يتبين من الآيات السابقة أن الله تعالى يحب عباده أشد الحب، وهو لا يرضى لهم إلا الخير، وإبعادهم عن أسباب الشقاوة والشر، وهو يحذرهم مما يضرهم في دنياهم وآخرتهم، ويرغبهم في ترك ما هم عليه من الضلالة والانحراف، والمبادرة إلى ساحة الإيمان بالله وكتبه ورسله واليوم الآخر، ليعيشوا في سعادة واطمئنان، وبعد عن القلق النفسي وتعذيب الروح والضمير، وكل ذلك تنبيه لأمتنا أيضا فإن الإيمان مدعاة للوفاق والمحبة والتعاون، والكفر بيئة للتفرق والتشتت والضياع، والله دائما بالنصر والتأييد مع المؤمنين، غاضب ساخط على غير المؤمنين، وهو سبحانه أحكم الحاكمين في عالم الحساب.
Önceki ayetlerden anlaşılmaktadır ki Yüce Allah kullarını çok sevmektedir; onlar için ancak hayrı, bedbahtlık ve kötülük sebeplerinden uzaklaşmalarını murat eder. Onları dünyalarında ve ahiretlerinde kendilerine zarar verecek şeylere karşı uyarır; içinde bulundukları sapıklıktan ve eğrilikten vazgeçmeye, Allah'a, kitaplarına, peygamberlerine ve ahiret gününe iman meydanına koşmaya teşvik eder ki mutluluk ve huzur içinde yaşasınlar, ruhsal kaygıdan, vicdan ve ruh azabından uzak kalsınlar. Bütün bunlar aynı zamanda bizim ümmetimiz için de bir uyarıdır; zira iman uzlaşmaya, sevgiye ve yardımlaşmaya vesile olurken, küfür ayrılığa, dağınıklığa ve yok oluşa zemin hazırlar. Allah yardım ve desteğiyle daima müminlerin yanındadır; mümin olmayanlara ise gazap ve hiddet duyar. Şanı Yüce olan [Allah], hesap gününde hüküm verenlerin en adilidir.
تحريم إسرائيل على نفسه بعض الأطعمة
İsrail'in Bazı Yiyecekleri Kendisine Haram Kılması
كان يعقوب بن إبراهيم ﵉ وهو الملقب بإسرائيل (أي الأمير المجاهد مع الله) قد أصيب بوجع عرق النّساء، وطال سقمه منه، وكان يحب لحوم الإبل وألبانها، فجعل تحريم ذلك على نفسه، شكرا لله تعالى إن شفي، بقصد ترك الترفه والتنعم والزهد في الدنيا، وكان هذا سائغا في شريعته، واستمر هذا التحريم في بني إسرائيل، وهذا يدل على أن للأنبياء أن يحرموا باجتهادهم على أنفسهم ما اقتضاه النظر لمصلحة أو قربة أو زهد، ومن هذا على جهة المصلحة تحريم نبينا ﷺ العسل على
İsrail (yani Allah yolunda mücahit emir) lakaplı İbrahim oğlu Yakub (aleyhimesselâm) siyatik ağrısına yakalanmış ve hastalığı uzun sürmüştü. Deve etini ve sütünü çok severdi; lüksten ve nimetten kaçınmak ve dünyada zahitlik maksadıyla, şayet şifa bulursa bunu kendine haram kılmayı Allah Teâlâ'ya bir şükür vesilesi kıldı. Bu durum onun şeriatında caizdi ve bu haram kılma İsrailoğullarında devam etti. Bu da peygamberlerin bir maslahat, yakınlık veya züht gereği kendi içtihatlarıyla kendilerine bazı şeyleri haram kılabileceklerini gösterir. Maslahat açısından buna bir örnek de Peygamberimizin (sallallâhu aleyhi ve sellem) balı kendine haram kılması
نفسه، أو تحريم جاريته مارية القبطية أم إبراهيم على نفسه، فعاتبه الله تعالى في ذلك من تحريم المباح بقوله: يا أَيُّهَا النَّبِيُّ لِمَ تُحَرِّمُ ما أَحَلَّ اللَّهُ لَكَ [التحريم: ٦٦/ ١] ولم يعاتب يعقوب.
veya İbrahim'in annesi olan cariyesi Mâriye el-Kıbtiyye'yi kendisine haram kılmasıdır. Yüce Allah mübah olanı haram kılmasından ötürü: {يا أَيُّهَا النَّبِيُّ لِمَ تُحَرِّمُ ما أَحَلَّ اللَّهُ لَكَ} “Ey Peygamber! Allah'ın sana helal kıldığı şeyi niçin haram kılıyorsun?” [Tahrîm: 66/1] kavliyle onu uyarmış, fakat Yakub'u uyarmamıştır.
وزعم اليهود أن تحريم الإبل وألبانها هو ملة إبراهيم وشريعة التوراة،
Yahudiler ise deve [eti] ve sütünün haram kılınmasının İbrahim'in dini ve Tevrat'ın şeriatı olduğunu iddia ettiler.
قال أبو روق والكلبي: حين قال النبي ﷺ: «أنا على ملة إبراهيم» قالت اليهود: كيف وأنت تأكل لحوم الإبل وألبانها؟ فقال النبي ﷺ: «كان ذلك حلالا لإبراهيم، فنحن نحلّه» فقالت اليهود: كل شيء أصبحنا اليوم نحرمه، فإنه كان محرما على نوح وإبراهيم حتى انتهى إلينا، فأنزل الله ﷿ تكذيبا لهم:
Ebû Ravk ve el-Kelbî şöyle demiştir: Peygamber (sallallâhu aleyhi ve sellem): "Ben İbrahim'in dini üzereyim" buyurduğunda Yahudiler: "Sen deve eti yiyip sütünü içerken bu nasıl olur?" dediler. Bunun üzerine Peygamber (sallallâhu aleyhi ve sellem): "Bu İbrahim'e helaldi, biz de onu helal sayıyoruz" buyurdu. Yahudiler de: "Bugün bizim haram saydığımız her şey Nuh'a ve İbrahim'e de haramdı, nihayet bize kadar ulaştı" dediler. Bunun üzerine Azîz ve Celîl olan Allah onları yalanlamak üzere [şu ayetleri] indirdi:
[سورة آل عمران (٣) : الآيات ٩٣ الى ٩٥]
[Âl-i İmrân Suresi (3), Âyetler 93-95]
كُلُّ الطَّعامِ كانَ حِلاًّ لِبَنِي إِسْرائِيلَ إِلاَّ ما حَرَّمَ إِسْرائِيلُ عَلى نَفْسِهِ مِنْ قَبْلِ أَنْ تُنَزَّلَ التَّوْراةُ قُلْ فَأْتُوا بِالتَّوْراةِ فَاتْلُوها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ (٩٣) فَمَنِ افْتَرى عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ مِنْ بَعْدِ ذلِكَ فَأُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ (٩٤) قُلْ صَدَقَ اللَّهُ فَاتَّبِعُوا مِلَّةَ إِبْراهِيمَ حَنِيفاً وَما كانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ (٩٥)
{ كُلُّ الطَّعامِ كانَ حِلاًّ لِبَنِي إِسْرائِيلَ إِلاَّ ما حَرَّمَ إِسْرائِيلُ عَلى نَفْسِهِ مِنْ قَبْلِ أَنْ تُنَزَّلَ التَّوْراةُ قُلْ فَأْتُوا بِالتَّوْراةِ فَاتْلُوها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ (٩٣) فَمَنِ افْتَرى عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ مِنْ بَعْدِ ذلِكَ فَأُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ (٩٤) قُلْ صَدَقَ اللَّهُ فَاتَّبِعُوا مِلَّةَ إِبْراهِيمَ حَنِيفاً وَما كانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ (٩٥) } “Tevrat indirilmeden önce, İsrail'in (Yakub'un) kendisine haram kıldıkları dışında, yiyeceklerin hepsi İsrailoğullarına helaldi. De ki: 'Eğer doğru sözlü iseniz Tevrat'ı getirin de onu okuyun.' Artık bundan sonra kim Allah'a karşı yalan uydurursa, işte onlar zalimlerin ta kendileridir. De ki: 'Allah doğru söylemiştir. Öyleyse hanîf (Allah'ı birleyen) olarak İbrahim'in dinine uyun; o, müşriklerden değildi.'”
والمعنى: كل أنواع المطعومات كانت حلالا لبني إسرائيل إلا ما حرمه إسرائيل على نفسه خاصة، وهو لحوم الإبل وألبانها، من قبل نزول التوراة، وليس في شريعة التوراة شيء من هذا التحريم، وقل لهم يا محمد: فأتوا بالتوراة كتابكم، فاتلوها إن كنتم صادقين في دعواكم، لا تخافون تكذيبها لكم. فكل من افترى على الله الكذب، وادعى ما لم ينزله الله في كتاب، فأولئك هم الظالمون بتحويل الحق وتغييره، والكذب على الله وادعاء تحريمه ما لم يحرمه.
Anlamı şudur: Tevrat indirilmeden önce, İsrail'in bizzat kendisine haram kıldığı deve eti ve sütü dışında, bütün yiyecek çeşitleri İsrailoğullarına helaldi; Tevrat'ın şeriatında bu tür bir haram kılma yoktur. [Ey Muhammed!] Onlara de ki: "Eğer iddianızda doğru sözlü iseniz ve onun sizi yalanlamasından korkmuyorsanız, kitabınız olan Tevrat'ı getirin de onu okuyun." Artık kim Allah'a yalan uydurur ve Allah'ın bir kitapta indirmediği şeyi iddia ederse, hakkı saptırıp değiştirmeleri, Allah'a iftira etmeleri ve O'nun haram kılmadığı şeyi haram kıldığını iddia etmeleri sebebiyle zalimlerin ta kendileri onlardır.
وقل يا محمد أيضا: صدق الله فيما أنبأني به من أني على دين إبراهيم، وأني أولى الناس به، وأنه لم يحرم الله شيئا على إسرائيل قبل التوراة. وإذا كان الأمر كذلك، فاتبعوا ملة إبراهيم التي أدعوكم إليها، وهي الملة الوسط التي لا إفراط فيها ولا تفريط، وما كان إبراهيم من المشركين مع الله غيره.
[Ey Muhammed!] Şunu da söyle: Allah, benim İbrahim'in dini üzere olduğumu, insanlardan ona en layık olanın ben bulunduğumu ve Tevrat'tan önce Allah'ın İsrail'e hiçbir şeyi haram kılmadığını bana bildirdiği hususlarda doğruyu söylemiştir. Mademki durum böyledir, o halde sizi kendisine davet ettiğim, içinde ifrat ve tefritin bulunmadığı vasat (orta yol) bir din olan İbrahim'in dinine uyun. İbrahim, Allah'a başkasını ortak koşan müşriklerden değildi.
وفي هذا دليل ظاهر على صحة نبوة محمد ﷺ، وأنه يعلم ما في التوراة، وأنها مؤيدة لما في القرآن، وأن النبي أولى بإبراهيم وملته، لا تختلف عن ملته، فكل من إبراهيم ومحمد عليهما الصلاة والسلام مائل عن الباطل إلى الحق، وما كان حلالا عند إبراهيم فهو حلال عند المسلمين.
Bunda, Muhammed'in (sallallâhu aleyhi ve sellem) peygamberliğinin sıhhatine, Tevrat'ta olanı bildiğine, onun da Kur'an'da bulunanı desteklediğine ve Peygamber'in İbrahim'e ve onun dinine en layık kimse olduğuna, [kendi dininin] onun dininden farklı olmadığına açık bir delil vardır. Zira İbrahim ve Muhammed (aleyhimessalâtü vesselâm)'in her ikisi de batıldan hakka yönelmiştir ve İbrahim'in katında helal olan şey Müslümanların katında da helaldir.
واستمر تحريم لحوم الإبل وألبانها عند اليهود استنانا بما فعله يعقوب نفسه، ثم حرم الله عليهم في التوراة بعض الطيبات عقوبة لهم على أفعالهم، قال الله تعالى:
Yahudilerde deve eti ve sütünün haramlığı, bizzat Yakub'un yaptığını bir adet/sünnet edinmeleri sebebiyle devam etti. Daha sonra Allah, yaptıklarına bir ceza olarak Tevrat'ta bazı temiz yiyecekleri onlara haram kıldı. Yüce Allah şöyle buyurmuştur:
فَبِظُلْمٍ مِنَ الَّذِينَ هادُوا حَرَّمْنا عَلَيْهِمْ طَيِّباتٍ أُحِلَّتْ لَهُمْ وَبِصَدِّهِمْ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ كَثِيراً (١٦٠) [النساء: ٤/ ١٦٠] . وقال سبحانه: وَعَلَى الَّذِينَ هادُوا حَرَّمْنا كُلَّ ذِي ظُفُرٍ وَمِنَ الْبَقَرِ وَالْغَنَمِ حَرَّمْنا عَلَيْهِمْ شُحُومَهُما إِلَّا ما حَمَلَتْ ظُهُورُهُما أَوِ الْحَوايا أَوْ مَا اخْتَلَطَ بِعَظْمٍ ذلِكَ جَزَيْناهُمْ بِبَغْيِهِمْ وَإِنَّا لَصادِقُونَ (١٤٦) [الأنعام: ٦/ ١٤٦] .
{ فَبِظُلْمٍ مِنَ الَّذِينَ هادُوا حَرَّمْنا عَلَيْهِمْ طَيِّباتٍ أُحِلَّتْ لَهُمْ وَبِصَدِّهِمْ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ كَثِيراً (١٦٠) } “Yahudilerin zulümleri ve birçok kimseyi Allah yolundan alıkoymaları sebebiyle, kendilerine [daha önce] helal kılınmış temiz şeyleri onlara haram kıldık.” [Nisâ: 4/160]. Şanı Yüce olan [Allah] şöyle buyurmuştur: { وَعَلَى الَّذِينَ هادُوا حَرَّمْنا كُلَّ ذِي ظُفُرٍ وَمِنَ الْبَقَرِ وَالْغَنَمِ حَرَّمْنا عَلَيْهِمْ شُحُومَهُما إِلَّا ما حَمَلَتْ ظُهُورُهُما أَوِ الْحَوايا أَوْ مَا اخْتَلَطَ بِعَظْمٍ ذلِكَ جَزَيْناهُمْ بِبَغْيِهِمْ وَإِنَّا لَصادِقُونَ (١٤٦) } “Yahudilere tırnaklı hayvanların hepsini haram kıldık. Sığır ve koyunun ise, sırtlarının veya bağırsaklarının taşıdığı ya da kemiğe karışan kısımlar hariç, iç yağlarını onlara haram kıldık. Taşkınlıkları sebebiyle onları böyle cezalandırdık. Biz elbette doğru söyleyenleriz.” [En'âm: 6/146].
إن إباحة الطعام وتحريمه في البيان الإلهي يقوم على مبدأ واحد لا يتغير، فما كان طيبا نافعا غير ضار فهو الحلال، وما كان خبيثا ضارا بصحة الإنسان، فهو الحرام، ومن هنا لا يوجد اختلاف بين منهج الإسلام وبين منهج أي دين آخر في التحليل والتحريم، وهذا سبب آخر يدعو البشرية إلى التوافق والتقارب والتآخي والتعاون، والبعد عن موجبات الفرقة والخصام والنزاع، وليس لأمة القرآن من باب أولى إلا أن تتحد مشاعر أبنائها، وتتعاطف مع بعضها، وتترك كل ما يصدع وحدتها ويسيء إلى كرامتها وعزتها.
İlahi beyanda yiyeceklerin helal ve haram kılınması değişmeyen tek bir ilkeye dayanır: Temiz, faydalı ve zararsız olan şey helaldir; pis/kötü ve insan sağlığına zararlı olan şey ise haramdır. Buradan hareketle helal ve haram kılma hususunda İslam'ın yöntemi ile başka herhangi bir dinin yöntemi arasında bir farklılık yoktur. Bu da insanlığı uzlaşmaya, yakınlaşmaya, kardeşliğe, yardımlaşmaya ve ayrılık, husumet ve çekişme sebeplerinden uzak durmaya çağıran bir diğer nedendir. Kur'an ümmetine düşen ise -evleviyetle- fertlerinin duygularını birleştirmek, birbirleriyle kenetlenmek, birliğini bozan, izzet ve şerefine zarar veren her şeyi terk etmektir.
مكانة البيت الحرام
Beyt-i Harâm'ın Konumu
كان من الطبيعي بعد بعثة النبي ﷺ أن يشتد الحوار بين النبي وبين أهل الكتاب، فإنهم أتباع دين سابق، ولهم أعرافهم وتقاليدهم، فكانوا يثيرون الشبهات مثل شبهة تحريم الإبل وألبانها، ومثل المفاضلة بين بيت المقدس والبيت الحرام.
Peygamber'in (sallallâhu aleyhi ve sellem) gönderilişinden sonra onunla Ehl-i Kitap arasındaki diyaloğun sertleşmesi doğaldı; zira onlar önceki bir dinin takipçileriydi ve kendilerine ait örf ve gelenekleri vardı. Bu yüzden deve [eti] ile sütünün haramlığı ve Beyt-i Makdis ile Beyt-i Harâm arasındaki üstünlük kıyası gibi şüpheleri öne sürüyorlardı.
قال أهل الكتاب للنبي محمد ﷺ: كيف تدعي أنك على ملة إبراهيم وأنك أولى الناس به، وإبراهيم وإسحاق والأنبياء بعدهم كانوا يعظمون بيت المقدس، ويصلون إليه، فلو كنت على ما كانوا لعظّمته، ولما تحولت إلى الكعبة، فخالفت الجميع.
Ehl-i Kitap, Peygamber Muhammed'e (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle dedi: "İbrahim'in dini üzere olduğunu ve insanların ona en layığı bulunduğunu nasıl iddia edersin? Oysa İbrahim, İshak ve onlardan sonraki peygamberler Beyt-i Makdis'i yüceltiyor ve oraya doğru namaz kılıyorlardı. Eğer sen de onların bulunduğu yol üzere olsaydın onu yüceltir ve Kâbe'ye yönelmezdin; oysa sen herkese muhalefet ettin."
وقال مجاهد: تفاخر المسلمون واليهود، فقالت اليهود: بيت المقدس أفضل وأعظم من الكعبة، لأنه مهاجر الأنبياء، وفي الأرض المقدسة، وقال المسلمون:
Mücâhid şöyle demiştir: Müslümanlar ile Yahudiler karşılıklı övündüler. Yahudiler: "Beyt-i Makdis, peygamberlerin hicret yurdu ve mukaddes topraklarda olduğu için Kâbe'den daha faziletli ve daha büyüktür" dediler. Müslümanlar ise:
بل الكعبة أفضل، فأنزل الله تعالى هذه الآية:
"Aksine Kâbe daha faziletlidir" dediler. Bunun üzerine Yüce Allah şu ayeti indirdi:
[سورة آل عمران (٣) : الآيات ٩٦ الى ٩٧]
[Âl-i İmrân Suresi (3), Âyetler 96-97]
إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ مُبارَكاً وَهُدىً لِلْعالَمِينَ (٩٦) فِيهِ آياتٌ بَيِّناتٌ مَقامُ إِبْراهِيمَ وَمَنْ دَخَلَهُ كانَ آمِناً وَلِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطاعَ إِلَيْهِ سَبِيلاً وَمَنْ كَفَرَ فَإِنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ عَنِ الْعالَمِينَ (٩٧)
{ إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ مُبارَكاً وَهُدىً لِلْعالَمِينَ (٩٦) فِيهِ آياتٌ بَيِّناتٌ مَقامُ إِبْراهِيمَ وَمَنْ دَخَلَهُ كانَ آمِناً وَلِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطاعَ إِلَيْهِ سَبِيلاً وَمَنْ كَفَرَ فَإِنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ عَنِ الْعالَمِينَ (٩٧) } “Şüphesiz insanlar için kurulan ilk mabet, âlemlere bereket ve hidayet kaynağı olarak Mekke'de olandır. Onda apaçık deliller, İbrahim'in makamı vardır. Oraya giren güvende olur. Yoluna gücü yetenlerin o evi haccetmesi, Allah'ın insanlar üzerindeki bir hakkıdır. Kim inkâr ederse şüphesiz Allah, âlemlerden müstağnidir (hiçbir şeye muhtaç değildir).”
دلت هاتان الآيتان على مكانة البيت الحرام وما تميز به من مميزات: أولها- أنه أقدم بيت وضع للعبادة، والأولية في الزمان تستلزم الأولية في الشرف والمكانة. بناه إبراهيم وإسماعيل كما قال الله تعالى: وَإِذْ يَرْفَعُ إِبْراهِيمُ الْقَواعِدَ مِنَ الْبَيْتِ وَإِسْماعِيلُ. [البقرة: ٢/ ١٢٧] .
Bu iki ayet, Beyt-i Harâm'ın konumuna ve sahip olduğu ayrıcalıklı özelliklere delalet etmiştir: Birincisi; ibadet için kurulan en eski ev olmasıdır; zamandaki öncelik ise şeref ve makamdaki önceliği gerektirir. Yüce Allah'ın: {وَإِذْ يَرْفَعُ إِبْراهِيمُ الْقَواعِدَ مِنَ الْبَيْتِ وَإِسْماعِيلُ} “Hani İbrahim ve İsmail o evin (Kâbe'nin) temellerini yükseltiyordu...” [Bakara: 2/127] buyurduğu gibi onu İbrahim ve İsmail inşa etmiştir.
ثم بني المسجد الأقصى بعد ذلك بعشرات السنين، وقد جدّد بناءه بعد قرون سليمان بن داود.
Mescid-i Aksâ ise bundan onlarca yıl sonra inşa edilmiştir; asırlar sonra onun inşasını Dâvûd oğlu Süleyman yenilemiştir.
سأل أبو ذر النبي ﷺ قائلا: «يا رسول الله، أي مسجد وضع أول؟ قال: المسجد الحرام، قلت: ثم أي؟ قال: المسجد الأقصى، قلت: كم بينهما؟ قال: أربعون سنة» .
Ebû Zer, Peygamber'e (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle sormuştur: "Ey Allah'ın Resûlü, ilk önce hangi mescit kuruldu?" [Peygamber]: "Mescid-i Harâm" buyurdu. "Sonra hangisi?" dedim. "Mescid-i Aksâ" buyurdu. "Aralarında ne kadar süre vardı?" dedim. "Kırk yıl" buyurdu.
الميزة الثانية- أن البيت الحرام بيت مبارك: كثير الخيرات والبركة المادية، إذ هو بصحراء جرداء، وتجبى إليه ثمرات كل شيء، وتحمل إليه بضائع الدنيا، وهو أيضا كثير البركة في الثواب والأجر.
İkinci özellik: Beyt-i Harâm mübarek bir evdir; maddî hayrı ve bereketi pek çoktur. Zira çorak ve bitkisiz bir çölde olmasına rağmen her şeyin mahsulü ona toplanıp getirilmekte, dünyanın ticari malları oraya taşınmaktadır; ayrıca sevap ve mükâfat bakımından da bereketi çoktur.
والميزة الثالثة: أنه موطن هداية للناس، حيث دعي العالمون إليه فأجابوا ويتجهون إليه في أدعيتهم وصلواتهم، وتهواه أفئدتهم على أنه مصدر لهداية النفوس التي تحجه وتعتمر فيه.
Üçüncü özellik: İnsanlar için bir hidayet yurdu olmasıdır; öyle ki âlemler oraya davet edilmiş, onlar da icabet etmişlerdir; dualarında ve namazlarında oraya yönelirler ve orayı hacceden ve umre yapan nefisler için bir hidayet kaynağı olduğu için gönülleri oraya meyleder.
والميزة الرابعة: فيه آيات واضحات لا تخفى على أحد، منها: مقام إبراهيم للصلاة والعبادة، وفيه صخرة فيها أثر قدمه الشريف. ومن دخل البيت الحرام كان آمنا على نفسه، مطمئنا على ماله، حتى ولو كان مطلوبا للثأر، وذلك معروف للعرب في الجاهلية والإسلام. أما ما وقع فيه من مخالفات أو اقتتال فذلك جناية عظيمة من العصاة والجهلاء. وفيه الحجر الأسود المعروف مبدأ الطواف حول الكعبة، وفيه ماء زمزم المبارك النافع لما شرب له.
Dördüncü özellik: Onda kimseye gizli kalmayan apaçık deliller vardır; bunlardan biri namaz ve ibadet için olan Makâm-ı İbrâhîm'dir ki orada onun mübarek ayağının izini taşıyan kaya bulunmaktadır. Beyt-i Harâm'a giren kimse, kan davalısı dahi olsa canından emin, malından yana huzur içinde olurdu; bu durum Cahiliye'de ve İslam'da Araplar tarafından bilinmekteydi. Orada meydana gelen kural ihlalleri veya çatışmalar ise asilerin ve cahillerin büyük bir cinayetidir. Orada, Kâbe etrafındaki tavafın başlangıcı olan meşhur Hacerülesved ve ne için içilirse ona faydalı olan mübarek Zemzem suyu vardır.
والميزة الخامسة: أنه مكان الحج والعمرة، وحج البيت فرض على المستطيع وهو ركن من أركان الدين، والاستطاعة نوعان: بدنية صحية، ومالية، فلا يجب إلا على من تمكن من الركوب، وأمن الطريق، وقدر على السفر.
Beşinci özellik: Hac ve umre mekânı olmasıdır. Beyt'i haccetmek gücü yetene farzdır ve dinin rükünlerinden biridir. Güç yetirme (istitaat) iki türlüdür: Bedensî/sağlıkla ilgili ve mali. Dolayısıyla binek bulabilen, yol güvenliği olan ve yolculuğa güç yetiren kimseden başkasına farz olmaz.
ومن جحد هذه المزايا وكفر بها ولم يمتثل أمر الله في الحج وغيره، فإن الله غني عن العالمين جميعا، لا تنفعه طاعة، ولا تضره معصية.
Kim bu özellikleri inkâr edip küfre saparsa ve hac ile diğer konularda Allah'ın emrine boyun eğmezse, şüphesiz Allah bütün âlemlerden müstağnidir (hiçbir şeye muhtaç değildir); ne bir itaat O'na fayda verir ne de bir isyan O'na zarar verir.
أخرج الترمذي والبيهقي عن علي قال: قال رسول الله ﷺ: «من ملك زادا وراحلة، فلم يحج، فلا عليه أن يموت يهوديا أو نصرانيا» .
Tirmizî ve Beyhakî, Ali'den şöyle rivayet etmiştir: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) buyurdu ki: "Kim azığa ve bineğe sahip olur da hacca gitmezse, ha Yahudi ha Hristiyan olarak ölmüş onun için fark etmez."
وأهم ميزة للبيت الحرام أنه سبب وحدة المسلمين في أنحاء العالم، لاتجاههم إليه في صلاتهم، وأنه موضع أمن وسلام لمن دخله. وإذا كانت قبلة المسلمين واحدة في أقدس معتقداتهم وهو الصلاة بعد الإيمان فهل يقبل منهم الصراع والتخاصم والاختلاف؟ وهل يليق بهم وهم أمة القرآن أن يتحاربوا، وينضم بعضهم لصف
Beyt-i Harâm'ın en önemli özelliği, namazlarında oraya yönelmeleri sebebiyle dünyanın dört bir yanındaki Müslümanların birliğinin vesilesi ve oraya giren kimse için bir güvenlik ve barış yeri olmasıdır. İmandan sonraki en kutsal inançları/ibadetleri olan namazda Müslümanların kıblesi bir iken, onlardan çatışma, çekişme ve ihtilaf kabul edilebilir mi? Kur'an ümmeti oldukları halde birbirleriyle savaşmaları ve bir kısmının
الأعداء؟ وإذا اختلفوا فلم لا يبادرون إلى إزالة سبب الخلاف، ورأب الصدع وتناسي الماضي، حتى يحققوا لأنفسهم العزة والكرامة ومهابة الأعداء؟!
düşmanların safına katılması onlara yakışır mı?! İhtilafa düştüklerinde, kendilerine izzet, vakar ve düşmanlara karşı heybet kazandırmak için anlaşmazlık sebebini ortadan kaldırmaya, ayrılığı gidermeye ve geçmişi unutmaya niçin koşmazlar?!
موقف أهل الكتاب من الإسلام وتحذير المسلمين من إطاعتهم
Ehl-i Kitab'ın İslâm Karşısındaki Tutumu ve Müslümanların Onlara İtaat Etmekten Sakındırılması
وبخّ الله تعالى في القرآن الكريم أهل الكتاب على عدم الإيمان برسالة محمد ﷺ، بعد أن قامت العلامات الظاهرة والمعجزات الباهرة والأدلة القاطعة على صدق نبوته، وهم مع هذا الموقف يحاولون صدّ الناس عن الإسلام والإيمان بالقرآن.
Yüce Allah Kur'ân-ı Kerîm'de, peygamberliğinin doğruluğuna dair açık işaretler, parlak mucizeler ve kesin deliller ortaya konduktan sonra Muhammed'in (sallallâhu aleyhi ve sellem) risaletine iman etmedikleri için Ehl-i Kitab'ı azarlamıştır; onlar bu tutumlarıyla birlikte insanları İslâm'dan ve Kur'an'a imandan alıkoymaya çalışmaktadırlar.
قال الله تعالى:
Yüce Allah şöyle buyurmuştur:
[سورة آل عمران (٣) : الآيات ٩٨ الى ٩٩]
[Âl-i İmrân Suresi (3), Âyetler 98-99]
قُلْ يا أَهْلَ الْكِتابِ لِمَ تَكْفُرُونَ بِآياتِ اللَّهِ وَاللَّهُ شَهِيدٌ عَلى ما تَعْمَلُونَ (٩٨) قُلْ يا أَهْلَ الْكِتابِ لِمَ تَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ مَنْ آمَنَ تَبْغُونَها عِوَجاً وَأَنْتُمْ شُهَداءُ وَمَا اللَّهُ بِغافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ (٩٩)
{ قُلْ يا أَهْلَ الْكِتابِ لِمَ تَكْفُرُونَ بِآياتِ اللَّهِ وَاللَّهُ شَهِيدٌ عَلى ما تَعْمَلُونَ (٩٨) قُلْ يا أَهْلَ الْكِتابِ لِمَ تَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ مَنْ آمَنَ تَبْغُونَها عِوَجاً وَأَنْتُمْ شُهَداءُ وَمَا اللَّهُ بِغافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ (٩٩) } “De ki: 'Ey Ehl-i Kitap! Allah yaptıklarınıza şahit iken, niçin Allah'ın ayetlerini inkâr ediyorsunuz?' De ki: 'Ey Ehl-i Kitap! Kendiniz de şahit olduğunuz halde, niçin Allah'ın yolunu eğri göstermeye yeltenerek iman edenleri o yoldan çeviriyorsunuz? Allah yaptıklarınızdan gafil değildir.'”
ومطلع الآية عتاب رقيق، ودعوة رشيدة للإيمان بالقرآن، فيا أهل الكتاب لم تكفرون بدلائل الله الظاهرة على يدي محمد ﷺ؟! هاتوا برهانكم على صحة ما تسيرون عليه، وإذا لم يكن عندكم برهان ولا دليل مقبول عقلا ودينا، فاعلموا أن الله شهيد عليكم، عالم مطّلع عليكم، وسيجازيكم على ما تعملون. يا أهل الكتاب لم تصدّون عن سبيل الله من آمن بمحمد؟ قاصدين بصدكم أن تكون سبيل الله معوجة، غير مستقيمة ولا رشيدة، تطلبون لدين الله الاعوجاج والانحراف عن الحق والقصد الصحيح، والحال أنكم تشهدون في أعماق نفوسكم بصدق محمد، وأنتم الشهود العدول عند قومكم، وما الله بغافل عن خبايا نفوسكم وأعمالكم وسيجازيكم عليها.
Ayetin başlangıcı nazik bir sitem ve Kur'an'a inanmaya yönelik aklıselim bir davettir: Ey Ehl-i Kitap! Muhammed'in [sallallâhu aleyhi ve sellem] ellerinde [ortaya çıkan] Allah'ın apaçık delillerini niçin inkâr ediyorsunuz?! Üzerinde bulunduğunuz yolun doğruluğuna dair kesin delilinizi getirin! Şayet katınızda aklen ve dinen kabul edilebilir hiçbir kesin delil ve kanıt yoksa, bilin ki şüphesiz Allah üzerinize şahittir; [her halinizi] hakkıyla bilen ve size muttali olandır; yaptıklarınızın karşılığını da size verecektir. Ey Ehl-i Kitap! Bu engellemenizle Allah'ın yolunun dosdoğru ve istikamet üzere değil de eğri büğrü olmasını amaçlayarak Muhammed'e iman eden kimseyi niçin Allah'ın yolundan alıkoyuyorsunuz? Allah'ın dini için eğrilik, haktan ve doğru istikametten sapma arıyorsunuz. Oysa siz, nefislerinizin derinliklerinde Muhammed'in doğruluğuna şahitlik etmektesiniz ve kavminiz nezdinde de adil şahitlersiniz. Allah nefislerinizin gizlediklerinden ve amellerinizden gafil değildir; bunlardan dolayı sizi cezalandıracaktır.
ثم حذّر الله المؤمنين من مؤامرات كيد أهل الكتاب، ومحاولتهم إيقاع العداوة والبغضاء بينهم، وبذر بذور التفرقة في صفوفهم، وردهم كافرين بالله والدين والخلق: وَدَّ كَثِيرٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ لَوْ يَرُدُّونَكُمْ مِنْ بَعْدِ إِيمانِكُمْ كُفَّاراً حَسَداً مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِهِمْ مِنْ بَعْدِ ما تَبَيَّنَ لَهُمُ الْحَقُّ [البقرة: ٢/ ١٠٩] . كيف تكفرون بالله أيها المؤمنون، وكيف تطيعون غيركم فيما يشيرون به ويقولون، والحال أنكم تتلى عليكم آيات الله التي فيها الهداية والخير والمحبة والوئام وبيان أصول الإيمان، وبينكم رسول الله رسول المحبة والخير والألفة والرشاد، فكيف يليق بكم أن تتبعوا أهواء قوم آخرين لا يريدون الخير لكم، ومن يعتصم بالله وبكتابه ورسوله، فقد تحققت هدايته، لا يضل أبدا، وكان على الطريق المستقيم.
Sonra Allah, müminleri Ehl-i Kitab'ın hileli tuzaklarından, aralarına düşmanlık ve kin sokma, saflarına ayrılık tohumları ekme ve onları Allah'ı, dini ve ahlakı inkâr eden kimselere dönüştürme çabalarından sakındırdı: {وَدَّ كَثِيرٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ لَوْ يَرُدُّونَكُمْ مِنْ بَعْدِ إِيمانِكُمْ كُفَّاراً حَسَداً مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِهِمْ مِنْ بَعْدِ ما تَبَيَّنَ لَهُمُ الْحَقُّ} “Ehl-i Kitap'tan birçoğu, hak kendilerine apaçık belli olduktan sonra, içlerindeki kıskançlıktan ötürü sizi imanınızdan sonra tekrar kâfirliğe döndürmek isterler.” [Bakara: 2/109]. Ey müminler! Size içinde hidayet, hayır, sevgi, uyum ve iman esaslarının açıklaması bulunan Allah'ın ayetleri okunurken ve aranızda sevgi, hayır, kaynaşma ve doğruluk elçisi olan Allah'ın Resûlü bulunurken nasıl Allah'ı inkâr edersiniz ve başkalarının işaret ettiği ve söylediği şeylere nasıl itaat edersiniz? Sizin için hiçbir hayır istemeyen başka bir topluluğun hevalarına uymak size nasıl yakışır? Kim Allah'a, kitabına ve Resûlü'ne sımsıkı sarılırsa kesinlikle hidayete ermiş olur, asla sapmaz ve dosdoğru yol üzere olur.
قال الله تعالى:
Yüce Allah şöyle buyurmuştur:
[سورة آل عمران (٣) : الآيات ١٠٠ الى ١٠١]
[Âl-i İmrân Suresi (3), Âyetler 100-101]
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تُطِيعُوا فَرِيقاً مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ يَرُدُّوكُمْ بَعْدَ إِيمانِكُمْ كافِرِينَ (١٠٠) وَكَيْفَ تَكْفُرُونَ وَأَنْتُمْ تُتْلى عَلَيْكُمْ آياتُ اللَّهِ وَفِيكُمْ رَسُولُهُ وَمَنْ يَعْتَصِمْ بِاللَّهِ فَقَدْ هُدِيَ إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ (١٠١)
{ يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تُطِيعُوا فَرِيقاً مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ يَرُدُّوكُمْ بَعْدَ إِيمانِكُمْ كافِرِينَ (١٠٠) وَكَيْفَ تَكْفُرُونَ وَأَنْتُمْ تُتْلى عَلَيْكُمْ آياتُ اللَّهِ وَفِيكُمْ رَسُولُهُ وَمَنْ يَعْتَصِمْ بِاللَّهِ فَقَدْ هُدِيَ إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ (١٠١) } “Ey iman edenler! Kendilerine kitap verilenlerden bir gruba uyarsanız, imanınızdan sonra sizi kâfirliğe döndürürler. Size Allah'ın ayetleri okunurken ve aranızda O'nun Resûlü varken nasıl inkâr edersiniz? Kim Allah'a sımsıkı bağlanırsa, kesinlikle dosdoğru yola iletilmiştir.”
وسبب نزول هاتين الآيتين:
Bu iki ayetin iniş sebebi şudur:
أن شاس بن قيس اليهودي مرّ بمجلس فيه نفر من الأوس والخزرج يتحدثون، فجلس معهم وغاظه اتحادهم وتآلفهم بعد أن كانوا متفرقين مختلفين في الجاهلية، فقال في نفسه: مالنا معهم إذا اجتمعوا من قرار، فأرسل شابا من اليهود كان معه، وأمره أن يذكّرهم بيوم بعاث ، وما قيل فيه من الأشعار، فتنازع القوم وتفاخروا واحتكموا إلى السيوف والسلاح. فبلغ ذلك رسول الله ﷺ، فخرج إليهم ومعه المهاجرون، وقال: يا معشر المسلمين، الله الله، أبدعوى الجاهلية وأنا بين أظهركم؟ ووعظهم، فعرف القوم أنها نزغة من الشيطان،
Yahudi Şâs b. Kays, Evs ve Hazrec’ten bir grubun konuşmakta olduğu bir meclise uğradı. Yanlarına oturdu; Câhiliye devrinde birbirine düşman ve fırka fırka iken [şimdi] birleşip kaynaşmış olmaları onu son derece öfkelendirdi. İçinden: “Eğer bunlar bir araya gelirlerse artık bizim onların yanında barınacak yerimiz kalmaz!” dedi. Bunun üzerine beraberindeki Yahudi bir genci gönderdi ve onlara Buâs gününü ve o gün hakkında söylenmiş şiirleri hatırlatmasını emretti. Bunun üzerine topluluk tartışmaya başladı, birbirlerine karşı övündüler ve kılıçlara, silahlara sarıldılar. Bu durum Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem’e ulaşınca, Muhâcirler de yanında olduğu halde onların yanına çıktı ve: «Ey Müslümanlar topluluğu! Allah’tan sakının, Allah’tan sakının! Ben henüz aranızdayken Câhiliye davası öyle mi?» buyurdu ve onlara vaaz etti. Topluluk da bunun şeytandan gelen bir kışkırtma olduğunu anladı,
فألقوا السلاح وبكوا، وتعانقوا، وانصرفوا مع رسول الله ﷺ سامعين مطيعين، فأنزل الله في شاس بن قيس وما صنع هذه الآيات.
bunun üzerine silahları bıraktılar, ağlaştılar, sarıldılar ve dinleyip itaat etmiş olarak Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) ile birlikte ayrıldılar. Allah da Şâs b. Kays ve yaptığı şey hakkında bu ayetleri indirdi.
إن هذه الإثارة وتأجيج الفتنة وبذر بذور التفرقة بين المسلمين من قبل غيرهم تعطينا دليلا واضحا وعبرة وعظة وهو أن معطيات العقل والتجربة والمصلحة أسباب تقتضي الحذر من الأعداء، والتنبه للمخاطر وألوان المكر والمؤامرات، فإن سوء الظن قد يكون أحيانا عصمة من الوقوع في الشرور، وحسن الظن ورطة، والغفلة عن مكائد الأعداء نوع من البله والسذاجة، فهل نعتبر ونتعظ من حادث واحد، فضلا عن تكرار العبر والدروس في تعاملنا مع الآخرين؟
Başkaları tarafından Müslümanlar arasında bu kışkırtmanın yapılması, fitnenin körüklenmesi ve ayrılık tohumlarının ekilmesi bize açık bir delil, ibret ve öğüt sunmaktadır: Aklın, tecrübenin ve maslahatın gerekleri; düşmanlara karşı dikkatli olmayı, tehlikelerin, hile ve tuzak çeşitlerinin farkında olmayı zorunlu kılan sebeplerdir. Zira suizan (şüphe ve temkin) bazen kötülüklere düşmekten koruyan bir kalkan, hüsnüzan ise bir tuzak olabilir; düşmanların hilelerinden gafil olmak ise bir tür ahmaklık ve saflıktır. Başkalarıyla olan ilişkilerimizde tekerrür eden ibret ve dersler bir yana, acaba tek bir hadiseden olsun ibret ve öğüt alıyor muyuz?
الاعتصام بالقرآن والسنة
Kur'an ve Sünnete Sımsıkı Sarılmak
ليس هناك في السياسة العامة أسوأ من تفرق الأمة وتمزق صفوفها وانقسامها فرقا وأحزابا، لذا حرص الإسلام إبان عهده الأول على وحدة الصف، واجتماع الكلمة، وتحقيق الألفة، وإشاعة المحبة، والسبيل التي وحّد الله بها الأمة هو اتحاد دستورها، واعتصامها بكتاب الله وسنة نبيه، قال الله تعالى:
Genel siyasette ümmetin bölünmesinden, saflarının parçalanmasından, fırka ve hiziplere ayrılmasından daha kötü bir şey yoktur. Bu sebeple İslâm, ilk döneminde safların birliğine, söz birliğine, kaynaşmanın sağlanmasına ve sevginin yayılmasına büyük önem vermiştir. Allah'ın ümmeti birleştirdiği yol ise anayasasının bir olması, Allah'ın Kitabı'na ve Peygamberi'nin sünnetine sımsıkı sarılmasıdır. Yüce Allah şöyle buyurmuştur:
[سورة آل عمران (٣) : الآيات ١٠٢ الى ١٠٣]
[Âl-i İmrân Suresi (3), Âyetler 102-103]
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقاتِهِ وَلا تَمُوتُنَّ إِلاَّ وَأَنْتُمْ مُسْلِمُونَ (١٠٢) وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعاً وَلا تَفَرَّقُوا وَاذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ كُنْتُمْ أَعْداءً فَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ فَأَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ إِخْواناً وَكُنْتُمْ عَلى شَفا حُفْرَةٍ مِنَ النَّارِ فَأَنْقَذَكُمْ مِنْها كَذلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ آياتِهِ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ (١٠٣)
{ يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقاتِهِ وَلا تَمُوتُنَّ إِلاَّ وَأَنْتُمْ مُسْلِمُونَ (١٠٢) وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعاً وَلا تَفَرَّقُوا وَاذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ كُنْتُمْ أَعْداءً فَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ فَأَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ إِخْواناً وَكُنْتُمْ عَلى شَفا حُفْرَةٍ مِنَ النَّارِ فَأَنْقَذَكُمْ مِنْها كَذلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ آياتِهِ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ (١٠٣) } “Ey iman edenler! Allah'tan O'na yaraşır şekilde korkun ve ancak Müslümanlar olarak can verin. Hep birlikte Allah'ın ipine sımsıkı sarılın, fırkalara bölünüp ayrılmayın. Allah'ın üzerinizdeki nimetini hatırlayın: Hani siz birbirinize düşman idiniz de O, kalplerinizi birleştirdi ve O'nun nimeti sayesinde kardeş oldunuz. Siz bir ateş çukurunun tam kenarında idiniz de sizi oradan kurtardı. Doğru yola eresiniz diye Allah size ayetlerini böyle açıklar.”
قال ابن عباس مبينا سبب النزول: كان بين الأوس والخزرج شر في الجاهلية،
İbn Abbâs [radıyallâhu anhümâ] iniş sebebini açıklayarak şöyle demiştir: Câhiliye döneminde Evs ile Hazrec arasında bir düşmanlık vardı,
فذكروا ما بينهم، فثار بعضهم إلى بعض بالسيوف، فأتى النبي ﷺ، فذكر ذلك له، فذهب إليهم، فنزلت هذه الآية: وَكَيْفَ تَكْفُرُونَ وَأَنْتُمْ تُتْلى عَلَيْكُمْ آياتُ اللَّهِ وَفِيكُمْ رَسُولُهُ..
Aralarındaki [eski düşmanlıkları] hatırladılar ve kılıçlarla birbirlerine hücum ettiler. Peygamber (sallallâhu aleyhi ve sellem)'e gelinip bu durum ona anlatılınca yanlarına gitti. Bunun üzerine şu ayet indi: { وَكَيْفَ تَكْفُرُونَ وَأَنْتُمْ تُتْلى عَلَيْكُمْ آياتُ اللَّهِ وَفِيكُمْ رَسُولُهُ.. } “Size Allah'ın ayetleri okunup dururken ve aranızda O'nun elçisi bulunurken nasıl inkâr edersiniz?..”
[آل عمران: ٣/ ١٠١] وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعاً وَلا تَفَرَّقُوا.
[Âl-i İmrân: 3/101] { وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعاً وَلا تَفَرَّقُوا } “Hep birlikte Allah'ın ipine sımsıkı sarılın, parçalanıp ayrılmayın.”
أعدّ الله الأمة للاجتماع والاتحاد، فأمر الجميع بتقوى الله تعالى، والمعنى: يا أيها الذين آمنوا اتقوا الله اتقاء حقا شاملا فيما استطعتم، أي بالغوا في التقوى، وأدوها كاملة حتى لا تتركوا شيئا من المستطاع، وذلك بالتزام أوامر الله واجتناب نواهيه، بأن يطاع الله فلا يعصى، ويشكر فلا يكفر، ويذكر فلا ينسى، ومعنى قوله تعالى: وَلا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنْتُمْ مُسْلِمُونَ: دوموا على الإسلام حتى يوافيكم الموت وأنتم عليه، والإسلام: هو المعنى الجامع للتصديق في القلب وأداء الأعمال، وهو الدّين عند الله، وهو الذي بني على خمس معروفة.
Allah, ümmeti bir araya gelmeye ve birlik olmaya hazırlamış; bu sebeple herkese Yüce Allah'tan sakınmayı emretmiştir. Bunun anlamı şudur: Ey iman edenler! Gücünüz yettiğince Allah'tan hakkıyla, eksiksiz bir şekilde sakının; yani takvada ileri dereceye varın ve gücünüz dahilindeki hiçbir şeyi terk etmeyerek onu tastamam yerine getirin. Bu da Allah'a isyan edilmeyip itaat edilmesi, nankörlük edilmeyip şükredilmesi, unutulmayıp zikredilmesi suretiyle O'nun emirlerine bağlı kalmak ve yasaklarından kaçınmakla olur. Yüce Allah'ın { وَلا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنْتُمْ مُسْلِمُونَ } “Ancak Müslümanlar olarak can verin” buyruğunun anlamı ise şudur: Ölüm size gelip çatıncaya kadar İslâm üzere sebat edin ve o hal üzere ölün. İslâm; kalpteki tasdik ile amellerin ifasını bir arada toplayan kavramdır, Allah katındaki dindir ve bilinen beş esas üzerine bina kılınmıştır.
وبعد توحيد العقيدة والعمل، أمر الله تعالى بالتمسك بكتاب الله وعهده واتباع سنة نبيه، وهذا هو حبل الله، وتسمى العهود والمواثيق حبالا، وحبل الله الذي أمر باتباعه: هو القرآن،
İnanç ve amel birliği sağlandıktan sonra Yüce Allah, Allah'ın Kitabı'na ve ahdine sarılmayı, Peygamberi'nin sünnetine uymayı emretmiştir. İşte bu, Allah'ın ipidir. Ahitler ve sözleşmeler de ip (habl) diye adlandırılır. Uyulması emredilen Allah'ın ipi ise Kur'an'dır.
أخرج ابن أبي شيبة وابن جرير عن أبي سعيد الخدري أن رسول الله ﷺ قال: «كتاب الله: هو حبل الله الممدود من السماء إلى الأرض» .
İbn Ebî Şeybe ve İbn Cerîr'in Ebû Saîd el-Hudrî'den rivayet ettiğine göre Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuştur: “Allah'ın Kitabı; gökten yere uzatılmış Allah'ın ipidir.”
ثم نهى الله عن التفرق أبدا، فإن الداء العضال في الفرقة والانحلال. ويكون التزام الجماعة بعد الاعتصام بالكتاب والسنة هو سبيل الوحدة، والبعد عن التفرق.
Sonra Allah, ebediyen ayrılığa düşmeyi yasaklamıştır; zira devasız dert, fırkalaşma ve çözülmedir. Kitap ve Sünnete sarıldıktan sonra cemaate bağlı kalmak, birliğin ve ayrılıktan uzak durmanın yoludur.
أخرج الإمام أحمد عن أنس بن مالك عن النبي ﷺ أنه قال: «إن بني إسرائيل افترقوا على إحدى وسبعين فرقة، وإن أمتي ستفترق على اثنتين وسبعين فرقة، كلها في النار إلا واحدة قيل: يا رسول الله، وما هذه الواحدة؟ فقبض يده وقال: الجماعة، ثم قرأ: وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعاً وَلا تَفَرَّقُوا.
İmam Ahmed'in Enes b. Mâlik'ten rivayet ettiğine göre Peygamber (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuştur: “İsrâiloğulları yetmiş bir fırkaya ayrıldı; benim ümmetim ise yetmiş iki fırkaya ayrılacaktır. Biri hariç hepsi cehennemdedir.” “Ey Allah'ın Resûlü, o bir fırka kimdir?” denildi. Elini yumdu ve şöyle buyurdu: “Cemaattir.” Sonra şu ayeti okudu: { وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعاً وَلا تَفَرَّقُوا } “Hep birlikte Allah'ın ipine sımsıkı sarılın, fırkalara bölünüp ayrılmayın.”
وقد كان العرب الجاهليون في حروب مستعرة وعداوات وأحقاد، وبخاصة
Câhiliye Arapları, alevlenen savaşlar, düşmanlıklar ve kinler içindeydiler; özellikle de
الأوس والخزرج، فلما جاء الإسلام، انتزع من قلوبهم الحقد، وطهرهم من العداوة، وأصبحوا بنعمة الله إخوانا متحابين متعاطفين، يؤثرون إخوانهم على أنفسهم، ولو كان بهم خصاصة (أي حاجة) وكانوا على وشك الوقوع في النار بسبب شركهم ووثنيتهم إذا ماتوا، فأنقذهم الله بالإسلام والتوحيد، والإيمان والطاعة، ومثل هذا البيان والتوجيه والتذكير، يبين الله آياته للناس، ليهتدوا إلى الطريق المستقيم، أو ليكونوا بالاستقامة والسداد راجين الهداية.
Evs ve Hazrec... İslâm geldiğinde onların kalplerinden kini söküp attı, onları düşmanlıktan arındırdı; böylece Allah'ın nimeti sayesinde birbirini seven, birbirine şefkat gösteren ve kendileri ihtiyaç (hasâsa) içinde olsalar bile kardeşlerini kendilerine tercih eden kardeşler oldular. Şirkleri ve putperestlikleri sebebiyle öldükleri takdirde cehennem ateşine düşmek üzere idiler; Allah onları İslâm, tevhid, iman ve itaat ile kurtardı. İşte Allah, insanlar doğru yola ersinler yahut dosdoğru ve istikamet üzere olarak hidayeti umsunlar diye ayetlerini insanlara böyle bir beyan, yönlendirme ve hatırlatmayla açıklar.
والجامع بين المسلمين هو المبدأ العظيم في القرآن: إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ [الحجرات:
Müslümanları bir araya getiren bağ, Kur'an'daki şu yüce ilkedir: { إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ } “Müminler ancak kardeştirler” [el-Hucurât:
٤٩/ ١٠]
49/10]
والحديث النبوي الذي رواه أحمد ومسلم: «مثل المؤمنين في توادهم وتراحمهم وتعاطفهم مثل الجسد إذا اشتكى منه عضو، تداعى له سائر الجسد بالسهر والحمى» .
Ve Ahmed ile Müslim'in rivayet ettiği şu nebevî hadistir: “Müminlerin birbirlerini sevmede, birbirlerine merhamet ve şefkat göstermedeki misali, bir uzvu rahatsızlandığında diğer uzuvları da uykusuzluk ve ateşle onun acısına ortak olan bir beden gibidir.”
إن عزة العرب والمسلمين تتطلب منهم أولا وقبل كل شيء الاستغناء عن غيرهم في كل شيء عسكري واقتصادي، لأن الحاجة تقتضي المذلة والهوان، وسبيل تحقيق وحدة الصف لهذه الأمة: هو الحفاظ على شخصيتها المتماسكة، وتميزها الذاتي، ورفض تبعتها لغيرها من الأمم التي لا تبغي لها إلا الشر، وينبغي أن تكون لنا استراتيجيتنا الذاتية وخطتنا الخاصة وعقليتنا الواعية، فلا نطمئن لمشورة غيرنا، ولنتأمل جيدا في مصداقية ما ينصحوننا به، كيلا نقع كما وقعنا كثيرا في شرك خداعهم، وإلحاق أفدح الخسائر والمحن والبلايا في مصالحنا وبناء أمجاد وطننا وأمتنا.
Arapların ve Müslümanların izzeti, her şeyden önce askerî ve iktisadî alanda başkalarına muhtaç olmamalarını gerektirir; zira ihtiyaç duymak, zillet ve aşağılanmayı beraberinde getirir. Bu ümmetin saflarını birleştirmenin yolu; onun kenetlenmiş şahsiyetini, kendine has kimliğini korumak ve kendisi için kötülükten başka bir şey istemeyen diğer milletlere bağımlı olmayı reddetmektir. Kendimize ait bir stratejimiz, özel bir planımız ve şuurlu bir zihniyetimiz olmalıdır; başkalarının tavsiyelerine güvenmemeli, bize öğütledikleri şeylerin samimiyetini iyice düşünmeliyiz ki daha önce defalarca düştüğümüz gibi onların aldatmaca tuzaklarına düşmeyelim; menfaatlerimize, vatanımızın ve ümmetimizin ihtişamını inşa etme çabalarımıza en ağır kayıpları, sıkıntıları ve belaları getirmeyelim.
جماعة الأمر بالمعروف والنهي عن المنكر ومنهجهم
İyiliği Emredip Kötülükten Sakındıran Topluluk ve Onların Metodu
قد يتعرض الأفراد والجماعات للنسيان أو الضعف أو التورط في معصية، فيكون التذكير بالخير والنصح والإرشاد خير سبيل لاستدراك الخطأ، والعودة إلى جادة الاستقامة والصواب، لذا تكررت وسائل التذكير في الإسلام بخطب الجمعة
Bireyler ve topluluklar unutmaya, zaafa düşmeye veya bir günaha bulaşmaya maruz kalabilirler. Bu durumda hayrı hatırlatmak, nasihat ve irşatta bulunmak; hatayı telafi etmenin, istikamet ve doğruluk caddesine geri dönmenin en hayırlı yoludur. Bu sebeple İslâm'da cuma hutbeleriyle,
والعيدين والمناسبات الإسلامية، وأمر الله تعالى بتخصيص جماعة أو فئة للأمر بالمعروف والنهي عن المنكر، والتحذير من الانقسام والتفرّق، والأمر بالمعروف والنهي عن المنكر فرض من فروض الكفاية، إذا قام به قائم، سقط عن الباقي. قال الله تعالى:
iki bayram ve İslâmî münasebetlerle hatırlatma vasıtaları tekrarlanmıştır. Yüce Allah, iyiliği emredip kötülükten sakındırmak ve bölünme ile fırkalaşmaktan sakındırmak üzere bir topluluğun yahut zümrenin tahsis edilmesini emretmiştir. İyiliği emredip kötülükten sakındırmak (emr-i bi'l-ma'rûf ve nehy-i ani'l-münker), farz-ı kifâyedir; onu yerine getiren biri olduğunda diğerlerinin üzerinden [sorumluluk] düşer. Yüce Allah şöyle buyurmuştur:
[سورة آل عمران (٣) : الآيات ١٠٤ الى ١٠٩]
[Âl-i İmrân Suresi (3), Âyetler 104-109]
وَلْتَكُنْ مِنْكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَأُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ (١٠٤) وَلا تَكُونُوا كَالَّذِينَ تَفَرَّقُوا وَاخْتَلَفُوا مِنْ بَعْدِ ما جاءَهُمُ الْبَيِّناتُ وَأُولئِكَ لَهُمْ عَذابٌ عَظِيمٌ (١٠٥) يَوْمَ تَبْيَضُّ وُجُوهٌ وَتَسْوَدُّ وُجُوهٌ فَأَمَّا الَّذِينَ اسْوَدَّتْ وُجُوهُهُمْ أَكَفَرْتُمْ بَعْدَ إِيمانِكُمْ فَذُوقُوا الْعَذابَ بِما كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ (١٠٦) وَأَمَّا الَّذِينَ ابْيَضَّتْ وُجُوهُهُمْ فَفِي رَحْمَتِ اللَّهِ هُمْ فِيها خالِدُونَ (١٠٧) تِلْكَ آياتُ اللَّهِ نَتْلُوها عَلَيْكَ بِالْحَقِّ وَمَا اللَّهُ يُرِيدُ ظُلْماً لِلْعالَمِينَ (١٠٨)
{ وَلْتَكُنْ مِنْكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَأُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ (١٠٤) وَلا تَكُونُوا كَالَّذِينَ تَفَرَّقُوا وَاخْتَلَفُوا مِنْ بَعْدِ ما جاءَهُمُ الْبَيِّناتُ وَأُولئِكَ لَهُمْ عَذابٌ عَظِيمٌ (١٠٥) يَوْمَ تَبْيَضُّ وُجُوهٌ وَتَسْوَدُّ وُجُوهٌ فَأَمَّا الَّذِينَ اسْوَدَّتْ وُجُوهُهُمْ أَكَفَرْتُمْ بَعْدَ إِيمانِكُمْ فَذُوقُوا الْعَذابَ بِما كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ (١٠٦) وَأَمَّا الَّذِينَ ابْيَضَّتْ وُجُوهُهُمْ فَفِي رَحْمَتِ اللَّهِ هُمْ فِيها خالِدُونَ (١٠٧) تِلْكَ آياتُ اللَّهِ نَتْلُوها عَلَيْكَ بِالْحَقِّ وَمَا اللَّهُ يُرِيدُ ظُلْماً لِلْعالَمِينَ (١٠٨) } “İçinizden hayra çağıran, iyiliği emredip kötülükten meneden bir topluluk bulunsun. İşte kurtuluşa erenler onlardır. Kendilerine apaçık deliller geldikten sonra parçalanıp ayrılığa düşenler gibi olmayın. İşte onlar için büyük bir azap vardır. O gün birtakım yüzler ağarır, birtakım yüzler kararır. Yüzleri kararanlara: «İmanınızdan sonra inkâr mı ettiniz? Öyleyse inkâr etmenizden ötürü tadın azabı!» [denir]. Yüzleri ağaranlar ise Allah'ın rahmeti içindedirler; onlar orada ebedî kalacaklardır. İşte bunlar Allah'ın ayetleridir; onları sana hak olarak okuyoruz. Allah âlemlere hiçbir zulüm istemez.”
وَلِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَما فِي الْأَرْضِ وَإِلَى اللَّهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ (١٠٩)
{ وَلِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَما فِي الْأَرْضِ وَإِلَى اللَّهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ (١٠٩) } “İçinizden hayra çağıran, iyiliği emredip kötülükten meneden bir topluluk bulunsun. İşte kurtuluşa erenler onlardır. Kendilerine apaçık deliller geldikten sonra parçalanıp ayrılığa düşenler gibi olmayın. İşte onlar için büyük bir azap vardır. O gün birtakım yüzler ağarır, birtakım yüzler kararır. Yüzleri kararanlara: «İmanınızdan sonra inkâr mı ettiniz? Öyleyse inkâr etmenizden ötürü tadın azabı!» [denir]. Yüzleri ağaranlar ise Allah'ın rahmeti içindedirler; onlar orada ebedî kalacaklardır. İşte bunlar Allah'ın ayetleridir; onları sana hak olarak okuyoruz. Allah âlemlere hiçbir zulüm istemez. Göklerde olanlar da yerde olanlar da Allah'ındır. Bütün işler ancak Allah'a döndürülür.”
[آل عمران: ٣/ ١٠٤- ١٠٩] .
[Âl-i İmrân: 3/104-109].
أوجب الله تعالى على المسلمين جميعا تكوين أمة منظمة موحدة، لا ترهب أحدا، وتقول الحق، وترفع الظلم، ولا تخشى في الله لومة لائم، وعلى هذه الأمة أو الجماعة المنظمة مهمة الدعوة إلى الخير، والأمر بالمعروف الذي يقره الشرع والعقل، والنهي عن المنكر الذي يقبّحه الشرع والعقل، وحماية الدين، وحفظ الحقوق، وإقامة العدل، وأداء الأمانات، وأسلوب هذه الجماعة كما
Yüce Allah bütün Müslümanlara, kimseden korkmayan, hakkı söyleyen, zulmü ortadan kaldıran ve Allah yolunda hiçbir kınayıcının kınamasından çekinmeyen teşkilatlı ve birleşmiş bir topluluk oluşturmayı farz kılmıştır. Bu teşkilatlı ümmetin veya topluluğun görevi; hayra davet etmek, dinin ve aklın iyi gördüğü mârufu emretmek, dinin ve aklın çirkin gördüğü münkeri nehyetmek, dini korumak, hakları muhafaza etmek, adaleti tesis etmek ve emanetleri ehline vermektir. Bu topluluğun metodu ise,
جاء في قول النبي ﷺ: «من رأى منكم منكرا فليغيره بيده، فإن لم يستطع فبلسانه، فإن لم يستطع فبقلبه، وذلك أضعف الإيمان» .
Peygamber (sallallâhu aleyhi ve sellem)'in şu buyruğunda geldiği gibidir: “Sizden kim bir kötülük görürse onu eliyle düzeltsin; buna gücü yetmezse diliyle, buna da gücü yetmezse kalbiyle [buğzetsin]. Bu ise imanın en zayıf derecesidir.”.
وتتميز هذه الجماعة بالعلم والمعرفة لأحكام الشريعة، والتقوى، والتخلق بأخلاق الأنبياء، وأن يكونوا المثل الأعلى في الخلق والفضيلة، وهم لا غيرهم الكمل المفلحون في الدنيا والآخرة.
Bu topluluk; şeriatın hükümlerini bilip tanımakla, takva ile, peygamberlerin ahlakıyla ahlaklanmakla ve ahlak ile fazilette en yüce örnek olmakla temayüz eder. Dünyada ve ahirette kurtuluşa eren kâmil kimseler de başkaları değil, sadece onlardır.
ثم حذر القرآن الكريم من التفرق والاختلاف كما حدث لمن قبلنا، من بعد ما جاءت الآيات الواضحات التي تهدي إلى سواء السبيل، لتركهم الأمر بالمعروف والنهي عن المنكر، فاستحقوا العذاب الشديد في الآخرة.
Sonra Kur'ân-ı Kerîm, dosdoğru yola ileten apaçık ayetler geldikten sonra iyiliği emredip kötülükten sakındırmayı terk ettikleri için bizden öncekilerin başına geldiği gibi tefrikaya ve ihtilafa düşmekten sakındırmış; bu sebeple onların ahirette şiddetli bir azabı hak ettiklerini bildirmiştir.
إن هذا العذاب العظيم يوم تبيض وجوه المؤمنين وتشرق بالسعادة، وتسودّ وتكتئب وجوه المختلفين الذين لم يتواصوا بالحق والصبر من الكفار والمنافقين حينما يرون ما أعدّ لهم من العذاب الدائم، ويقال لهؤلاء الذي اسودت وجوههم تأنيبا وتوبيخا: أكفرتم بالرسول محمد بعد إيمانكم به، فذوقوا العذاب بما كنتم تكفرون.
Bu büyük azap; müminlerin yüzlerinin ağarıp sevinçle parıldadığı, kâfir ve münafıklardan olup birbirine hakkı ve sabrı tavsiye etmeyen fırkalaşmış kimselerin ise kendileri için hazırlanan sürekli azabı gördüklerinde yüzlerinin kararıp kederlendiği gündedir. Yüzleri kararan bu kimselere azarlama ve kınama maksadıyla şöyle denir: Resul Muhammed'e iman ettikten sonra inkâr mı ettiniz? Öyleyse inkâr edip durmanız sebebiyle tadın azabı!
وأما الذين ابيضت وجوههم: ففي رحمة الله وجنته ورضوانه خالدون، هذه آيات الله المتقدمة المتضمنة تعذيب الكفار وتنعيم المؤمنين، تتلى علينا بالحق الثابت، فلا عذر بعد هذا للمتفرقين المختلفين، ولا يريد الله بهذه التوجيهات والنصائح والأحكام ظلما في حكمه لأحد من العباد، وإنما هي لمصلحتهم في الدنيا والآخرة، ولإقرار الحق وتثبيته، ولا يعترض أحد على الحق، فلله ما في السماوات وما في الأرض ملكا وخلقا وتصرفا وحكما، وإلى الله وحده لا غير ترجع أمور الخلائق قاطبة.
Yüzleri ağaranlar ise Allah'ın rahmetinde, cennetinde ve rızasında ebedî kalacaklardır. Kâfirlere azap edilmesini ve müminlerin nimetlendirilmesini içeren geçen bu ayetler, sarsılmaz bir hakikat olarak bize okunmaktadır. Bundan sonra bölünüp ihtilafa düşenler için hiçbir mazeret yoktur. Allah bu yönlendirmeler, öğütler ve hükümlerle hükmünde kullarından hiç kimseye zulmetmek istemez; bilakis bunlar onların dünyadaki ve ahiretteki menfaatleri içindir, hakkı yerleştirmek ve pekiştirmek içindir. Hakka ise kimse itiraz edemez. Mülk, yaratma, tasarruf ve hüküm bakımından göklerde ve yerde ne varsa hepsi Allah'ındır ve bütün mahlûkatın işleri başkasına değil, yalnızca Allah'a döndürülür.
الخلاصة: إن الدعوة الإسلامية ونشرها في أنحاء العالم والأمر بالمعروف والنهي عن المنكر من فروض الإسلام الكفائية لأن الإسلام دعوة الحق والخير والسعادة والتوحيد للعالم أجمع، ولأن الإسلام حريص على نقاوة المجتمعات من عوامل الدمار والانحطاط، وجعل المجتمع قويا ناضجا متماسكا، ليتفرغ لبناء الحضارة، وإرساء معالم المدنية الحقة القائمة على التقدم المادي والمعنوي.
Özetle: İslâm daveti ve onun dünyanın dört bir yanına yayılması ile iyiliği emredip kötülükten sakındırmak, İslâm'ın farz-ı kifâyelerindendir. Çünkü İslâm bütün âlem için hakkın, hayrın, saadetin ve tevhidin davetidir; ayrıca İslâm, toplumların yıkım ve çöküş etkenlerinden arındırılmasına, medeniyeti inşa etmeye ve maddî-manevî ilerlemeye dayalı gerçek medeniyet umdelerini tesis etmeye yönelebilmesi için toplumun güçlü, olgun ve kenetlenmiş kılınmasına büyük önem verir.
منزلة الأمة الإسلامية
İslâm Ümmetinin Konumu
ليست الأمة الإسلامية أمة متعصبة لأفرادها، منغلقة على نفسها، وإنما هي أمة منفتحة على الشعوب، متسامحة مع الناس، تحب الخير لجميع البشر، وتدرأ الشر والسوء عن الأمم، فهم خير الناس للناس.
İslâm ümmeti, kendi fertlerine taassupla bağlı ve içine kapanık bir ümmet değildir; bilakis o halklara açık, insanlara karşı müsamahakâr, bütün insanlık için hayrı isteyen ve milletlerden şerri ve kötülüğü defeden bir ümmettir. Onlar, insanlar için [ortaya çıkarılmış] en hayırlı insanlardır.
وقد حدد القرآن الكريم معيار تفضيل الأمة الإسلامية على غيرها، وهو حرصها على الأمر بالمعروف، والنهي عن المنكر، والإيمان بالله تعالى وحده، قال الله تعالى:
Kur'ân-ı Kerîm, İslâm ümmetinin diğerlerine üstün kılınmasının ölçüsünü belirlemiştir ki bu da onun iyiliği emretmeye, kötülükten sakındırmaya ve yalnızca Yüce Allah'a iman etmeye olan düşkünlüğüdür. Yüce Allah şöyle buyurmuştur:
[سورة آل عمران (٣) : آية ١١٠]
[Âl-i İmrân Suresi (3), Âyet 110]
كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَتُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَلَوْ آمَنَ أَهْلُ الْكِتابِ لَكانَ خَيْراً لَهُمْ مِنْهُمُ الْمُؤْمِنُونَ وَأَكْثَرُهُمُ الْفاسِقُونَ (١١٠)
{ كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَتُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَلَوْ آمَنَ أَهْلُ الْكِتابِ لَكانَ خَيْراً لَهُمْ مِنْهُمُ الْمُؤْمِنُونَ وَأَكْثَرُهُمُ الْفاسِقُونَ (١١٠) } “Siz, insanlar için çıkarılmış en hayırlı ümmetsiniz; iyiliği emreder, kötülükten meneder ve Allah'a iman edersiniz. Ehl-i kitap da iman etseydi, elbette kendileri için hayırlı olurdu. İçlerinden iman edenler vardır, fakat çoğunluğu yoldan çıkmış fasıklardır.”
[آل عمران: ٣/ ١١٠] .
[Âl-i İmrân: 3/110].
قال عكرمة ومقاتل: نزلت هذه الآية في ابن مسعود، وأبي بن كعب ومعاذ بن جبل وسالم مولى أبي حذيفة، وذلك أن مالك بن الصيف ووهب بن يهوذا اليهوديين قالا لهم: إن ديننا خير مما تدعونا إليه، ونحن خير وأفضل منكم، فأنزل الله تعالى هذه الآية.
İkrime ve Mukâtil şöyle demiştir: Bu ayet İbn Mes'ûd, Übey b. Ka'b, Muâz b. Cebel ve Ebû Huzeyfe'nin azatlısı Sâlim hakkında inmiştir. Şöyle ki; Yahudilerden Mâlik b. Sayf ve Vehb b. Yehûzâ onlara: “Bizim dinimiz, sizin bizi davet ettiğiniz şeyden daha hayırlıdır; biz sizden daha hayırlı ve daha faziletliyiz” demişlerdi. Bunun üzerine Yüce Allah bu ayeti indirdi.
وفحوى الآية: أنكم أيها المسلمون خير أمم الأرض، بشيء واحد، وهو أنكم تأمرون بالمعروف المنقذ للأمم، وتنهون عن المنكر المدمر للشعوب، وتؤمنون بالله إيمانا صادقا كاملا لا ينقص منه شيء، ولو أن أهل الكتاب آمنوا بما آمنتم به، لكان خيرا لهم وأكرم وأفضل من الإيمان ببعض الكتب الإلهية وببعض الرسل كموسى وعيسى، والكفر بالبعض الآخر، وهو محمد ﷺ. وبعض أهل الكتاب مؤمنون حقيقة كعبد الله بن سلام وجماعته، وكثير منهم فاسقون خارجون عن حدود دينهم وكتبهم.
Ayetin özü şudur: Ey Müslümanlar! Siz yeryüzü milletlerinin en hayırlısısınız; bu da tek bir sebepledir: Siz milletleri kurtaran iyiliği emreder, halkları mahveden kötülükten menedersiniz ve hiçbir eksiği olmaksızın Allah'a tam ve samimi bir şekilde iman edersiniz. Şayet Ehl-i kitap da sizin iman ettiğiniz gibi iman etseydi, ilâhî kitapların bir kısmına ve Mûsâ ile Îsâ gibi peygamberlerin bir kısmına iman edip diğer kısmını, yani Muhammed (sallallâhu aleyhi ve sellem)'i inkâr etmekten onlar için şüphesiz daha hayırlı, daha onurlu ve daha faziletli olurdu. Ehl-i kitabın bir kısmı Abdullah b. Selâm ve arkadaşları gibi gerçekten mümindir; ancak pek çoğu kendi dinlerinin ve kitaplarının sınırları dışına çıkmış fâsıklardır.
ثم هوّن القرآن الكريم من شأن عداوة اليهود وقوتهم، فقال الله تعالى:
Sonra Kur'ân-ı Kerîm, Yahudilerin düşmanlığını ve gücünü önemsiz göstererek şöyle buyurmuştur:
[سورة آل عمران (٣) : الآيات ١١١ الى ١١٢]
[Âl-i İmrân Suresi (3), Âyetler 111-112]
لَنْ يَضُرُّوكُمْ إِلاَّ أَذىً وَإِنْ يُقاتِلُوكُمْ يُوَلُّوكُمُ الْأَدْبارَ ثُمَّ لا يُنْصَرُونَ (١١١) ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ أَيْنَ ما ثُقِفُوا إِلاَّ بِحَبْلٍ مِنَ اللَّهِ وَحَبْلٍ مِنَ النَّاسِ وَباؤُ بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ وَضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الْمَسْكَنَةُ ذلِكَ بِأَنَّهُمْ كانُوا يَكْفُرُونَ بِآياتِ اللَّهِ وَيَقْتُلُونَ الْأَنْبِياءَ بِغَيْرِ حَقٍّ ذلِكَ بِما عَصَوْا وَكانُوا يَعْتَدُونَ (١١٢)
{ لَنْ يَضُرُّوكُمْ إِلاَّ أَذىً وَإِنْ يُقاتِلُوكُمْ يُوَلُّوكُمُ الْأَدْبارَ ثُمَّ لا يُنْصَرُونَ (١١١) ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ أَيْنَ ما ثُقِفُوا إِلاَّ بِحَبْلٍ مِنَ اللَّهِ وَحَبْلٍ مِنَ النَّاسِ وَباؤُ بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ وَضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الْمَسْكَنَةُ ذلِكَ بِأَنَّهُمْ كانُوا يَكْفُرُونَ بِآياتِ اللَّهِ وَيَقْتُلُونَ الْأَنْبِياءَ بِغَيْرِ حَقٍّ ذلِكَ بِما عَصَوْا وَكانُوا يَعْتَدُونَ (١١٢) } “Onlar size eziyetten başka bir zarar veremezler. Sizinle savaşırlarsa arkalarını dönüp kaçarlar; sonra kendilerine yardım da edilmez. Allah'ın ipine ve insanların ipine [sığınmadıkça], nerede bulunurlarsa bulunsunlar onlara zillet damgası vurulmuştur. Allah'ın gazabına uğramışlar ve üzerlerine miskinlik damgası vurulmuştur. Bu, onların Allah'ın ayetlerini inkâr etmeleri ve haksız yere peygamberleri öldürmeleri sebebiyledir. Bu, isyan etmeleri ve haddi aşmalarından ötürüdür.”
قال مقاتل مبينا سبب النزول: إن رؤوس اليهود: كعب وبحري والنعمان، وأبو رافع وأبو ياسر وابن صوريا، عمدوا إلى مؤمنهم عبد الله بن سلام وأصحابه، فآذوهم لإسلامهم، فأنزل الله تعالى هذه الآية: لَنْ يَضُرُّوكُمْ إِلَّا أَذىً.
Mukâtil nüzul sebebini açıklayarak şöyle demiştir: Yahudilerin ileri gelenleri olan Ka'b, Bahrî, Nu'mân, Ebû Râfi', Ebû Yâsir ve İbn Sûriyâ; içlerinden iman etmiş olan Abdullah b. Selâm ve arkadaşlarına yönelip Müslüman olmaları sebebiyle onlara eziyet ettiler. Bunun üzerine Yüce Allah şu ayeti indirdi: { لَنْ يَضُرُّوكُمْ إِلَّا أَذىً } “Onlar size eziyetten başka bir zarar veremezler.”
والمعنى: لن يصيبكم من اليهود ضرر في الأبدان، ولا في الأموال، وإنما هو مجرد أذى بالألسنة، كالهجاء والطعن بالنبي ﷺ، والتنفير من الإسلام.
Bunun anlamı şudur: Yahudilerden size ne bedenlerinizde ne de mallarınızda bir zarar dokunacaktır; bu ancak Peygamber (sallallâhu aleyhi ve sellem)'i hicvetmek, ona dil uzatmak ve insanları İslâm'dan soğutmak gibi dille yapılan kuru bir eziyetten ibarettir.
فإن قاتلوكم انهزموا أمامكم وولوا الأدبار، وصفهم القرآن بثلاث صفات: عدم الضرر، والفرار في الحرب، وعدم النصر.
Şayet sizinle savaşırlarsa önünüzde hezimete uğrayıp arkalarını dönüp kaçarlar. Kur'an onları üç vasıfla nitelendirmiştir: Zarar verememek, savaşta firar etmek ve yardımsız kalmak.
وهم قوم أذلة إلى الأبد، ورثوا ذل النفس وضعف القلب، وهم دائمو الفقر والحاجة، لا يشبعون من مال، ولا قوة لهم وإن كانوا أغنياء، إلا بمدد مؤقت من الله ومدد من الناس.
Onlar ebediyen zelil bir kavimdir; nefis zilletini ve kalp zayıflığını miras almışlardır. Sürekli fakirlik ve ihtiyaç içindedirler; mala doymazlar, zengin olsalar bile Allah'tan gelen geçici bir yardım ve insanlardan gelen bir yardım olmaksızın hiçbir güçleri yoktur.
وسبب اتصافهم بهذه الصفات أنهم يكفرون بآيات الله، ويقتلون الأنبياء معتقدين أنهم على غير حق فيما يفعلون. وما جرّأهم على ذلك إلا فعل المعاصي والعدوان على قيم الآخرين وحقوقهم، قال قتادة مفسرا هذه الآية: «اجتنبوا المعصية والعدوان، فإن بها أهلك من كان قبلكم من الناس» .
Onların bu vasıflarla nitelenmelerinin sebebi; Allah'ın ayetlerini inkâr etmeleri ve yaptıklarında haksız olduklarını bildikleri halde peygamberleri öldürmeleridir. Onları buna cüretkâr kılan şey ise ancak günah işlemeleri ve başkalarının değerlerine ve haklarına tecavüz etmeleridir. Katâde bu ayeti tefsir ederken şöyle demiştir: « اجتنبوا المعصية والعدوان، فإن بها أهلك من كان قبلكم من الناس » «Günahtan ve haddi aşmaktan sakının; zira sizden önceki insanlar bunlarla helak edilmiştir.»
أجل! إن الأمة الإسلامية خير الأمم بسبب إيمانها الصحيح التام بما أنزل الله في كتبه، وبسبب قيامها بمهمة إصلاح المجتمع وحرصها على الفضيلة، وأصول الإصلاح ثلاثة كما ذكرت آية كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ: وهي الإيمان بالله وكبته ورسله واليوم الآخر، ومنه الجهاد في سبيل الله بالمال والنفس، والأمر بالمعروف المتفق مع الشرع والعقل والعرف الصحيح والنهي عن المنكر، وهو كل قبيح ينهى عنه الشرع ويستقبحه العقل السليم والعرف الصحيح.
Evet! İslâm ümmeti, Allah'ın kitaplarında indirdiği şeylere tam ve sahih bir şekilde iman etmesi, toplumu ıslah etme görevini üstlenmesi ve fazilete düşkünlüğü sebebiyle ümmetlerin en hayırlısıdır. { كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ } “Siz en hayırlı ümmetsiniz” ayetinin zikrettiği üzere ıslahın esasları üçtür: Allah'a, kitaplarına, peygamberlerine ve ahiret gününe iman etmek —ki Allah yolunda malla ve canla cihat etmek de bundandır—, şeriata, akla ve sahih örfe uygun olan iyiliği emretmek ve şeriatın yasakladığı, selim aklın ve sahih örfün çirkin gördüğü her türlü kötülükten menetmektir.
مؤمنو أهل الكتاب
Ehl-i Kitabın Müminleri
لا نجد في الإسلام أي سمة للتعصب والميل والمحاباة للمسلمين على حساب غيرهم، لأن الإسلام ذو قيمة ذاتية خالدة، ورسالة سامية، يترفع عن التأثير بالعصبيات، أو ممالأة الأتباع على حساب الحق والعدل.
İslâm'da başkaları aleyhine Müslümanlara yönelik bir taassup, taraf tutma veya kayırma belirtisi bulamayız; çünkü İslâm ebedî bir öz değere ve yüce bir mesaja sahiptir; asabiyetlerin etkisinde kalmaktan yahut hak ve adalet aleyhine kendi taraftarlarını kayırmaktan münezzehtir.
لذا أنصف القرآن أهل الكتاب إنصافا عاليا رفيع المستوى، فأقرت آيات القرآن بوجود فئة أمينة من أهل الكتاب تؤتمن على القليل والكثير، وأعلنت آي القرآن عن وجود جماعة مؤمنة صالحة مستقيمة عادلة، تؤمن بالله واليوم الآخر، وترعى الذمم، وتحترم القيم، وتأمر بالمعروف، وتنهى عن المنكر، وتبادر إلى فعل الخيرات، وهؤلاء الصالحون هم الذين ماتوا قبل مجيء الإسلام وظهور شرائعه، أو أدركوا الإسلام، فدخلوا فيه. وغيرهم جماعة فاسقون خارجون عن حدود الله.
Bu sebeple Kur'an, Ehl-i Kitap hakkında son derece üstün ve yüksek düzeyde bir adalet sergilemiştir. Kur'an ayetleri, Ehl-i Kitap içinde azına da çoğuna da güvenilen emin bir grubun varlığını ikrar etmiş; Kur'an ayetleri Allah'a ve ahiret gününe inanan, ahitleri gözeten, değerlere saygı duyan, iyiliği emredip kötülükten sakındıran ve hayırlara koşan mümin, salih, dosdoğru ve adil bir topluluğun var olduğunu ilan etmiştir. Bu salih kimseler, İslâm gelmeden ve onun hükümleri ortaya çıkmadan önce vefat edenler yahut İslâm'a yetişip ona girenlerdir. Onların dışındakiler ise Allah'ın sınırlarının dışına çıkmış fasıklar topluluğudur.
قال الله تعالى:
Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur:
[سورة آل عمران (٣) : الآيات ١١٣ الى ١١٥]
[Âl-i İmrân Suresi (3), Âyet 113-115]