أنزلت آية لا يُحِبُّ اللَّهُ الْجَهْرَ بِالسُّوءِ مِنَ الْقَوْلِ إِلَّا مَنْ ظُلِمَ في رجل أضاف رجلا بالمدينة، فأساء قراه، فتحوّل عنه، فجعل يثني عليه بما أولاه، فرخّص له أن يثني عليه بما أولاه، أي نزلت هذه الآية رخصة في أن يشكو.
{ لا يُحِبُّ اللَّهُ الْجَهْرَ بِالسُّوءِ مِنَ الْقَوْلِ إِلَّا مَنْ ظُلِمَ } “Allah, zulme uğrayan kimse müstesna, kötü sözün açıkça söylenmesini sevmez” ayeti Medine'de bir adamı misafir eden, fakat ona kötü ev sahipliği yapan bir kimse hakkında inmiştir. Bunun üzerine adam onun yanından ayrılmış ve kendisine reva gördüğü muamele ile onu anmaya (kötülüğünü söylemeye) başlamıştır. [Allah da] kendisine reva gördüğü muamele ile onu anmasına ruhsat vermiştir; yani bu ayet, şikâyette bulunabilmesi için bir ruhsat olarak inmiştir.
والمعنى: يعاقب الله تعالى المجاهر بسوء القول، أي بذكر عيوب الناس وتعداد سيئاتهم لأنه يؤدي إلى إثارة العداوة، والكراهة والبغضاء، ويزرع الأحقاد، ويسيء أيضا إلى السامعين، فيجرّئهم على اقتراف المنكر، وتقليد المسيء، ويوقعهم في الإثم لأن سماع السّوء كعمل السّوء.
Manası şudur: Allah Teâlâ, kötü sözü açığa vuranı, yani insanların ayıplarını zikredip kötülüklerini sayıp dökeni cezalandırır. Çünkü bu durum düşmanlığı, nefreti ve buğzu körüklemeye yol açar, kin tohumları eker ve dinleyenlere de zarar verir. Böylece onları münker işlemeye, kötülük edeni taklit etmeye cesaretlendirir ve günaha sokar; zira kötülüğü dinlemek de kötülüğü işlemek gibidir.
وكذلك الإسرار بسوء القول محرّم ومعاقب عليه أيضا كالجهر بالقبيح، إلا أن الآية نصّت على حالة الجهر لأن ضرره أشد، وفحشه أكبر، وفساده أعم وأخطر، قال الله تعالى: إِنَّ الَّذِينَ يُحِبُّونَ أَنْ تَشِيعَ الْفاحِشَةُ فِي الَّذِينَ آمَنُوا لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ فِي الدُّنْيا وَالْآخِرَةِ وَاللَّهُ يَعْلَمُ وَأَنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ (١٩) [النّور: ٢٤/ ١٩] .
Aynı şekilde kötü sözü gizlemek de tıpkı çirkin sözü açığa vurmak gibi haramdır ve cezalandırılır; ancak ayette açığa vurma durumu açıkça belirtilmiştir, çünkü onun zararı daha şiddetli, çirkinliği daha büyük, fesadı daha yaygın ve daha tehlikelidir. Nitekim Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur: { إِنَّ الَّذِينَ يُحِبُّونَ أَنْ تَشِيعَ الْفاحِشَةُ فِي الَّذِينَ آمَنُوا لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ فِي الدُّنْيا وَالْآخِرَةِ وَاللَّهُ يَعْلَمُ وَأَنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ (١٩) } “İman edenler arasında hayâsızlığın yayılmasını arzu edenler için dünyada da ahirette de elem dolu bir azap vardır. Allah bilir, siz ise bilmezsiniz. (19)” [Nûr: 24/19].
ثم استثنى الله تعالى حالة يجوز فيها إعلان السوء من القول: وهي حالة الشكوى المحقة من ظلم الظالم أمام حاكم أو قاض أو غيرهما ممن يرجى منه رفع الظلامة وإغاثة المظلوم، ومساعدته في إزالة الظلم، والشكوى على الظالم أمر جائز شرعا، إذ لا يحبّ الله لعباده أن يسكتوا على الظلم، أو أن يخضعوا لصنوف الأذى والضيم، أو أن يقبلوا المهانة، ويسكتوا على مضض على الذّل والتّحقير. روى الإمام أحمد حديثا: «إن لصاحب الحق مقالا» . والشكوى حينئذ تكون من قبيل ارتكاب أخفّ الضّررين، ودفع أعظم الشّرّين.
Sonra Allah Teâlâ kötü sözün açığa vurulmasının caiz olduğu bir durumu istisna etmiştir: O da zulmü ortadan kaldırması, mazluma yardım etmesi ve haksızlığın giderilmesine yardımcı olması umulan bir yönetici, hâkim veya başkalarının huzurunda zalimin zulmünden haklı olarak şikâyette bulunma durumudur. Zalimden şikâyetçi olmak şer'an caiz bir durumdur; zira Allah kullarının zulme sessiz kalmasını, çeşitli eziyet ve haksızlıklara boyun eğmesini yahut aşağılanmayı kabul edip zillete ve hor görülmeye istemeye istemeye katlanmasını sevmez. İmam Ahmed bir hadis rivayet etmiştir: “Hak sahibinin söz söyleme hakkı vardır.” Bu durumda şikâyet, iki zarardan daha hafif olanını tercih etmek ve iki şerrin daha büyüğünü defetmek kabilindendir.
وكل من حالتي جواز الجهر بالسوء من القول، وعدم الجواز، في ظل رقابة دقيقة من الله تعالى، فهو سبحانه سميع لكل ما يقال، مطّلع على البواعث والنّيات المؤدية للأقوال، عليم بكل ما يصدر عن المخلوقات من أفعال وتصرّفات، فيثيب الله المحق، ويعاقب المبطل، ويعين على دفع الظلم، ويجازي كل ظالم على ظلمه.
Kötü sözü açığa vurmanın caiz olduğu durum da caiz olmadığı durum da Allah Teâlâ'nın hassas gözetimi altındadır. Zira O Sübhânehu, söylenen her şeyi hakkıyla işitendir (Semî'), sözlere sevk eden saikleri ve niyetleri bilendir; yaratılmışlardan sadır olan her türlü fiil ve davranışı hakkıyla bilendir (Alîm). Dolayısıyla Allah haklı olanı mükâfatlandırır, haksız olanı cezalandırır, zulmün defedilmesine yardım eder ve her zalime zulmünün karşılığını verir.
ولا مانع أيضا من العفو عن المسيء، والتّرفع عن المؤذي، بل إن العفو أفضل عند الله من الجزاء، ومرغب فيه شرعا، ليظهر ميدان الإحسان ويتعلم الناس أن من
Kötülük edeni affetmekte ve eziyet verene karşı yüce gönüllülük göstermekte de bir sakınca yoktur; bilakis af, Allah katında karşılık vermekten daha üstündür ve şer'an teşvik edilmiştir; ta ki ihsan meydanı tezahür etsin ve insanlar şunu öğrensin:
أحسن إلى غيره ولم يقابله بإساءته، فهو أرفع درجة عند الله وعند خلقه، لذا ذكرت الآية الثانية: أن إبداء الخير من قول أو فعل، أو إخفاءه، أو العفو عمن أساء، يجازي الله تعالى عليه خيرا، بل يرغّب فيه، فالله تعالى يحبّ فعل الخير، ويعفو عن السّيئات، وهذا وعد كريم من الله بإثابة العافين عن الناس، والمحسنين إليهم لأن الله سبحانه قادر تمام القدرة على معاقبة المسيء في الدنيا والآخرة، لكن يظل للعفو مكانته، وما أجمل الجمع في نهاية الآية بين العفو والمقدرة في قوله سبحانه: فَإِنَّ اللَّهَ كانَ عَفُوًّا قَدِيراً وهو إرشاد إلى أن القدرة على العقاب لا تمنع العفو والمغفرة، ويكون التّخلق بأخلاق الله تعالى أمرا حسنا مرغّبا فيه، ففي العفو خير وبركة وإحسان.
Kim başkasına iyilik eder ve kötülüğüne kötülükle karşılık vermezse, o kimse Allah katında da yaratılmışların yanında da derece bakımından daha yücedir. Bu sebeple ikinci ayet şunu belirtmiştir: Söz veya fiil olarak bir hayrı açığa vurmak yahut onu gizlemek veya kötülük edeni affetmek karşılığında Allah Teâlâ hayırla mükâfat verir, hatta bunu teşvik eder. Zira Allah Teâlâ hayır işlemeyi sever ve kötülükleri affeder. Bu, insanları affeden ve onlara ihsanda bulunanları mükâfatlandıracağına dair Allah'tan kerim bir vaaddir; çünkü Allah Sübhânehu, kötülük edeni dünyada da ahirette de cezalandırmaya tam anlamıyla güç yetirendir. Fakat affın yeri daima ayrıdır. Ayetin sonunda Cenâb-ı Hakk'ın: { فَإِنَّ اللَّهَ كانَ عَفُوًّا قَدِيراً } “Şüphesiz Allah çok affedicidir, her şeye hakkıyla güç yetirendir” buyruğunda af ile kudreti bir arada zikretmesi ne kadar güzeldir! Bu, cezalandırmaya güç yetirmenin affa ve bağışlamaya engel olmadığına bir irşattır. Allah Teâlâ'nın ahlakıyla ahlaklanmak güzel ve teşvik edilen bir husustur; zira afta hayır, bereket ve ihsan vardır.
ضابط الكفر والإيمان
Küfür ve İmanın Ölçütü
الكفر والإيمان أمران متعارضان لا يجتمعان عند إنسان، فإما أن يكون الإنسان مؤمنا أو غير مؤمن لأن الإيمان لا يتجزأ، وليس هناك أنصاف حلول في قضايا الإيمان وترك الإيمان، فكل من آمن بالله وملائكته وكتبه ورسله واليوم الآخر وبالقدر خيره وشرّه، فهو مؤمن، وكل من كفر وجحد بأحد هذه الأركان أو العناصر السّتة، فهو كافر غير مؤمن ولا يقبل من أحد بعد هذا: الادّعاء بأنه مؤمن إذا افتقد ركنا من هذه الأركان، وعليه أن يسلم قلبه لله تعالى، فيقرّ بوجوده ووحدانيته، ويصدق بجميع الملائكة والكتب الإلهية المنزلة والرّسل والأنبياء الكرام جميعهم، ومن آمن ببعض هؤلاء وكفر بالبعض الآخر، فهو غير مؤمن في ميزان الدين الإلهي والعدل الرّباني.
Küfür ve iman birbirine zıt iki durumdur, bir insanda bir arada bulunmaz. İnsan ya mümindir ya da mümin değildir; zira iman bölünme kabul etmez. İman ve imanın terki meselelerinde yarım çözümler yoktur. Kim Allah'a, meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine, ahiret gününe, hayrı ve şerriyle kadere iman ederse o mümindir. Kim de bu altı rükün veya esastan birini inkâr edip reddederse, o kâfirdir, mümin değildir. Bundan sonra, bu rükünlerden biri eksik olduğu takdirde hiç kimseden mümin olduğu iddiası kabul edilmez. Kişinin kalbini Allah Teâlâ'ya teslim etmesi, O'nun varlığını ve birliğini ikrar etmesi, bütün meleklere, indirilen ilahi kitaplara, yüce peygamberlerin ve nebilerin tamamına inanıp tasdik etmesi gerekir. Bunların bir kısmına inanıp diğer bir kısmını inkâr eden kimse, ilahi dinin ve rabbânî adaletin terazisinde mümin değildir.
قال الله تعالى مبيّنا ضابط الإيمان والكفر صراحة:
Allah Teâlâ imanın ve küfrün ölçütünü açıkça belirterek şöyle buyurmuştur:
[سورة النساء (٤) : الآيات ١٥٠ الى ١٥٢]
[Nisâ Suresi (4), Ayetler 150-152]
إِنَّ الَّذِينَ يَكْفُرُونَ بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ وَيُرِيدُونَ أَنْ يُفَرِّقُوا بَيْنَ اللَّهِ وَرُسُلِهِ وَيَقُولُونَ نُؤْمِنُ بِبَعْضٍ وَنَكْفُرُ بِبَعْضٍ وَيُرِيدُونَ أَنْ يَتَّخِذُوا بَيْنَ ذلِكَ سَبِيلاً (١٥٠) أُولئِكَ هُمُ الْكافِرُونَ حَقًّا وَأَعْتَدْنا لِلْكافِرِينَ عَذاباً مُهِيناً (١٥١) وَالَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ وَلَمْ يُفَرِّقُوا بَيْنَ أَحَدٍ مِنْهُمْ أُولئِكَ سَوْفَ يُؤْتِيهِمْ أُجُورَهُمْ وَكانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحِيماً (١٥٢)
{ إِنَّ الَّذِينَ يَكْفُرُونَ بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ وَيُرِيدُونَ أَنْ يُفَرِّقُوا بَيْنَ اللَّهِ وَرُسُلِهِ وَيَقُولُونَ نُؤْمِنُ بِبَعْضٍ وَنَكْفُرُ بِبَعْضٍ وَيُرِيدُونَ أَنْ يَتَّخِذُوا بَيْنَ ذلِكَ سَبِيلاً (١٥٠) أُولئِكَ هُمُ الْكافِرُونَ حَقًّا وَأَعْتَدْنا لِلْكافِرِينَ عَذاباً مُهِيناً (١٥١) وَالَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ وَلَمْ يُفَرِّقُوا بَيْنَ أَحَدٍ مِنْهُمْ أُولئِكَ سَوْفَ يُؤْتِيهِمْ أُجُورَهُمْ وَكانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحِيماً (١٥٢) } “Allah'ı ve peygamberlerini inkâr edenler, Allah ile peygamberlerinin arasını ayırmak isteyenler ve 'Bir kısmına inanır, bir kısmını inkâr ederiz' diyerek ikisi arasında bir yol tutmak isteyenler var ya; (150) işte onlar gerçekten kâfirlerin ta kendileridir. Biz de kâfirler için alçaltıcı bir azap hazırladık. (151) Allah'a ve peygamberlerine iman eden ve onlardan hiçbirini diğerinden ayırt etmeyenlere gelince, işte onlara [Allah] mükâfatlarını verecektir. Allah çok bağışlayıcıdır, çok merhametlidir. (152)”
[النساء: ٤/ ١٥٠- ١٥١] .
[Nisâ: 4/150-151].
نزلت هذه الآيات في شأن من آمن ببعض الرّسل، وكفر بمحمد ﷺ، فمن كفر بخاتم الأنبياء، فكأنه كفر بجميع الرّسل، والكفر بالرّسل كفر بالله، وتفريق بين الله ورسله في أنهم قالوا: نحن نؤمن بالله، ولا نؤمن بفلان وفلان من الأنبياء.
Bu ayetler, peygamberlerin bir kısmına inanıp Hz. Muhammed'i (sallallâhu aleyhi ve sellem) inkâr edenler hakkında inmiştir. Zira peygamberlerin sonuncusunu inkâr eden kimse, sanki bütün peygamberleri inkâr etmiş gibidir. Peygamberleri inkâr etmek ise Allah'ı inkâr etmektir ve Allah ile peygamberlerinin arasını ayırmaktır; çünkü onlar: 'Biz Allah'a inanırız, fakat falan ve falan peygamberlere inanmayız' demişlerdir.
يتوعّد الله تعالى في هذه الآيات الكافرين به وبرسله، حيث فرّقوا في الإيمان بين الله ورسله، فآمنوا ببعض الأنبياء وكفروا ببعض، تعصّبا وتمسّكا بالموروث، واعتصاما بالأهواء والشهوات، وحفاظا على المراكز والمصالح.
Allah Teâlâ bu ayetlerde, taassup, atalardan kalana körü körüne bağlılık, nefsin arzularına ve şehvetlere sarılma, makam ve menfaatleri koruma gayesiyle Allah ile peygamberlerinin arasını imanda ayırıp peygamberlerin bir kısmına inanıp bir kısmını inkâr ederek Kendisini ve peygamberlerini inkâr edenleri tehdit etmektedir.
ومن أنكر وجود الله، أو أقرّ بوجوده ولكنه كفر بالرّسل وكتبهم، ولم يعترف بوجود ظاهرة الوحي من الله لبعض عباده الذين اصطفاهم، فهؤلاء أيضا من فئة الكفار.
Allah'ın varlığını inkâr eden yahut varlığını kabul edip peygamberlerini ve kitaplarını inkâr eden, Allah'ın seçtiği bazı kullarına vahyettiği gerçeğini tanımayan kimseler de kâfirler zümresindendir.
وإن من آمنوا بنبي أو رسول، وجحدوا نبوّة أو رسالة رسول آخر، فهم كفار، فرّقوا بين الله ورسله في الإيمان، واتّخذوا سبيلا وسطا بين الإيمان والكفر، واخترعوا دينا مبتدعا بين الأديان، إنهم هم الكافرون الكاملون في الكفر، الراسخون في الضلال، فالدين دين الله، وما يقرّه الله فهو الحق، وما يبطله فهو الباطل، ولو كان هؤلاء مؤمنين حقّا بما أمر الله به، لما أوجدوا هذه التفرقة ولا تلك الضلالة، وأعتد الله وهيّأ للكافرين جميعا من هؤلاء وأمثالهم عذابا فيه ذلّ وإهانة لهم في الدنيا والآخرة، جزاء كفرهم.
Bir nebiye veya resule inanıp başka bir resulün nübüvvetini veya risaletini inkâr edenler de kâfirdir; zira imanda Allah ile resullerinin arasını ayırmış, iman ile küfür arasında orta bir yol tutmuş ve dinler arasında uydurma bir din icat etmişlerdir. İşte onlar küfürde tam manasıyla yetkinleşmiş kâfirler ve dalâlette kökleşmiş kimselerdir. Din Allah'ın dinidir; Allah'ın onayladığı şey hak, iptal ettiği şey ise batıldır. Eğer bunlar Allah'ın emrettiğine gerçekten inanmış olsalardı, ne bu ayrımı ne de bu sapkınlığı ortaya çıkarırlardı. Allah, bunlardan ve benzerlerinden oluşan kâfirlerin tümü için, inkârlarının cezası olarak dünyada ve ahirette kendilerini zillete düşürüp alçaltacak bir azap hazırlayıp var etmiştir.
يتبين من هذا أن الكفر بالرسل نوعان: كفر بجميع الرّسل، وأصحابه لا يؤمنون بأحد من الأنبياء، لإنكارهم النّبوات، وكفر ببعض الرّسل دون بعض، وكلا
Bundan anlaşılmaktadır ki resulleri inkâr etmek iki kısımdır: Birincisi, bütün resulleri inkâr etmektir ki bunun sahipleri peygamberlik müessesesini inkâr ettikleri için hiçbir peygambere inanmazlar. İkincisi ise peygamberlerin bir kısmına inanıp diğer bir kısmını inkâr etmektir. Her iki
الفريقين سواء في استحقاق العذاب، فمن آمن برسول وجب عليه الإيمان ببقية الرّسل لأن الإيمان ليس بحسب الهوى والمزاج، وإنما بحسب ما يرتضيه الله، ومن كان محبّا للناس، رحيما بهم، حرص على سعادتهم وإيمانهم، لإنقاذهم من العذاب.
grup da azabı hak etme konusunda eşittir. Dolayısıyla bir resule iman eden kimsenin diğer resullere de iman etmesi farzdır; çünkü iman heva ve hevese yahut keyfe göre değil, Allah'ın razı olduğu şekle göredir. İnsanları seven ve onlara merhamet eden kimse, onları azaptan kurtarmak için mutluluklarına ve imanlarına hırsla sarılır.
ولا يتصور إيمان بالله، وكفر بالرّسل كلهم أو بعضهم.
Allah'a inanırken resullerin tamamını veya bir kısmını inkâr etmek düşünülemez.
وأما أهل الإيمان: فهم الذين صدقوا وآمنوا بالله ورسله، ولم يفرّقوا بين أحد من رسله إيمانا خالصا لله سبحانه، كما قال جلّ وعلا: آمَنَ الرَّسُولُ بِما أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَالْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَمَلائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ لا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ [البقرة: ٢/ ٢٨٥] .
İman ehline gelince: Onlar Allah'a ve resullerine samimiyetle inanıp tasdik eden, sırf Allah Sübhânehu'ya halis bir imanla O'nun resullerinden hiçbiri arasında ayrım yapmayan kimselerdir; nitekim Cenâb-ı Hak şöyle buyurmuştur: { آمَنَ الرَّسُولُ بِما أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَالْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَمَلائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ لا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ } “Peygamber, Rabbinden kendisine indirilene iman etti, müminler de [iman ettiler]. Her biri Allah'a, meleklerine, kitaplarına ve peygamberlerine: 'O'nun peygamberlerinden hiçbirini diğerinden ayırt etmeyiz' [diyerek iman ettiler].” [Bakara: 2/285].
هؤلاء المؤمنون الصادقون في إيمانهم الذين آمنوا بالله ورسله جميعا، ومنهم محمد ﷺ، وعدهم الله تعالى وعدا قاطعا بجنان الخلد والرّضوان الإلهي، وسوف يؤتيهم ربّهم أجورهم كاملة يوم القيامة، وكان الله وما يزال غفورا لمن يأتي بهفوة مع الإيمان الصحيح، رحيما بعباده التائبين، حيث أرسل الله لهم الرّسل لهدايتهم، وقبلوا عن الله ما أراده وما وضعه لهم من مناهج الإيمان لتحقيق سعادتهم الأبدية.
İmanlarında sadık olan, Allah'a ve aralarında Hz. Muhammed'in de (sallallâhu aleyhi ve sellem) bulunduğu bütün resullerine iman eden bu müminlere Allah Teâlâ ebedî cennetleri ve ilahi rızayı kesin olarak vadetmiştir; Rableri kıyamet gününde onlara ecirlerini eksiksiz verecektir. Allah, sahih imanla birlikte bir kusur ve sürçme işleyen kimseye karşı daima çok bağışlayıcıdır (Gafûr), tövbe eden kullarına karşı çok merhametlidir (Rahîm). Zira Allah onları hidayete erdirmek için peygamberler göndermiş, onlar da ebedî saadetlerini gerçekleştirmek üzere Allah'ın dilediği ve kendileri için koyduğu iman esaslarını O'ndan kabul etmişlerdir.
تعنّت اليهود
Yahudilerin İnadı ve Güçlük Çıkarmaları
التّعنّت والعناد شأن الذين يعرفون الحق والصواب، ثم يحيدون عنه، وهذا الوصف واضح في الكفار لا في المنافقين الجبناء الذين شأنهم التذبذب بين الكفر والإيمان دون استقرار على حال واحدة، فلا تعنّت عندهم، وإنما يوصفون بالاضطراب والقلق.
Güçlük çıkarma (taannüt) ve inatçılık, hakkı ve doğruyu bildikten sonra ondan sapanların özelliğidir. Bu vasıf kâfirlerde açıkça görülür; küfür ile iman arasında tek bir hâl üzere sebat etmeksizin bocalayıp duran korkak münafıklarda ise bulunmaz. Onlarda inatçılık değil, bilakis kararsızlık ve tedirginlik vasfı vardır.
وقد حكى القرآن الكريم بعض أخبار أهل التّعنت والعناد، فقال الله تعالى:
Kur'ân-ı Kerîm inat ve güçlük çıkaranların bazı haberlerini nakletmiş ve Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur:
[سورة النساء (٤) : الآيات ١٥٣ الى ١٥٩]
[Nisâ Suresi (4), Ayetler 153-159]
يَسْئَلُكَ أَهْلُ الْكِتابِ أَنْ تُنَزِّلَ عَلَيْهِمْ كِتاباً مِنَ السَّماءِ فَقَدْ سَأَلُوا مُوسى أَكْبَرَ مِنْ ذلِكَ فَقالُوا أَرِنَا اللَّهَ جَهْرَةً فَأَخَذَتْهُمُ الصَّاعِقَةُ بِظُلْمِهِمْ ثُمَّ اتَّخَذُوا الْعِجْلَ مِنْ بَعْدِ ما جاءَتْهُمُ الْبَيِّناتُ فَعَفَوْنا عَنْ ذلِكَ وَآتَيْنا مُوسى سُلْطاناً مُبِيناً (١٥٣) وَرَفَعْنا فَوْقَهُمُ الطُّورَ بِمِيثاقِهِمْ وَقُلْنا لَهُمُ ادْخُلُوا الْبابَ سُجَّداً وَقُلْنا لَهُمْ لا تَعْدُوا فِي السَّبْتِ وَأَخَذْنا مِنْهُمْ مِيثاقاً غَلِيظاً (١٥٤) فَبِما نَقْضِهِمْ مِيثاقَهُمْ وَكُفْرِهِمْ بِآياتِ اللَّهِ وَقَتْلِهِمُ الْأَنْبِياءَ بِغَيْرِ حَقٍّ وَقَوْلِهِمْ قُلُوبُنا غُلْفٌ بَلْ طَبَعَ اللَّهُ عَلَيْها بِكُفْرِهِمْ فَلا يُؤْمِنُونَ إِلاَّ قَلِيلاً (١٥٥) وَبِكُفْرِهِمْ وَقَوْلِهِمْ عَلى مَرْيَمَ بُهْتاناً عَظِيماً (١٥٦) وَقَوْلِهِمْ إِنَّا قَتَلْنَا الْمَسِيحَ عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ رَسُولَ اللَّهِ وَما قَتَلُوهُ وَما صَلَبُوهُ وَلكِنْ شُبِّهَ لَهُمْ وَإِنَّ الَّذِينَ اخْتَلَفُوا فِيهِ لَفِي شَكٍّ مِنْهُ ما لَهُمْ بِهِ مِنْ عِلْمٍ إِلاَّ اتِّباعَ الظَّنِّ وَما قَتَلُوهُ يَقِيناً (١٥٧)
{ يَسْئَلُكَ أَهْلُ الْكِتابِ أَنْ تُنَزِّلَ عَلَيْهِمْ كِتاباً مِنَ السَّماءِ فَقَدْ سَأَلُوا مُوسى أَكْبَرَ مِنْ ذلِكَ فَقالُوا أَرِنَا اللَّهَ جَهْرَةً فَأَخَذَتْهُمُ الصَّاعِقَةُ بِظُلْمِهِمْ ثُمَّ اتَّخَذُوا الْعِجْلَ مِنْ بَعْدِ ما جاءَتْهُمُ الْبَيِّناتُ فَعَفَوْنا عَنْ ذلِكَ وَآتَيْنا مُوسى سُلْطاناً مُبِيناً (١٥٣) وَرَفَعْنا فَوْقَهُمُ الطُّورَ بِمِيثاقِهِمْ وَقُلْنا لَهُمُ ادْخُلُوا الْبابَ سُجَّداً وَقُلْنا لَهُمْ لا تَعْدُوا فِي السَّبْتِ وَأَخَذْنا مِنْهُمْ مِيثاقاً غَلِيظاً (١٥٤) فَبِما نَقْضِهِمْ مِيثاقَهُمْ وَكُفْرِهِمْ بِآياتِ اللَّهِ وَقَتْلِهِمُ الْأَنْبِياءَ بِغَيْرِ حَقٍّ وَقَوْلِهِمْ قُلُوبُنا غُلْفٌ بَلْ طَبَعَ اللَّهُ عَلَيْها بِكُفْرِهِمْ فَلا يُؤْمِنُونَ إِلاَّ قَلِيلاً (١٥٥) وَبِكُفْرِهِمْ وَقَوْلِهِمْ عَلى مَرْيَمَ بُهْتاناً عَظِيماً (١٥٦) وَقَوْلِهِمْ إِنَّا قَتَلْنَا الْمَسِيحَ عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ رَسُولَ اللَّهِ وَما قَتَلُوهُ وَما صَلَبُوهُ وَلكِنْ شُبِّهَ لَهُمْ وَإِنَّ الَّذِينَ اخْتَلَفُوا فِيهِ لَفِي شَكٍّ مِنْهُ ما لَهُمْ بِهِ مِنْ عِلْمٍ إِلاَّ اتِّباعَ الظَّنِّ وَما قَتَلُوهُ يَقِيناً (١٥٧) } “Ehl-i kitap senden, kendilerine gökten bir kitap indirmeni istiyor. Nitekim Mûsâ'dan bundan daha büyüğünü istemişler ve: 'Bize Allah'ı apaçık göster' demişlerdi. Bunun üzerine zulümleri sebebiyle onları yıldırım çarpmıştı. Sonra kendilerine apaçık deliller geldikten sonra buzağıyı [ilah] edindiler; fakat biz bunu da affettik ve Mûsâ'ya apaçık bir delil (ve yetki) verdik. (153) Söz vermeleri sebebiyle Tûr'u üzerlerine kaldırdık ve onlara: 'Kapıdan secde ederek girin' dedik; yine onlara: 'Cumartesi günü haddi aşmayın' dedik ve onlardan sapasağlam bir söz aldık. (154) Sözlerini bozmaları, Allah'ın ayetlerini inkâr etmeleri, peygamberleri haksız yere öldürmeleri ve: 'Kalplerimiz perdelidir' demeleri sebebiyle [onları lânetledik]. Bilakis inkârları yüzünden Allah onların kalplerini mühürlemiştir; bu yüzden pek azı müstesna inanmazlar. (155) Bir de inkârları ve Meryem'e büyük bir iftirada bulunmaları, (156) ve: 'Biz Allah'ın elçisi Meryem oğlu İsa Mesih'i öldürdük' demeleri sebebiyle [onları lânetledik]. Oysa onu ne öldürdüler ne de astılar; fakat [öldürdükleri kimse] kendilerine ona benzer gösterildi. Onun hakkında ihtilafa düşenler, bu konuda kesin bir şüphe içindedirler. Zanna uymaktan başka bu hususta hiçbir bilgileri yoktur; onu kesin olarak öldürmediler. (157)”
بَلْ رَفَعَهُ اللَّهُ إِلَيْهِ وَكانَ اللَّهُ عَزِيزاً حَكِيماً (١٥٨) وَإِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلاَّ لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَيَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً (١٥٩)
{ بَلْ رَفَعَهُ اللَّهُ إِلَيْهِ وَكانَ اللَّهُ عَزِيزاً حَكِيماً (١٥٨) وَإِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلاَّ لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَيَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً (١٥٩) } “Bilakis Allah onu kendi katına yükseltmiştir. Allah mutlak güç sahibidir, hikmet sahibidir. (158) Ehl-i kitaptan hiç kimse yoktur ki, ölümünden önce ona iman edecek olmasın; kıyamet gününde de o, onların aleyhine şahitlik edecektir. (159)”
نزلت هذه الآيات في ناس من أهل الكتاب طلبوا من النّبي محمد ﷺ بعض المطالب التعجيزية، طلبوا منه أن يأتي بالألواح من عند الله كما أتى بها موسى، وأن يأتي بكتاب من السماء جملة، إن كان نبيّا صادقا وأن يصعد في السماء، وهم يرونه، فينزل عليهم كتابا مكتوبا فيما يدّعيه على صدقه دفعة واحدة، كما أتى موسى بالتوراة، تعنّتا له ﷺ.
Bu ayetler, Hz. Peygamber Muhammed'den (sallallâhu aleyhi ve sellem) aciz bırakmaya yönelik bazı taleplerde bulunan Ehl-i kitaptan bir grup insan hakkında inmiştir. Onlar, kendisine (sallallâhu aleyhi ve sellem) inat ve güçlük çıkarmak maksadıyla, eğer doğru sözlü bir peygamber ise Mûsâ'nın getirdiği gibi Allah katından levhalar getirmesini, gökten toptan bir kitap getirmesini, kendileri bakıp dururken göğe yükselip Mûsâ'nın Tevrat'ı getirdiği gibi davasının doğruluğuna dair yazılı bir kitabı kendilerine bir defada indirmesini istediler.
طالبوا النّبي أن ينزل عليهم كتابا مكتوبا بخط سماوي يشهد أن محمدا رسول الله، وكانوا قد سألوا موسى أعظم من هذا، فقالوا: أرنا الله جهرة عيانا، بلا حواجز ولا حجب، ظانّين أن الله جسم محدود تدركه الأبصار.
Peygamber'den, kendilerine Muhammed'in Allah'ın elçisi olduğuna şahitlik eden semavi bir yazıyla yazılmış bir kitap indirmesini talep ettiler. Oysa onlar daha önce Mûsâ'dan bundan daha büyüğünü istemiş ve Allah'ın gözlerin idrak edebileceği sınırlı bir cisim olduğunu zannederek: 'Bize Allah'ı engelsiz ve perdesiz, apaçık bir şekilde gözümüzün önünde göster' demişlerdi.
وكان عقابهم على هذا الطلب المصحوب بالتعجيز والمراوغة: نزول الصاعقة التي أماتتهم، ثم أحياهم الله للعبرة والاتّعاظ. وبعد هذا الإحياء اتّخذوا العجل إلها من
Aciz bırakma ve kaytarma gayesi güden bu taleplerine karşılık cezaları, kendilerini öldüren yıldırımın çarpması oldu. Sonra Allah, ibret ve ders alsınlar diye onları tekrar diriltti. Bu dirilişin ardından ise [şu apaçık delillerden] sonra buzağıyı ilah edindiler:
بعد ما رأوا الآيات الباهرة ومعجزات موسى الظاهرة من عبور الإسرائيليين البحر، وإغراق عدوّهم فرعون وجنوده، وانقلاب العصا حية، واليد البيضاء، وذلك سلطان مبين لموسى ﵇ أي حجة ظاهرة، ثم عفا الله عنهم بما امتحنهم به من القتل لأنفسهم وقتل بعضهم بعضا، حتى قيل لهم: كفّوا، فكان ذلك شهادة للمقتول، أي استشهادا، وتوبة للحي.
İsrailoğullarının denizi geçmesi, düşmanları Firavun ve ordusunun boğulması, asânın yılana dönüşmesi ve beyaz el gibi göz kamaştırıcı ayetleri ve Mûsâ'nın apaçık mucizelerini gördükten sonra buzağıyı ilah edindiler. Bütün bunlar Mûsâ (aleyhisselâm) için apaçık bir hüccet ve yetkiydi. Sonra Allah, kendilerini nefislerini öldürmeleri ve birbirlerini katletmeleriyle imtihan ettikten sonra onları affetti; nihayet kendilerine: 'Durun!' denildi. Bu durum öldürülen için şehadet, yaşayan için de tövbe oldu.
وكان من عجائب أحوالهم وأساليب تأديبهم: أن الله تعالى رفع فوقهم جبل طور سيناء، كأنه ظلّة، وهم في واد، بسبب ميثاقهم أن يعملوا بالتوراة، فامتنعوا من التزام أحكام الشريعة، وأبو إطاعة موسى ﵇، فأجبروا على الطاعة قهرا، وجعلوا ينظرون إلى فوق رؤوسهم خشية أن يسقط الجبل عليهم. وأمروا أن يدخلوا باب بلدة سجّدا طائعين خاضعين، شكرا لله تعالى على نعمه وأفضاله، وهو نوع من سجدة الشكر التي فعلها كثير من العلماء، ورويت مشروعيتها عن نبيّنا محمد ﷺ.
Onların şaşırtıcı durumlarından ve terbiye edilme usullerinden biri de şuydu: Tevrat ile amel edeceklerine dair verdikleri söz sebebiyle, onlar bir vadideyken Allah Teâlâ Tûr-i Sînâ dağını bir gölgelik gibi üzerlerine kaldırmıştı. Zira şeriatın hükümlerine uymaktan kaçınmış ve Mûsâ'ya (aleyhisselâm) itaat etmekten yüz çevirmişlerdi; bu yüzden zorla itaate mecbur bırakıldılar ve dağın üzerlerine düşmesi korkusuyla başlarının üstüne bakakalmışlardı. Ayrıca Allah Teâlâ'nın nimetlerine ve lütuflarına bir şükür olarak bir beldenin kapısından itaatkâr ve boyun eğmiş bir şekilde secde ederek girmeleri emredilmişti. Bu, birçok âlimin yaptığı ve meşruiyeti Peygamberimiz Muhammed'den (sallallâhu aleyhi ve sellem) de rivayet edilen şükür secdesi türündendir.
وأوصاهم الله بالتزام حرمة يوم السبت، فلا يعملوا فيه عملا دنيويا، ولا يتجاوزوا حرمته، فخالفوا واحتالوا بحيلتهم المعروفة في صيد الأسماك، من طريق بناء الأحواض على شاطئ البحر ليبقى السمك محجوزا فيها أثناء المدّ والجزر البحري.
Allah onlara cumartesi gününün hürmetine riayet etmelerini, o günde hiçbir dünyalık iş yapmamalarını ve hürmetini çiğnememelerini emretti; fakat onlar muhalefet ettiler ve deniz sahilinde havuzlar yaparak medcezir esnasında balıkların bu havuzlarda hapsolmasını sağlamak suretiyle balık avlamadaki bilinen hilelerine başvurdular.
وأخذ الله عليهم ميثاقا غليظا: وهو ما جاء على لسان موسى وهارون وغيرهما من الأنبياء بأنهم يأخذون التوراة بقوة ويعملون بجميع ما فيها، فخالفوا وعصوا وتحايلوا على ارتكاب ما حرم الله عليهم.
Allah onlardan sapasağlam bir söz aldı: Bu, Mûsâ, Hârûn ve diğer peygamberlerin lisanıyla Tevrat'ı sımsıkı tutacaklarına ve içindekilerin tamamıyla amel edeceklerine dair alınan sözdür. Fakat onlar muhalefet ettiler, isyan ettiler ve Allah'ın kendilerine haram kıldığı şeyleri işlemek için hilelere başvurdular.
وقد عذّبهم الله ولعنهم وأذلّهم بمجموع عدة أمور: هي نقض ميثاق العمل بالتوراة، وكفرهم بآيات الله الدّالة على صدق أنبيائه، وقتلهم الأنبياء بغير ذنب كزكريا ويحيى ﵉، وقولهم: قلوبنا مغلفة بغلاف، فلا يصل إليها شيء من دعوة الأنبياء، ولكن الله ختم عليها فلا يصلها خير، ولا ينفذ إليها الإيمان،
Allah Teâlâ onları şu hususların tamamı sebebiyle azaplandırmış, lânetlemiş ve zillete düşürmüştür: Tevrat ile amel etme sözünü bozmaları, Allah'ın peygamberlerinin doğruluğuna delalet eden ayetlerini inkâr etmeleri, Zekeriyyâ ve Yahyâ (aleyhimesselâm) gibi peygamberleri hiçbir suçları yokken haksız yere öldürmeleri ve: 'Kalplerimiz kılıflıdır, dolayısıyla peygamberlerin davetinden hiçbir şey oraya ulaşmaz' demeleridir. Bilakis Allah inkârları yüzünden onların kalplerini mühürlemiştir; bu yüzden oraya hiçbir hayır ulaşmaz ve iman nüfuz etmez.
وكفروا بعيسى ﵇ وبالإنجيل، واتّهموا أمه مريم البتول العذراء الطاهرة بالفاحشة، وزعموا أنهم صلبوا المسيح، وما صلبوه وما قتلوه ولكن شبّه لهم، وإنما أنجاه الله من أيديهم، وتوفّاه ورفعه إليه، والله قوي قاهر لا يغلب، حكيم في صنعه وتدبيره وتقديره، وظل الخلاف قائما بين المحاولين لأخذه أهو عيسى أم غيره؟ وما من أحد من أهل الكتاب قبل موته إلا ليؤمنن بعيسى إيمانا صحيحا لا انحراف فيه، ويعلم أنه نبي بشر، لكنه إيمان لا ينفع حينئذ، ويوم القيامة يشهد عيسى ﵇ على من كذبه أو وصفه بغير حقيقته.
Ayrıca İsa'yı (aleyhisselâm) ve İncil'i inkâr ettiler; onun tertemiz, iffetli ve bakire annesi Meryem'e zina iftirasında bulundular. Mesih'i çarmıha gerdiklerini iddia ettiler; oysa onu ne çarmıha gerdiler ne de öldürdüler, fakat [öldürdükleri kimse] kendilerine ona benzer gösterildi. Allah onu onların elinden kurtarmış, vefat ettirip kendi katına yükseltmiştir. Allah güçlüdür, mutlak galiptir, asla mağlup edilemez; fiilinde, tedbirinde ve takdirinde hikmet sahibidir. Onu yakalamaya çalışanlar arasında 'Bu İsa mıdır yoksa başkası mıdır?' şeklindeki ihtilaf sürüp gitmiştir. Ehl-i kitaptan hiç kimse yoktur ki ölümünden önce İsa'ya hiçbir sapma olmaksızın sahih bir şekilde iman etmesin ve onun beşer bir nebi olduğunu bilmesin; fakat bu, o vakit fayda vermeyecek bir imandır. Kıyamet gününde ise İsa (aleyhisselâm) kendisini yalanlayan veya onu hakikatinin dışında vasfedenlerin aleyhine şahitlik edecektir.
تحريم الرّبا وبعض الطّيبات على اليهود
Faizin ve Bazı Temiz Nimetlerin Yahudilere Haram Kılınması
إن مصدر التشريع في الأديان ومنبع بيان الحلال والحرام هو واحد غير متعدد، وهو الله ﷻ الذي يشرع لكل قوم ولكل زمان ومكان ما يناسب ويحقق مصالح العباد، وقد تتفق الشرائع الإلهية في بعض الأحكام وهي الأحكام الأساسية المتعلقة بأصول العقيدة والفضائل والأخلاق، كالإيمان بالله وحده لا شريك له، والصدق والوفاء بالعهد، وتحريم الظلم والرّبا والكذب والغدر والخيانة، وقد تختلف الشرائع الإلهية في بعض الأحكام الجزئية، كتحريم بعض المطعومات على من قبلنا، وإباحتها في شرعنا، والمؤمن حقا يؤمن بكل ما شرع الله وأنزل في كتبه على أنبيائه ورسله.
Dinlerde teşri kaynağı ve helal ile haramın beyan membaı tektir, birden fazla değildir; O da her kavme, her zamana ve mekâna uygun olan ve kulların maslahatlarını gerçekleştiren hükümleri koyan Allah Teâlâ'dır (celle celâluhû). İlahi şeriatlar inanç esasları, faziletler ve ahlaka dair temel hükümlerde ittifak edebilir; tek ve ortaksız olarak Allah'a iman etmek, doğruluk, ahde vefa göstermek, zulmü, faizi, yalanı, kalleşliği ve hıyaneti haram kılmak gibi. İlahi şeriatlar bazı cüz'î hükümlerde ise farklılık gösterebilir; bizden öncekilere bazı yiyeceklerin haram kılınıp bizim şeriatımızda mubah kılınması gibi. Gerçek mümin, Allah'ın teşri kıldığı ve kitaplarında peygamberlerine ve resullerine indirdiği her şeye iman eder.
وهذا أنموذج من أحوال الوفاق والاختلاف بين الشرائع، قال الله تعالى:
İşte bu, şeriatlar arasındaki uyum ve farklılık durumlarından bir örnektir. Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur:
[سورة النساء (٤) : الآيات ١٦٠ الى ١٦٢]
[Nisâ Suresi (4), Ayetler 160-162]
فَبِظُلْمٍ مِنَ الَّذِينَ هادُوا حَرَّمْنا عَلَيْهِمْ طَيِّباتٍ أُحِلَّتْ لَهُمْ وَبِصَدِّهِمْ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ كَثِيراً (١٦٠) وَأَخْذِهِمُ الرِّبَوا وَقَدْ نُهُوا عَنْهُ وَأَكْلِهِمْ أَمْوالَ النَّاسِ بِالْباطِلِ وَأَعْتَدْنا لِلْكافِرِينَ مِنْهُمْ عَذاباً أَلِيماً (١٦١) لكِنِ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ مِنْهُمْ وَالْمُؤْمِنُونَ يُؤْمِنُونَ بِما أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَما أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ وَالْمُقِيمِينَ الصَّلاةَ وَالْمُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَالْمُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ أُولئِكَ سَنُؤْتِيهِمْ أَجْراً عَظِيماً (١٦٢)
{ فَبِظُلْمٍ مِنَ الَّذِينَ هادُوا حَرَّمْنا عَلَيْهِمْ طَيِّباتٍ أُحِلَّتْ لَهُمْ وَبِصَدِّهِمْ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ كَثِيراً (١٦٠) وَأَخْذِهِمُ الرِّبَوا وَقَدْ نُهُوا عَنْهُ وَأَكْلِهِمْ أَمْوالَ النَّاسِ بِالْباطِلِ وَأَعْتَدْنا لِلْكافِرِينَ مِنْهُمْ عَذاباً أَلِيماً (١٦١) لكِنِ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ مِنْهُمْ وَالْمُؤْمِنُونَ يُؤْمِنُونَ بِما أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَما أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ وَالْمُقِيمِينَ الصَّلاةَ وَالْمُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَالْمُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ أُولئِكَ سَنُؤْتِيهِمْ أَجْراً عَظِيماً (١٦٢) } “Yahudilerin yaptıkları zulüm ve birçok kimseyi Allah yolundan alıkoymaları sebebiyle, kendilerine [daha önce] helal kılınmış olan temiz ve güzel şeyleri onlara haram kıldık. (160) Menolundukları halde faiz almaları ve insanların mallarını haksız yere yemeleri yüzünden de [böyle yaptık]. İçlerinden kâfir olanlara elem dolu bir azap hazırladık. (161) Fakat onlardan ilimde derinleşmiş olanlar ve müminler; sana indirilene ve senden önce indirilene iman ederler. O namazı dosdoğru kılanlar, zekâtı verenler, Allah'a ve ahiret gününe iman edenler var ya, işte onlara pek büyük bir mükâfat vereceğiz. (162)”
[النساء: ٤/ ١٦٠- ١٦٢] .
[Nisâ: 4/160-162].
يخبر الله تعالى أنه بسبب ظلم الذين هادوا بما اقترفوا من آثام عظيمة، ومنكرات قبيحة، وبسبب صدّهم الناس وأنفسهم عن اتّباع الحق، حرّم الله عليهم طيّبات كانت حلالا لهم، لعلهم يرجعون إلى جادة الاستقامة وطريق الهداية القويمة. لقد حرّم الله عليهم كل ما له ظفر من الحيوانات كالإبل والأوز والبط، وحرّم عليهم شحوم الأبقار والأغنام، قال الله تعالى: وَعَلَى الَّذِينَ هادُوا حَرَّمْنا كُلَّ ذِي ظُفُرٍ وَمِنَ الْبَقَرِ وَالْغَنَمِ حَرَّمْنا عَلَيْهِمْ شُحُومَهُما إِلَّا ما حَمَلَتْ ظُهُورُهُما أَوِ الْحَوايا أَوْ مَا اخْتَلَطَ بِعَظْمٍ ذلِكَ جَزَيْناهُمْ بِبَغْيِهِمْ وَإِنَّا لَصادِقُونَ (١٤٦) [الأنعام: ٦/ ١٤٦] أي إنما حرّمنا عليهم ذلك، لأنهم يستحقون التحريم بسبب بغيهم وطغيانهم ومخالفتهم رسولهم واختلافهم عليه.
Allah Teâlâ, Yahudilerin işledikleri büyük günahlar ve çirkin münkerler sebebiyle yaptıkları zulüm yüzünden ve insanları da kendilerini de hakka uymaktan alıkoymaları sebebiyle, belki istikamet caddesine ve dosdoğru hidayet yoluna dönerler diye daha önce kendilerine helal olan temiz şeyleri onlara haram kıldığını haber vermektedir. Allah onlara deve, kaz ve ördek gibi tırnaklı hayvanların tamamını haram kılmış, sığır ve koyunun iç yağlarını da kendilerine yasaklamıştır. Nitekim Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur: { وَعَلَى الَّذِينَ هادُوا حَرَّمْنا كُلَّ ذِي ظُفُرٍ وَمِنَ الْبَقَرِ وَالْغَنَمِ حَرَّمْنا عَلَيْهِمْ شُحُومَهُما إِلَّا ما حَمَلَتْ ظُهُورُهُما أَوِ الْحَوايا أَوْ مَا اخْتَلَطَ بِعَظْمٍ ذلِكَ جَزَيْناهُمْ بِبَغْيِهِمْ وَإِنَّا لَصادِقُونَ (١٤٦) } “Yahudilere tırnaklı hayvanların hepsini haram kıldık. Sığır ve koyunun sırtlarının veya bağırsaklarının taşıdığı ya da kemiğe karışan kısımları hariç, iç yağlarını da onlara haram kıldık. Taşkınlıkları yüzünden onları böyle cezalandırdık. Şüphesiz biz elbette doğru söyleyenleriz. (146)” [En'âm: 6/146]. Yani biz bunu onlara, taşkınlıkları, azgınlıkları, peygamberlerine muhalefet edip ona karşı ihtilaf çıkarmaları sebebiyle bu haram kılınmayı hak ettikleri için haram kıldık.
ومن ألوان ظلمهم: صدّهم أنفسهم وغيرهم من الناس عن الإيمان بالله، وعنادهم وعصيانهم موسى ﵇، وأمرهم بالمنكر، ونهيهم عن المعروف، وكتمانهم البشارة بالنّبي محمد ﷺ، وجحدهم أمره وإنكارهم رسالته.
Zulümlerinin çeşitlerinden biri de kendilerini ve diğer insanları Allah'a imandan alıkoymaları, Mûsâ'ya (aleyhisselâm) karşı inat ve isyan etmeleri, kötülüğü emredip iyilikten nehyetmeleri, Hz. Peygamber Muhammed (sallallâhu aleyhi ve sellem) ile ilgili müjdeyi gizlemeleri, onun davasını ve risaletini inkâr edip reddetmeleridir.
ومن مظالمهم: أخذهم الرّبا الذي نهاهم الله عنه على ألسنة أنبيائهم، والرّبا: هو بيع الدرهم بدرهمين إلى أجل في المستقبل، ونحو ذلك مما هو مفسدة ومضرّة واستغلال، نهوا عن ذلك، فاحتالوا عليه بأنواع الحيل، وأكلوا أموال الناس بالباطل كالرّشاوى والخيانات وأنواع الغشّ والنّصب وغير ذلك مما لا مقابل له، كما قال الله تعالى يصفهم: سَمَّاعُونَ لِلْكَذِبِ أَكَّالُونَ لِلسُّحْتِ [المائدة: ٥/ ٤٢] والسّحت: المال أو الكسب الحرام.
Onların zulümlerinden biri de: Peygamberlerinin diliyle Allah'ın kendilerine yasakladığı faizi almalarıdır. Faiz; bir dirhemi gelecekteki bir vadeye karşılık iki dirheme satmak ve fesat, zarar ve sömürü içeren benzeri muamelelerdir. Bundan nehyedildiler de çeşitli hilelerle buna karşı hile yoluna saptılar. İnsanların mallarını; rüşvetler, hıyanetler, aldatma ve dolandırıcılık türleri ile karşılığı olmayan benzeri yollarla haksız yere yediler. Nitekim Allah Teâlâ onları nitelerken şöyle buyurmuştur: { سَمَّاعُونَ لِلْكَذِبِ أَكَّالُونَ لِلسُّحْتِ } [el-Mâide: 5/42] “Yalana cankulağıyla kulak verirler, haramı çokça yerler.” Suht (السُّحْت) ise; haram mal veya kazanç demektir.
وكان جزاؤهم على تلك المظالم وظلمهم أنفسهم وغيرهم: أن الله هيّأ لهم ولأمثالهم من الكافرين عذابا مؤلما ذا إهانة وذلّ في نار جهنم.
Bu haksızlıklarına, kendilerine ve başkalarına yaptıkları zulümlere karşılık onların cezası şuydu: Allah, onlar ve kâfirlerden benzerleri için cehennem ateşinde aşağılayıcı ve zelil kılıcı, elem verici bir azap hazırlamıştır.
ثم استثنى الله تعالى من استحقاق العذاب فئة متنورة مؤمنة هم الراسخون في علم التوراة الذين اطّلعوا على حقائق الدين، وتحققوا من أمر محمد ﵊ وعلاماته، وآمنوا إيمانا صادقا بالله، وبما أنزل إلى محمد وبقية الرّسل الكرام قبله كموسى وعيسى عليهم الصلاة والسلام، وهي القرآن والتوراة والإنجيل، وصدقوا بالبعث بعد الموت وبالجزاء العادل على الأعمال، وأدّوا زكاة أموالهم للمستحقين، وأطاعوا أوامر ربّهم، وأقاموا الصلاة على وجهها الصحيح المشروع، تامة الأركان، مستوفية الشروط القلبية بالخشوع والاطمئنان، والشروط العضوية بممارسة الأركان القولية والفعلية، هؤلاء الموصوفون بما تقدم من الصفات وهي صفات المؤمنين إيمانا حقيقيّا في هذا العالم، سيؤتيهم ربّهم أجرا عظيما هو الجنة، لا يدرك حقيقته ووصفه إلا الله تعالى.
Sonra Allah Teâlâ azabı hak etme durumundan aydınlanmış, mümin bir zümreyi istisna etmiştir. Onlar, dinin hakikatlerine muttali olan, Muhammed'in (aleyhisselâm) durumunu ve alametlerini kesin olarak bilen, Allah'a, Muhammed'e ve ondan önceki Mûsâ ve Îsâ (aleyhimesselâm) gibi diğer şerefli elçilere indirilenlere -ki bunlar Kur'an, Tevrat ve İncil'dir- samimi bir şekilde iman eden, ölümden sonra dirilişi ve amellere verilecek adil karşılığı tasdik eden, mallarının zekâtını hak sahiplerine veren, Rablerinin emirlerine itaat eden, namazı rükünleri tastamam, huşû ve itminanla kalbî şartları ile sözlü ve fiilî rükünleri yerine getirerek uzuvlara ait şartları eksiksiz bir şekilde meşru ve doğru surette kılan Tevrat ilminde derinleşmiş (râsih) kimselerdir. Bu dünyada gerçek anlamda müminlerin sıfatları olan ve yukarıda zikredilen niteliklerle vasıflanan bu kimselere Rableri, hakikatini ve niteliğini ancak Allah Teâlâ'nın bileceği büyük bir mükâfat, yani cenneti verecektir.
روى ابن إسحاق والبيهقي في الدلائل عن ابن عباس أن الآية: لكِنِ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ مِنْهُمْ وَالْمُؤْمِنُونَ.. أنزلت في عبد الله بن سلام، وأسيد بن سعية، وثعلبة بن سعية، وأسد بن عبيد، حين فارقوا اليهود وأسلموا، أي دخلوا في الإسلام، وآمنوا بالقرآن وبما أرسل الله به محمدا ﷺ. ومنهم مخيريق أيضا، كان هؤلاء من علماء اليهود وأحبارهم، وكان مخيريق غنيّا كثير الأموال، أسلم وأوصى بأمواله للنّبي ﷺ، مات في غزوة أحد. فرضي الله عن مواكب الإيمان، وفتيان الإسلام، وجند الحق والفضيلة والاستقامة إلى يوم الدين.
İbn İshâk ve ed-Delâil'de Beyhakî'nin İbn Abbâs'tan rivayet ettiğine göre { لكِنِ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ مِنْهُمْ وَالْمُؤْمِنُونَ } “Fakat içlerinden ilimde derinleşmiş olanlar ve müminler...” ayeti; Yahudilerden ayrılıp Müslüman olduklarında, yani İslam'a girip Kur'an'a ve Allah'ın Muhammed (sallallâhu aleyhi ve sellem) ile gönderdiğine iman ettiklerinde Abdullah b. Selâm, Useyd b. Sa'ye, Sa'lebe b. Sa'ye ve Esed b. Ubeyd hakkında inmiştir. Muhayrîk da bunlardandır. Bunlar Yahudilerin âlimlerinden ve din adamlarındandı. Muhayrîk ise zengin, çok malı olan biriydi; Müslüman oldu ve mallarını Hz. Peygamber'e (sallallâhu aleyhi ve sellem) vasiyet etti, Uhud Gazvesi'nde şehit düştü. Allah kıyamet gününe kadar iman kafilelerinden, İslam yiğitlerinden, hak, fazilet ve istikamet ordusundan razı olsun.
أسباب إرسال الرّسل ووحدة رسالاتهم
Peygamberlerin Gönderiliş Sebepleri ve Mesajlarının Birliği
إن أعظم هدية من الله تعالى على بني الإنسانية نعمتان جليلتان: وهما إنزال الكتب الإلهية، وإرسال الرّسل، لإنقاذ الناس من ضلالاتهم، والأخذ بأيديهم وتوجيههم نحو طريق السعادة والنجاة والطمأنينة في عالم الدنيا والآخرة.
Allah Teâlâ'nın insan oğluna en büyük hediyesi iki yüce nimettir: İnsanları sapıklıklarından kurtarmak, ellerinden tutup dünya ve ahiret âleminde onları mutluluk, kurtuluş ve huzur yoluna yöneltmek için ilahi kitapları indirmesi ve peygamberleri göndermesidir.
ومن البديهي أن تتّحد الكتب ورسالات الرّسل والأنبياء لأن مصدرها واحد، ومهمتها واحدة، ومقاصدها واحدة، وهي إثبات وجود الله تعالى ووحدانيته، والإرشاد لعبادته الصحيحة المخلصة لله سبحانه، والدعوة إلى أصول الأخلاق الكريمة والفضائل القويمة، وتصحيح المعاملات، وتنمية العلاقات الاجتماعية وجعلها سامية كريمة.
Kitapların ve peygamberler ile nebîlerin getirdiği mesajların bir olması gayet doğaldır; çünkü kaynakları birdir, görevleri birdir ve hedefleri birdir. Bu hedefler de Allah Teâlâ'nın varlığını ve birliğini ispat etmek, O'na samimi ve doğru şekilde kulluk etmeye rehberlik etmek, üstün ahlak ilkelerine ve dosdoğru faziletlere çağırmak, muameleleri düzeltmek, toplumsal ilişkileri geliştirip onları yüce ve saygın kılmaktır.
وهذا ما نبّه إليه القرآن المجيد في قول الله تعالى:
Yüce Kur'an'ın Allah Teâlâ'nın şu buyruğunda dikkat çektiği husus da budur:
[سورة النساء (٤) : الآيات ١٦٣ الى ١٦٦]
[Nisâ Suresi (4), Ayetler 163-166]
إِنَّا أَوْحَيْنا إِلَيْكَ كَما أَوْحَيْنا إِلى نُوحٍ وَالنَّبِيِّينَ مِنْ بَعْدِهِ وَأَوْحَيْنا إِلى إِبْراهِيمَ وَإِسْماعِيلَ وَإِسْحاقَ وَيَعْقُوبَ وَالْأَسْباطِ وَعِيسى وَأَيُّوبَ وَيُونُسَ وَهارُونَ وَسُلَيْمانَ وَآتَيْنا داوُدَ زَبُوراً (١٦٣) وَرُسُلاً قَدْ قَصَصْناهُمْ عَلَيْكَ مِنْ قَبْلُ وَرُسُلاً لَمْ نَقْصُصْهُمْ عَلَيْكَ وَكَلَّمَ اللَّهُ مُوسى تَكْلِيماً (١٦٤) رُسُلاً مُبَشِّرِينَ وَمُنْذِرِينَ لِئَلاَّ يَكُونَ لِلنَّاسِ عَلَى اللَّهِ حُجَّةٌ بَعْدَ الرُّسُلِ وَكانَ اللَّهُ عَزِيزاً حَكِيماً (١٦٥) لكِنِ اللَّهُ يَشْهَدُ بِما أَنْزَلَ إِلَيْكَ أَنْزَلَهُ بِعِلْمِهِ وَالْمَلائِكَةُ يَشْهَدُونَ وَكَفى بِاللَّهِ شَهِيداً (١٦٦)
{ إِنَّا أَوْحَيْنا إِلَيْكَ كَما أَوْحَيْنا إِلى نُوحٍ وَالنَّبِيِّينَ مِنْ بَعْدِهِ وَأَوْحَيْنا إِلى إِبْراهِيمَ وَإِسْماعِيلَ وَإِسْحاقَ وَيَعْقُوبَ وَالْأَسْباطِ وَعِيسى وَأَيُّوبَ وَيُونُسَ وَهارُونَ وَسُلَيْمانَ وَآتَيْنا داوُدَ زَبُوراً (١٦٣) وَرُسُلاً قَدْ قَصَصْناهُمْ عَلَيْكَ مِنْ قَبْلُ وَرُسُلاً لَمْ نَقْصُصْهُمْ عَلَيْكَ وَكَلَّمَ اللَّهُ مُوسى تَكْلِيماً (١٦٤) رُسُلاً مُبَشِّرِينَ وَمُنْذِرِينَ لِئَلاَّ يَكُونَ لِلنَّاسِ عَلَى اللَّهِ حُجَّةٌ بَعْدَ الرُّسُلِ وَكانَ اللَّهُ عَزِيزاً حَكِيماً (١٦٥) لكِنِ اللَّهُ يَشْهَدُ بِما أَنْزَلَ إِلَيْكَ أَنْزَلَهُ بِعِلْمِهِ وَالْمَلائِكَةُ يَشْهَدُونَ وَكَفى بِاللَّهِ شَهِيداً (١٦٦) } “Nûh'a ve ondan sonraki peygamberlere vahyettiğimiz gibi, sana da vahyettik. İbrâhim'e, İsmâil'e, İshak'a, Ya'kūb'a, torunlarına, Îsâ'ya, Eyyûb'a, Yûnus'a, Hârûn'a ve Süleyman'a da vahyettik. Dâvûd'a da Zebûr'u verdik. (163) Daha önce sana anlattığımız peygamberler de anlattığımız peygamberler de gönderdik, sana anlatmadığımız peygamberler de. Ve Allah, Mûsâ ile gerçekten konuştu. (164) Müjdeleyiciler ve uyarıcılar olarak peygamberler gönderdik ki, peygamberlerden sonra insanların Allah'a karşı bir hücceti (mazereti) kalmasın. Allah Azîz'dir, Hakîm'dir. (165) Fakat Allah, sana indirdiğine şahitlik eder; onu kendi ilmiyle indirmiştir. Melekler de şahitlik ederler. Şahit olarak Allah yeter. (166)”
روي عن عبد الله بن عباس: أن سبب هذه الآية (الأولى) أن سكينا الحبر وعديّ بن زيد قالا: يا محمد، ما نعلم أن الله أنزل على بشر شيئا بعد موسى، ولا أوحى إليه، فنزلت هذه الآية تكذيبا لقولهما.
Abdullah b. Abbâs'tan [radıyallâhu anhümâ] şöyle rivayet edilmiştir: Bu (ilk) ayetin nüzûl sebebi şudur: Yahudi bilgini Sükkîn ve Adiy b. Zeyd, "Ey Muhammed! Allah'ın Mûsâ'dan sonra herhangi bir beşere bir şey indirdiğini ya da ona vahyettiğini bilmiyoruz." dediler. Bunun üzerine onların bu sözünü yalanlamak amacıyla bu ayet indi.
وحقيقة الوحي الإلهي: عرفان يجده الشخص من نفسه، مع اليقين بأنه من قبل الله بواسطة أو بغير واسطة. وقد أبانت الآيات أن الإيحاء لنبيّنا محمد ﷺ مثل الإيحاء للأنبياء السابقين، كالمشهورين مثل نوح وإبراهيم وإسماعيل وإسحاق ويعقوب المسمى إسرائيل، والأسباط (وهم أولاد يعقوب وذريته) وعيسى وأيوب ويونس وهارون وسليمان، وداود الذي أنزل الله عليه كتاب الزّبور: وهو مائة وخمسون سورة ليس فيها أحكام، وإنما هي حكم ومواعظ وتمجيد وثناء على الله تعالى.
İlahi vahyin hakikati: Kişinin vasıtalı veya vasıtasız olarak Allah katından olduğuna dair kesin inançla birlikte nefsinde bulduğu bir idraktir (marifet). Ayetler, Peygamberimiz Muhammed'e (sallallâhu aleyhi ve sellem) yapılan vahyin, Nûh, İbrâhim, İsmâil, İshak, İsrâil diye adlandırılan Ya'kūb, Esbât (Ya'kūb'un oğulları ve soyu), Îsâ, Eyyûb, Yûnus, Hârûn ve Süleyman gibi meşhur geçmiş peygamberlere ve Allah'ın kendisine Zebûr kitabını indirdiği Dâvûd'a yapılan vahiy gibi olduğunu açıklamıştır. Zebûr: İçinde ahkâm bulunmayan, aksine hikmetler, öğütler, Allah Teâlâ'yı ululama ve övgülerden ibaret olan yüz elli suredir.
ومن هؤلاء الرسل المكرمين عند الله تعالى: موسى الذي خصّه الله بتكليمه وشرفه بكلامه مباشرة من غير واسطة، وذلك بكيفية وخواص، الله أعلم بها، فهو كلام دون تكييف ولا تحديد ولا تجويز حدوث ولا حروف ولا أصوات. وكلام الله هو المعنى القائم في النفس، ويخلق الله لموسى أو جبريل إدراكا من جهة السمع يتحصل به الكلام، وكما أن الله تعالى موجود لا كالموجودات، معلوم لا كالمعلومات، فكذلك كلامه لا كالكلام المعهود المألوف بين البشر.
Allah Teâlâ katında bu ikrama mazhar olmuş peygamberlerden biri de Mûsâ'dır; Allah kendisiyle konuşmayı ona tahsis etmiş ve vasıtasız olarak doğrudan kelâmıyla onu şereflendirmiştir. Bu da keyfiyetini ve hususiyetlerini Allah'ın en iyi bildiği bir şekilde olmuştur. O kelâm, nasıllığı ve sınırı olmayan, sonradan olma (hudûs) ihtimali bulunmayan, harflerden ve seslerden münezzeh bir kelâmdır. Allah'ın kelâmı, zatta kaim olan manadır (kelâm-ı nefsî). Allah, Mûsâ veya Cibrîl için işitme yönünden kelâmın hâsıl olduğu bir idrak yaratır. Tıpkı Allah Teâlâ'nın varlıklar gibi olmayan bir varlık, bilinenler gibi olmayan bir bilinen olması gibi, O'nun kelâmı da insanlar arasındaki alışılagelmiş ve bilindik konuşma gibi değildir.
والرّسل منهم من أخبر الله نبيّه محمدا ﷺ بأسمائهم ومعجزاتهم ومنهم من لم يخبره بشيء عن سيرتهم وزمانهم ومكانهم.
Peygamberlerden kimisinin ismini ve mucizelerini Allah Peygamberi Muhammed'e (sallallâhu aleyhi ve sellem) haber vermiş, kimisinin de hayatı, zamanı ve mekânı hakkında ona hiçbir şey bildirmemiştir.
ومهمة الرّسل والأنبياء واحدة هي تبشير من آمن بالله وأطاع بالجنة، وإنذار من كفر وعصى بالنار. والحكمة من إرسالهم إرشاد الناس إلى طريق الحق والإيمان والاستقامة، وأراد الله تعالى أن يقطع بالرسل احتجاج من يقول: لو بعث إلي لآمنت، والله تعالى عزيز لا يغالبه شيء، ولا حجة لأحد عليه، وهو مع ذلك حكيم تصدر أفعاله عن حكمة بالغة، يضع الشيء في موضعه المناسب، فلذلك تحقق بهذا الإرسال للرّسل قطع الحجة، وكان إرسال الرّسل حكمة من الله تعالى.
Peygamber ve nebîlerin görevi birdir; o da Allah'a iman edip itaat edeni cennetle müjdelemek, inkâr edip isyan edeni ise cehennemle uyarmaktır. Onların gönderilmesindeki hikmet, insanları hak, iman ve istikamet yoluna iletmektir. Allah Teâlâ peygamberler vesilesiyle: "Bana bir elçi gönderilseydi mutlaka inanırdım" diyen kimsenin itiraz ve hüccetini ortadan kaldırmayı murad etmiştir. Allah Teâlâ Azîz'dir, hiçbir şey O'na galip gelemez ve kimsenin O'na karşı bir mazereti olamaz. Bununla birlikte O Hakîm'dir, fiilleri üstün bir hikmetten neşet eder, her şeyi uygun yerine koyar. Bu sebeple elçilerin bu şekilde gönderilmesiyle hüccetin ortadan kaldırılması gerçekleşmiş ve elçilerin gönderilmesi Allah Teâlâ'nın bir hikmeti olmuştur.
وقوله تعالى: لكِنِ اللَّهُ يَشْهَدُ بِما أَنْزَلَ إِلَيْكَ.. سببه قول اليهود: (ما أنزل
Allah Teâlâ'nın: { لكِنِ اللَّهُ يَشْهَدُ بِما أَنْزَلَ إِلَيْكَ } “Fakat Allah, sana indirdiğine şahitlik eder...” buyruğunun sebebi, Yahudilerin: "Allah hiçbir beşere bir şey indirmemiştir" sözüdür.
الله على بشر من شيء) وقال بعضهم لمحمد ﵊: ما نعلم يا محمد أن الله أرسل إليك ولا أنزل عليك شيئا، فردّ الله عليهم بقوله: لكِنِ اللَّهُ يَشْهَدُ بِما أَنْزَلَ إِلَيْكَ أَنْزَلَهُ بِعِلْمِهِ وَالْمَلائِكَةُ يَشْهَدُونَ وَكَفى بِاللَّهِ شَهِيداً. كفى بشهادة الله وشهادة ملائكته على صدق إنزال القرآن على النّبي محمد ﷺ، أنزله الله بعلمه الخاص الذي لا يعلمه سواه، كما قال سبحانه في مطلع سورة البقرة: ذلِكَ الْكِتابُ لا رَيْبَ فِيهِ هُدىً لِلْمُتَّقِينَ (٢) [البقرة: ٢/ ٢] . وهو الذي تحدى الله به البشرية أن يأتوا بمثله فعجزوا: قُلْ لَئِنِ اجْتَمَعَتِ الْإِنْسُ وَالْجِنُّ عَلى أَنْ يَأْتُوا بِمِثْلِ هذَا الْقُرْآنِ لا يَأْتُونَ بِمِثْلِهِ وَلَوْ كانَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ ظَهِيراً (٨٨) [الإسراء: ١٧/ ٨٨] . وقوله سبحانه: أَنْزَلَهُ بِعِلْمِهِ دليل قاطع واضح على إثبات علم الله تعالى، فهو يعلم إنزال القرآن ونزوله، وعجيب قول المعتزلة: عالم بلا علم، ومعنى الآية عندهم:
Onlardan bazıları Muhammed'e (aleyhisselâm): "Ey Muhammed! Allah'ın seni elçi gönderdiğini ve sana bir şey indirdiğini bilmiyoruz" demişti. Bunun üzerine Allah onlara şöyle cevap verdi: { لكِنِ اللَّهُ يَشْهَدُ بِما أَنْزَلَ إِلَيْكَ أَنْزَلَهُ بِعِلْمِهِ وَالْمَلائِكَةُ يَشْهَدُونَ وَكَفى بِاللَّهِ شَهِيداً } “Fakat Allah, sana indirdiğine şahitlik eder; onu kendi ilmiyle indirmiştir. Melekler de şahitlik ederler. Şahit olarak Allah yeter.” Kur'an'ın Hz. Peygamber Muhammed'e (sallallâhu aleyhi ve sellem) indirilişinin doğruluğuna Allah'ın ve meleklerinin şahitliği yeter. Allah onu kendisinden başkasının bilemeyeceği hususi ilmiyle indirmiştir; nitekim Bakara Suresi'nin başında şöyle buyurmuştur: { ذلِكَ الْكِتابُ لا رَيْبَ فِيهِ هُدىً لِلْمُتَّقِينَ (٢) } “İşte o Kitap; onda hiçbir şüphe yoktur. Müttakiler için bir hidayettir. (2)” [Bakara: 2/2]. O Kur'an ki, Allah insanlığa onun bir benzerini getirmeleri için meydan okumuş, onlar ise bundan âciz kalmışlardır: { قُلْ لَئِنِ اجْتَمَعَتِ الْإِنْسُ وَالْجِنُّ عَلى أَنْ يَأْتُوا بِمِثْلِ هذَا الْقُرْآنِ لا يَأْتُونَ بِمِثْلِهِ وَلَوْ كانَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ ظَهِيراً (٨٨) } “De ki: Andolsun, eğer insan ve cin bu Kur'an'ın bir benzerini getirmek üzere toplansalar, birbirlerine arka çıksalar bile onun bir benzerini getiremezler. (88)” [İsrâ: 17/88]. Yüce Allah'ın: { أَنْزَلَهُ بِعِلْمِهِ } “Onu kendi ilmiyle indirmiştir” buyruğu, Allah Teâlâ'nın ilim sıfatının ispatına dair açık ve kesin bir delildir. O, Kur'an'ın indirilişini ve nüzulünü bilir. Mu'tezile'nin "ilimsiz âlimdir" sözü ne kadar da gariptir! Ayetin onlara göre anlamı şudur:
أنزله مقترنا بعلمه، أي فيه علمه من غيبيات وأوامر ونحو ذلك، فالعلم عندهم:
"Onu ilmine bitişik olarak indirmiştir; yani onda gaybî bilgilerden, emirlerden ve benzeri hususlardan O'nun ilmi vardır." Zira onlara göre ilim,
عبارة عن المعلومات التي في القرآن.
Kur'an'da yer alan malumattan ibarettir.
ضلال الكافرين وجزاؤهم
Kâfirlerin Sapıklığı ve Cezaları
ليس في هذا العالم بالنسبة للهدي الإلهي إلا طريقان: طريق الضلال والكفر، وطريق الهداية والإيمان، فمن سلك طريق الضلالة فقد رشده ودمر نفسه، ومن أخذ بطريق الهداية وآمن بما أنزل الله على رسله الكرام، سار في منهج صحيح، وأعمل عقله وفكره السوي، وأنقذ نفسه من أخطر العواقب الوخيمة.
Bu dünyada ilahi rehberlik açısından sadece iki yol vardır: Sapıklık ve inkâr yolu ile hidayet ve iman yolu. Kim sapıklık yolunu tutarsa doğru yolunu kaybetmiş ve kendini helak etmiştir. Kim de hidayet yolunu seçer ve Allah'ın şerefli elçilerine indirdiklerine iman ederse, doğru bir yöntem izlemiş, aklını ve selim düşüncesini çalıştırmış ve kendini son derece tehlikeli ve kötü akıbetlerden kurtarmış olur.
وحرصا من الله تعالى على مصلحة عباده، وحبّا لهم وإرادة لجلب الخير لأنفسهم، أنذر الضّالين المنحرفين بالعذاب الشديد، ودعا إلى الإيمان الصحيح برسالة خاتم الأنبياء والمرسلين.
Allah Teâlâ kullarının menfaatine olan düşkünlüğünden, onlara olan sevgisinden ve kendileri için hayrı celbetmeyi murad etmesinden dolayı, sapan ve haktan uzaklaşanları şiddetli bir azapla uyarmış ve peygamberlerin ve elçilerin sonuncusunun risaletine samimi bir şekilde iman etmeye çağırmıştır.
قال الله تعالى منذرا ومبيّنا:
Allah Teâlâ uyararak ve açıklayarak şöyle buyurmuştur:
[سورة النساء (٤) : الآيات ١٦٧ الى ١٧٠]
[Nisâ Suresi (4), Ayetler 167-170]
إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَصَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ قَدْ ضَلُّوا ضَلالاً بَعِيداً (١٦٧) إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَظَلَمُوا لَمْ يَكُنِ اللَّهُ لِيَغْفِرَ لَهُمْ وَلا لِيَهْدِيَهُمْ طَرِيقاً (١٦٨) إِلاَّ طَرِيقَ جَهَنَّمَ خالِدِينَ فِيها أَبَداً وَكانَ ذلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيراً (١٦٩) يا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جاءَكُمُ الرَّسُولُ بِالْحَقِّ مِنْ رَبِّكُمْ فَآمِنُوا خَيْراً لَكُمْ وَإِنْ تَكْفُرُوا فَإِنَّ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَالْأَرْضِ وَكانَ اللَّهُ عَلِيماً حَكِيماً (١٧٠)
{ إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَصَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ قَدْ ضَلُّوا ضَلالاً بَعِيداً (١٦٧) إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَظَلَمُوا لَمْ يَكُنِ اللَّهُ لِيَغْفِرَ لَهُمْ وَلا لِيَهْدِيَهُمْ طَرِيقاً (١٦٨) إِلاَّ طَرِيقَ جَهَنَّمَ خالِدِينَ فِيها أَبَداً وَكانَ ذلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيراً (١٦٩) يا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جاءَكُمُ الرَّسُولُ بِالْحَقِّ مِنْ رَبِّكُمْ فَآمِنُوا خَيْراً لَكُمْ وَإِنْ تَكْفُرُوا فَإِنَّ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَالْأَرْضِ وَكانَ اللَّهُ عَلِيماً حَكِيماً (١٧٠) } “Şüphesiz inkâr edenler ve Allah yolundan alıkoyanlar, gerçekten derin bir sapıklığa düşmüşlerdir. (167) Şüphesiz inkâr edip zulmedenleri Allah bağışlayacak değildir; onlara bir yol da gösterecek değildir. (168) Ancak içinde ebediyen kalacakları cehennem yolunu gösterir. Bu ise Allah'a pek kolaydır. (169) Ey insanlar! Resul size Rabbinizden hakkı getirdi; o halde kendi hayrınıza olarak iman edin. Eğer inkâr ederseniz, şüphesiz göklerde ve yerde ne varsa Allah'ındır. Allah Alîm'dir, Hakîm'dir. (170)”
[النساء: ٤/ ١٦٧- ١٧٠] .
[Nisâ: 4/167-170].
أخبر الله تعالى عن الكافرين الذين يصدّون عن سبيل الله: أنهم قد بعدوا عن الحق، وضلّوا ضلالا بعيدا عن الصواب، لا أمل في رجوعهم عنه، ولا تخلصهم منه، إنهم بكفرهم وجحودهم بالله ورسوله، وصدهم أنفسهم وغيرهم عن ساحة الإيمان، ومقاومتهم لسبيل الدعوة الصحيحة إلى الله، إنهم بهذا أخطئوا الطريق.
Allah Teâlâ insanları Allah yolundan alıkoyan kâfirler hakkında onların haktan uzaklaştıklarını, doğrudan büsbütün saptıklarını, bundan dönme ve kurtulma umutlarının kalmadığını haber vermiştir. Onlar Allah'ı ve Peygamberini inkâr edip reddetmeleriyle, kendilerini ve başkalarını iman dairesinden alıkoymalarıyla ve Allah'a yapılan doğru davet yoluna karşı direnmeleriyle yolu şaşırmışlardır.
وهم أيضا ظلموا أنفسهم باتباعهم الشيطان ووضعهم الشيء في غير موضعه، وهو الكفر بالله وجحود نعمته عليهم، سواء النعمة الظاهرة أو الباطنة.
Onlar ayrıca şeytana uyarak ve bir şeyi layık olmadığı yere koyarak kendilerine de zulmetmişlerdir; bu da Allah'ı inkâr etmeleri ve gerek zahirî gerekse bâtınî olsun O'nun üzerlerindeki nimetini hiçe saymalarıdır.
لقد صاروا بكفرهم وصدّهم عن سبيل الله وظلمهم أنفسهم في وضع سيء، وفي شأن وحال لم يكن الله تعالى ليغفر لهم، فالله لا يغفر أن يشرك به ويغفر ما دون ذلك لمن يشاء. واستحقوا بإصرارهم على كفرهم ألا يهديهم الله ولا يوفقهم إلى خير أبدا لأنهم ملؤوا أنفسهم وقلوبهم بظلام الكفر والضلال، حتى لم يعد يتسع للنور والهداية الإلهية.
İnkârları, Allah yolundan alıkoymaları ve nefislerine zulmetmeleri yüzünden öyle kötü bir duruma, öyle bir hâle düşmüşlerdir ki, Allah Teâlâ onları bağışlayacak değildir. Çünkü Allah kendisine ortak koşulmasını bağışlamaz, bunun dışındakileri dilediği kimse için bağışlar. Küfürlerindeki ısrarları sebebiyle Allah'ın kendilerini hidayete erdirmemesini ve hiçbir hayra muvaffak kılmamasını hak etmişlerdir; zira onlar nefislerini ve kalplerini küfrün ve sapıklığın karanlığıyla doldurmuşlar, öyle ki artık orada nura ve ilahi hidayete yer kalmamıştır.
ولا يوفقهم ويدلّهم إلا على طريق جهنم الذي سلكوه، فكانوا في النار خالدين فيها أبدا على الدوام، جزاء ما قدموا من أعمال قبيحة، وما اختاروا في حياتهم من سلوك دروب الغواية والانحراف، وكان إدخالهم جهنم أمرا هينا وسهلا ويسيرا كل اليسر على الله تعالى، فلا يعجزه أحد في الأرض ولا في السماء، ولا يبالي الله بهم، كما ورد في الحديث عند البخاري: «يذهب الصالحون، الأول فالأول، ويبقى
Allah onları ancak kendilerinin tuttuğu cehennem yoluna iletir ve yönlendirir; böylece işledikleri çirkin amellerin ve hayatlarında sapıklık ve eğrilik yollarını tercih etmelerinin cezası olarak cehennemde ebedî ve sürekli kalıcı olurlar. Onları cehenneme sokmak Allah Teâlâ'ya pek kolay, son derece basittir; yerde ve gökte hiç kimse O'nu âciz bırakamaz ve Allah onlara asla değer vermez. Nitekim Buhârî'de yer alan hadiste şöyle buyrulmuştur: «Salih insanlar birer birer gider ve geriye,
حفالة كحفالة الشعير أو التمر، لا يباليهم الله بالة» والحفالة: النفاية والرديء من كل شيء، والبالة: المبالاة.
arpa veya hurmanın döküntüsü gibi değersiz kimseler kalır. Allah onlara hiç değer vermez.» Hufâle (الحفالة); her şeyin çerçöpü ve değersizidir. Bâle (البالة) ise önem verme, değer verme demektir.
وبعد هذا الإنذار الشديد لأهل الضلالة وبيان جزائهم، دعا القرآن إلى الإيمان الحق، تذكيرا للناس، وهذا من أسلوب القرآن الذي يقرن بين الأشياء المتعارضة، وبضدّها تتميز الأشياء. والدعوة إلى الإيمان عامة شاملة للناس جميعا دون تمييز ولا تعصب ولا انغلاق، وإنما بانفتاح ومحبة الخير للجميع. ومضمون هذه الدعوة:
Sapıklık ehline yönelik bu şiddetli uyarıdan ve cezalarının açıklanmasından sonra Kur'an, insanlara bir hatırlatma olarak hak imana davet etmiştir. Bu, zıt şeyleri bir arada zikreden Kur'an'ın üslubundandır; zira şeyler zıtlarıyla belirginleşir. İmana davet; ayrımcılık, taassup ve kapalılık olmaksızın, aksine herkese açık ve herkes için hayrı arzulayan bir şekilde tüm insanları kapsayıcı ve geneldir. Bu davetin içeriği şudur:
يا أيها الناس جميعا، قد جاءكم الرسول محمد بالقرآن والحق والخير والهدى والفلاح، فآمنوا برسالته، يكن الإيمان خيرا لكم لأنه يزكيكم ويطهركم من الأدناس والأرجاس، ويرشدكم لما فيه السعادة في الدنيا والآخرة، والحق الذي أتى به محمد من ربّه: هو القرآن المعجز، والدعوة إلى عبادة الله وحده، والإعراض عن غيره.
Ey insanlar topluluğu! Elçi Muhammed size Kur'an'la, hakla, hayırla, hidayetle ve kurtuluşla gelmiştir; onun risaletine iman edin, iman etmek sizin için daha hayırlıdır; çünkü o sizi temizler, kirlerden ve pisliklerden arındırır ve sizi dünya ve ahirette saadetin bulunduğu şeylere yöneltir. Muhammed'in Rabbinden getirdiği hak ise; mucize olan Kur'an, yalnızca tek olan Allah'a ibadet etmeye ve O'ndan başkasından yüz çevirmeye yapılan davettir.
وإن تكفروا أيها الناس، فإن الله غني عنكم وعن إيمانكم، وقادر على عقابكم، ولا يتضرر بكفرانكم، فإن لله جميع ما في السماوات والأرض ملكا وخلقا وتصريفا وعبيدا، وشأن العبيد الخضوع لحكم الله، وأمره، كما قال الله تعالى: وَقالَ مُوسى إِنْ تَكْفُرُوا أَنْتُمْ وَمَنْ فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً فَإِنَّ اللَّهَ لَغَنِيٌّ حَمِيدٌ (٨) [إبراهيم: ١٤/ ٨] .
Ey insanlar! Eğer inkâr ederseniz, şüphesiz Allah size de imanınıza da muhtaç değildir, sizi cezalandırmaya kādirdir ve sizin inkârınız O'na hiçbir zarar veremez. Zira mülk, yaratma, tasarruf ve kulluk bakımından göklerde ve yerde olan her şey Allah'ındır. Kulların vazifesi ise Allah'ın hükmüne ve emrine boyun eğmektir. Nitekim Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur: { وَقالَ مُوسى إِنْ تَكْفُرُوا أَنْتُمْ وَمَنْ فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً فَإِنَّ اللَّهَ لَغَنِيٌّ حَمِيدٌ (٨) } “Mûsâ dedi ki: Siz ve yeryüzünde bulunanların hepsi inkâr etseniz bile, şüphesiz Allah Ganî'dir (hiçbir şeye muhtaç değildir), Hamîd'dir (övgüye layıktır). (8)” [İbrâhîm: 14/8].
والله تعالى معذبكم ومجازيكم على كفركم في الآخرة. فليس وراء الموت إلا الجنة أو النار، والله سبحانه عليم بشؤون خلقه، حكيم في صنعه، لا يحكم إلا بالحق والعدل، ولا يجازي إلا من ظلم وكفر، وعصى وجحد.
Allah Teâlâ ahirette inkârınız sebebiyle sizi azaplandıracak ve cezalandıracaktır. Çünkü ölümün ötesinde cennet veya cehennemden başka bir şey yoktur. Allah Sübhânehu mahlukatının durumlarını çok iyi bilir, yaratmasında hikmet sahibidir; ancak hak ve adaletle hükmeder, sadece zulmeden, inkâr eden, isyan eden ve nankörlük yapanı cezalandırır.
أوصاف المسيح في القرآن
Kur'an'da Mesih'in Sıfatları
ينبغي أن تسود في الوسط العلمي الحقائق العلمية المجردة، دون تميز ولا تعصب ولا تأثر بميراث معين، ولقد أبرز القرآن المجيد الحقائق في كل شيء، سواء ما يتعلق منها بأصول العقيدة، وإنزال القرآن، أم ما يتصل بالأحكام الشرعية، والوقائع التاريخية، إظهارا للحق، وبيانا للصدق والواقع.
İlmi muhitte; ayrımcılık, taassup ve belirli bir mirasın etkisinde kalmaksızın yalın bilimsel gerçeklerin hâkim olması gerekir. Yüce Kur'an, hakkı ortaya koymak, doğruyu ve gerçeği açıklamak üzere gerek akide esasları ve Kur'an'ın indirilişi ile ilgili olsun, gerekse şer'î hükümler ve tarihî olaylarla ilgili olsun her hususta gerçekleri açıkça ortaya koymuştur.
وهذا هو شأن القرآن العظيم في تبيان أوصاف المسيح عيسى ابن مريم ﵇، قال الله تعالى:
Yüce Kur'an'ın Meryem oğlu Îsâ Mesih'in (aleyhisselâm) sıfatlarını açıklamadaki tutumu da böyledir. Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur:
[سورة النساء (٤) : الآيات ١٧١ الى ١٧٣]
[Nisâ Suresi (4), Ayetler 171-173]
يا أَهْلَ الْكِتابِ لا تَغْلُوا فِي دِينِكُمْ وَلا تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ إِلاَّ الْحَقَّ إِنَّمَا الْمَسِيحُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ رَسُولُ اللَّهِ وَكَلِمَتُهُ أَلْقاها إِلى مَرْيَمَ وَرُوحٌ مِنْهُ فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ وَلا تَقُولُوا ثَلاثَةٌ انْتَهُوا خَيْراً لَكُمْ إِنَّمَا اللَّهُ إِلهٌ واحِدٌ سُبْحانَهُ أَنْ يَكُونَ لَهُ وَلَدٌ لَهُ ما فِي السَّماواتِ وَما فِي الْأَرْضِ وَكَفى بِاللَّهِ وَكِيلاً (١٧١) لَنْ يَسْتَنْكِفَ الْمَسِيحُ أَنْ يَكُونَ عَبْداً لِلَّهِ وَلا الْمَلائِكَةُ الْمُقَرَّبُونَ وَمَنْ يَسْتَنْكِفْ عَنْ عِبادَتِهِ وَيَسْتَكْبِرْ فَسَيَحْشُرُهُمْ إِلَيْهِ جَمِيعاً (١٧٢) فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ فَيُوَفِّيهِمْ أُجُورَهُمْ وَيَزِيدُهُمْ مِنْ فَضْلِهِ وَأَمَّا الَّذِينَ اسْتَنْكَفُوا وَاسْتَكْبَرُوا فَيُعَذِّبُهُمْ عَذاباً أَلِيماً وَلا يَجِدُونَ لَهُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلِيًّا وَلا نَصِيراً (١٧٣)
{ يا أَهْلَ الْكِتابِ لا تَغْلُوا فِي دِينِكُمْ وَلا تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ إِلاَّ الْحَقَّ إِنَّمَا الْمَسِيحُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ رَسُولُ اللَّهِ وَكَلِمَتُهُ أَلْقاها إِلى مَرْيَمَ وَرُوحٌ مِنْهُ فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ وَلا تَقُولُوا ثَلاثَةٌ انْتَهُوا خَيْراً لَكُمْ إِنَّمَا اللَّهُ إِلهٌ واحِدٌ سُبْحانَهُ أَنْ يَكُونَ لَهُ وَلَدٌ لَهُ ما فِي السَّماواتِ وَما فِي الْأَرْضِ وَكَفى بِاللَّهِ وَكِيلاً (١٧١) لَنْ يَسْتَنْكِفَ الْمَسِيحُ أَنْ يَكُونَ عَبْداً لِلَّهِ وَلا الْمَلائِكَةُ الْمُقَرَّبُونَ وَمَنْ يَسْتَنْكِفْ عَنْ عِبادَتِهِ وَيَسْتَكْبِرْ فَسَيَحْشُرُهُمْ إِلَيْهِ جَمِيعاً (١٧٢) فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ فَيُوَفِّيهِمْ أُجُورَهُمْ وَيَزِيدُهُمْ مِنْ فَضْلِهِ وَأَمَّا الَّذِينَ اسْتَنْكَفُوا وَاسْتَكْبَرُوا فَيُعَذِّبُهُمْ عَذاباً أَلِيماً وَلا يَجِدُونَ لَهُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلِيًّا وَلا نَصِيراً (١٧٣) } “Ey Ehl-i Kitap! Dininizde aşırılığa kaçmayın ve Allah hakkında haktan başkasını söylemeyin. Meryem oğlu Îsâ Mesih, ancak Allah'ın bir elçisi, Meryem'e ulaştırdığı kelimesi ve O'ndan bir ruhtur. O halde Allah'a ve elçilerine iman edin; '(Tanrı) üçtür' demeyin. Kendi hayrınıza olarak bundan vazgeçin. Şüphesiz Allah tek bir ilahtır. O, çocuk sahibi olmaktan münezzehtir. Göklerde ve yerde ne varsa hepsi O'nundur. Vekil olarak Allah yeter. (171) Mesih de Allah'a kul olmaktan asla çekinmez, mukarreb (O'na yakın) melekler de. Kim O'na kulluk etmekten çekinir ve büyüklük taslarsa, [bilsin ki] O, hepsini huzurunda toplayacaktır. (172) İman edip salih ameller işleyenlere gelince, [Allah] onların mükâfatlarını tastamam verecek ve lütfundan onlara daha fazlasını da bağışlayacaktır. Kulluktan çekinip büyüklük taslayanları ise elem verici bir azapla cezalandıracaktır. Onlar kendilerine Allah'tan başka ne bir dost ne de bir yardımcı bulabilirler. (173)”
يطالب القرآن الكريم أهل الكتاب بترك المغالاة في الدين وتجاوز الحدود فيه، وألا يقولوا على الله إلا القول الحق الثابت الموافق للواقع، فما المسيح عيسى ابن مريم إلا رسول مرسل من عند الله إلى بني إسرائيل يأمرهم بالمعروف وينهاهم عن المنكر، ويأمرهم بعبادة الله وحده، ووجود المسيح إنما كان بكلمة من الله التكوينية وهي (كن) لا بمادة أخرى كبقية الناس، ألقاها الله سبحانه إلى مريم الطاهرة البتول القديسة، وهو البشارة التي بعث الملك بها إليها، ونفخ الله فيه الروح من عنده، فهو
Kur'ân-ı Kerîm, Ehl-i Kitap'tan dinde aşırılığa kaçmayı ve onda haddi aşmayı bırakmalarını, Allah hakkında gerçeğe uygun, sabit ve hak olan sözden başkasını söylememelerini talep etmektedir. Nitekim Meryem oğlu Îsâ Mesîh, Allah katından İsrâiloğulları'na gönderilmiş, onlara marufu (iyiliği) emreden, münkerden (kötülükten) nehyeden ve yalnızca tek olan Allah'a ibadet etmelerini emreden bir elçiden başkası değildir. Mesîh'in varlığı, diğer insanlar gibi başka bir maddeden değil, sadece Allah'ın tekvinî (var edici) kelimesi olan "kün (ol)" emriyle gerçekleşmiştir. Allah Teâlâ bu [kelimeyi] tertemiz, iffetli ve pâk Meryem'e ulaştırmıştır. O, meleğin kendisine müjde olarak getirdiği şeydir ve Allah O'na Kendi katından bir ruh üflemiştir. Dolayısıyla o
من جملة مخلوقات الله، ونفخة من الله، بواسطة جبريل ﵇، لا جزءا ولا بعضا من الله تعالى، ووصف بهاتين الصّفتين (كلمة الله وروح منه) على وجه التشريف والتكريم، وهو مجرد رسول كبقية الرّسل الكرام، علما بأن جميع البشر من روح الله.
Allah'ın yaratıklarından bir yaratık ve Cibrîl (aleyhisselâm) vasıtasıyla Allah'tan bir nefhadır (üflemedir); asla Allah Teâlâ'nın bir parçası veya cüzü değildir. Bu iki sıfatla (Allah'ın kelimesi ve O'ndan bir ruh) nitelenmesi şereflendirme ve ikram kabilindendir. O, diğer şerefli elçiler gibi sadece bir elçidir; nitekim bütün insanların ruhu da Allah'tandır.
فآمنوا أيها الناس بالله تعالى وحده، وبرسله جميعا دون تفرقة، فهم جميعا عبيد لله، لهم مهام وخصائص، فوضهم الله بها لتبليغها إلى الناس من أجل إسعادهم وتوضيح طريق الحق والهداية لهم.
Ey insanlar! Yalnızca tek olan Allah Teâlâ'ya ve aralarında ayrım yapmaksızın bütün peygamberlerine iman edin. Zira onların hepsi Allah'ın kullarıdır; insanları mutlu etmek, onlara hak ve hidayet yolunu açıklamak üzere Allah'ın insanlara tebliğ etmekle yetkilendirdiği görevleri ve hususiyetleri vardır.
ولا تقولوا: الله ثالث ثلاثة، أو الآلهة ثلاثة أو أكثر، إنما الله خالق الكون والمخلوقات إله واحد، تنزه وتعاظم وتقدّس أن يكون له ولد، فهو الواحد الفرد الصّمد الذي لم يلد ولم يولد، ولم يكن له كفوا أحد، وهو مالك السماوات، والأرض وما فيهما، الكل ملكه وخلقه، وجميع ما فيهما عبيده، وهم تحت تدبيره وتصريفه، وهو وكيل على كل شيء وقدير، وبيده سلطان كل شيء، لا فرق في ذلك بين الملائكة والنّبيين أجمعين، وكفى بالله سبحانه متصرفا في هذا العالم ومهيمنا عليه.
"Allah üçün üçüncüsüdür" veya "İlahlar üç veya daha fazladır" demeyin. Evrenin ve yaratılmışların yaratıcısı olan Allah ancak tek bir ilahtır. Bir çocuğunun olmasından münezzeh, yüce ve mukaddestir. O; doğurmamış, doğrulmamış ve hiçbir şey kendisine denk olmayan tek, bir ve Samed olandır. Göklerin, yerin ve ikisinde bulunan her şeyin mâlikidir; hepsi O'nun mülkü ve yaratığıdır, ikisinde bulunanların tamamı O'nun kullarıdır, O'nun tedbiri ve tasarrufu altındadır. O her şeye vekildir, kādirdir; her şeyin hâkimiyeti O'nun elindedir. Bu hususta melekler ile bütün peygamberler arasında hiçbir fark yoktur. Bu âlemde tasarrufta bulunan ve onu görüp gözeten olarak Allah Sübhânehu yeter.
لن يتكبر أو يأنف المسيح أن يكون عبدا من عباد الله، ولا عن العبودية لله، ولا عن عبادة الله وحده، لعلمه بعظمة الله، وما يستحقه من العبودية والشكر، وكذلك الملائكة المقرّبون لن يترفّعوا عن أن يكون أحدهم عبدا لله تعالى. ومن يتكبر عن عبادة الله، ويمتنع من طاعة الله، فسيجمعهم الله جميعا في المحشر يوم القيامة، ويعذبهم عذابا مؤلما شديدا في النار حسبما يستحقون، ولا يجدون لهم من غير الله تعالى ناصرا ينصرهم أو يمنعهم من بأس الله وعذابه.
Mesih, Allah'ın azametini ve O'nun kulluğa ve şükre ne derece layık olduğunu bildiği için Allah'ın kullarından bir kul olmaktan, Allah'a kulluk etmekten ve yalnızca tek olan Allah'a ibadette bulunmaktan asla büyüklenip çekinmez. Aynı şekilde mukarreb melekler de birinin Allah Teâlâ'ya kul olmasından asla kaçınmazlar. Kim Allah'a kulluktan yüz çevirir ve Allah'a itaatten kaçınırsa, kıyamet gününde Allah onların hepsini mahşerde toplayacak ve hak ettikleri üzere cehennemde elem verici, şiddetli bir azapla cezalandıracaktır. Onlar kendilerine Allah Teâlâ'dan başka yardım edecek ya da onları Allah'ın azabından ve cezasından koruyacak hiçbir yardımcı bulamazlar.
وأما المؤمنون بالله ورسله، الذين يعملون الأعمال الصالحة وهي التي أمر الله بها، فيعطيهم أجورهم وثواب أعمالهم كاملة غير منقوصة، على قدر أعمالهم،
Allah'a ve peygamberlerine iman edip salih ameller -ki bunlar Allah'ın emrettiği amellerdir- işleyenlere gelince; [Allah] onlara amelleri ölçüsünde ecirlerini ve amellerinin mükâfatlarını eksiksiz, tastamam verir,
ويزيدهم على ذلك من فضله وإحسانه، ورحمته وامتنانه، فهو سبحانه واسع الفضل والرحمة، كثير الخير والمنّة والنعمة، وهو ولي التوفيق.
ve lütfundan, ihsanından, rahmetinden ve bağışından bunlara daha fazlasını da ekler. Zira O Sübhânehu, lütfu ve rahmeti bol, hayrı, minneti ve nimeti çok olandır; başarıya ulaştıran O'dur.
التّمسك بالنّور المبين
Apaçık Nura Sarılmak
تعددت ألوان الهداية للبشرية في القرآن الكريم، فهناك في آية سابقة هداية التوفيق.
Yüce Kur'an'da insanlık için hidayetin çeşitleri çoktur; nitekim önceki bir ayette tevfîk hidayeti yer almıştır.
والإرشاد إلى الإيمان الصحيح المأمور به في قول الله تعالى: فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ فَيُوَفِّيهِمْ أُجُورَهُمْ وَيَزِيدُهُمْ مِنْ فَضْلِهِ [النساء: ٤/ ١٧٣] .
[ve] Allah Teâlâ'nın: { فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ فَيُوَفِّيهِمْ أُجُورَهُمْ وَيَزِيدُهُمْ مِنْ فَضْلِهِ } “İman edip salih ameller işleyenlere gelince, [Allah] onların mükâfatlarını eksiksiz verecek ve lütfundan onlara daha fazlasını da bağışlayacaktır.” [en-Nisâ 4/173] kavlinde emredilen sahih imana irşad yer almıştır.
وفي هذه الآية التالية هداية طريق الجنان، بالتّمسك بالنّور المبين: وهو القرآن المجيد. قال الله تعالى:
Takip eden bu ayette ise, apaçık nura yani Yüce Kur'an'a sarılmak suretiyle cennet yolunun hidayeti yer almaktadır. Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur:
[سورة النساء (٤) : الآيات ١٧٤ الى ١٧٥]
[Nisâ Suresi (4), Ayetler 174-175]
يا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جاءَكُمْ بُرْهانٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَأَنْزَلْنا إِلَيْكُمْ نُوراً مُبِيناً (١٧٤) فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَاعْتَصَمُوا بِهِ فَسَيُدْخِلُهُمْ فِي رَحْمَةٍ مِنْهُ وَفَضْلٍ وَيَهْدِيهِمْ إِلَيْهِ صِراطاً مُسْتَقِيماً (١٧٥)
{ يا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جاءَكُمْ بُرْهانٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَأَنْزَلْنا إِلَيْكُمْ نُوراً مُبِيناً (١٧٤) فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَاعْتَصَمُوا بِهِ فَسَيُدْخِلُهُمْ فِي رَحْمَةٍ مِنْهُ وَفَضْلٍ وَيَهْدِيهِمْ إِلَيْهِ صِراطاً مُسْتَقِيماً (١٧٥) } “Ey insanlar! Size Rabbinizden kesin bir delil geldi ve size apaçık bir nur indirdik. (174) Allah'a iman edip O'na sarılanlara gelince, [Allah] onları kendisinden bir rahmet ve lütuf içine sokacak ve onları kendisine [ulaştıran] dosdoğru bir yola iletecektir. (175)”
[النساء: ٤/ ١٧٤- ١٧٥] .
[en-Nisâ 4/174-175]
أوضح الله تعالى للناس قاطبة في هاتين الآيتين طريق الإنقاذ والنجاة، وأخبرهم أنه قد جاءهم برهان واضح وحجة نيّرة تعطي اليقين التام، وتبين حقيقة الإيمان بالله، وهو النّبي محمد ﷺ النّبي العربي الأمّي، الذي لم يتعلّم في مدرسة ولا جامعة، ولكن الله سبحانه أعدّه إعدادا خاصّا لتبليغ أعظم رسالة في الوجود إلى كل إنسان.
Allah Teâlâ bu iki ayette bütün insanlara kurtuluş ve selamet yolunu açıklamış; kendilerine apaçık bir delil, tam bir kesinlik veren ve Allah'a imanın hakikatini beyan eden nurlu bir hüccet geldiğini onlara haber vermiştir. O [delil], bir okulda veya üniversitede öğrenim görmemiş olan, fakat Allah Sübhânehu'nun varlıktaki en büyük mesajı her bir insana tebliğ etmesi için özel olarak yetiştirdiği ümmî Arap Peygamberi Hz. Muhammed sallallâhu aleyhi ve sellem'dir.