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاكُمْ [الحجرات: ٤٩/ ١٣] .
{ إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاكُمْ } “Şüphesiz Allah katında en üstün olanınız, O'ndan en çok sakınanınızdır.” [Hucurât: 49/13].
وسبب نزول هذه الآية: أن جماعة من العرب كانت لهم ديون في ذمم قوم من أهل الكتاب، فلما أسلم أولئك العرب، قالت لهم اليهود: نحن لا نؤدّي إليكم شيئا
Bu ayetin iniş sebebi şudur: Araplardan bir topluluğun Ehl-i Kitap'tan bir grup üzerinde alacakları vardı. O Araplar müslüman olunca yahudiler onlara: "Biz size hiçbir şey ödemeyiz
حين فارقتم دينكم (أي الدين الوثني) الذي كنتم عليه، فنزلت الآية في ذلك. وروي أيضا: كان بنو إسرائيل يعتقدون استحلال أموال العرب لكونهم أهل أوثان، فلما جاء الإسلام، وأسلم من أسلم من العرب، بقي اليهود فيهم على ذلك المعتقد، فنزلت الآية حامية من ذلك.
çünkü üzerinde bulunduğunuz dininizi (yani putperest dini) terk ettiniz" dediler. Bunun üzerine bu ayet indi. Şöyle de rivayet edilmiştir: İsrâiloğulları, putperest oldukları gerekçesiyle Arapların mallarını [yemeyi] helal sayma inancındaydılar. İslam gelip de Araplardan müslüman olanlar olunca, yahudiler onlar hakkında yine aynı inançta kaldılar; bunun üzerine bu [haksızlığı] önleyici mahiyette ayet indi.
ثم رد الله تعالى عليهم بقوله: بَلى مَنْ أَوْفى بِعَهْدِهِ وَاتَّقى فَإِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِينَ أي لا صحة لما قالوا ولا حجة لهم في استحلال أموال غيرهم، وعليهم صيانة الحقوق والوفاء بالذمم والعهود، فمن أوفى بالعهد واتقى عقوبة الله في نقضه، فإنه محبوب عند الله.
Sonra Yüce Allah: { بَلى مَنْ أَوْفى بِعَهْدِهِ وَاتَّقى فَإِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِينَ } “Hayır! Kim ahdini yerine getirir ve sakınırsa, şüphesiz Allah sakınanları sever.” buyurarak onlara cevap vermiştir. Yani söylediklerinin hiçbir geçerliliği ve başkalarının mallarını helal sayma konusunda hiçbir delilleri yoktur. Onların hakları korumaları, zimmet ve ahitlere vefa göstermeleri gerekir. Kim ahdine vefa gösterir ve onu bozma hususunda Allah'ın azabından sakınırsa, şüphesiz o Allah katında sevilen biridir.
ثم ذكر الله سبحانه وعيده وتهديده لمن فعل هذه الأفاعيل، فجحد الحقوق، ونقض المواثيق، وحلف الأيمان الكاذبة، وهؤلاء هم أهل الغدر والخيانة، وجزاؤهم أنه لا نصيب لهم في الآخرة أصلا، ولا يكلمهم الله يوم القيامة كلام رحمة، غضبا عليهم، ولا ينظر إليهم نظرة عطف ورحمة، ولا يزكيهم بالثناء عليهم أصلا ولهم عذاب أليم،
Sonra Yüce Allah bu fiilleri işleyen, hakları inkâr eden, misakları bozan ve yalan yere yemin eden kimselere yönelik tehdidini ve uyarısını zikretmiştir. İşte bunlar hıyanet ve vefasızlık ehlidir; cezaları ise ahirette kendileri için hiçbir payın (nasibin) olmamasıdır. Allah onlara olan gazabından ötürü kıyamet günü kendileriyle rahmet kelamı konuşmayacak, onlara şefkat ve merhamet nazarıyla bakmayacak, onları överek asla temize çıkarmayacaktır; onlar için elem verici bir azap vardır.
قال عبد الله بن مسعود: قال رسول الله ﷺ فيما رواه أصحاب الكتب الستة-: «من حلف على يمين، وهو فيها فاجر ليقطع بها مال امرئ مسلم، لقي الله وهو عليه غضبان» . فقال الأشعث بن قيس: فيّ والله نزلت الآية، كان بيني وبين رجل من اليهود أرض، فجحدني، فقدّمته إلى النبي ﷺ، فقال: لك بينة؟ قلت: لا، فقال لليهودي: أتحلف؟ قلت: إذن يحلف، فيذهب بمالي، فأنزل الله ﷿ إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمانِهِمْ ثَمَناً قَلِيلًا الآية.
Abdullah b. Mes‘ûd şöyle demiştir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem -Kütüb-i Sitte sahiplerinin rivayet ettiğine göre- şöyle buyurdu: « من حلف على يمين، وهو فيها فاجر ليقطع بها مال امرئ مسلم، لقي الله وهو عليه غضبان » «Kim bir Müslümanın malını haksız yere almak için yalan yere yemin ederse, kendisine gazap etmiş olduğu halde Allah’a kavuşur.» Bunun üzerine el-Eş‘as b. Kays şöyle dedi: “Vallahi bu ayet benim hakkımda indi. Benimle Yahudilerden bir adam arasında bir arazi [davası] vardı; [adam hakkımı] inkâr etti. Ben de onu Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem’in huzuruna çıkardım. [Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem]: «Bir delilin var mı?» diye sordu. Ben: «Hayır» dedim. Yahudiye: «Yemin eder misin?» buyurdu. Ben: «O takdirde yemin eder ve malımı alıp götürür» dedim. Bunun üzerine Azîz ve Celîl olan Allah: { إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمانِهِمْ ثَمَناً قَلِيلًا } “Şüphesiz Allah'a verdikleri ahdi ve yeminlerini az bir bedel karşılığında satanlar...” ayetini indirdi.”
إحقاق الحق وإبطال الشرك
Hakkın İkamesi ve Şirkin İptali
إن منهج الإسلام الأساسي في إصلاح العقيدة: هو إحقاق الحق وتثبيت معالمه وصرحه، وإبطال الشرك وهدم معاقله وحصونه، وليس هناك أخطر على الأمة من تشوية عقيدتها، وتحريف كتاب الله، وتأويل الكلام تأويلا باطلا، وليس هناك أيضا أضر على الإنسان من الشرك والوثنية واتخاذ الأرباب مع الله ظلما وزورا، وافتراء وبهتانا.
İslam'ın inancı (akideyi) ıslah etmedeki temel yöntemi; hakkı gerçekleştirmek, onun esaslarını ve yüce binasını pekiştirmek, şirki iptal edip onun kalelerini ve surlarını yıkmaktır. Ümmet için akidesinin tahrif edilmesinden, Allah'ın kitabının değiştirilmesinden ve kelamın batıl bir teville yorumlanmasından daha tehlikeli bir şey yoktur. İnsan için de şirkten, putperestlikten ve zulüm, yalan, iftira ve bühtan ile Allah'ın yanı sıra rabler edinmekten daha zararlı bir şey yoktur.
وقد ضل جماعة من علماء أهل الكتاب وأحبارهم، فلووا ألسنتهم في كتاب الله، ليميلوها عن الآيات المنّزلة الصحيحة إلى العبارات المبدلة المحرّفة، فزادوا في كلام الله، أو نقصوا، أو حرفوا الكلم عن مواضعه، أو قرءوا كلامهم بأنغام وتراتيل، ليوهموا الناس بأنه من التوراة، وأن الكتاب جاء بذلك ليحسبه المسلمون حقا وصدقا، والواقع أنه ليس من كلام الله، ويقولون على الله الكذب، وهم يعلمون أنه مخترع مبدّل محرّف، ليس من عند الله، وإنما هو من عند الشيطان والهوى، وهذا ليس تلميحا أو إيماء، وإنما يصرحون بذلك لقسوة قلوبهم وجرأتهم على الله.
Ehl-i Kitab'ın âlimlerinden ve din adamlarından bir topluluk sapkınlığa düşmüş; Allah'ın kitabındaki doğru indirilmiş ayetleri tahrif edilmiş ve değiştirilmiş ifadelere saptırmak için dillerini eğip bükmüşlerdir. Böylece Allah'ın kelamına eklemeler yapmış, ondan eksiltmiş, kelimeleri yerlerinden kaydırmış veya insanlara bunun Tevrat'tan olduğunu, Kitab'ın böyle geldiğini ve müslümanların da bunu hak ve doğru zannetmelerini sağlamak amacıyla kendi sözlerini nağmelerle ve tertîl üzere okumuşlardır. Oysa gerçekte o, Allah'ın kelamından değildir. Onlar bunun uydurulmuş, değiştirilmiş ve tahrif edilmiş olduğunu; Allah katından olmayıp ancak şeytandan ve heva/hevesten kaynaklandığını bildikleri halde Allah'a karşı yalan söylemektedirler. Bu, üstü kapalı bir ima ile de değil, kalplerinin katılığı ve Allah'a karşı cüretkârlıkları sebebiyle bunu açıkça ifade etmektedirler.
قال الله تعالى مبينا هذا الموقف:
Yüce Allah bu tutumu açıklayarak şöyle buyurdu:
[سورة آل عمران (٣) : آية ٧٨]
[Âl-i İmrân Suresi (3), Âyet: 78]
وَإِنَّ مِنْهُمْ لَفَرِيقاً يَلْوُونَ أَلْسِنَتَهُمْ بِالْكِتابِ لِتَحْسَبُوهُ مِنَ الْكِتابِ وَما هُوَ مِنَ الْكِتابِ وَيَقُولُونَ هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَما هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَيَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ وَهُمْ يَعْلَمُونَ (٧٨)
{ وَإِنَّ مِنْهُمْ لَفَرِيقاً يَلْوُونَ أَلْسِنَتَهُمْ بِالْكِتابِ لِتَحْسَبُوهُ مِنَ الْكِتابِ وَما هُوَ مِنَ الْكِتابِ وَيَقُولُونَ هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَما هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَيَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ وَهُمْ يَعْلَمُونَ (٧٨) } “Onlardan bir grup vardır ki, Kitap'tan olmadığı halde Kitap'tan sanasınız diye dillerini eğip bükerler ve 'Bu Allah katındandır' derler. Oysa o, Allah katından değildir. Bile bile Allah'a karşı yalan söylerler. (78)”
ثم قرر الله موقفا آخر لإثبات عقيدة التوحيد لله، ونبذ الشرك، وهدم كل معالمه ومظاهره، فقال الله تعالى:
Sonra Allah, O'na olan tevhit inancını ispatlamak, şirki reddetmek ve onun bütün izlerini ve tezahürlerini yıkmak için bir başka tutumu ortaya koyarak şöyle buyurdu:
[سورة آل عمران (٣) : الآيات ٧٩ الى ٨٠]
[Âl-i İmrân Suresi (3), Âyetler: 79-80]
ما كانَ لِبَشَرٍ أَنْ يُؤْتِيَهُ اللَّهُ الْكِتابَ وَالْحُكْمَ وَالنُّبُوَّةَ ثُمَّ يَقُولَ لِلنَّاسِ كُونُوا عِباداً لِي مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلكِنْ كُونُوا رَبَّانِيِّينَ بِما كُنْتُمْ تُعَلِّمُونَ الْكِتابَ وَبِما كُنْتُمْ تَدْرُسُونَ (٧٩) وَلا يَأْمُرَكُمْ أَنْ تَتَّخِذُوا الْمَلائِكَةَ وَالنَّبِيِّينَ أَرْباباً أَيَأْمُرُكُمْ بِالْكُفْرِ بَعْدَ إِذْ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ (٨٠)
{ ما كانَ لِبَشَرٍ أَنْ يُؤْتِيَهُ اللَّهُ الْكِتابَ وَالْحُكْمَ وَالنُّبُوَّةَ ثُمَّ يَقُولَ لِلنَّاسِ كُونُوا عِباداً لِي مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلكِنْ كُونُوا رَبَّانِيِّينَ بِما كُنْتُمْ تُعَلِّمُونَ الْكِتابَ وَبِما كُنْتُمْ تَدْرُسُونَ (٧٩) وَلا يَأْمُرَكُمْ أَنْ تَتَّخِذُوا الْمَلائِكَةَ وَالنَّبِيِّينَ أَرْباباً أَيَأْمُرُكُمْ بِالْكُفْرِ بَعْدَ إِذْ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ (٨٠) } “Hiçbir beşere yakışmaz ki, Allah kendisine Kitab'ı, hükmü (hikmeti) ve peygamberliği versin de sonra o insanlara: 'Allah'ı bırakıp bana kullar olun' desin. Bilakis: 'Kitab'ı öğretmekte ve okuyup incelemekte olduğunuz şeylerle rabbanîler (kendini Rabbe adayan ihlaslı kullar) olun' [der]. (79) Size melekleri ve peygamberleri rabler edinmenizi de emretmez. Siz müslüman olduktan sonra size hiç inkârı emreder mi? (80)”
وسبب نزول هذه الآية كما
Bu ayetin iniş sebebi,
ذكر ابن عباس، قال: إن أبا رافع القرظي قال للنبي ﷺ حين اجتمعت الأحبار من اليهود ووفد نصارى نجران: يا محمد، أتريد أن نعبدك ونتخذك ربا؟ فقال رسول الله ﷺ: «معاذ الله أن يعبد غير الله، أو نأمر بعبادة غير الله، ما بذلك بعثني، ولا بذلك أمرني» فأنزل الله تعالى هذه الآية.
İbn Abbâs'ın zikrettiği gibidir; o şöyle demiştir: Yahudi din adamları ile Necran hıristiyanları heyeti toplandığında Ebû Râfi' el-Kurazî Peygamber'e (sallallâhu aleyhi ve sellem): "Ey Muhammed! Sana tapmamızı ve seni rab edinmemizi mi istiyorsun?" dedi. Bunun üzerine Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem): "Allah'tan başkasına tapılmasından veya Allah'tan başkasına ibadeti emretmemizden Allah'a sığınırım! O beni bununla göndermedi ve bana bunu emretmedi" buyurdu. Bunun üzerine Yüce Allah bu ayeti indirdi.
وقال الحسن البصري: بلغني أن رجلا قال: يا رسول الله، نسلّم عليك كما يسلّم بعضنا على بعض، أفلا نسجد لك؟ قال: «لا ينبغي أن يسجد لأحد من دون الله، ولكن أكرموا نبيكم، واعرفوا الحق لأهله» فأنزل الله تعالى هذه الآية.
Hasan el-Basrî de şöyle demiştir: Bana ulaştığına göre bir adam: "Ey Allah'ın Resûlü! Birbirimize selam verdiğimiz gibi sana selam veriyoruz; sana secde etmeyelim mi?" dedi. [Resûlullah]: "Allah'tan başka hiçbir kimseye secde edilmesi uygun olmaz; lâkin peygamberinize ikramda bulunun ve hakkı ehline teslim edin" buyurdu. Bunun üzerine Yüce Allah bu ayeti indirdi.
فلا يصح لبشر امتن الله عليه بإنزال الكتاب، والهداية إلى الحكمة والصواب في فهم ما أنزل الله عليه، وإيتائه النبوة والرسالة، ثم يطلب من الناس أن يعبدوه وحده، أو يعبدوه مع الله، فهذا هو الشرك بعينه، ولكن يقول: كونوا أيها الناس ربانيين، أي متمسكين بالدين، مطيعين لله أتم طاعة، بسبب كونكم تعلّمون الكتاب لغيركم، وبسبب كونكم تدرسونه وتتعلمونه. ولا يعقل أن يأمر نبي باتخاذ الملائكة والأنبياء آلهة تعبد من دون الله، فكل هذا كفر وفسوق وعصيان، لا يتفق مع الإسلام، والانقياد لله بالطبيعة والفطرة، التي فطر الناس عليها.
Allah'ın kendisine Kitab'ı indirmekle, indirdiği şeyleri anlamada hikmete ve doğruluğa eriştirmekle, peygamberlik ve risalet vermekle lütufta bulunduğu hiçbir beşere; daha sonra insanlardan tek başına kendisine ibadet etmelerini veya Allah ile birlikte kendisine kulluk yapmalarını istemesi yakışmaz. Bu, şirkin ta kendisidir. Bilakis o şöyle der: "Ey insanlar! Başkalarına Kitab'ı öğretmeniz ve onu okuyup inceleyerek öğrenmeniz sebebiyle dine sımsıkı sarılan, Allah'a tam bir itaatle bağlanan rabbanîler (ihlaslı kullar) olun." Bir peygamberin melekleri ve peygamberleri Allah'tan başka tapılan ilahlar edinmeyi emretmesi de akla uygun değildir. Bütün bunlar inkâr, fısk ve isyandır; İslam ile ve insanların üzerine yaratıldığı fıtrat ve tabiat gereği Allah'a boyun eğmekle bağdaşmaz.
ميثاق النبيين
Peygamberlerin Misakı
إن الأديان المنزلة من الله تعالى واحدة في أصولها، فهي متفقة على الدعوة إلى توحيد الله ﷿، وأصول الأخلاق والفضائل، وأسس التشريع الناظم لمصالح
Şüphesiz Yüce Allah tarafından indirilen dinler esaslarında birdir. Nitekim bunlar; Allah azze ve celle'yi birlemeye (tevhid) çağrı, ahlak ve erdemlerin esasları ile [insanların] maslahatlarını düzenleyen teşriin temelleri hususunda müttefiktir.
الناس وحاجاتهم، والأنبياء مهمتهم واحدة، ودينهم واحد، وهم إخوة يؤمن كل واحد منهم برسالة الآخر وشريعته، لذا أخذ الله تعالى ميثاق كل نبي بأنه يلتزم هو ومن آمن به الإيمان بمن أتى بعده من الرسل، الظاهرة براهينهم، ويلتزم نصرة بعضهم بعضا.
İnsanların menfaatleri ve ihtiyaçları birdir; peygamberlerin vazifesi birdir, dinleri birdir ve onlar her biri diğerinin risaletine ve şeriatına inanan kardeşlerdir. Bu sebeple Yüce Allah her bir peygamberden, gerek kendisinin gerekse ona iman edenlerin, delilleri apaçık olarak kendisinden sonra gelecek elçilere inanmayı ve birbirlerine destek olmayı taahhüt etmeleri hususunda kesin söz (misak) almıştır.
قال الله تعالى:
Yüce Allah şöyle buyurdu:
[سورة آل عمران (٣) : الآيات ٨١ الى ٨٢]
[Âl-i İmrân Suresi (3), Âyetler: 81-82]
وَإِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثاقَ النَّبِيِّينَ لَما آتَيْتُكُمْ مِنْ كِتابٍ وَحِكْمَةٍ ثُمَّ جاءَكُمْ رَسُولٌ مُصَدِّقٌ لِما مَعَكُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَلَتَنْصُرُنَّهُ قالَ أَأَقْرَرْتُمْ وَأَخَذْتُمْ عَلى ذلِكُمْ إِصْرِي قالُوا أَقْرَرْنا قالَ فَاشْهَدُوا وَأَنَا مَعَكُمْ مِنَ الشَّاهِدِينَ (٨١) فَمَنْ تَوَلَّى بَعْدَ ذلِكَ فَأُولئِكَ هُمُ الْفاسِقُونَ (٨٢)
{ وَإِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثاقَ النَّبِيِّينَ لَما آتَيْتُكُمْ مِنْ كِتابٍ وَحِكْمَةٍ ثُمَّ جاءَكُمْ رَسُولٌ مُصَدِّقٌ لِما مَعَكُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَلَتَنْصُرُنَّهُ قالَ أَأَقْرَرْتُمْ وَأَخَذْتُمْ عَلى ذلِكُمْ إِصْرِي قالُوا أَقْرَرْنا قالَ فَاشْهَدُوا وَأَنَا مَعَكُمْ مِنَ الشَّاهِدِينَ (٨١) فَمَنْ تَوَلَّى بَعْدَ ذلِكَ فَأُولئِكَ هُمُ الْفاسِقُونَ (٨٢) } “Hani Allah peygamberlerden şöyle söz almıştı: 'Andolsun ki size kitap ve hikmet verdim; sonra yanınızda bulunanı doğrulayıcı bir peygamber geldiğinde ona mutlaka inanacak ve ona mutlaka yardım edeceksiniz. Bunu ikrar ettiniz mi ve bu husustaki ağır ahdimi kabul ettiniz mi?' demişti. Onlar: 'İkrar ettik' dediler. [Allah da] 'O halde şahit olun, ben de sizinle beraber şahitlerdenim' buyurdu. (81) Artık bundan sonra kim yüz çevirirse, işte onlar fasıkların ta kendileridir. (82)”
قال ابن عباس: إنما أخذ الله ميثاق النبيين على قومهم، فهو أخذ لميثاق الجميع، وقال طاوس: أخذ الله ميثاق النبيين أن يصدق بعضهم بعضا. وقال علي بن أبي طالب: ما بعث الله نبيا- آدم فمن بعده- إلا أخذ عليه العهد في محمد، لئن بعث وهو حي، ليؤمنن به ولينصرنه، وأمره بأخذه على قومه، ثم تلا هذه الآية.
İbn Abbâs şöyle demiştir: "Allah peygamberlerin misakını kavimleri adına almıştır; dolayısıyla bu, hepsinin misakını almaktır." Tâvûs ise: "Allah peygamberlerden birbirlerini tasdik etmeleri hususunda misak almıştır" demiştir. Ali b. Ebî Tâlib de şöyle demiştir: "Allah -Âdem ve ondan sonrakiler olmak üzere- gönderdiği her peygamberden Muhammed hakkında mutlaka ahit almıştır; şayet o hayattayken gönderilirse ona kesinlikle inanacak ve yardım edecektir. Ayrıca bunu kendi kavminden de taahhüt olarak almasını emretmiştir." Sonra bu ayeti okumuştur.
هذه الآية تذكير للأمم والشعوب بما تضمنه الكتاب الإلهي والنبوة من وجوب إيمان كل نبي وكل فرد من أتباعه برسالات الأنبياء جميعا، ومنها رسالة خاتم الأنبياء والمرسلين محمد بن عبد الله، فهو الرسول المصدق لمن تقدمه من الكتب والأنبياء، وعلى أتباع أولئك الأنبياء الإيمان به ومناصرته، فذلك نصر لكل نبي سابق.
Bu ayet; her bir peygamberin ve tâbilerinden her bir ferdin, nebîlerin ve resullerin sonuncusu Muhammed b. Abdullâh'ın risaleti de dahil olmak üzere bütün peygamberlerin risaletlerine inanmalarının gerekliliğine dair ilahî kitabın ve nübüvvetin içerdiği hakikatleri milletlere ve toplumlara bir hatırlatmadır. Zira o, kendisinden önceki kitapları ve peygamberleri doğrulayan peygamberdir. O peygamberlerin tâbilerine düşen de ona inanmak ve ona yardım etmektir; çünkü bu, önceki her bir peygambere yardım etmektir.
وقال الله تعالى لمن أخذ عليهم الميثاق من الأنبياء وأقوامهم: أأقررتم وقبلتم ذلك الذي ذكر من الإيمان بالرسول المصدق لما معكم ونصرته، أقبلتم عهدي وميثاقي المؤكد؟! قالوا: أقررنا وصدقنا، فقال الله تعالى: فليشهد بعضكم على بعض، وأنا معكم جميعا، لا يغيب عن علمي شيء.
Yüce Allah, kendilerinden misak aldığı peygamberlere ve kavimlerine şöyle buyurdu: "Yanınızda bulunanı doğrulayan peygambere inanıp ona yardım etme hususunda zikredilen bu emri ikrar edip kabul ettiniz mi? Ahdimi ve pekiştirilmiş misakımı kabul ettiniz mi?!" Onlar: "İkrar ve tasdik ettik" dediler. Bunun üzerine Yüce Allah: "O hâlde birbirinize şahitlik edin, ben de sizinle beraber [şahidim]; hiçbir şey benim ilmimden gizli kalmaz" buyurdu.
فمن تولى بعد هذا الميثاق المأخوذ قديما، ولم يؤمن بالنبي المبعوث في آخر الزمان، المصدق لمن تقدمه، ولم ينصره، فأولئك هم الفاسقون الخارجون من ميثاق الله، الناقضون عهده.
Artık geçmişte alınan bu misaktan sonra kim yüz çevirir ve ahir zamanda gönderilen, kendisinden öncekileri doğrulayan Peygamber'e iman etmez ve ona yardım etmezse, işte onlar Allah'ın misakının dışına çıkan, O'nun ahdini bozan fasıkların ta kendileridir.
ثم أنكر القرآن على أولئك الذين يطلبون غير دين الله الذي هو الإسلام، ولله استسلم جميع من في السماوات والأرض، وخضعوا له وانقادوا لتصرفه بالتكوين والإيجاد، سواء طوعا واختيارا، أم إكراها وجبرا، ثم يكون المرجع والمآب إلى الله تعالى، قال سبحانه:
Sonra Kur'an, Allah'ın dini olan İslam'dan başkasını arayanları kınamıştır; oysa göklerde ve yerde olanların tümü ister isteyerek ve kendi tercihiyle olsun ister istemeyerek ve zorunlu olarak olsun, yaratılış ve var ediliş bakımından Allah'a teslim olmuş, O'na boyun eğmiş ve O'nun tasarrufuna ram olmuştur. Nihayet dönüş ve varış da Yüce Allah'adır. Şanı Yüce olan [Allah] şöyle buyurdu:
[سورة آل عمران (٣) : آية ٨٣]
[Âl-i İmrân Suresi (3), Âyet 83]
أَفَغَيْرَ دِينِ اللَّهِ يَبْغُونَ وَلَهُ أَسْلَمَ مَنْ فِي السَّماواتِ وَالْأَرْضِ طَوْعاً وَكَرْهاً وَإِلَيْهِ يُرْجَعُونَ (٨٣)
{أَفَغَيْرَ دِينِ اللَّهِ يَبْغُونَ وَلَهُ أَسْلَمَ مَنْ فِي السَّماواتِ وَالْأَرْضِ طَوْعاً وَكَرْهاً وَإِلَيْهِ يُرْجَعُونَ (٨٣)} “Onlar Allah'ın dininden başkasını mı arıyorlar? Oysa göklerde ve yerde olanların tümü, ister istemez O'na teslim olmuştur ve O'na döndürüleceklerdir. (83)”
وسبب نزول هذه الآية هو ما
Bu ayetin iniş sebebi şudur:
قال ابن عباس: اختصم أهل الكتابين إلى رسول الله ﷺ فيما اختلفوا فيه بينهم من دين إبراهيم، كل فرقة زعمت أنها أولى بدينه، فقال النبي ﷺ: «كلا الفريقين بريء من دين إبراهيم» فغضبوا وقالوا: والله ما نرضى بقضائك ولا نأخذ بدينك، فأنزل الله تعالى: أَفَغَيْرَ دِينِ اللَّهِ يَبْغُونَ..
İbn Abbâs şöyle demiştir: İki kitap ehli (Yahudiler ve Hristiyanlar), İbrahim'in dini konusunda kendi aralarında ihtilaf ettikleri hususlarda Resûlullah'a (sallallâhu aleyhi ve sellem) muhakeme için geldiler; her iki fırka da onun dinine kendisinin daha layık olduğunu iddia ediyordu. Bunun üzerine Peygamber (sallallâhu aleyhi ve sellem): "Her iki fırka da İbrahim'in dininden uzaktır" buyurdu. Onlar da öfkelenip: "Vallahi senin hükmüne razı olmuyoruz ve senin dinini benimsemiyoruz" dediler. Bunun üzerine Yüce Allah: {أَفَغَيْرَ دِينِ اللَّهِ يَبْغُونَ} “Onlar Allah'ın dininden başkasını mı arıyorlar?..” [ayetini] indirdi.
أي يطلبون أو يرغبون.
Yani [başka din mi] arıyor veya istiyorlar.
يفهم من الآية ميثاق النبيين أن دين الله واحد، وإن تعدد الأنبياء، فرسالات جميع الأنبياء تلتقي في جذع واحد، وهو الدعوة إلى توحيد الله ﷻ، وتحقيق العبودية لله تعالى، والحث على التمسك بمكارم الأخلاق، والتزام الفضائل التي لا بد منها لصلاح الفرد والجماعة.
Peygamberlerin misakı ayetinden, peygamberler çok olsa da Allah'ın dininin bir tek olduğu anlaşılmaktadır. Bütün peygamberlerin risaletleri tek bir gövdede birleşir; o da Yüce Allah'ın tevhid edilmesine davet etmek, Allah Teâlâ'ya kulluğu gerçekleştirmek, ahlakın güzelliklerine sarılmaya ve bireyin ve toplumun salahı için kaçınılmaz olan faziletlere bağlı kalmaya teşvik etmektir.
وإذا كانت رسالات الأنبياء واحدة، فما على البشرية ولا سيما المؤمنون بالكتب الإلهية إلا أن يتحدوا ويتضامنوا تحت لواء واحد، وينبذوا الفرقة والخلاف والتنازع على أي شيء في الدين ومصالح الدنيا.
Peygamberlerin risaletleri bir olduğuna göre, insanlığa -özellikle de ilahî kitaplara inananlara- düşen görev; tek bir sancak altında birleşip dayanışma içinde olmak, dinle ilgili herhangi bir hususta ve dünya menfaatlerinde tefrikayı, ihtilafı ve çekişmeyi bir kenara bırakmaktır.
وإذا كانت أمتنا مطالبة في الدرجة الأولى بإيمان ذي مضمون واحد، وبكتاب سماوي واحد، فعليها أن توحد الصفوف، وتتماسك لبناتها، وتتجاوز خلافاتها، وتتناسى أحقادها وخصوماتها، لتكون أمة مهيبة مرهوبة الجانب في أنظار العالم قاطبة، قال الله تعالى في سورة الأنبياء: إِنَّ هذِهِ أُمَّتُكُمْ أُمَّةً واحِدَةً وَأَنَا رَبُّكُمْ فَاعْبُدُونِ (٩٢)
Ümmetimiz ilk planda tek bir muhtevaya sahip bir imanla ve tek bir semavî kitapla mükellef olduğuna göre; safları birleştirmesi, tuğlaları gibi kenetlenmesi, ihtilaflarını aşması, kin ve husumetlerini unutması gerekir ki bütün dünyanın gözünde heybetli ve çekinilen bir ümmet olsun. Nitekim Yüce Allah Enbiyâ Suresi'nde şöyle buyurmuştur: {إِنَّ هذِهِ أُمَّتُكُمْ أُمَّةً واحِدَةً وَأَنَا رَبُّكُمْ فَاعْبُدُونِ (٩٢)} “Şüphesiz bu sizin ümmetiniz tek bir ümmettir; ben de sizin Rabbinizim, öyleyse bana kulluk edin. (92)”
الإيمان بجميع الأنبياء وجزاء المخالف
Bütün Peygamberlere İman ve Karşı Çıkanın Cezası
يتميز المسلمون بأنهم يؤمنون ويصدّقون بجميع الرسل والأنبياء، دون تفرقة، امتثالا لأمر الله في قرآنه حيث قال لنبيه:
Müslümanlar, Kur'an'ında Peygamberine şöyle buyuran Allah'ın emrine uyarak, hiçbir ayrım yapmaksızın bütün resullere ve peygamberlere inanıp onları tasdik etmeleriyle ayırt edilirler:
[سورة آل عمران (٣) : آية ٨٤]
[Âl-i İmrân Suresi (3), Âyet 84]
قُلْ آمَنَّا بِاللَّهِ وَما أُنْزِلَ عَلَيْنا وَما أُنْزِلَ عَلى إِبْراهِيمَ وَإِسْماعِيلَ وَإِسْحاقَ وَيَعْقُوبَ وَالْأَسْباطِ وَما أُوتِيَ مُوسى وَعِيسى وَالنَّبِيُّونَ مِنْ رَبِّهِمْ لا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْهُمْ وَنَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ (٨٤)
{قُلْ آمَنَّا بِاللَّهِ وَما أُنْزِلَ عَلَيْنا وَما أُنْزِلَ عَلى إِبْراهِيمَ وَإِسْماعِيلَ وَإِسْحاقَ وَيَعْقُوبَ وَالْأَسْباطِ وَما أُوتِيَ مُوسى وَعِيسى وَالنَّبِيُّونَ مِنْ رَبِّهِمْ لا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْهُمْ وَنَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ (٨٤)} “De ki: 'Biz Allah'a, bize indirilene; İbrahim'e, İsmail'e, İshak'a, Yakub'a ve torunlarına indirilene; Mûsâ'ya, Îsâ'ya ve peygamberlere Rableri tarafından verilenlere iman ettik. Onlardan hiçbiri arasında ayrım yapmayız ve biz O'na teslim olmuşuzdur.' (84)”
[آل عمران: ٣/ ٨٤] . والمعنى:
[Âl-i İmrân: 3/84]. Anlamı şudur:
قل يا محمد أنت وأمتك: نحن آمنا بالله الواحد الأحد، وما أنزل علينا في القرآن الذي هو مصدر المعرفة الثابت الشامل لجميع الشرائع والأحكام، وآمنا بما أنزل على الأنبياء السابقين: إبراهيم وإسماعيل وإسحاق ويعقوب وأولاده الأسباط، وما أوتي موسى من التوراة، وعيسى من الإنجيل، وما أوتي النبيون الآخرون كداود وسليمان ﵈، مما لا يعلمهم إلا الله ﷾.
De ki ey Muhammed, sen ve ümmetin: "Biz bir ve tek olan Allah'a; bütün şeriatları ve hükümleri kapsayan, sarsılmaz bilgi kaynağı olan Kur'an'da bize indirilenlere; önceki peygamberlere: İbrahim'e, İsmail'e, İshak'a, Yakub'a ve onun çocukları olan Esbât'a indirilenlere; Mûsâ'ya verilen Tevrat'a, Îsâ'ya verilen İncil'e ve Dâvûd ile Süleyman (aleyhimesselâm) gibi diğer peygamberlere verilenlere -ki onları ancak Yüce Allah bilir- iman ettik.
نحن نؤمن بشيئين: بالله ربا وإلها، ونؤمن بكل الأنبياء إيمانا لا نفرق فيه بين أحد منهم، بل نؤمن بالكل على أن كل واحد نبي مرسل من الله لأمته، يهديها إلى سواء السبيل، ولا نفعل كما يفعل غير المسلمين من الإيمان ببعض الرسل والكفر بالبعض الآخر، ونحن له مسلمون منقادون.
Biz iki şeye iman ederiz: Rabb ve ilâh olarak Allah'a iman ederiz; aralarından hiçbirini ayırt etmeksizin bütün peygamberlere -her birinin ümmetini dosdoğru yola iletmek üzere Allah tarafından gönderilmiş bir peygamber olduğuna- iman ederiz. Müslüman olmayanların yaptığı gibi elçilerin bir kısmına inanıp bir kısmını inkâr etmeyiz; biz O'na teslim olmuş, boyun eğmiş kimseleriz.
وقد أنكر الله تعالى على من يبتغي دينا غير الإسلام الذي هو دين جميع الأنبياء، وهو الدين الذي ارتضاه لعباده، ومن يطلب غيره دينا، فلن يقبل منه قطعا، وهو في الآخرة من الخاسرين الذين خسروا أنفسهم ولم يزكّوها بالإسلام الشامل، قال الله تعالى:
Yüce Allah, bütün peygamberlerin dini olan ve kulları için razı olduğu İslam'dan başka bir din arayanı kınamıştır. Kim İslam'dan başka bir din ararsa kesinlikle ondan kabul edilmeyecektir ve o, ahirette kendilerini hüsrana uğratan, nefislerini kapsamlı İslam ile arındırmayan kaybedenlerden olacaktır. Yüce Allah şöyle buyurdu:
[سورة آل عمران (٣) : آية ٨٥]
[Âl-i İmrân Suresi (3), Âyet 85]
وَمَنْ يَبْتَغِ غَيْرَ الْإِسْلامِ دِيناً فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْهُ وَهُوَ فِي الْآخِرَةِ مِنَ الْخاسِرِينَ (٨٥)
{وَمَنْ يَبْتَغِ غَيْرَ الْإِسْلامِ دِيناً فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْهُ وَهُوَ فِي الْآخِرَةِ مِنَ الْخاسِرِينَ (٨٥)} “Kim İslam'dan başka bir din ararsa, bilsin ki bu kendisinden asla kabul edilmeyecek ve o ahirette ziyan edenlerden olacaktır. (85)”
ثم ذكر الله تعالى جزاء الكفر بعد الإيمان برسالات الأنبياء فقال تعالى:
Sonra Yüce Allah peygamberlerin risaletlerine iman ettikten sonra inkâr etmenin cezasını zikrederek şöyle buyurmuştur:
[سورة آل عمران (٣) : الآيات ٨٦ الى ٨٩]
[Âl-i İmrân Suresi (3), Âyetler 86-89]
كَيْفَ يَهْدِي اللَّهُ قَوْماً كَفَرُوا بَعْدَ إِيمانِهِمْ وَشَهِدُوا أَنَّ الرَّسُولَ حَقٌّ وَجاءَهُمُ الْبَيِّناتُ وَاللَّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ (٨٦) أُولئِكَ جَزاؤُهُمْ أَنَّ عَلَيْهِمْ لَعْنَةَ اللَّهِ وَالْمَلائِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ (٨٧) خالِدِينَ فِيها لا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ وَلا هُمْ يُنْظَرُونَ (٨٨) إِلاَّ الَّذِينَ تابُوا مِنْ بَعْدِ ذلِكَ وَأَصْلَحُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ (٨٩)
{كَيْفَ يَهْدِي اللَّهُ قَوْماً كَفَرُوا بَعْدَ إِيمانِهِمْ وَشَهِدُوا أَنَّ الرَّسُولَ حَقٌّ وَجاءَهُمُ الْبَيِّناتُ وَاللَّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ (٨٦) أُولئِكَ جَزاؤُهُمْ أَنَّ عَلَيْهِمْ لَعْنَةَ اللَّهِ وَالْمَلائِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ (٨٧) خالِدِينَ فِيها لا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ وَلا هُمْ يُنْظَرُونَ (٨٨) إِلاَّ الَّذِينَ تابُوا مِنْ بَعْدِ ذلِكَ وَأَصْلَحُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ (٨٩)} “İman ettikten, Peygamber'in hak olduğuna şahitlik ettikten ve kendilerine apaçık deliller geldikten sonra inkâr eden bir topluluğu Allah nasıl hidayete erdirir? Allah zalimler topluluğunu hidayete erdirmez. (86) İşte onların cezası, Allah'ın, meleklerin ve bütün insanların lanetinin üzerlerine olmasıdır. (87) Orada temelli kalıcıdırlar. Onlardan azap hafifletilmez ve kendilerine mühlet de verilmez. (88) Ancak bundan sonra tövbe edip ıslah olanlar müstesnadır; çünkü Allah çok bağışlayandır, çok merhamet edendir. (89)”
قال ابن عباس ومجاهد فيما ذكره ابن جرير وغيره: نزلت هذه الآيات في الحارث بن سويد الأنصاري، كان مسلما ثم ارتد ولحق بالشرك، ثم ندم فأرسل إلى قومه أن يسألوا رسول الله ﷺ: هل لي من توبة؟ فنزلت الآيات السابقة التي مطلعها: كَيْفَ يَهْدِي اللَّهُ قَوْماً إلى قوله: إِلَّا الَّذِينَ تابُوا فبعث بها قومه إليه، فلما قرئت عليه قال: والله ما كذبني قومي على رسول الله ﷺ، ولا كذب رسول الله على الله، والله ﷿ أصدق الثلاثة، فرجع ثانيا إلى الإسلام، فقبل منه رسول الله ﷺ وتركه.
İbn Cerîr ve başkalarının zikrettiğine göre İbn Abbâs ve Mücâhid şöyle demişlerdir: Bu ayetler Hâris b. Süveyd el-Ensârî hakkında inmiştir. O Müslüman olmuş, sonra irtidat edip şirke katılmıştı. Sonra pişman olup kavmine Resûlullah'a (sallallâhu aleyhi ve sellem) "Benim için tövbe var mıdır?" diye sormaları için haber gönderdi. Bunun üzerine başı: {كَيْفَ يَهْدِي اللَّهُ قَوْماً} “...Allah bir topluluğu nasıl hidayete erdirir?”den başlayıp {إِلَّا الَّذِينَ تابُوا} “Ancak tövbe edenler müstesnadır...” kavline kadar olan önceki ayetler indi. Kavmi bu ayetleri ona gönderdi. Ayetler kendisine okununca: "Vallahi kavmim Resûlullah'a (sallallâhu aleyhi ve sellem) karşı yalan söylemedi, Resûlullah da Allah'a karşı yalan söylemedi; Allah (azze ve celle) ise bu üçünün en doğru sözlüsüdür" dedi ve yeniden İslam'a döndü. Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) de onun tövbesini kabul etti ve onu [kendi haline] bıraktı.
وتنطبق الآية أيضا على أهل الكتاب المعاصرين للنبي، لما رأوا نعت النبي ﷺ في كتابهم، وأقروا بذلك، وشهدوا أنه حق، وكانوا يستفتحون ويستنصرون به على المشركين، فلما بعث هذا النبي من غيرهم، حسدوا العرب وأنكروه، وكفروا به بعد إيمان.
Ayet aynı zamanda Peygamber'in çağdaşı olan Ehl-i Kitap için de geçerlidir; zira onlar kitaplarında Peygamber'in sallallâhu aleyhi ve sellem vasfını gördüklerinde bunu ikrar etmiş, onun hak olduğuna şahitlik etmiş ve müşriklere karşı onun vesilesiyle zafer ve yardım dilemekteydiler. Ancak bu Peygamber kendilerinden başkası içinden [Araplardan] gönderilince, Arapları kıskandılar, onu inkâr ettiler ve [daha önceki] imanlarının ardından onu küfrettiler (inkâr ettiler).
والذين يكفرون بعد الإيمان: جزاؤهم لعنة الله (أي الطرد من رحمته) ولعنة الملائكة والناس أجمعين، وهم مخلّدون ماكثون دائما في نار جهنم، لا يخفف عنهم العذاب، ولا يمهلون ولا يؤخرون عن العذاب، إلا الذي تابوا منهم بعد كفرهم، ورجعوا إلى الله وأصلحوا أعمالهم وقلوبهم، فإن الله غفور لما سبق، رحيم بعباده، حيث يقبل توبة التائب.
İmandan sonra inkâr edenlerin cezası; Allah'ın laneti (yani rahmetinden kovulmaları), meleklerin ve bütün insanların lanetidir. Onlar cehennem ateşinde ebedî kalacaklardır; kendilerinden azap hafifletilmeyecek, onlara mühlet verilmeyecek ve azapları ertelenmeyecektir. Ancak inkârlarından sonra tövbe edip Allah'a dönen, amellerini ve kalplerini ıslah edenler müstesnadır; zira Allah geçmiş günahları çok bağışlayandır, kullarına çok merhamet edendir, tövbe edenin tövbesini kabul buyurur.
إذا كنا بأمر الله في قرآنه نؤمن بجميع الأنبياء، فما على المؤمنين حقا إلا أن يكونوا متسامحين، مبتعدين عن العصبية الدينية التي تزرع الأحقاد وتولد الخصومات، وأن يعلموا أن الله تعالى قادر على هداية العالم إلى دين واحد، وأن اختلاف الناس لحكمة بالغة هي معرفة الحق في مقارنته مع غيره من الباطل، وهذا يدعونا إلى أن نعمل معا صفا واحدا لخير البلاد والأمة، تاركين الحساب على الإيمان وغيره إلى الله تعالى في عالم الآخرة.
Mademki Allah'ın Kur'an'ındaki emriyle bütün peygamberlere inanıyoruz, o halde gerçek müminlere düşen; kin tohumları eken ve düşmanlıklar doğuran dinî taassuptan uzak durarak hoşgörülü olmak, Yüce Allah'ın bütün dünyayı tek bir dine hidayet etmeye kadir olduğunu ve insanların farklılığının batıl ile kıyaslanarak hakkın bilinmesi gibi yüce bir hikmete dayandığını bilmektir. Bu da bizi, imanın ve diğer şeylerin hesabını ahiret âleminde Yüce Allah'a bırakarak, memleketin ve ümmetin hayrı için tek bir saf halinde birlikte çalışmaya çağırmaktadır.
أصناف الكفار
Kâfirlerin Sınıfları
صنّف الله تعالى الكفار في قرآنه أصنافا ثلاثة بحسب أحوالهم من الإصرار على الكفر ثم الموت، أو التوبة بعد الكفر في الحياة العادية، أو في آخر لحظات العمر، قال الله تعالى:
Yüce Allah Kur'an'ında kâfirleri; küfürde ısrar edip ölme, küfürden sonra normal hayatta tövbe etme veya ömrün son anlarında [tövbe etme] durumlarına göre üç sınıfa ayırmıştır. Yüce Allah şöyle buyurdu:
[سورة آل عمران (٣) : الآيات ٩٠ الى ٩١]
[Âl-i İmrân Suresi (3), Âyetler 90-91]
إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بَعْدَ إِيمانِهِمْ ثُمَّ ازْدادُوا كُفْراً لَنْ تُقْبَلَ تَوْبَتُهُمْ وَأُولئِكَ هُمُ الضَّالُّونَ (٩٠) إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَماتُوا وَهُمْ كُفَّارٌ فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْ أَحَدِهِمْ مِلْء ُ الْأَرْضِ ذَهَباً وَلَوِ افْتَدى بِهِ أُولئِكَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ وَما لَهُمْ مِنْ ناصِرِينَ (٩١)
{إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بَعْدَ إِيمانِهِمْ ثُمَّ ازْدادُوا كُفْراً لَنْ تُقْبَلَ تَوْبَتُهُمْ وَأُولئِكَ هُمُ الضَّالُّونَ (٩٠) إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَماتُوا وَهُمْ كُفَّارٌ فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْ أَحَدِهِمْ مِلْء ُ الْأَرْضِ ذَهَباً وَلَوِ افْتَدى بِهِ أُولئِكَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ وَما لَهُمْ مِنْ ناصِرِينَ (٩١)} “İman ettikten sonra inkâr eden, sonra da inkârlarını artıranların tövbeleri asla kabul edilmeyecektir. İşte onlar sapıkların ta kendileridir. (90) İnkâr edip kâfir olarak ölenlere gelince, onların hiçbirinden -kendisini kurtarmak için fidye olarak verse bile- yeryüzü dolusu altın asla kabul edilmeyecektir. İşte onlar için can yakıcı bir azap vardır ve onların hiçbir yardımcıları da yoktur. (91)”
[آل عمران: ٣/ ٩٠- ٩١] .
[Âl-i İmrân: 3/90-91].
هؤلاء الكفار أصناف ثلاثة:
Bu kâfirler üç sınıftır:
صنف كفر بعد إيمان، ثم تاب توبة صادقة من بعد ذلك، فأولئك يقبل الله توبتهم، إنه هو الغفور الرحيم، إن هذا الصنف من اليهود كفروا بعيسى والإنجيل،
Bir sınıf imandan sonra küfre sapan, sonra da bunun ardından samimi bir tövbe ile tövbe edenlerdir; işte bunların tövbesini Allah kabul eder, zira O çok bağışlayandır, çok merhamet edendir. Yahudilerden olan bu sınıf, Îsâ'yı ve İncil'i inkâr etmiş,
ثم ازدادوا كفرا بمحمد والقرآن، أو ازدادوا كفرا بالذنوب التي أصابوها من الافتراء على النبي والمسلمين، فإذا تابوا من كفرهم، فالله يقبل التوبة عن جميع العباد ما دامت قبل الغرغرة ولن تقبل توبتهم عند معاينة الموت.
sonra Muhammed'i ve Kur'an'ı inkâr ederek küfürlerini artırmış veya Peygamber'e ve Müslümanlara iftira atarak işledikleri günahlarla küfürlerini çoğaltmışlardır. Şayet küfürlerinden tövbe ederlerse, Allah can boğaza gelmedikçe bütün kulların tövbesini kabul eder; fakat ölümü gözleriyle gördükleri andaki tövbeleri asla kabul edilmeyecektir.
وصنف كفر بالله، ثم تاب ورجع، ثم عاد إلى الكفر، فلن تقبل توبته عن بعض الذنوب مع بقائه على الكفر، وهذا يشمل فئة المرتدين عن الإسلام، وصنف كفروا بالله وماتوا وهم كفار، فلن يقبل من هؤلاء فدية عن كفرهم، مهما كثرت الفدية، ولو كانت ملء الأرض ذهبا، أولئك لهم عذاب أليم شديد، وما لهم في الآخرة من ناصر ولا شفيع.
Diğer bir sınıf, Allah'ı inkâr eden, sonra tövbe edip dönen, sonra tekrar küfre sapanlardır; bunların küfür üzere kalmaya devam ederken bazı günahlardan tövbe etmeleri kabul edilmeyecektir; bu da İslam'dan dönen mürtedler zümresini kapsar. Bir diğer sınıf ise Allah'ı inkâr edip kâfir olarak ölenlerdir; fidye ne kadar çok olursa olsun, hatta yeryüzü dolusu altın olsa dahi bunlardan küfürlerine karşılık hiçbir fidye kabul edilmeyecektir. İşte onlar için şiddetli, can yakıcı bir azap vardır ve ahirette onların hiçbir yardımcısı ve şefaatçisi de olmayacaktır.
ثم أقام الله الدليل على عدم إيمان هؤلاء الكفار: وهو شح نفوسهم وبخلهم بالإنفاق في وجوه الخير، فإن الإنفاق أكبر دليل على صدق الإيمان، قال الله تعالى:
Sonra Allah bu kâfirlerin iman etmediklerine dair delili ortaya koymuştur: O da nefislerinin hırsı ve hayır yollarında infak etmekteki cimrilikleridir. Zira infak etmek imandaki samimiyetin en büyük delilidir. Yüce Allah şöyle buyurdu:
[سورة آل عمران (٣) : آية ٩٢]
[Âl-i İmrân Suresi (3), Âyet 92]
لَنْ تَنالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ وَما تُنْفِقُوا مِنْ شَيْءٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ (٩٢)
{لَنْ تَنالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ وَما تُنْفِقُوا مِنْ شَيْءٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ (٩٢)} “Sevdiğiniz şeylerden infak etmedikçe gerçek iyiliğe (birr) asla erişemezsiniz. Her ne infak ederseniz, şüphesiz Allah onu hakkıyla bilendir. (92)”
والمعنى لن يصل أحد إلى البر الحقيقي، ولن يكون بارا بالله إلا إذا أنفق ما يحب من كريم ما يملك، فإن شحت النفوس ولم تنفق شيئا أو أنفقت رديء المال، فهم بعيدون عن الصدق في دعواهم الإيمان والطاعة لمولاهم، وما ينفق الناس من شيء، سواء كان كريما جيدا أو رديئا، فإن الله به عليم، ولا يخفى إخلاص المنفقين ورياؤهم.
Anlamı şudur: Hiç kimse gerçek iyiliğe (birr) ulaşamaz ve sahip olduğu değerli şeylerden infak etmedikçe Allah katında iyi bir kul olamaz. Eğer nefisler cimrilik edip hiçbir şey infak etmez veya malın kötüsünü infak ederse, onlar iman ve Mevlâlarına itaat iddialarında samimiyetten uzaktırlar. İnsanların infak ettiği her şeyi -ister değerli ve kaliteli olsun ister kalitesiz olsun- şüphesiz Allah hakkıyla bilir; infak edenlerin ihlası da riyası da O'na gizli kalmaz.
وهذه الآية خطاب عام لجميع المؤمنين، فلا قيمة لإنفاق في وجوه الخير، ما لم يستند إلى قاعدة الإيمان الصحيح، وأرضية الدين القويم، وسبب نزول هذه الآية وقائع طيبة من إنفاق صحابة رسول الله، تصدق أبو طلحة الأنصاري بأكرم أمواله
Bu ayet bütün müminlere yönelik genel bir hitaptır. Zira sahih iman temeline ve dosdoğru din zeminine dayanmadığı müddetçe hayır yollarında yapılan infakın hiçbir değeri yoktur. Bu ayetin iniş sebebi (sebeb-i nüzûlü), Resûlullah'ın [sallallâhu aleyhi ve sellem] ashabının infaklarına dair güzel hadiselerdir: Ebû Talha el-Ensârî en değerli malını sadaka olarak vermiştir,
وهو بستان بيرحاء في المدينة،
o da Medine'deki Beyruhâ bahçesidir.
وتصدق زيد بن حارثة بفرس كان يحبها، فأعطاها رسول الله ﷺ ابنه أسامة، فكأن زيدا شق عليه، فقال له النبي: «أما إن الله قد قبل صدقتك»
Zeyd b. Hârise de çok sevdiği bir atını sadaka olarak vermiş, Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) onu oğlu Üsâme'ye vermişti. Bu durum Zeyd'e biraz ağır gelmiş gibi olunca Peygamber ona: "Bilesin ki Allah senin sadakanı kesinlikle kabul etmiştir" buyurdu.
وأعتق عمر بن الخطاب أكرم جارية لديه من سبي جلولاء. فالصدقة المقبولة هي من رغائب الأموال التي يضن بها أو يستأثر بها، فيكون إخراجها مغالبة للنفس، وتخليصا من شحها وبخلها.
Ömer b. el-Hattâb da Celûlâ esirlerinden olan en değerli cariyesini azat etmiştir. Makbul sadaka, kişinin kıyamadığı veya başkasına vermeye gönlünün elvermediği en gözde mallardan verilendir; böylece onu elden çıkarmak nefse galip gelmek ve onu hırsından ve cimriliğinden kurtarmak olur.