وأبانت الآيات أيضا أنه ليس من شأن النفوس ولا من سنة الله فيها أن تموت بغير إذن الله أو مشيئته، فالله وحده هو المتصرف في كل شيء، فيأذن للملك بقبض الروح في الموت العادي وغير العادي، كتب الله هذا كتابا محكما محددا بوقت لا يتعداه، ولن يؤخر الله نفسا إذا جاء أجلها. وإذا كان العمر بيد الله، فكيف يصح الجبن والضعف؟
Ayetler ayrıca gösterdi ki canların Allah'ın izni ve dilemesi olmaksızın ölmesi ne onların tabiatında vardır ne de Allah'ın onlardaki bir sünnetidir. Her şeyde tasarruf sahibi yalnızca Allah'tır; olağan veya olağan dışı ölümde meleğe ruhu kabzetmesi için izin verir. Allah bunu sınırları belirlenmiş ve aşılamayan bir vakitle kesin bir yazı olarak yazmıştır; Allah, eceli geldiğinde hiçbir nefsi asla ertelemez. Ömür Allah'ın elinde olduğuna göre, korkaklık ve zayıflık göstermek nasıl doğru olabilir?
ومن يرد ثواب الدنيا بجهاده وعمله، أعطاه الله شيئا منها، ومن يرد بعمله ثواب
Kim cihadı ve ameliyle dünya sevabını isterse Allah ona ondan bir miktar verir; kim de ameliyle sevabını
الآخرة وجزاءها، أعطاه الله شيئا منها، على حسب إرادته وحكمته ومشيئته في كلا الحالين.
ahiret sevabını ve mükafatını isterse Allah ona da her iki durumda kendi iradesi, hikmeti ve meşieti doğrultusunda ondan bir miktar verir.
وكثير من الأنبياء السابقين قاتل معه في سبيل الله جماعات كثيرة، فما وهنوا ولا ضعفوا ولا خضعوا للدنيا ومتاعها، بل ظلوا صابرين ثابتين على المبدأ، والله يحب الصابرين، وما كان قول أولئك المجاهدين إلا أن قالوا: ربنا اغفر لنا ذنوبنا وخطايانا، وإسرافنا وتجاوزنا أمرك، وثبّت أقدامنا على صراطك المستقيم وأمام عدوك، وانصرنا على القوم الكافرين، فآتاهم الله ثواب الدنيا بالرضا والسعادة والعزة والنصر، وثواب الآخرة وهو الجنة والرضوان، والله يرضى عن المحسنين ويكافئهم بالفوز العظيم.
Geçmiş peygamberlerden nicesinin yanında Allah yolunda pek çok topluluk savaştı da ne gevşediler, ne zaaf gösterdiler, ne de dünyaya ve onun metalarına boyun eğdiler; aksine sabrederek ilke üzerinde sebat ettiler. Allah sabredenleri sever. O mücahitlerin sözü ise sadece şundan ibaretti: 'Rabbimiz! Günahlarımızı ve hatalarımızı, işimizdeki aşırılıklarımızı ve emrini çiğnememizi bağışla; adımlarımızı dosdoğru yolunda ve düşmanının karşısında sabit kıl, inkarcı kavme karşı bize yardım et!' Bunun üzerine Allah da onlara rıza, mutluluk, izzet ve zafer ile dünya sevabını; cennet ve rıdvan olan ahiret mükafatını verdi. Allah iyilik edenlerden razı olur ve onları büyük bir kurtuluşla ödüllendirir.
وما دام الأجل محتوما ومحددا، فيكون ذلك باعثا على الإقدام والتضحية والاستبسال في سبيل إحراز النصر في الحياة على الأهواء والشهوات أم على الأعداء ووساوس الشياطين.
Ecel kesinleşmiş ve belirlenmiş olduğuna göre, bu durum hayatta heva ve heveslere veya düşmanlara ve şeytanların vesveselerine karşı zafer kazanma yolunda atılganlığa, fedakarlığa ve cansiperane mücadeleye bir sevk edici olur.
وإن الجهل بالأجل أو العمر فيه الخير والمصلحة، فيبقى الإنسان في أمل وتفاؤل، ويبتعد عن اليأس والإحباط، أما إذا علم الإنسان بوقت أجله، فيفقد الأمل ويعيش منتظرا الأجل المعلوم، وكم رأينا بعض المرضى الذين يخبرهم الأطباء بألا أمل من شفائهم يعيشون بائسين حزينين مكروبين، قلقين في أنفسهم، ومزعجين لغيرهم.
Ecelin veya ömrün bilinmemesinde hayır ve maslahat vardır; böylece insan umut ve iyimserlik içinde kalır, yeis ve yılgınlıktan uzak durur. Şayet insan ecelinin vaktini bilseydi umudunu yitirir ve malum eceli bekleyerek yaşardı. Nitekim doktorların iyileşmelerinden umut kesildiğini bildirdiği bazı hastaların mutsuz, kederli, dertli, kendi içlerinde tedirgin ve başkalarını da huzursuz ederek yaşadıklarını çokça görmüşüzdür.
عاقبة ولاء الكفار
Kafirlere Dostluk Göstermenin Akıbeti
يمتحن الله تعالى عادة عباده بأنواع مختلفة من الاختبارات، في السلم والحرب، أو في الرخاء والشدة، أو في الغنى والفقر، أو في الصحة والمرض، أو في الحياة والموت، أو في الفرح والمصيبة، ليعرف المؤمن الصامد الثابت على العقيدة والمبدأ،
Allah Teâlâ genellikle kullarını barışta ve savaşta, bollukta ve darlıkta, zenginlikte ve fakirlikte, sağlıkta ve hastalıkta, hayatta ve ölümde veya sevinçte ve musibette farklı imtihan çeşitleriyle sınar; ta ki akide ve ilke üzerinde dirençli ve sebatkar mümin bilinsin,
ويكشف الكافر والمنافق الذي لا هم له إلا النفع المادي الدنيوي، والمطمع المالي والمصلحة السريعة.
bütün derdi sadece maddi dünyalık menfaat, mal tamahı ve peşin çıkar olan kafir ve münafık ise ortaya çıkarılsın.
وحرصا من الله على استقامة عباده المؤمنين، حذرهم من موالاة الكافرين ومناصرتهم ومتابعتهم وتقليدهم في عملهم وموقفهم، فقال الله سبحانه:
Mümin kullarının istikametini koruma arzusuyla Allah, onları kafirleri dost edinmekten, onlara arka çıkmaktan, onlara uymaktan ve amellerinde veya tutumlarında onları taklit etmekten sakındırmış ve şöyle buyurmuştur:
[سورة آل عمران (٣) : الآيات ١٤٩ الى ١٥١]
[Âl-i İmrân Suresi (3), Âyetler 149-151]
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تُطِيعُوا الَّذِينَ كَفَرُوا يَرُدُّوكُمْ عَلى أَعْقابِكُمْ فَتَنْقَلِبُوا خاسِرِينَ (١٤٩) بَلِ اللَّهُ مَوْلاكُمْ وَهُوَ خَيْرُ النَّاصِرِينَ (١٥٠) سَنُلْقِي فِي قُلُوبِ الَّذِينَ كَفَرُوا الرُّعْبَ بِما أَشْرَكُوا بِاللَّهِ ما لَمْ يُنَزِّلْ بِهِ سُلْطاناً وَمَأْواهُمُ النَّارُ وَبِئْسَ مَثْوَى الظَّالِمِينَ (١٥١)
{ يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تُطِيعُوا الَّذِينَ كَفَرُوا يَرُدُّوكُمْ عَلى أَعْقابِكُمْ فَتَنْقَلِبُوا خاسِرِينَ (١٤٩) بَلِ اللَّهُ مَوْلاكُمْ وَهُوَ خَيْرُ النَّاصِرِينَ (١٥٠) سَنُلْقِي فِي قُلُوبِ الَّذِينَ كَفَرُوا الرُّعْبَ بِما أَشْرَكُوا بِاللَّهِ ما لَمْ يُنَزِّلْ بِهِ سُلْطاناً وَمَأْواهُمُ النَّارُ وَبِئْسَ مَثْوَى الظَّالِمِينَ (١٥١) } “Ey iman edenler! Eğer inkâr edenlere itaat ederseniz, sizi ökçeleriniz üzerinde gerisin geriye döndürürler de hüsrana uğrayanlara dönersiniz. (149) Bilakis, sizin mevlanız Allah'tır ve O, yardım edenlerin en hayırlısıdır. (150) Hakkında hiçbir delil indirmediği şeyleri Allah'a ortak koşmaları sebebiyle, inkâr edenlerin kalplerine korku salacağız. Onların varacağı yer ateştir. Zalimlerin barınağı ne kötüdür! (151)”
وسبب نزول هذه الآيات أن بعض المنافقين حينما أذيع خبر مقتل النبي ﷺ في غزوة أحد، قال: من لنا برسول إلى ابن أبي (أي زعيم المنافقين) يأخذ لنا أمانا عند أبي سفيان، فقال بعضهم: لو كان نبيا ما قتل، ارجعوا إلى إخوانكم ودينكم، وهذا أبو سفيان ينادي: العزّى (وهو الصنم المعروف) لنا، ولا عزّى لكم، فنزلت هذه الآيات.
Bu ayetlerin iniş sebebi şudur: Uhud Gazvesi'nde Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in öldürüldüğü şayiası yayılınca bazı münafıklar: 'Ebû Süfyân'dan bizim için eman alsın diye İbn Übey'e (yani münafıkların reisine) aramızdan bir elçi gönderecek kim var?' dediler. Bazıları da: 'Eğer bir peygamber olsaydı öldürülmezdi; kardeşlerinize ve dininize dönün! İşte Ebû Süfyân: Uzzâ (bilinen put) bizimdir, sizin ise Uzzâ'nız yoktur diye sesleniyor!' dediler. Bunun üzerine bu ayetler indi.
وقال السدّي: لما ارتحل أبو سفيان والمشركون يوم أحد، متوجهين إلى مكة، انطلقوا حتى بلغوا بعض الطريق، ثم إنهم ندموا وقالوا: بئس ما صنعنا، قتلناهم، حتى إذا لم يبق منهم إلا الشر ذمة تركناهم؟ ارجعوا فاستأصلوهم، فلما عزموا على ذلك، ألقى الله تعالى في قلوبهم الرعب، حتى رجعوا عما همّوا به، وأنزل الله تعالى هذه الآية: سَنُلْقِي فِي قُلُوبِ الَّذِينَ كَفَرُوا الرُّعْبَ.. الآية.
Süddî şöyle demiştir: Uhud günü Ebû Süfyân ve müşrikler Mekke'ye yönelerek yola çıktıklarında, yolun bir kısmına varıncaya kadar gittiler; sonra pişman olup: 'Ne kötü yaptık! Onları öldürdük, ta ki aralarında sadece bir avuç kalmışken onları bıraktık mı? Geri dönün ve köklerini kazıyın!' dediler. Buna azmettiklerinde Allah Teâlâ kalplerine korku saldı; öyle ki niyetlendikleri şeyden vazgeçip geri döndüler. Allah Teâlâ da şu ayeti indirdi: { سَنُلْقِي فِي قُلُوبِ الَّذِينَ كَفَرُوا الرُّعْبَ.. } “İnkâr edenlerin kalplerine korku salacağız...” ayeti.
وكان رسول الله ﷺ قد أرسل علي بن أبي طالب يتعرف خبر المشركين بعد أحد، عائدين إلى مكة إلى المدينة؟ ثم رجع رسول الله ﷺ إلى المدينة، فجهز جيشا، وتابع
Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem, Uhud'dan sonra müşriklerin Mekke'ye mi döndüklerini [yoksa] Medine'ye mi [yöneldiklerini] öğrenmesi için Ali b. Ebî Tâlib'i göndermişti. Sonra Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem Medine'ye döndü, bir ordu hazırladı ve takip etti
المشركين، حتى بلغ (حمراء الأسد) وأخبر معبد بن أبي معبد الخزاعي وهو على كفره أبا سفيان بما صمم عليه رسول الله، وأنه خرج في أصحابه يطلبكم في جمع لم أر مثله قط، يتحرقون عليكم، قد اجتمع إليه من كان تخلّف عنه، وندموا على ما صنعوا، فوقع الرعب في قلوب الكفار، وأسرعوا بالعودة إلى مكة.
müşrikleri; nihayet Hamrâülesed'e vardı. Ma'bed b. Ebî Ma'bed el-Huzâî -henüz küfrü üzerindeyken- Ebû Süfyân'a Resûlullah'ın neye azmettiğini haber vererek: 'O, ashabı içinde benzerini asla görmediğim, size karşı öfkeden yanan bir toplulukla sizi aramak üzere yola çıktı. Ondan geri kalmış olanlar da onun yanında toplandılar ve yaptıklarına pişman oldular' dedi. Bunun üzerine kafirlerin kalplerine korku düştü ve hızla Mekke'ye döndüler.
هذه الآيات تحذر المؤمنين من إطاعة الذين كفروا كأبي سفيان وعبد الله بن أبي وأتباعهما، فإنهم إن أطاعوهم ردوهم خاسرين في الدنيا بالذلة بعد العزة، وتحكّم العدو فيهم، وحرمانهم من السعادة والملك الذي وعد الله به المؤمنين بالاستخلاف في الأرض والتمكين فيها، وكذلك يخسرون الآخرة بالعذاب الشديد في نار جهنم، إن الله مولاكم وناصركم أيها المومنون، فإياكم أن تفكروا في ولاية أبي سفيان أو غيره، واحذروا كلام المنافقين الجبناء، فالله نعم المولى والناصر وهو خير الناصرين.
Bu ayetler müminleri; Ebû Süfyân, Abdullah b. Übey ve onlara tabi olanlar gibi inkâr eden kimselere itaat etmekten sakındırmaktadır. Zira eğer onlara itaat ederlerse, onları dünyada izzetten sonra zillete düşürerek, düşmanın üzerlerinde tahakküm kurmasıyla, Allah'ın müminlere yeryüzünde halifelik ve iktidar olarak vadettiği mutluluk ve mülkten mahrum bırakarak hüsrana uğratırlar; aynı şekilde ahirette de cehennem ateşindeki şiddetli azapla hüsrana uğrarlar. Şüphesiz ey müminler, sizin mevlanız ve yardımcınız Allah'tır; sakın ola Ebû Süfyân'ın veya başkasının velayetini düşünmeyin ve korkak münafıkların sözlerinden sakının. Zira Allah ne güzel Mevla ve ne güzel Yardımcıdır; O, yardım edenlerin en hayırlısıdır.
وسيلقي الله في قلوب الذين كفروا الرعب الشديد بسبب شركهم بالله أصناما وحجارة، لا حجة ولا برهان على صواب عبادتها وتعظيمها، وتوّرث عبادتهم الأصنام خبالا في عقولهم وضعفا في نفوسهم، ويزداد رعبهم كلما وجدوا المسلمين متمسكين بدينهم، ومأواهم النار في الآخرة، وبئس القرار فإنهم الظالمون المشركون العابثون، وهذا الترهيب يستدعي زيادة شجاعة المؤمن الموعود بالنصر. وضعف المشرك وخوار عزيمته، لأنه مبشر بالعذاب والعقاب.
Allah, kendilerine ibadet edilmesinin ve yüceltilmesinin doğruluğuna dair hiçbir delil ve hüccet bulunmayan putları ve taşları Allah'a ortak koşmaları sebebiyle inkâr edenlerin kalplerine şiddetli bir korku salacaktır. Putlara tapmaları akıllarında bir fesat, nefislerinde bir zaaf doğurur; Müslümanları dinlerine sımsıkı sarılmış gördükçe korkuları daha da artar. Ahiretteki barınakları ise ateştir; zalim, müşrik ve haddi aşanlar oldukları için orası ne kötü bir duraktır! Bu korkutma, zafer vadedilen müminin cesaretinin artmasını; azap ve ceza ile müjdelendiği için de müşrikin zayıflamasını ve azminin kırılmasını gerektirir.
إن الأمة الواعية هي التي تعتمد على نفسها، وعلى من يشاركها بحرارة وصدق في آلامها وآمالها، وإن أخطأ البعض لا يصح أن يكون سببا للارتماء في أحضان العدو، فما عند الأعداء إلا الخطط المدمرة، والكيد لنا، وإبقائنا أذلة أتباعا لهم، وإن ما نشاهده أعقاب حرب الخليج ١٩٩٠ م من اعتماد على مساندة الأعداء وتضييع للمصالح الكبرى دليل واضح على صدق التحذير القرآني من إطاعة الآخرين الذين لا صدق ولا إخلاص في دعمنا ومساندتنا.
Bilinçli ümmet; kendi nefsine ve acılarına, umutlarına samimiyetle ve hararetle ortak olan kimselere güvenip dayanan ümmettir. Bazılarının hata etmesi, düşmanın kucağına atılmanın gerekçesi olamaz. Zira düşmanların katında yıkıcı planlardan, bize hile kurmaktan ve bizi kendilerine tabi zeliller olarak bırakmaktan başka bir şey yoktur. 1990 yılındaki Körfez Savaşı'nın akabinde şahit olduğumuz düşmanların desteğine bel bağlama ve büyük maslahatları zayi etme tablosu, bize destek ve yardım sağlamalarında hiçbir samimiyet ve ihlas bulunmayan diğerlerine itaat etmekten meneden Kur'an uyarısının doğruluğuna açık bir delildir.
أسباب الهزيمة في غزوة أحد
Uhud Gazvesi'ndeki Bozgunun Sebepleri
للنصر أسباب وللهزيمة أسباب، والمؤمن المتبصر هو الذي يدرك ما يجب عليه الحالين. وقد أبان القرآن أسباب هزيمة المسلمين في غزوة أحد، للرد على المنافقين المشككين في نبوة الرسول ﷺ،
Zaferin de sebepleri vardır, hezimetin de sebepleri vardır; basiretli mümin, her iki durumda da üzerine düşeni kavrayan kimsedir. Kur'an, Resûl sallallâhu aleyhi ve sellem'in nübüvvetinden şüphe eden münafıklara cevap vermek üzere Uhud Gazvesi'nde Müslümanların hezimet sebeplerini açıklamıştır.
قال محمد بن كعب القرظي: لما رجع رسول الله ﷺ إلى المدينة، وقد أصيبوا بما أصيبوا يوم أحد، قال ناس من أصحابه: من أين أصابنا هذا، وقد وعدنا الله النصر؟ فأنزل الله تعالى:
Muhammed b. Kâ'b el-Kurazî şöyle demiştir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem, Uhud günü uğradıkları kayıplara uğramış olarak Medine'ye döndüğünde ashabından bazı kimseler: 'Allah bize zafer vadetmişken bu başımıza nereden geldi?' dediler. Bunun üzerine Allah Teâlâ şu ayeti indirdi:
[سورة آل عمران (٣) : آية ١٥٢]
[Âl-i İmrân Suresi (3), Âyet 152]
وَلَقَدْ صَدَقَكُمُ اللَّهُ وَعْدَهُ إِذْ تَحُسُّونَهُمْ بِإِذْنِهِ حَتَّى إِذا فَشِلْتُمْ وَتَنازَعْتُمْ فِي الْأَمْرِ وَعَصَيْتُمْ مِنْ بَعْدِ ما أَراكُمْ ما تُحِبُّونَ مِنْكُمْ مَنْ يُرِيدُ الدُّنْيا وَمِنْكُمْ مَنْ يُرِيدُ الْآخِرَةَ ثُمَّ صَرَفَكُمْ عَنْهُمْ لِيَبْتَلِيَكُمْ وَلَقَدْ عَفا عَنْكُمْ وَاللَّهُ ذُو فَضْلٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ (١٥٢)
{ وَلَقَدْ صَدَقَكُمُ اللَّهُ وَعْدَهُ إِذْ تَحُسُّونَهُمْ بِإِذْنِهِ حَتَّى إِذا فَشِلْتُمْ وَتَنازَعْتُمْ فِي الْأَمْرِ وَعَصَيْتُمْ مِنْ بَعْدِ ما أَراكُمْ ما تُحِبُّونَ مِنْكُمْ مَنْ يُرِيدُ الدُّنْيا وَمِنْكُمْ مَنْ يُرِيدُ الْآخِرَةَ ثُمَّ صَرَفَكُمْ عَنْهُمْ لِيَبْتَلِيَكُمْ وَلَقَدْ عَفا عَنْكُمْ وَاللَّهُ ذُو فَضْلٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ (١٥٢) } “Andolsun ki Allah, O'nun izniyle onları kırıp geçirdiğiniz sırada size olan vaadini yerine getirdi. Nihayet O, sevdiğiniz şeyi (zaferi) size gösterdikten sonra zaaf gösterdiniz, verilen emir konusunda çekiştiniz ve isyan ettiniz. İçinizden kimi dünyayı istiyordu, kimi de ahireti istiyordu. Sonra sizi denemek için onlardan yüzünüzü çevirdi (onları size galip kıldı). Andolsun ki sizi bağışladı da. Allah müminlere karşı lütuf sahibidir. (152)”
أقسم الله تعالى في هذه الآية أنه قد نصر المؤمنين أولا في بداية أمر المعركة وقت أن أخذوا يقتلون المشركين قتلا، ويفتكون بهم فتكا، ولكنهم لما طمعوا في الغنائم وانقسموا فريقين: فريق الرماة فوق الجبل تركوا أماكنهم حينما رأوا انهزام المشركين، وفريق ثبت مكانه وقالوا: لا نخالف أمر الرسول أبدا، وهم القائد عبد الله بن جبير مع نفر قليل من أصحابه، والفريق الأول وهم الرماة هم الذين أرادوا الدنيا وتركوا أماكنهم طلبا للغنيمة، والفريق الثاني هم الذين أرادوا الآخرة وثبتوا في مكانهم ولم يخالفوا أمر الرسول ﷺ، ثم تحول النصر إلى هزيمة، وعفا الله عن المخالفين، وصرف المؤمنين عن المشركين ليمتحن إيمانهم ويظهر الصادقون من المنافقين، وتاب الله بفضله العظيم على المؤمنين.
Allah Teâlâ bu ayette yemin etmiştir ki; savaşın başlangıcında, müşrikleri öldürüp kırıp geçirdikleri esnada müminlere yardım etmiştir. Fakat onlar ganimetlere tamah edip iki gruba ayrıldıklarında durum değişti: Dağın üzerindeki okçular grubu müşriklerin hezimetini görünce yerlerini terk ettiler; diğer grup ise yerinde sebat edip: 'Resûl'ün emrine asla muhalefet etmeyiz' dediler; bunlar komutan Abdullah b. Cübeyr ile beraberindeki az sayıda arkadaşıydı. Birinci grup olan okçular, dünyayı isteyip ganimet peşinde yerlerini terk edenlerdi; ikinci grup ise ahireti isteyip yerlerinde sebat eden ve Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in emrine karşı gelmeyenlerdi. Sonra zafer hezimete dönüştü; Allah emre muhalefet edenleri bağışladı ve imanlarını sınamak, samimi olanlarla münafıkları ayırt etmek için müminleri müşriklerden geri çevirdi. Allah büyük lütfuyla müminlerin tövbesini kabul etti.
ثم ذكّر الله المؤمنين حيث انهزموا ولم يلتفتوا إلى ما وراءهم، والحال
Sonra Allah, müminlerin hezimete uğrayıp arkalarına bile bakmadıkları o anı hatırlattı; o esnada
أن الرسول
Resûl [ise]
يدعوهم لمناصرته قائلا: «إلي عباد الله، إلي عباد الله، أنا رسول الله، من يكر فله الجنة» .
kendilerine yardım etmeleri için onlara şöyle sesleniyordu: «Bana gelin ey Allah'ın kulları! Bana gelin ey Allah'ın kulları! Ben Allah'ın elçisiyim, kim geri dönüp savaşırsa ona cennet vardır.»
فقال تعالى:
Bunun üzerine Allah Teâlâ şöyle buyurdu:
[سورة آل عمران (٣) : آية ١٥٣]
[Âl-i İmrân Suresi (3), Âyet 153]
إِذْ تُصْعِدُونَ وَلا تَلْوُونَ عَلى أَحَدٍ وَالرَّسُولُ يَدْعُوكُمْ فِي أُخْراكُمْ فَأَثابَكُمْ غَمًّا بِغَمٍّ لِكَيْلا تَحْزَنُوا عَلى ما فاتَكُمْ وَلا ما أَصابَكُمْ وَاللَّهُ خَبِيرٌ بِما تَعْمَلُونَ (١٥٣)
{ إِذْ تُصْعِدُونَ وَلا تَلْوُونَ عَلى أَحَدٍ وَالرَّسُولُ يَدْعُوكُمْ فِي أُخْراكُمْ فَأَثابَكُمْ غَمًّا بِغَمٍّ لِكَيْلا تَحْزَنُوا عَلى ما فاتَكُمْ وَلا ما أَصابَكُمْ وَاللَّهُ خَبِيرٌ بِما تَعْمَلُونَ (١٥٣) } “O zaman siz durmadan uzaklaşıyor, hiç kimseye dönüp bakmıyordunuz. Peygamber ise arkanızdan sizi çağırıyordu. Bunun üzerine Allah, elinizden çıkana ve başınıza gelene üzülmeyesiniz diye size keder üstüne keder verdi. Allah yaptıklarınızdan hakkıyla haberdardır. (153)”
أي إن الله جازاكم على صنيعكم، وألقى عليكم الغم والحزن بسبب الغم الذي أدخلتموه على الرسول وسائر المؤمنين بعصيانكم أمره ورأيه، وما فعل بكم ذلك إلا ليمرنكم ويدربكم على الشدائد، ولئلا تحزنوا على شيء فات، ولا ما أصابكم من عدوكم، والله خبير بأعمالكم ومجازيكم عليها.
Yani Allah, yaptığınıza karşılık verdi; onun emrine ve görüşüne muhalefet ederek Peygamber'e ve diğer müminlere yaşattığınız keder sebebiyle üzerinize keder ve hüzün verdi. Sizi zorluklara alıştırmak, eğitmek, elden kaçan bir şeye ve düşmanınızdan başınıza gelenlere üzülmeyesiniz diye size böyle yaptı. Allah yaptıklarınızdan haberdardır ve bunların karşılığını size verecektir.
ثم بيّن الله فضله على المؤمنين الصادقين الملتفين حول الرسول بإلقاء النعاس عليهم، وكشف زيف المنافقين الذين لا يثقون بنصر الله، قائلين: لن يأتي النصر لنا، وإن محمدا ليس نبيا، إذ لو كان نبيا ما هزم، رابطين بين النبوة والنصر، ومضمرين الحقد والعداوة لبقية المؤمنين، فرد الله عليهم بأن النصر من عند الله، والأمر كله لله، فقال سبحانه:
Daha sonra Allah, Resûl'ün etrafında kenetlenen samimi müminlerin üzerine bir uyuklama indirerek onlara olan lütfunu açıkladı; 'Bize asla zafer gelmeyecek, Muhammed de peygamber değildir; zira peygamber olsaydı yenilmezdi' diyerek peygamberlik ile mutlak zafer arasında bağ kuran ve diğer müminlere karşı içlerinde kin ve düşmanlık besleyip Allah'ın zaferine güvenmeyen münafıkların sahteliğini ortaya çıkardı. Allah da onlara zaferin yalnızca Allah katından olduğunu ve bütün işlerin Allah'a ait bulunduğunu bildirerek cevap verdi ve şöyle buyurdu:
[سورة آل عمران (٣) : آية ١٥٤]
[Âl-i İmrân Suresi (3), Âyet 154]
ثُمَّ أَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ بَعْدِ الْغَمِّ أَمَنَةً نُعاساً يَغْشى طائِفَةً مِنْكُمْ وَطائِفَةٌ قَدْ أَهَمَّتْهُمْ أَنْفُسُهُمْ يَظُنُّونَ بِاللَّهِ غَيْرَ الْحَقِّ ظَنَّ الْجاهِلِيَّةِ يَقُولُونَ هَلْ لَنا مِنَ الْأَمْرِ مِنْ شَيْءٍ قُلْ إِنَّ الْأَمْرَ كُلَّهُ لِلَّهِ يُخْفُونَ فِي أَنْفُسِهِمْ ما لا يُبْدُونَ لَكَ يَقُولُونَ لَوْ كانَ لَنا مِنَ الْأَمْرِ شَيْءٌ ما قُتِلْنا هاهُنا قُلْ لَوْ كُنْتُمْ فِي بُيُوتِكُمْ لَبَرَزَ الَّذِينَ كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقَتْلُ إِلى مَضاجِعِهِمْ وَلِيَبْتَلِيَ اللَّهُ ما فِي صُدُورِكُمْ وَلِيُمَحِّصَ ما فِي قُلُوبِكُمْ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ (١٥٤)
{ ثُمَّ أَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ بَعْدِ الْغَمِّ أَمَنَةً نُعاساً يَغْشى طائِفَةً مِنْكُمْ وَطائِفَةٌ قَدْ أَهَمَّتْهُمْ أَنْفُسُهُمْ يَظُنُّونَ بِاللَّهِ غَيْرَ الْحَقِّ ظَنَّ الْجاهِلِيَّةِ يَقُولُونَ هَلْ لَنا مِنَ الْأَمْرِ مِنْ شَيْءٍ قُلْ إِنَّ الْأَمْرَ كُلَّهُ لِلَّهِ يُخْفُونَ فِي أَنْفُسِهِمْ ما لا يُبْدُونَ لَكَ يَقُولُونَ لَوْ كانَ لَنا مِنَ الْأَمْرِ شَيْءٌ ما قُتِلْنا هاهُنا قُلْ لَوْ كُنْتُمْ فِي بُيُوتِكُمْ لَبَرَزَ الَّذِينَ كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقَتْلُ إِلى مَضاجِعِهِمْ وَلِيَبْتَلِيَ اللَّهُ ما فِي صُدُورِكُمْ وَلِيُمَحِّصَ ما فِي قُلُوبِكُمْ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ (١٥٤) } “Sonra o kederin ardından üzerinize öyle bir emniyet, öyle bir uyuklama indirdi ki o, içinizden bir grubu bürüyordu. Bir grup da kendi canlarının kaygısına düşmüştü; Allah hakkında cahiliye zannı gibi haksız bir zanda bulunuyor ve: 'Bu işten bize bir pay var mı?' diyorlardı. De ki: 'Şüphesiz bütün iş Allah'ındır.' Onlar, sana açıklamadıkları şeyleri içlerinde gizliyorlar ve: 'Eğer bu işten bize bir pay olsaydı burada öldürülmezdik' diyorlardı. De ki: 'Evlerinizde dahi olsaydınız, üzerlerine öldürülmeleri yazılmış olanlar mutlaka devrilecekleri (ölecekleri) yerlere çıkıp gideceklerdi.' Bu, Allah'ın göğüslerinizdekini sınaması ve kalplerinizdekini arındırması içindir. Allah, göğüslerin özünü hakkıyla bilendir. (154)”
[آل عمران: ٣/ ١٥٤] . فالنصر من عند الله، وهذا رد على
[Âl-i İmrân: 3/154]. Zafer Allah katındandır; bu da [şu] kimselere bir cevaptır:
المنافقين القائلين: هل لنا من الأمر والنصر نصيب، ولو كان لنا من الأمر شيء ما قتلنا ها هنا، أي إن الخروج للقتال خطأ، ولو لم يخرج المسلمون لم يقتل أحد.
‘Bu işten ve zaferden bize bir pay var mı? Eğer bu işten bize bir pay olsaydı burada öldürülmezdik’ diyen, yani savaşa çıkmanın bir hata olduğunu, şayet Müslümanlar [savaşa] çıkmasaydı kimsenin öldürülmeyeceğini söyleyen münafıklara bir cevaptır.
ثم أوضح الله تعالى أن الذين تركوا أماكنهم أو انهزموا إنما أوقعهم الشيطان في هذا الخطأ بسبب أفعالهم وذنوبهم السابقة، ولكن عفا الله عنهم لما تابوا، قال تعالى:
Daha sonra Allah Teâlâ, yerlerini terk edenlerin yahut bozguna uğrayanların, önceki amelleri ve günahları sebebiyle şeytan tarafından bu hataya düşürüldüklerini, ancak tövbe ettiklerinde Allah'ın onları bağışladığını açıklayarak şöyle buyurdu:
[سورة آل عمران (٣) : آية ١٥٥]
[Âl-i İmrân Suresi (3), Âyet 155]
إِنَّ الَّذِينَ تَوَلَّوْا مِنْكُمْ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعانِ إِنَّمَا اسْتَزَلَّهُمُ الشَّيْطانُ بِبَعْضِ ما كَسَبُوا وَلَقَدْ عَفَا اللَّهُ عَنْهُمْ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ حَلِيمٌ (١٥٥)
{ إِنَّ الَّذِينَ تَوَلَّوْا مِنْكُمْ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعانِ إِنَّمَا اسْتَزَلَّهُمُ الشَّيْطانُ بِبَعْضِ ما كَسَبُوا وَلَقَدْ عَفَا اللَّهُ عَنْهُمْ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ حَلِيمٌ (١٥٥) } “İki topluluğun karşılaştığı gün içinizden yüz çevirenleri, kazandıkları bazı şeyler (günahları) yüzünden ancak şeytan kaydırmak istemişti. Andolsun ki Allah onları affetti. Şüphesiz Allah çok bağışlayandır, halîmdir (hemen cezalandırmaz, mühlet verir). (155)”
[آل عمران: ٣/ ١٥٥] . أي إن الله غفور للذنوب حليم لا يعجل بالعقوبة.
[Âl-i İmrân: 3/155]. Yani şüphesiz Allah günahları çok bağışlayandır; halîmdir, cezalandırmakta acele etmez.
لقد كان انهزام المسلمين في أحد بسبب الحرص على المادة والغنائم، ومخالفة أوامر الرسول ﷺ، والإصغاء لوساوس الشيطان، واقتراف الخطايا والذنوب، وإن الاستفادة من دروس الهزيمة أهم من فوائد النصر والغلبة، فلا يمكن تحقيق النصر إلا بتجنب وسائل الضعف والهزيمة، والله برحمته ينبّه هؤلاء المخطئين كيلا يقعوا في الخطأ المماثل إلى الأبد.
Müslümanların Uhud'daki yenilgisi maddiyata ve ganimete düşkünlük, Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in emirlerine muhalefet etmek, şeytanın vesveselerine kulak vermek, hata ve günahlar işlemek sebebiyle olmuştur. Mağlubiyetin derslerinden istifade etmek, zafer ve üstünlüğün faydalarından daha önemlidir; zira zayıflık ve yenilgi sebeplerinden sakınmadıkça zafer elde edilemez. Allah da rahmetiyle bu hata yapanları, bir daha benzer bir hataya ebediyen düşmesinler diye uyarmaktadır.
تبديد مخاوف الموت
Ölüm Korkularının Giderilmesi
يشيع بين الناس- بسبب وسوسة الشيطان- خطأ فاسد ومعتقد باطل أن الأمان في البقاء في البيوت والمدن، وأن الموت في السفر والارتحال، أو الحرب والقتال، وأن من سافر في تجارة ونحوها، ومن قاتل فقتل، لو قعد في بيته لعاش ولم يمت في ذلك الوقت الذي عرّض فيه نفسه للسفر أو للقتال.
İnsanlar arasında -şeytanın vesvesesi sebebiyle- güvende olmanın evlerde ve şehirlerde kalmakta olduğu, ölümün ise seferde, yolculukta veya savaşta ve çatışmada bulunduğu; ticaret vb. amaçla sefere çıkanın ya da savaşıp öldürülenin evinde otursaydı yaşayacağı ve kendisini yolculuğa veya savaşa maruz bıraktığı o vakitte ölmeyeceği şeklinde bozuk bir yanılgı ve batıl bir inanç yaygındır.
فندّد الله تعالى في قرآنه هذا الاعتقاد الفاسد، وأبان حقيقة أمر الموت، وأنه بيد
Yüce Allah Kur'an'ında bu bozuk inancı kınamış, ölüm meselesinin hakikatini ve onun [yalnızca]
الله وحده، وأن الاستشهاد في سبيل الله طريق لغفران الله والتعرض لرحمته، فقال سبحانه:
olduğunu ve Allah yolunda şehit olmanın Allah'ın mağfiretine ve rahmetine kavuşmanın bir yolu olduğunu açıklamış ve şöyle buyurmuştur:
[سورة آل عمران (٣) : الآيات ١٥٦ الى ١٥٨]
[Âl-i İmrân Suresi (3), Âyetler 156-158]
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَكُونُوا كَالَّذِينَ كَفَرُوا وَقالُوا لِإِخْوانِهِمْ إِذا ضَرَبُوا فِي الْأَرْضِ أَوْ كانُوا غُزًّى لَوْ كانُوا عِنْدَنا ما ماتُوا وَما قُتِلُوا لِيَجْعَلَ اللَّهُ ذلِكَ حَسْرَةً فِي قُلُوبِهِمْ وَاللَّهُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَاللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ (١٥٦) وَلَئِنْ قُتِلْتُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَوْ مُتُّمْ لَمَغْفِرَةٌ مِنَ اللَّهِ وَرَحْمَةٌ خَيْرٌ مِمَّا يَجْمَعُونَ (١٥٧) وَلَئِنْ مُتُّمْ أَوْ قُتِلْتُمْ لَإِلَى اللَّهِ تُحْشَرُونَ (١٥٨)
{ يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَكُونُوا كَالَّذِينَ كَفَرُوا وَقالُوا لِإِخْوانِهِمْ إِذا ضَرَبُوا فِي الْأَرْضِ أَوْ كانُوا غُزًّى لَوْ كانُوا عِنْدَنا ما ماتُوا وَما قُتِلُوا لِيَجْعَلَ اللَّهُ ذلِكَ حَسْرَةً فِي قُلُوبِهِمْ وَاللَّهُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَاللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ (١٥٦) وَلَئِنْ قُتِلْتُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَوْ مُتُّمْ لَمَغْفِرَةٌ مِنَ اللَّهِ وَرَحْمَةٌ خَيْرٌ مِمَّا يَجْمَعُونَ (١٥٧) وَلَئِنْ مُتُّمْ أَوْ قُتِلْتُمْ لَإِلَى اللَّهِ تُحْشَرُونَ (١٥٨) } “Ey iman edenler! İnkâr edenler ve yeryüzünde sefere çıkan veya savaşa giden kardeşleri hakkında: 'Eğer yanımızda olsalardı ölmezlerdi ve öldürülmezlerdi' diyenler gibi olmayın. Allah bunu, onların kalplerinde bir hasret (iç yarası) kılmak için [böyle yaptı]. Allah yaşatır ve öldürür. Allah yaptıklarınızı hakkıyla görendir. (156) Andolsun, eğer Allah yolunda öldürülür veya ölürseniz, Allah'tan bir bağışlanma ve rahmet, onların topladıkları şeylerden kesinlikle daha hayırlıdır. (157) Andolsun, ölseniz de öldürülseniz de muhakkak Allah'ın huzurunda toplanacaksınız. (158)”
أبطل الله في هذه الآيات ما يوسوس به الشيطان من أن السفر أو الجهاد عرضة للقتل أو الموت، فيا أيها المؤمنون بالله ورسوله، لا تكونوا كأولئك المنافقين الكفار الذين لا يهتدون إلى صواب الرأي وسلامة الاعتقاد، فهم يقولون في شأن إخوانهم في الدين، الذين يسافرون للتجارة، أو يجاهدون في سبيل الله، فيموتوا أو يقتلوا:
Allah bu ayetlerde, şeytanın seferin yahut cihadın öldürülmeye veya ölüme yol açtığı yönündeki vesvesesini iptal etmiştir. Ey Allah'a ve Resûlü'ne iman edenler! Doğru görüşe ve inanç selametine eremeyen o kâfir münafıklar gibi olmayın; zira onlar, ticaret için sefere çıkan veya Allah yolunda cihat edip de ölen ya da öldürülen din kardeşleri hakkında şöyle derler:
لو كانوا عندنا مقيمين، لم يبرحوا مكانهم، ما ماتوا وما قتلوا.
‘Eğer yanımızda kalsalardı, yerlerinden ayrılmasalardı ne ölürlerdi ne de öldürülürlerdi.’
إن هذا المعتقد خطأ واضح، فليست المنايا ترسل بلا حساب، وأن الهلاك بالسفر أو الحرب، والمنافق أو الجبان هو الذي يعتقد أنه لو قعد في بيته لم يمت، وحينئذ يتحسر أو يتلهف لو سافر أو جاهد، أما المؤمن الشجاع فهو الذي يتيقن أن كل موت أو قتل بأجل سابق، فيسلم الأمر لله، ويكون التسليم لله تعالى بردا وسلاما على قلبه، قال الله تعالى: وَما كانَ لِنَفْسٍ أَنْ تَمُوتَ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ كِتاباً مُؤَجَّلًا [آل عمران: ٣/ ١٤٥] .
Şüphesiz bu inanç apaçık bir hatadır; zira eceller hesapsızca gönderilmez ve helak olmak yolculuk veya savaşla [sınırlı] değildir. Evinde otursaydı ölmeyeceğine inanan ve dolayısıyla yolculuğa çıktığında yahut cihat ettiğinde hayıflanıp yanan kimse ancak münafık veya korkaktır. Cesur mümin ise her ölümün veya öldürülmenin önceden belirlenmiş bir ecellle olduğuna kesin olarak inanan, işi Allah'a havale eden kimsedir; Allah Teâlâ'ya teslimiyet de onun kalbine bir serinlik ve esenlik olur. Nitekim Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur: { وَما كانَ لِنَفْسٍ أَنْ تَمُوتَ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ كِتاباً مُؤَجَّلًا } “Hiçbir kimse Allah'ın izni olmadan, belirlenmiş bir vakte bağlanmış yazısı olmaksızın ölmez.” [Âl-i İmrân: 3/145].
احذروا أيها المؤمنون أن تكونوا مثل الكفار والمنافقين، وثقوا بالله واعتقدوا حق الاعتقاد أن الله هو الذي يحيى ويميت، والله بما تعملون بصير، فلا تخفى عليه
Ey müminler! Kâfirler ve münafıklar gibi olmaktan sakının; Allah’a güvenin ve diriltenin de öldürenin de yalnızca Allah olduğuna hakkıyla inanın. Allah yaptıklarınızı hakkıyla görendir; dolayısıyla O’na
خافية من خبايا نفوسكم ومعتقداتكم، وفي هذا ترغيب للمؤمنين بتسليم الأمر لله، وتهديد للكافرين بسبب سوء الاعتقاد.
içlerinizin ve inançlarınızın gizliliklerinden hiçbir şey gizli kalmaz. Bunda müminler için işi Allah'a havale etmeye bir teşvik, kâfirler için ise kötü inançları sebebiyle bir tehdit vardır.
ووالله أيها المسلمون لئن قتلتم في سبيل الله أو متم، فإن مغفرة الله لكم ورضوانه عليكم خير من كل ما تجمعون من حطام الدنيا الفانية. وكل ميت أو قتيل يحشر إلى الله، فيحاسبه على ما قدم في دنياه، وأجره على الله. وهذا وعظ بالآخرة والحشر، وتزهيد في الدنيا والحياة، وإفهام واضح لحقيقة الموت والحياة.
Allah'a yemin olsun ki ey Müslümanlar! Eğer Allah yolunda öldürülür veya ölürseniz, şüphesiz Allah'ın sizi bağışlaması ve sizden razı olması, fani dünyanın toplayıp durduğunuz bütün geçici menfaatlerinden daha hayırlıdır. Ölen veya öldürülen herkes Allah'ın huzurunda toplanır; O da dünyasında yapıp ettiklerinden ötürü onu hesaba çeker ve onun mükâfatı Allah'a aittir. Bu, ahireti ve haşri hatırlatan bir vaaz, dünyadan ve [fani] hayattan yüz çevirmeye teşvik, ölümün ve hayatın hakikatine dair açık bir anlatımdır.
إن هذا التصحيح لأخطاء الناس عن أجل الموت يبعث في النفس روح التضحية والفداء، والإقدام والجهاد من أجل إرضاء الله ورفع لواء الإسلام والذود عن حياض الوطن الغالي، فكل من يقتل في سبيل الله حي يرزق عند ربه، وحي على ألسنة الناس بالذكر الطيب والثناء الحسن.
İnsanların ölüm eceli hakkındaki hatalarının bu şekilde düzeltilmesi; nefiste fedakârlık ve adanmışlık ruhunu, Allah'ı razı etmek, İslam sancağını yükseltmek ve aziz vatanın sınırlarını savunmak uğrunda cesaretle atılma ve cihat etme azmini uyandırır. Zira Allah yolunda öldürülen herkes Rabbinin katında rızıklanan bir diridir ve insanların dillerinde de güzel anma ve övgüyle yaşamaktadır.
وإن الجبن والاستضعاف في الأمة وتهيب مخاطر الموت يوقع الأمة والبلاد برمتها في ذل وقهر أبدي، يجعل الناس عبيدا أو كالعبيد للقوي المستبد، والسيد الظالم. ولقد ذاقت بلاد المسلمين والعرب ويلات الاستعمار، وأدركت بتجربة قاسية مدى الظلم والذل والنكال الذي يلحق بالكرامة والثروة والقيم والأعراض، فهل من متعظ مدرك ما نعانيه من وجود الصهاينة في بلادنا والمستعمرين الجدد في منطقة الخليج تحت مظلة ما يسمى بالنظام العالمي الجديد؟
Ümmetteki korkaklık, sinmişlik ve ölüm tehlikelerinden çekinmek; ümmeti ve bütün memleketi ebedî bir zillet ve kahra düşürür, insanları müstebit gücün ve zalim efendinin kölesi veya köleleri haline getirir. İslam ve Arap ülkeleri sömürgeciliğin felaketlerini tatmış, haysiyete, servete, değerlere ve namuslara dokunan zulmün, zilletin ve azabın boyutunu acı bir tecrübeyle idrak etmiştir. Acaba topraklarımızdaki Siyonistlerin varlığından ve sözde yeni dünya düzeni şemsiyesi altında Körfez bölgesindeki yeni sömürgecilerden çektiklerimizi idrak edip ibret alan yok mudur?
الأخلاق النبوية
Peygamberî Ahlak
أعد الله تعالى نبيه محمدا ﷺ إعدادا طيبا يتناسب مع مهمة الرسالة، وسياسة الدعوة، وصلاح الناس، وترغيبهم في الإسلام وذلك بتليين قلب النبي وغرس
Allah Teâlâ Peygamberi Muhammed sallallâhu aleyhi ve sellem'i risalet görevi, davet siyaseti, insanların ıslahı ve onları İslam'a teşvik etme amacına uygun güzel bir şekilde hazırlamış; bunu da Peygamber'in kalbini yumuşatarak ve
خصلة الرحمة في قلبه، ومشاورة أصحابه، ومحبته الخير لهم بالدعاء والاستغفار لهم والعفو عنهم، والتوكل على الله وطلب المعونة والنصر منه ﷾.
kalbine rahmet hasletini aşılayarak, ashabıyla istişare etmesini, onlar için dua ve istiğfar edip onları affederek onlar hakkında hayır dilemesini ve aziz ve celil olan Allah'a tevekkül edip yardım ve zaferi O'ndan istemesini sağlayarak yapmıştır.
قال الله تعالى:
Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur:
[سورة آل عمران (٣) : الآيات ١٥٩ الى ١٦٠]
[Âl-i İmrân Suresi (3), Âyetler 159-160]
فَبِما رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَلَوْ كُنْتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَشاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ فَإِذا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَ (١٥٩) إِنْ يَنْصُرْكُمُ اللَّهُ فَلا غالِبَ لَكُمْ وَإِنْ يَخْذُلْكُمْ فَمَنْ ذَا الَّذِي يَنْصُرُكُمْ مِنْ بَعْدِهِ وَعَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ (١٦٠)
{ فَبِما رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَلَوْ كُنْتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَشاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ فَإِذا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَ (١٥٩) إِنْ يَنْصُرْكُمُ اللَّهُ فَلا غالِبَ لَكُمْ وَإِنْ يَخْذُلْكُمْ فَمَنْ ذَا الَّذِي يَنْصُرُكُمْ مِنْ بَعْدِهِ وَعَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ (١٦٠) } “Allah'tan bir rahmet sayesindedir ki sen onlara yumuşak davrandın. Eğer kaba, katı yürekli olsaydın, kesinlikle etrafından dağılıp giderlerdi. Artık onları affet, onlar için mağfiret dile ve iş hususunda onlarla istişare et. Karar verip azmettiğin zaman da Allah'a tevekkül et. Şüphesiz Allah, tevekkül edenleri sever. (159) Eğer Allah size yardım ederse artık sizi yenecek kimse yoktur. Şayet sizi yardımsız bırakırsa, O'ndan sonra size yardım edecek kimdir? Müminler yalnızca Allah'a tevekkül etsinler. (160)”
اشتملت هذه الآيات على مقومات نجاح الدعوة النبوية وأصول الحكم الإسلامي ومنهج التعامل مع الناس. وأول هذه المقومات: إلانة قلب النبي ورحمته الشاملة بالناس، فالله تعالى جعل نبيه سهل المعاملة، ليّن الكلام والإرشاد، شديد العطف، إذ لو كان شديد النفس غليظ القلب، لانفض الناس من حوله، ولكن الله جعله رحمة مهداة للعالمين: وَما أَرْسَلْناكَ إِلَّا رَحْمَةً لِلْعالَمِينَ (١٠٧) [الأنبياء: ٢١/ ١٠٧] .
Bu ayetler; Peygamberî davetin başarı unsurlarını, İslami yönetimin esaslarını ve insanlarla muamele metodunu ihtiva etmiştir. Bu unsurların ilki: Peygamber'in kalbinin yumuşaklığı ve insanlara yönelik kuşatıcı rahmetidir. Nitekim Allah Teâlâ Peygamberini muamelesi kolay, sözü ve irşadı yumuşak, şefkati son derece yüksek kılmıştır; zira sert mizaçlı ve katı kalpli olsaydı insanlar etrafından dağılıp giderdi. Fakat Allah onu âlemlere hediye edilmiş bir rahmet kılmıştır: { وَما أَرْسَلْناكَ إِلَّا رَحْمَةً لِلْعالَمِينَ (١٠٧) } “[Ey Muhammed!] Seni ancak âlemlere rahmet olarak gönderdik. (107)” [Enbiyâ: 21/107].
وجعله المثل الأعلى الكامل في الخلق والمعاملة، حتى امتدحه ربه بقوله: وَإِنَّكَ لَعَلى خُلُقٍ عَظِيمٍ (٤) [القلم: ٦٨/ ٤] .
Onu ahlak ve muamelede en yüce ve mükemmel örnek kılmış, hatta Rabbi onu şu sözüyle övmüştür: { وَإِنَّكَ لَعَلى خُلُقٍ عَظِيمٍ (٤) } “Şüphesiz sen yüce bir ahlak üzeresin. (4)” [Kalem: 68/4].
ومن هذه المقومات التي أمر الله بها نبيه: أن يعفو ويصفح عن أخطاء قومه، فلا يجازيهم على معاملتهم السيئة له، وإنما يقابل الإساءة بالإحسان، ويستغفر الله لهم فيما وقعوا به من تبعات وأخطاء.
Allah'ın Peygamberine emrettiği bu esaslardan biri de: Kavminin hatalarını affedip hoş görmesi, kendisine yaptıkları kötü muameleye misillemeyle karşılık vermeyip kötülüğe iyilikle mukabele etmesi ve içine düştükleri vebal ve hatalar sebebiyle onlar için Allah'tan bağışlanma dilemesidir.
ومن مقومات الإسلام ودعوته: الشورى، فهي من قواعد الشريعة وعزائم الأحكام، ومن لا يستشير أهل العلم والدين فعزله واجب، وقد مدح الله المؤمنين بقوله: وَأَمْرُهُمْ شُورى بَيْنَهُمْ [الشورى: ٤٢/ ٣٨] .
İslam'ın ve davetinin temel esaslarından biri de şûradır (istişare). Zira o, şeriatın temel kaidelerinden ve kesin hükümlerindendir. İlim ve din ehline danışmayan kimsenin [yöneticilikten] azledilmesi vaciptir. Nitekim Allah Teâlâ müminleri şu buyruğuyla övmüştür: { وَأَمْرُهُمْ شُورى بَيْنَهُمْ } “Onların işleri, aralarında şûra (istişare) iledir.” [Şûrâ: 42/38].
وقال النبي ﷺ: «ما خاب من استخار، ولا ندم من استشار» .
Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem de şöyle buyurmuştur: { ما خاب من استخار، ولا ندم من استشار } “İstihare yapan hüsrana uğramaz, istişare eden de pişman olmaz.”.
وقال ﵇: «المستشار مؤتمن» .
Yine o aleyhisselâm şöyle buyurmuştur: { المستشار مؤتمن } “Kendisine danışılan kimse güvenilirdir (emanet ehlidir).”.
والاستشارة مطلوبة في جميع شؤون الدنيا والدين، أما أمور الدين فالقرآن هو الحكم فيها، وأما أمور الدنيا فالعقل والتجربة والحنكة والود أساسها.
İstişare, dünya ve dinle ilgili bütün işlerde gereklidir. Din işlerinde hakem Kur'an'dır; dünya işlerinde ise akıl, tecrübe, dirayet ve samimiyet esastır.
ومن مقومات العقيدة الإسلامية: التوكل على الله، وتفويض الأمر والشأن له، ولكن بشرط اتخاذ الأسباب، واقتران التوكل بالجد في الطاعة، والعمل والحزم وبذل الجهد بحسب مقتضى الحكمة وواقع الأمور.
İslam akidesinin unsurlarından biri de: Allah'a tevekkül etmek ve işi O'na havale etmektir; ancak bu, sebeplere sarılma şartına ve tevekkülün itaatte ciddiyet, amel, kararlılık ve hikmetin ve vakıanın gereğine göre çaba sarf etmekle birleşmesine bağlıdır.
ثم نبّه الله المؤمنين إلى عقيدة النصر بقوله: إِنْ يَنْصُرْكُمُ اللَّهُ فَلا غالِبَ لَكُمْ أي الزموا الأمور التي أمركم بها ووعدكم النصر معها، فما النصر إلا من عند الله العزيز الحكيم، لأن جميع ما في الكون بتدبيره ومشيئته، وإذا خذل الله قوما بأن تركهم وتخلى عنهم في مواطن الحاجة والشدة، فلن يجدوا ناصرا لهم من بعده، لذا وجب عليهم أن يتوكلوا على الله وحده بعد اتخاذ الأسباب، لأنه لا ناصر لهم سواه، ولا معين لهم غيره، ونصر الله مرهون بشرط نصرة دين الله، لقوله تعالى:
Sonra Allah, { إِنْ يَنْصُرْكُمُ اللَّهُ فَلا غالِبَ لَكُمْ } “Eğer Allah size yardım ederse artık sizi yenecek kimse yoktur” buyurarak müminleri zafer akidesine dikkat çekmiştir. Yani size emrettiği ve beraberinde zafer vadettiği hususlara sımsıkı sarılın; zira zafer ancak Azîz ve Hakîm olan Allah katındandır, çünkü kâinattaki her şey O'nun tedbiri ve dilemesiyledir. Allah bir kavmi ihtiyaç ve darlık anlarında kendi hallerine bırakıp yardımsız koyarsa, O'ndan sonra kendilerine yardım edecek hiç kimse bulamazlar. Bu yüzden sebeplere sarıldıktan sonra yalnızca Allah'a tevekkül etmeleri vaciptir; zira O'ndan başka yardımcıları, O'ndan gayrı dayanakları yoktur. Allah'ın yardımı ise Allah'ın dinine yardım etme şartına bağlıdır; nitekim Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur:
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تَنْصُرُوا اللَّهَ يَنْصُرْكُمْ وَيُثَبِّتْ أَقْدامَكُمْ (٧) [محمد: ٤٧/ ٧] .
{ يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تَنْصُرُوا اللَّهَ يَنْصُرْكُمْ وَيُثَبِّتْ أَقْدامَكُمْ (٧) } “Ey iman edenler! Eğer siz Allah'a (dinine) yardım ederseniz, O da size yardım eder ve ayaklarınızı sağlam tutar. (7)” [Muhammed: 47/7].
إن هذه القيم الخلقية القرآنية- النبوية تعد اللبنة الأولى لبناء الأمجاد والحفاظ على حرمة الديار والبلاد، وإن تخلق النبي ﷺ بأخلاق القرآن يعد دليلا حسيا وترجمة عملية للالتزام بالأخلاق القائمة على حماية الكرامة الإنسانية والحرية والعدالة والمساواة.
Şüphesiz bu Kur'ânî ve Nebevî ahlaki değerler, şan ve şerefi inşa etmenin, yurtların ve memleketlerin dokunulmazlığını muhafaza etmenin ilk yapı taşı sayılır. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in Kur'an ahlakıyla ahlaklanması ise insan onurunu, hürriyeti, adaleti ve eşitliği koruma esasına dayanan ahlaka bağlılığın somut bir delili ve pratik bir tercümesidir.
بعض المقومات الإسلامية
Bazı İslami Esaslar
من المعلوم أن رسالة الإسلام رسالة إنقاذ وإصلاح للمجتمع، وغرس لمبادئ الفضيلة والخصال الكريمة في النفوس المسلمة، وإيجاد رابطة قوية ووثيقة بين الأفراد، وتنمية الشعور بالواجب، وحماية الحقوق العامة والخاصة لكل إنسان. ومن أهم هذه المبادئ والمقومات: الحفاظ على حقوق الجماعة بصون الأمانة وتحريم الخيانة، سواء من المغانم أو غيرها، واتباع ما يرضي الله والتزام أوامره، والبعد عما يسخط الله ويوجب العذاب، وليس الناس في الجنة في درجة واحدة، وإنما هم في درجات، ومهمة النبي ﷺ تبليغ الأحكام والشرائع لأمته، وتلاوة آيات القرآن الكريم عليها وإفهامها لهم، وتعليمهم جميع ما في القرآن، والسنة النبوية، فإذا ما امتثلوا هذه التعاليم كانوا مثال المجتمع الفاضل، وتخلصوا من مفاسد الجاهلية البدائية وضلالاتها الموروثة، وبنوا حضارة جديدة قائمة على الحق والعدل والإحسان والأخلاق الفاضلة.
Malumdur ki İslam mesajı; toplumu kurtarma ve ıslah etme, Müslüman nefislerde fazilet ilkelerini ve güzel hasletleri yeşertme, fertler arasında güçlü ve sağlam bir bağ kurma, vazife bilincini geliştirme ve her insanın genel ve özel haklarını koruma mesajıdır. Bu ilke ve esasların en önemlilerinden biri de: Ganimetlerden veya başka şeylerden olsun emaneti koruyup hıyaneti haram kılarak cemaatin haklarını muhafaza etmek, Allah'ın rızasına uygun olana uyup O'nun emirlerine sarılmak, Allah'ı gazaplandıran ve azabı gerektiren şeylerden uzak durmaktır. Cennette de insanlar tek bir derecede olmayıp mertebe mertebedirler. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in vazifesi; hükümleri ve şeriatı ümmetine tebliğ etmek, onlara Kur'an-ı Kerim ayetlerini okuyup anlatmak, onlara Kur'an'da ve Nebevî Sünnet'te bulunan her şeyi öğretmektir. Şayet bu öğretilere uyarlarsa erdemli toplumun timsali olurlar; ilkel cahiliyenin fesatlarından ve miras kalan sapıklıklarından kurtulup hak, adalet, ihsan ve üstün ahlak üzerine kurulu yeni bir medeniyet inşa ederler.
قال الله تعالى مبينا هذه المقومات:
Allah Teâlâ bu esasları açıklayarak şöyle buyurmuştur:
[سورة آل عمران (٣) : الآيات ١٦١ الى ١٦٤]
[Âl-i İmrân Suresi (3), Âyetler 161-164]
وَما كانَ لِنَبِيٍّ أَنْ يَغُلَّ وَمَنْ يَغْلُلْ يَأْتِ بِما غَلَّ يَوْمَ الْقِيامَةِ ثُمَّ تُوَفَّى كُلُّ نَفْسٍ ما كَسَبَتْ وَهُمْ لا يُظْلَمُونَ (١٦١) أَفَمَنِ اتَّبَعَ رِضْوانَ اللَّهِ كَمَنْ باءَ بِسَخَطٍ مِنَ اللَّهِ وَمَأْواهُ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ (١٦٢) هُمْ دَرَجاتٌ عِنْدَ اللَّهِ وَاللَّهُ بَصِيرٌ بِما يَعْمَلُونَ (١٦٣) لَقَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولاً مِنْ أَنْفُسِهِمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِهِ وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَالْحِكْمَةَ وَإِنْ كانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِي ضَلالٍ مُبِينٍ (١٦٤)
{ وَما كانَ لِنَبِيٍّ أَنْ يَغُلَّ وَمَنْ يَغْلُلْ يَأْتِ بِما غَلَّ يَوْمَ الْقِيامَةِ ثُمَّ تُوَفَّى كُلُّ نَفْسٍ ما كَسَبَتْ وَهُمْ لا يُظْلَمُونَ (١٦١) أَفَمَنِ اتَّبَعَ رِضْوانَ اللَّهِ كَمَنْ باءَ بِسَخَطٍ مِنَ اللَّهِ وَمَأْواهُ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ (١٦٢) هُمْ دَرَجاتٌ عِنْدَ اللَّهِ وَاللَّهُ بَصِيرٌ بِما يَعْمَلُونَ (١٦٣) لَقَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولاً مِنْ أَنْفُسِهِمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِهِ وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَالْحِكْمَةَ وَإِنْ كانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِي ضَلالٍ مُبِينٍ (١٦٤) } “Hiçbir peygamberin emanete hıyanet etmesi (ganimete el uzatması) düşünülemez. Kim emanete hıyanet ederse kıyamet günü hıyanet ettiği şeyle gelir. Sonra herkese kazandığı tastamam ödenir ve onlara asla haksızlık edilmez. (161) Allah'ın rızasına uyan kimse, Allah'ın gazabına uğrayan ve varacağı yer cehennem olan kimse gibi midir? O ne kötü bir varış yeridir! (162) Onlar Allah katında derece derecedirler. Allah yaptıklarını hakkıyla görendir. (163) Andolsun ki Allah, müminlere kendi içlerinden, onlara ayetlerini okuyan, onları arındıran, onlara Kitab'ı ve hikmeti öğreten bir peygamber göndermekle büyük bir lütufta bulunmuştur. Halbuki onlar daha önce apaçık bir sapıklık içindeydiler. (164)”
وسبب نزول آية الإغلال:
Ganimete hıyanet (iğlâl) ayetinin nüzul sebebi şudur:
أنه قيل للرماة الذين تركوا أماكنهم يوم أحد: لم
Uhud günü yerlerini terk eden okçulara: “Niçin
تركتم أماكنكم؟ فقالوا: نخشى أن يقول النبي ﷺ: من أخذ شيئا من مغنم فهو له، وألا يقسم الغنائم كما لم يقسمها يوم بدر، فقال لهم النبي ﷺ: ألم أعهد إليكم ألا تتركوا المركز حتى يأتيكم أمري؟ فقالوا: تركنا بقية إخواننا وقوفا، فقال لهم: بل ظننتم أننا نغل- أي نخون- ولا نقسم، أي الغنيمة.
yerlerinizi terk ettiniz?’ denildi. Onlar da: ‘Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in: ‘Kim ganimetten bir şey alırsa o onundur’ demesinden ve Bedir günü taksim etmediği gibi ganimetleri taksim etmeyeceğinden korktuk’ dediler. Bunun üzerine Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem onlara: ‘Benim emrim gelmedikçe mevziyi terk etmeyeceğinize dair size talimat vermemiş miydim?’ buyurdu. Onlar: ‘Geriye kalan kardeşlerimizi ayakta [nöbette] bıraktık’ dediler. Resûlullah da onlara: ‘Bilakis siz bizim hıyanet edeceğimizi -yani hainlik yapıp- ganimeti paylaştırmayacağımızı zannettiniz’ buyurdu.
ومعنى الآيات: أن الله قد عصم أنبياءه من ارتكاب بعض الدناءات، فلا يصح ولا يليق بمكانة نبي أن يأخذ شيئا من الغنائم، لأن النبي هو المثل الأعلى في الخلق والكرامة للناس جميعا، ومن أخذ شيئا في الدنيا بغير حق، عوقب عليه في الآخرة، ولا يظلم ربك أحدا بمؤاخذة من غير ذنب.
Ayetlerin anlamı şudur: Allah, peygamberlerini bazı alçakça davranışları işlemekten korumuştur. Dolayısıyla bir peygamberin makamına ganimetlerden [gizlice] bir şey alması yakışmaz ve caiz olmaz. Çünkü peygamber, bütün insanlar için ahlak ve onurda en yüce örnektir. Kim dünyada haksız yere bir şey alırsa ahirette onunla cezalandırılır. Rabbin hiç kimseye günahsız yere ceza vererek haksızlık etmez.
ولا يعقل في ميزان الحق والعدل أن يسوّى بين الطائع والعاصي، والمحسن والمسيء: أَفَمَنِ اتَّبَعَ رِضْوانَ اللَّهِ كَمَنْ باءَ بِسَخَطٍ مِنَ اللَّهِ. [آل عمران: ٣/ ١٦٢] . والعدل يقضي أيضا بتفاوت درجات المحسنين، وتباين منازلهم، فمنازلهم في الجنة بعضها أعلى من بعض في المسافة أو التكرمة، وكذلك المسيئون يعذبون في جهنم بألوان مختلفة من العذاب بحسب تفاوتهم في السوء وارتكاب الفواحش والمنكرات، فهم في دركات متفاوتة من النار.
Hak ve adalet terazisinde itaat eden ile isyan eden, iyilik yapan ile kötülük yapan bir tutulamaz: { أَفَمَنِ اتَّبَعَ رِضْوانَ اللَّهِ كَمَنْ باءَ بِسَخَطٍ مِنَ اللَّهِ } “Allah'ın rızasına uyan kimse, Allah'ın gazabına uğrayan kimse gibi midir?” [Âl-i İmrân: 3/162]. Adalet ayrıca iyilik edenlerin derecelerinin farklı olmasını ve makamlarının değişkenliğini gerektirir; nitekim onların cennetteki makamları mesafe veya ikram bakımından birbirinden üstündür. Aynı şekilde kötülük yapanlar da kötülükteki, fuhşiyat ve münkerat işlemekteki farklılıklarına göre cehennemde türlü türlü azaplarla azaplandırılırlar. Onlar ateşin farklı derekelerindedirler.
وكان من أعظم النعم على المؤمنين: بعثة النبي المصطفى صلوات الله وسلامه عليه، إذ أرسله ربه رحمة للعالمين، وكان من بين العرب قومه، فهو من جنسهم، وهو عربي من ولد إسماعيل، فجدير بقومه العرب أن يكونوا سبّاقين إلى الإسلام، والتصديق برسالة النبي ﷺ، ورسالته إصلاح وإنقاذ لهم وللبشرية جمعاء، يرشدهم إلى الإيمان الحق بالله ﷿ وينقذهم من ظلمات العقائد والأخلاق الفاسدة إلى نور الهداية الربانية والخصال الكريمة والمبادئ القويمة، ويتلو عليهم آيات القرآن الدالة على قدرة الله تعالى ووحدانيته وعلمه وكمال صفاته، مثل قوله سبحانه:
Müminler üzerindeki en büyük nimetlerden biri de Mustafa Peygamber’in -salât ve selâm onun üzerine olsun- gönderilmesidir; zira Rabbi onu âlemlere rahmet olarak göndermiştir. O, kavmi olan Arapların içindendi; onların cinsinden olup İsmâil’in soyundan gelen bir Araptı. Bu bakımdan kavmi olan Araplara İslâm’a koşmada ve Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem’in risaletini tasdik etmede öncü olmak yaraşırdı. Onun risaleti hem onlar hem de bütün insanlık için bir ıslah ve kurtuluştur; onları aziz ve celil olan Allah’a hakiki imana yönlendirir, bozuk inançların ve ahlakın karanlıklarından ilahi hidayetin, üstün hasletlerin ve dosdoğru ilkelerin aydınlığına çıkarır. Onlara Allah Teâlâ’nın kudretine, birliğine, ilmine ve sıfatlarının kemaline delalet eden Kur’an ayetlerini okur; tıpkı Subhânehu [olan Allah'ın] şu buyruğu gibi:
إِنَّ فِي خَلْقِ السَّماواتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلافِ اللَّيْلِ وَالنَّهارِ لَآياتٍ لِأُولِي الْأَلْبابِ (١٩٠) [آل عمران: ٣/ ١٩٠] .
{ إِنَّ فِي خَلْقِ السَّماواتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلافِ اللَّيْلِ وَالنَّهارِ لَآياتٍ لِأُولِي الْأَلْبابِ (١٩٠) } “Şüphesiz göklerin ve yerin yaratılışında, gece ile gündüzün birbiri ardınca gelişinde akıl sahipleri için ayetler (deliller) vardır. (190)” [Âl-i İmrân: 3/190].
والرسول يزكّي النفوس، ويطهرها من كل دنس وفحش ورذيلة وكفر ومعصية، واستطاع أن يخرج من العرب الجاهليين أمة لها نظام وحكم وسياسة وإدارة فاقت كل نظام سابق، ويعلّم الرسول أمته القرآن والكتابة والحكمة والسنة النبوية حتى صار منهم الكتّاب والعلماء والحكماء والقادة في جميع العلوم والمعارف، وإن كانوا سابقا في متاهة وضلال مبين.
Peygamber nefisleri tezkiye eder, onları her türlü pislikten, hayasızlıktan, rezillikten, küfürden ve günahtan arındırır. O, cahiliye Araplarından önceki bütün nizamları aşan bir nizama, yönetime, siyasete ve idareye sahip bir ümmet çıkarmayı başarmıştır. Peygamber ümmetine Kur'an'ı, yazmayı, hikmeti ve nebevî sünneti öğretir; öyle ki onların arasından her türlü ilim ve marifette kâtipler, âlimler, hakîmler ve önderler yetişmiştir; oysa onlar daha önce bir şaşkınlık ve apaçık bir sapıklık içindeydiler.
والخلاصة: إن رسالة السماء تتطلب من الناس الحفاظ على الحقوق فلا سرقة ولا خيانة من المغنم، وهم أمة الحضارة والمدنية إن اتبعوا تعاليم القرآن وفهموا أسرار التشريع وعملوا بمنهج النبي ﷺ وسيرته العطرة.
Özetle: Semavi risalet insanlardan hakları korumalarını talep eder; dolayısıyla ganimetten hırsızlık ve hıyanet yapılamaz. Onlar, Kur'an'ın öğretilerine uydukları, teşriin sırlarını kavradıkları, Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in metodunu ve güzel siretini tatbik ettikleri takdirde medeniyet ve uygarlık ümmetidirler.
إرشاد المؤمنين ببيان قبائح المنافقين
Münafıkların Çirkinlikleri Açıklanarak Müminlere Yol Gösterilmesi
يظن بعض الناس خطأ أن النصر على العدو ينبغي أن يكون دائما في جانب المسلمين مهما كان وضعهم، ومهما خالفوا وعصوا أوامر دينهم، ويظن آخرون خطأ أيضا أن الدفاع عن الوطن وتخليص الأراضي المحتلة من الغاصب المحتل ليس جهادا في سبيل الله، وأن الشهداء من أجل ذلك ليسوا شهداء في الجنة.
Bazı insanlar durumları ne olursa olsun ve dinlerinin emirlerine ne kadar muhalefet edip karşı gelseler de düşmana karşı zaferin daima Müslümanların tarafında olması gerektiği şeklinde yanlış bir zanna kapılırlar. Başkaları da vatanı savunmanın ve işgal edilmiş toprakları gasıp işgalciden kurtarmanın Allah yolunda cihad olmadığını, bu uğurda can verenlerin de cennetteki şehitlerden sayılmayacağını zannederek yine yanlış bir düşünceye düşerler.
لقد أجاب القرآن عن هذين الخطأين، وردّ تلك الشبهتين بما يبين الحقيقة والصواب، ويرشد إلى واجب المؤمنين في الأخذ بالأسباب وتصحيح الأخطاء بين التصور وواقع الأمر، فقال الله تعالى، معلّما ومبينا وجه الحق والاستفادة من الأحداث، ومعرّفا لهم أن ما أصابهم من قلق للمصيبة التي نزلت بهم بعد أحد إنما كان ذلك لسبب من أنفسهم، قال سبحانه:
Kur'an bu iki hataya cevap vermiş ve hakikati ve doğruyu açıklayarak, müminlerin sebeplere sarılma ve tasavvur ile fiili durum arasındaki hataları düzeltme görevini göstererek bu iki şüpheyi reddetmiştir. Allah Teâlâ hakkın ne olduğunu öğreterek ve açıklayarak, olaylardan ibret almayı göstererek ve Uhud'dan sonra başlarına gelen musibetten ötürü kapıldıkları endişenin kendi nefislerinden kaynaklanan bir sebepten ötürü olduğunu bildirerek şöyle buyurmuştur:
[سورة آل عمران (٣) : الآيات ١٦٥ الى ١٦٨]
[Âl-i İmrân Suresi (3), Âyetler 165-168]
أَوَلَمَّا أَصابَتْكُمْ مُصِيبَةٌ قَدْ أَصَبْتُمْ مِثْلَيْها قُلْتُمْ أَنَّى هذا قُلْ هُوَ مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ (١٦٥) وَما أَصابَكُمْ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعانِ فَبِإِذْنِ اللَّهِ وَلِيَعْلَمَ الْمُؤْمِنِينَ (١٦٦) وَلِيَعْلَمَ الَّذِينَ نافَقُوا وَقِيلَ لَهُمْ تَعالَوْا قاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَوِ ادْفَعُوا قالُوا لَوْ نَعْلَمُ قِتالاً لاتَّبَعْناكُمْ هُمْ لِلْكُفْرِ يَوْمَئِذٍ أَقْرَبُ مِنْهُمْ لِلْإِيمانِ يَقُولُونَ بِأَفْواهِهِمْ ما لَيْسَ فِي قُلُوبِهِمْ وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِما يَكْتُمُونَ (١٦٧) الَّذِينَ قالُوا لِإِخْوانِهِمْ وَقَعَدُوا لَوْ أَطاعُونا ما قُتِلُوا قُلْ فَادْرَؤُا عَنْ أَنْفُسِكُمُ الْمَوْتَ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ (١٦٨)
{ أَوَلَمَّا أَصابَتْكُمْ مُصِيبَةٌ قَدْ أَصَبْتُمْ مِثْلَيْها قُلْتُمْ أَنَّى هذا قُلْ هُوَ مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ (١٦٥) وَما أَصابَكُمْ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعانِ فَبِإِذْنِ اللَّهِ وَلِيَعْلَمَ الْمُؤْمِنِينَ (١٦٦) وَلِيَعْلَمَ الَّذِينَ نافَقُوا وَقِيلَ لَهُمْ تَعالَوْا قاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَوِ ادْفَعُوا قالُوا لَوْ نَعْلَمُ قِتالاً لاتَّبَعْناكُمْ هُمْ لِلْكُفْرِ يَوْمَئِذٍ أَقْرَبُ مِنْهُمْ لِلْإِيمانِ يَقُولُونَ بِأَفْواهِهِمْ ما لَيْسَ فِي قُلُوبِهِمْ وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِما يَكْتُمُونَ (١٦٧) الَّذِينَ قالُوا لِإِخْوانِهِمْ وَقَعَدُوا لَوْ أَطاعُونا ما قُتِلُوا قُلْ فَادْرَؤُا عَنْ أَنْفُسِكُمُ الْمَوْتَ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ (١٦٨) } “(Düşmanlarınızı) iki katına uğrattığınız bir musibet sizin başınıza gelince mi ‘Bu nereden çıktı?’ dediniz? De ki: ‘O, kendi tarafınızdandır.’ Şüphesiz Allah her şeye kadirdir. (165) İki topluluğun karşılaştığı gün başınıza gelenler Allah'ın izniyleydi ve müminleri bilip ortaya çıkarması içindi. (166) Münafıklık yapanları da bilip ortaya çıkarması içindi. Onlara: ‘Gelin, Allah yolunda savaşın yahut savunma yapın!’ denildiğinde: ‘Eğer savaşmayı bilseydik mutlaka sizin peşinizden gelirdik’ dediler. Onlar o gün imandan ziyade küfre yakındılar. Kalplerinde olmayanı ağızlarıyla söylüyorlardı. Allah onların gizlediklerini çok iyi bilendir. (167) [Savaşa gitmeyip] oturarak kardeşleri hakkında: ‘Bizi dinleselerdi öldürülmezlerdi’ diyenlere de ki: ‘Eğer doğru sözlü iseniz ölümü kendi başınızdan savın bakalım!’ (168)”
. [آل عمران: ٣/ ١٦٥- ١٦٨] .
. [Âl-i İmrân: 3/165-168].
ترشد هذه الآيات الكريمات أهل الإيمان والحق إلى معرفة أسباب الهزيمة في أحد من خلال هذا العتاب الإلهي، فإن كنتم أيها المؤمنون هزمتم في معركة أحد وقتل منكم سبعون، فقد هزمتم المشركين في معركة بدر وقتلتم من المشركين سبعين وأسرتم سبعين، على أن هزيمتكم في أحد كنتم أنتم سببها، كما قال سبحانه: قُلْ هُوَ مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِكُمْ [آل عمران: ٣/ ١٦٥] علما بأن الله قادر على نصركم لأنه سبحانه القادر على كل شيء، فلا يقع شيء خارج عن قدرته، ولكنه سبحانه أراد أن يعلّمكم من دروس الهزيمة ما تتمكنون به من تجنب أسبابها في معارك أخرى. وما أصابكم من مصيبة وقلق يوم أحد، وقتل سبعين من المسلمين، يوم التقى الجمعان والجيشان، جيش المسلمين وجيش المشركين، فبإذن الله وإرادته وتقديره لأن كل شيء في الوجود خاضع لإرادته وحكمته.
Bu yüce ayetler, bu ilahi sitem vasıtasıyla iman ve hak ehlini Uhud'daki yenilginin sebeplerini öğrenmeye yönlendirmektedir. Ey müminler! Siz Uhud Savaşı'nda yenilgiye uğrayıp sizden yetmiş kişi öldürüldüyse, Bedir Savaşı'nda da müşrikleri hezimete uğratmış, müşriklerden yetmiş kişiyi öldürmüş ve yetmiş kişiyi de esir almıştınız. Kaldı ki Uhud'daki yenilginizin sebebi bizzat sizdiniz; nitekim Subhânehu [olan Allah]: { قُلْ هُوَ مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِكُمْ } “De ki: ‘O, kendi tarafınızdandır.’” [Âl-i İmrân: 3/165] buyurmuştur. Şunu bilin ki Allah size yardım etmeye kadirdir; çünkü O Subhânehu her şeye gücü yetendir ve O'nun kudretinin dışında hiçbir şey meydana gelmez. Fakat O Subhânehu yenilgi derslerinden, başka savaşlarda onun sebeplerinden kaçınmanızı sağlayacak şeyleri size öğretmek istemiştir. Uhud günü iki topluluğun ve iki ordunun -Müslümanların ordusu ile müşriklerin ordusu- karşılaştığı gün başınıza gelen musibet, endişe ve Müslümanlardan yetmiş kişinin öldürülmesi, Allah'ın izni, iradesi ve takdiri iledir; çünkü varlıktaki her şey O'nun iradesine ve hikmetine boyun eğmiştir.
لقد حدثت الهزيمة في معركة أحد، ليعلم إيمان المؤمنين، ويعلم نفاق الذين نافقوا، أي ليتحقق في الظاهر والواقع والتطبيق موقف أهل الإيمان وموقف أهل النفاق، ويتميز أعيان المؤمنين من أعيان المنافقين، لقد قيل للمنافقين: تعالوا قاتلوا في سبيل الله وجاهدوا للدفاع عن الدين والحق والعدل، ابتغاء مرضاة الله، لا
Uhud Savaşı'ndaki yenilgi; müminlerin imanı bilinsin ve münafıklık edenlerin nifakı ortaya çıksın diye meydana gelmiştir. Yani iman ehlinin tutumu ile nifak ehlinin tutumu zahirde, fiiliyatta ve uygulamada gerçekleşsin; müminlerin şahsiyetleri münafıkların şahsiyetlerinden ayırt edilsin [diye bu hezimet vuku bulmuştur]. Nitekim münafıklara: 'Gelin, Allah yolunda savaşın ve dini, hakkı ve adaleti savunmak için Allah'ın rızasını gözeterek cihad edin; [sırf]
لمكسب دنيوي، أو تعالوا قاتلوا دفاعا عن النفس والأهل والوطن، فما كان من هؤلاء المنافقين إلا أن قعدوا وتكاسلوا قائلين للمؤمنين: لو نعلم أنكم تتعرضون للقتال لا تبعناكم وسرنا معكم، ولكننا نعلم أنكم لا تقاتلون، إنهم بهذه المقالة وتخلفهم عن جيش المسلمين هم يومئذ للكفر أقرب منهم للإيمان، فإن من يقعد عن الجهاد في سبيل الله، أو الدفاع عن الأوطان، ليس من المؤمنين: إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ ثُمَّ لَمْ يَرْتابُوا وَجاهَدُوا بِأَمْوالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أُولئِكَ هُمُ الصَّادِقُونَ (١٥) [الحجرات: ٤٩/ ١٥] .
dünyalık bir kazanç için değil; yahut gelin, nefsi, aileyi ve vatanı savunmak için savaşın!’ denildi. Bu münafıklar ise müminlere: ‘Eğer bir savaşa maruz kalacağınızı bilseydik mutlaka size uyar ve sizinle beraber yürürdük; ancak biz savaşmayacağınızı biliyoruz’ diyerek geri durup tembellik ettiler. Onlar bu sözleriyle ve İslam ordusundan geri kalmalarıyla o gün imandan ziyade küfre daha yakındılar. Zira Allah yolunda cihaddan veya vatanları savunmaktan geri duran kimse müminlerden değildir: { إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ ثُمَّ لَمْ يَرْتابُوا وَجاهَدُوا بِأَمْوالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أُولئِكَ هُمُ الصَّادِقُونَ (١٥) } “Müminler ancak Allah'a ve Resulü'ne iman eden, sonra şüpheye düşmeyen, Allah yolunda mallarıyla ve canlarıyla cihad edenlerdir. İşte onlar doğru sözlülerin ta kendileridir. (15)” [Hucurât: 49/15].
إن هؤلاء الذين تخلفوا عن المشاركة في القتال يوم أحد هم جماعة تظاهروا بالإيمان بأفواههم فقط، ولم يؤمنوا حقا بالإسلام، فهم المنافقون. إنهم قالوا لأمثالهم المنافقين المشاركين في المعركة، وقعدوا هم عن الجهاد: لو أطاعونا ولم يسيروا مع المسلمين ما قتلوا، وكأنهم يظنون أن الموت والهلاك فقط بسبب الذهاب إلى ساحات القتال. إنهم جبناء. فلو أن أجل الموت جاءهم في السلم، وهم في بيوتهم، هل يستطيعون أن يدفعوا الموت عن أنفسهم؟ لا، فهم أينما وجدوا يدركهم الموت، ولو كانوا في بروج مشيدة.
Uhud günü savaşa katılmaktan geri kalanlar, sadece dilleriyle iman etmiş gibi görünen, gerçekte ise İslam’a inanmayan bir gruptur; onlar münafıklardır. Kendileri cihaddan geri durup savaşa katılan münafık benzerlerine şöyle dediler: ‘Eğer bize uysalardı ve Müslümanlarla birlikte yürümeselerdi öldürülmezlerdi.’ Sanki ölüm ve helakın yalnızca savaş meydanlarına gitmekten kaynaklandığını sanıyorlar. Onlar korkaktırlar! Şayet ölüm vakti barış zamanında, onlar evlerindeyken gelseydi, ölümü kendilerinden savuşturabilirler miydi? Hayır! Nerede olurlarsa olsunlar, sağlamlaştırılmış kalelerde bulunsalar bile ölüm onları yakalar.
والخلاصة: إن النصر ليس لازما أن يكون دائما في صف المسلمين، وبخاصة إذا خالفوا أوامر دينهم، والجهاد كما يكون من أجل إعلاء كلمة الله والدين والحق، يكون من أجل البلاد والديار والأوطان، وتخليص الأراضي من أيدي المعتدين.
Özetle: Zaferin her zaman Müslümanların safında olması gerekmez; bilhassa dinlerinin emirlerine muhalefet ettiklerinde durum böyledir. Cihad, Allah'ın kelimesini, dini ve hakkı yüceltmek için olduğu gibi; memleketler, yurtlar ve vatanlar uğruna ve toprakları saldırganların elinden kurtarmak için de yapılır.
منزلة الشهداء والمجاهدين وجزاؤهم
Şehitlerin ve Mücahidlerin Derecesi ve Mükâfatları
إن الصراع قائم منذ القديم بين أتباع الدين الحق وبين الأعداء الذين يقاومون دعوة الأنبياء، ويحرصون على حفظ مصالحهم الدنيوية وزعاماتهم ومناصبهم، ولا
Hak dinin bağlıları ile peygamberlerin davetine karşı çıkan, dünyevi çıkarlarını, liderliklerini ve makamlarını korumaya hırs gösteren düşmanlar arasındaki mücadele çok eskiden beri süregelmektedir. Düşmanlar