جزاء السّارق
Hırsızın Cezası
السّرقة من الأموال الخاصة أو من الأموال العامة كأموال الدولة أو القطاع العام أو الخاص من أعظم الجرائم في الإسلام، فهي حرام حرمة شديدة، ومنكر عظيم، وأكل لأموال الناس بالباطل، لا يحل في شرع ولا دين ولا قانون في الدنيا لأن إباحة السرقة تخل بأمن الناس في أموالهم وتهز مبدأ الثقة والطمأنينة، وتزعزع استقرار الاقتصاد والتجارة وغيرها من موارد الرزق. والغصب والخيانة والنهب ونحو ذلك كالسرقة أخذ ملك الآخرين بغير حق.
Gerek özel mülkiyetten gerekse devlet veya kamu yahut özel sektör malları gibi kamu mallarından hırsızlık yapmak, İslam'daki en büyük suçlardandır. Zira o şiddetle haram kılınmış, büyük bir kötülük ve insanların mallarını haksız yere yemektir; hırsızlığın mubah kılınması insanların mallarındaki güvenliği sarsacağı, güven ve huzur ilkesini zedeleyeceği, ekonominin, ticaretin ve diğer rızık kaynaklarının istikrarını altüst edeceği için dünyada hiçbir şeriatta, dinde veya kanunda helal değildir. Gasp, hıyanet, yağma ve benzeri fiiller de hırsızlık gibi başkalarının mülkünü haksız yere almaktır.
لذا كانت جريمة السرقة مستوجبة الحدّ وهو قطع اليد في شريعة القرآن، وهذه العقوبة، وإن كانت قاسية، فهي العقوبة الوحيدة الزاجرة للاعتداء على الأموال وأخذها بغير حق. قال الله تعالى:
Bu sebeple hırsızlık suçu, Kur'an şeriatında haddi, yani el kesmeyi gerektirmiştir. Bu ceza her ne kadar sert olsa da, mallara tecavüz edilmesini ve onların haksız yere alınmasını engelleyen tek caydırıcı cezadır. Yüce Allah şöyle buyurmuştur:
[سورة المائدة (٥) : الآيات ٣٨ الى ٤٠]
[Mâide Suresi (5), Ayet 38-40]
وَالسَّارِقُ وَالسَّارِقَةُ فَاقْطَعُوا أَيْدِيَهُما جَزاءً بِما كَسَبا نَكالاً مِنَ اللَّهِ وَاللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ (٣٨) فَمَنْ تابَ مِنْ بَعْدِ ظُلْمِهِ وَأَصْلَحَ فَإِنَّ اللَّهَ يَتُوبُ عَلَيْهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ (٣٩) أَلَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ لَهُ مُلْكُ السَّماواتِ وَالْأَرْضِ يُعَذِّبُ مَنْ يَشاءُ وَيَغْفِرُ لِمَنْ يَشاءُ وَاللَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ (٤٠)
{ وَالسَّارِقُ وَالسَّارِقَةُ فَاقْطَعُوا أَيْدِيَهُما جَزاءً بِما كَسَبا نَكالاً مِنَ اللَّهِ وَاللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ (٣٨) فَمَنْ تابَ مِنْ بَعْدِ ظُلْمِهِ وَأَصْلَحَ فَإِنَّ اللَّهَ يَتُوبُ عَلَيْهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ (٣٩) أَلَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ لَهُ مُلْكُ السَّماواتِ وَالْأَرْضِ يُعَذِّبُ مَنْ يَشاءُ وَيَغْفِرُ لِمَنْ يَشاءُ وَاللَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ (٤٠) } “Hırsızlık eden erkek ve kadının, yaptıklarına karşılık bir ceza ve Allah'tan bir ibret olmak üzere ellerini kesin. Allah mutlak güç sahibidir, hüküm ve hikmet sahibidir. Kim zulmünden (hırsızlığından) sonra tövbe eder ve durumunu düzeltirse, şüphesiz Allah onun tövbesini kabul eder. Muhakkak ki Allah çok bağışlayandır, çok merhamet edendir. Bilmez misin ki göklerin ve yerin mülkü şüphesiz Allah'ındır? O, dilediğine azap eder, dilediğini bağışlar. Allah her şeye hakkıyla güç yetirendir.”
[المائدة: ٥/ ٣٨- ٤٠] .
[el-Mâide: 5/ 38-40] .
نزلت هذه الآية في طعمة بن أبيرق حين سرق درع جار له، يدعى قتادة بن النعمان في جراب دقيق به خرق، وخبّأها عند زيد بن السمين اليهودي، فتناثر الدقيق من بيت قتادة إلى بيت زيد هذا، فلما تنبّه قتادة للسرقة، التمسها- أي الدرع- عند طعمة، فلم يجدها، وحلف ما أخذها، وماله بها علم، ثم تنبهوا إلى الدقيق المتناثر، فتبعوه حتى وصلوا إلى بيت زيد، فأخذوا الدرع منه، فقال: دفعها إلي طعمة، وشهد ناس من اليهود بذلك، وهمّ رسول الله ﷺ أن يجادل عن طعمة لأن الدرع وجد عند غيره، فنزل قوله تعالى: وَلا تُجادِلْ عَنِ الَّذِينَ يَخْتانُونَ أَنْفُسَهُمْ
Bu ayet, Tu'me b. Übeyrık'ın, Katâde b. Nu'mân adlı bir komşusunun zırhını içinde delik olan bir un çuvalına koyarak çalıp yahudi Zeyd b. Semîn'in yanına saklaması hakkında inmiştir. Un, Katâde'nin evinden bu Zeyd'in evine kadar dökülmüştü. Katâde hırsızlığı fark edince zırhı Tu'me'nin yanında aradı fakat bulamadı; Tu'me de onu almadığına ve bu konuda hiçbir bilgisi olmadığına dair yemin etti. Sonra dökülen unun farkına vardılar ve onu takip ederek Zeyd'in evine ulaştılar, zırhı onun elinden aldılar. Zeyd: «Onu bana Tu'me teslim etti» dedi ve yahudilerden birtakım kimseler buna şahitlik etti. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem, zırh başkasının yanında bulunduğu için Tu'me'yi savunmaya niyetlendi; bunun üzerine Yüce Allah'ın şu buyruğu indi: { وَلا تُجادِلْ عَنِ الَّذِينَ يَخْتانُونَ أَنْفُسَهُمْ }
[النّساء: ٤/ ١٠٧] ثم نزلت آية السّرقة لبيان حكمها.
“Kendilerine hıyanet edenleri savunma!” [en-Nisâ: 4/ 107]. Ardından da hükmünü açıklamak üzere hırsızlık ayeti indi.
وروى أحمد وغيره عن عبد الله بن عمرو: أن امرأة سرقت على عهد رسول الله ﷺ، فقطعت يدها اليمنى، فقالت: هل لي من توبة يا رسول الله؟ فأنزل الله في سورة المائدة: فَمَنْ تابَ مِنْ بَعْدِ ظُلْمِهِ وَأَصْلَحَ فَإِنَّ اللَّهَ يَتُوبُ عَلَيْهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ.
Ahmed ve başkaları Abdullah b. Amr'dan rivayet etmiştir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem döneminde bir kadın hırsızlık yaptı ve sağ eli kesildi. Kadın: «Ey Allah'ın Resûlü! Benim için tövbe [imkânı] var mıdır?» dedi; bunun üzerine Allah Mâide Suresi'nde şu ayeti indirdi: { فَمَنْ تابَ مِنْ بَعْدِ ظُلْمِهِ وَأَصْلَحَ فَإِنَّ اللَّهَ يَتُوبُ عَلَيْهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ } “Kim zulmünden sonra tövbe eder ve durumunu düzeltirse, şüphesiz Allah onun tövbesini kabul eder. Muhakkak ki Allah çok bağışlayandır, çok merhamet edendir.”
والمعنى: فيما فرض عليكم أو يتلى عليكم حكم السارق والسارقة، فمن سرق من ذكر أو أنثى، فاقطعوا يا ولاة الأمور أيديهما أي من الرّسغ كما أوضحت السّنة النّبوية، جزاء لهما على سرقتهما وما كسبت أيديهما، ولانتهاك حرمة مال الآخرين، لأن السرقة قد تجرّ إلى الدفاع عن المال وإلى القتل، وتنكيلا وإهانة وتحقيرا لهما من الله لأن فعلهما خسيس ودنيء يستوجب الإذلال، والزجر عن العودة للسرقة، وإيقاع عبرة لغيرهما، والله قوي غالب في تنفيذ أوامره، حكيم في تدبيره وصنعه وتشريعه، لا يشرع إلا ما فيه الحكمة والمصلحة، واختيار الأنسب للجريمة.
Anlamı şudur: Size farz kılınan veya size okunan hükümler arasında hırsız erkek ve hırsız kadının hükmü de vardır; erkek veya kadından kim hırsızlık yaparsa, ey yöneticiler, nebevî sünnetin açıkladığı gibi onların ellerini bileklerinden kesin. Bu, hırsızlıklarına ve kendi elleriyle kazandıklarına karşılık bir ceza, başkalarının malının dokunulmazlığını ihlal ettikleri için -çünkü hırsızlık malı savunmaya ve öldürmeye yol açabilir- ve Allah tarafından onlara bir ceza, zillet ve aşağılanma olsun diyedir; zira onların fiili alçakça ve değersiz olup zillete düşürülmeyi, hırsızlığa dönmekten caydırılmayı ve başkalarına ibret kılınmayı hak eder. Allah, emirlerini uygulamada mutlak güç ve galebe sahibidir; tedbirinde, yaratmasında ve teşriinde hikmet sahibidir. O, ancak içinde hikmet ve maslahat bulunanı ve suça en uygun olanı teşri kılar.
أما من تاب من بعد ظلمه بالسرقة، وأناب إلى الله، ورجع عن السرقة، وردّ أموال الناس إليهم، وأصلح نفسه وزكّاها بعمل البر والتقوى، فإن الله يقبل توبته، فلا يعذّبه في الآخرة، وإن الله غفور لذنوب عباده التائبين، رحيم بهم إذا صلحوا.
Fakat kim hırsızlık şeklindeki zulmünden sonra tövbe eder, Allah'a yönelir, hırsızlıktan vazgeçer, insanların mallarını kendilerine iade eder ve iyilik ile takva amelleri işleyerek nefsini ıslah edip arındırırsa, şüphesiz Allah onun tövbesini kabul eder ve ona ahirette azap etmez. Muhakkak ki Allah tövbe eden kullarının günahlarını çok bağışlayandır, ıslah olduklarında onlara çok merhamet edendir.
ألم تعلم أيها الرسول وكل مؤمن أن الله هو المالك لجميع السماوات والأرض ومن فيهما، يتصرف في ذلك بالعدل والحكمة والعلم الواسع والفضل العظيم، ومن فضله ورحمته أنه يقبل التوبة عن عباده، ويرحم التائبين، ومن حكمته وعدله أنه وضع حدّا للسرقة لزجر اللصوص وردعهم، توفيرا للأمن والاستقرار، وتحقيقا لمصالح العباد، والله هو القادر على كل شيء من التعذيب والرحمة.
Ey Resûl ve ey her mümin, bilmez misin ki bütün göklerin, yerin ve bunlarda bulunanların mülkü şüphesiz Allah'ındır? O, adalet, hikmet, geniş ilim ve yüce lütuf ile bunlarda tasarrufta bulunur. O'nun lütuf ve rahmetindendir ki kullarının tövbesini kabul eder ve tövbe edenlere merhamet gösterir. Hırsızları caydırmak ve engellemek, emniyet ve istikrarı temin etmek ve kulların maslahatlarını gerçekleştirmek için hırsızlığa bir had cezası koyması da O'nun hikmet ve adaletindendir. Azap etmekten ve merhamet göstermekten ibaret olan her şeye hakkıyla güç yetiren Allah'tır.
ومن خلال التجربة والتطبيق تبين أن الحدود الشرعية هي المحققة لمصلحة الناس العامة والخاصة، فلا مانع من الجريمة أحكم وأعدل وأصلح من حدود الله المقررة في القرآن المجيد.
Tecrübe ve uygulamalar yoluyla açıkça ortaya çıkmıştır ki, insanların genel ve özel yararını gerçekleştiren şeyler şer'î hadlerdir. Dolayısıyla Kur'ân-ı Mecîd'de belirlenen Allah'ın had cezalarından daha hikmetli, daha adil ve daha ıslah edici hiçbir suç önleyici unsur yoktur.
لكن ينبغي أن نعلم أن حدّ السرقة لا يقام على السراق إلا بشروط كثيرة، فيشترط أن يكون السارق بالغا عاقلا، لا صبيّا ولا مجنونا، وألا يكون مأذونا له في الدخول إلى مكان الأموال، لا ضيفا أو خادما، ولا قريبا ذا رحم محرم من المسروق منه، ولا مالكا للمسروق، وأن يكون المسروق مقدّرا بنصاب شرعي وهو دينار ذهبي فأكثر في رأي الحنفية، أو ربع دينار في مذهب الجمهور، وأن يكون المسروق مالا متقوما، أي يباح الانتفاع به شرعا، لا كنحو خمر أو خنزير أو كلب أو ميتة أو دم مثلا.
Ancak bilmek gerekir ki hırsızlık haddi, hırsızlara ancak birçok şartla uygulanır. Hırsızın bülûğa ermiş ve akıllı olması şarttır; çocuk veya deli olmamalıdır; malların bulunduğu yere girmesine izin verilmiş kimselerden olmamalıdır; misafir veya hizmetçi olmamalıdır; malı çalınan kimsenin mahrem bir akrabası olmamalıdır; çalınan şeyin mülkiyetine sahip olmamalıdır; çalınan malın şer'î nisaba ulaşmış olması gerekir ki bu Hanefîlerin görüşüne göre bir altın dinar veya daha fazlası, cumhurun mezhebine göre ise çeyrek dinardır; çalınan şeyin mütekavvim (değerli) bir mal olması, yani şer'an kendisinden yararlanılması mubah olan bir mal olması gerekir; şarap, domuz, köpek, leş veya kan gibi olmamalıdır.
وهناك شرط عام في الحدود كلها وهو ألا توجد شبهة فالحدود تدرأ بالشبهات، وباب الشبهة واسع يجعل إمكان تطبيق الحدّ نادرا، وينتقل حينئذ إلى عقوبة تعزيرية أخرى غير الحدّ، كالحبس والضرب والتوبيخ. ومن تاب من فعله وأصلح نفسه، سقطت عقوبته، والله يحبّ التائبين.
Bütün hadlerde genel bir şart daha vardır ki o da şüphenin bulunmamasıdır; çünkü hadler şüphelerle düşürülür. Şüphe kapısı geniştir ve bu durum haddin uygulanabilme imkânını nadir hale getirir; bu takdirde had dışında hapis, dayak ve azarlama gibi başka bir tazir cezasına geçilir. Yaptığından tövbe edip nefsini düzelten kimseden ceza düşer; zira Allah tövbe edenleri sever.
المسارعة في الكفر
Küfürde Yarışmak
أنزل الله تعالى الكتب السماوية كالتوراة والإنجيل والقرآن متضمنة الشرائع الإلهية لتنظيم الحياة البشرية لأن الحياة التي لا يضبطها تشريع أو قانون هي حياة فوضوية تشبه حياة الغابة، لا سعادة ولا أمن ولا قرار فيها، القوي يأكل الضعيف، والكبير يستبدّ بالصغير، والمتنفّذ يظلم غيره ويجور في حكمه وتعامله معه بحسب أهوائه ونزواته ومطامعه وشهواته. لذا استنكر القرآن الكريم معاداة الشرائع والكتب الإلهية، ووصف المتجاوزين لأحكامها بأنهم يسارعون في الكفر ويبادرون إلى الضلال ويعملون بالأخلاق المرذولة، فقال الله تعالى مسرّيا ومقوّيا نفس نبيّه محمد ﷺ بسبب ما كان يلقى من طوائف المنافقين وبني إسرائيل:
Yüce Allah; Tevrat, İncil ve Kur'an gibi semavi kitapları, insan hayatını düzene sokacak ilahî şeriatları kapsar halde indirmiştir. Çünkü bir teşri veya kanun ile disipline edilmeyen hayat, orman hayatına benzeyen kargaşa dolu bir hayattır; orada mutluluk, emniyet ve istikrar yoktur, güçlü zayıfı ezer, büyük küçüğe baskı uygular, nüfuz sahibi kimse heva, heves, hırs ve arzularına göre başkasına zulmeder, hükmünde ve muamelesinde haksızlık yapar. Bu sebeple Kur'ân-ı Kerîm, ilahî şeriatlara ve kitaplara düşmanlığı kınamış; bu hükümlerin sınırlarını aşanları küfürde yarışan, sapıklığa koşan ve aşağılık ahlakla amel eden kimseler olarak nitelendirmiştir. Münafık ve İsrâiloğulları fırkalarından gördüğü eziyetler sebebiyle Yüce Allah, Peygamberi Muhammed sallallâhu aleyhi ve sellem'in kalbini teselli edip güçlendirerek şöyle buyurmuştur:
[سورة المائدة (٥) : الآيات ٤١ الى ٤٣]
[Mâide Suresi (5), Ayet 41-43]
يا أَيُّهَا الرَّسُولُ لا يَحْزُنْكَ الَّذِينَ يُسارِعُونَ فِي الْكُفْرِ مِنَ الَّذِينَ قالُوا آمَنَّا بِأَفْواهِهِمْ وَلَمْ تُؤْمِنْ قُلُوبُهُمْ وَمِنَ الَّذِينَ هادُوا سَمَّاعُونَ لِلْكَذِبِ سَمَّاعُونَ لِقَوْمٍ آخَرِينَ لَمْ يَأْتُوكَ يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ مِنْ بَعْدِ مَواضِعِهِ يَقُولُونَ إِنْ أُوتِيتُمْ هذا فَخُذُوهُ وَإِنْ لَمْ تُؤْتَوْهُ فَاحْذَرُوا وَمَنْ يُرِدِ اللَّهُ فِتْنَتَهُ فَلَنْ تَمْلِكَ لَهُ مِنَ اللَّهِ شَيْئاً أُولئِكَ الَّذِينَ لَمْ يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يُطَهِّرَ قُلُوبَهُمْ لَهُمْ فِي الدُّنْيا خِزْيٌ وَلَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذابٌ عَظِيمٌ (٤١) سَمَّاعُونَ لِلْكَذِبِ أَكَّالُونَ لِلسُّحْتِ فَإِنْ جاؤُكَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ أَوْ أَعْرِضْ عَنْهُمْ وَإِنْ تُعْرِضْ عَنْهُمْ فَلَنْ يَضُرُّوكَ شَيْئاً وَإِنْ حَكَمْتَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ (٤٢) وَكَيْفَ يُحَكِّمُونَكَ وَعِنْدَهُمُ التَّوْراةُ فِيها حُكْمُ اللَّهِ ثُمَّ يَتَوَلَّوْنَ مِنْ بَعْدِ ذلِكَ وَما أُولئِكَ بِالْمُؤْمِنِينَ (٤٣)
{ يا أَيُّهَا الرَّسُولُ لا يَحْزُنْكَ الَّذِينَ يُسارِعُونَ فِي الْكُفْرِ مِنَ الَّذِينَ قالُوا آمَنَّا بِأَفْواهِهِمْ وَلَمْ تُؤْمِنْ قُلُوبُهُمْ وَمِنَ الَّذِينَ هادُوا سَمَّاعُونَ لِلْكَذِبِ سَمَّاعُونَ لِقَوْمٍ آخَرِينَ لَمْ يَأْتُوكَ يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ مِنْ بَعْدِ مَواضِعِهِ يَقُولُونَ إِنْ أُوتِيتُمْ هذا فَخُذُوهُ وَإِنْ لَمْ تُؤْتَوْهُ فَاحْذَرُوا وَمَنْ يُرِدِ اللَّهُ فِتْنَتَهُ فَلَنْ تَمْلِكَ لَهُ مِنَ اللَّهِ شَيْئاً أُولئِكَ الَّذِينَ لَمْ يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يُطَهِّرَ قُلُوبَهُمْ لَهُمْ فِي الدُّنْيا خِزْيٌ وَلَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذابٌ عَظِيمٌ (٤١) سَمَّاعُونَ لِلْكَذِبِ أَكَّالُونَ لِلسُّحْتِ فَإِنْ جاؤُكَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ أَوْ أَعْرِضْ عَنْهُمْ وَإِنْ تُعْرِضْ عَنْهُمْ فَلَنْ يَضُرُّوكَ شَيْئاً وَإِنْ حَكَمْتَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ (٤٢) وَكَيْفَ يُحَكِّمُونَكَ وَعِنْدَهُمُ التَّوْراةُ فِيها حُكْمُ اللَّهِ ثُمَّ يَتَوَلَّوْنَ مِنْ بَعْدِ ذلِكَ وَما أُولئِكَ بِالْمُؤْمِنِينَ (٤٣) } “Ey Peygamber! Ağızlarıyla «İman ettik» deyip de kalpleri iman etmemiş olanlardan ve Yahudilerden küfürde yarışanlar seni üzmesin. Onlar yalana kulak verirler, sana gelmeyen başka bir topluluk hesabına kulak kabartırlar. Kelimeleri konuldukları yerlerden [sonra] kaydırıp değiştirirler. «Eğer size bu [hüküm] verilirse onu alın, şayet o verilmezse sakının!» derler. Allah bir kimsenin fitneye düşmesini (sapmasını) istemişse, artık sen onun için Allah'a karşı hiçbir şey yapamazsın. İşte onlar, Allah'ın kalplerini temizlemek istemediği kimselerdir. Onlar için dünyada bir rezillik, ahirette ise büyük bir azap vardır. Onlar yalana kulak verirler, haramı tıkınırlar. Eğer sana gelirlerse, aralarında hükmet yahut onlardan yüz çevir. Eğer onlardan yüz çevirirsen, sana hiçbir şekilde zarar veremezler. Şayet hükmedersen, aralarında adaletle hükmet. Muhakkak ki Allah adil davrananları sever. İçinde Allah'ın hükmü bulunan Tevrat yanlarında dururken, seni nasıl hakem tayin ediyorlar da sonra bunun ardından yüz çeviriyorlar? İşte onlar mümin değillerdir.”
نزلت آية المسارعة في الكفر- كما
Küfürde yarışma ayeti -Ebû Dâvûd'un
روى أبو داود- في رجل وامرأة من اليهود زنيا، فقال بعضهم لبعض: اذهبوا إلى هذا النّبي فإنه نبي بعث بالتخفيفات، فإن أفتى بفتيا دون الرجم قبلناها، واحتججنا بها عند الله، وقلنا: فتيا نبي من أنبيائك قال. فأتوا النّبي ﷺ، وهو جالس في المسجد في أصحابه، فقالوا: يا أبا القاسم، ما ترى في رجل وامرأة زنيا؟ فلما سئل رسول الله ﷺ عن ذلك، نهض في جملة من أصحابه إلى بيت المدارس ، فجمع الأحبار هنالك، وسألهم عما في التوراة من حكم الزّناة المحصنين أي المتزوجين، فقالوا: يحمم وجه الزّاني، أي يطلى وجهه بالسّواد من فحم أو قار (زفت) ويجبّه الزانيان ، وقالوا أيضا: إنا لا نجد الرّجم في التوراة، فقال رسول الله ﷺ: إن فيها الرّجم، فانشروها، فنشرت، ووضع أحدهم يده على آية
rivayet ettiğine göre- Yahudilerden zina eden bir erkek ve bir kadın hakkında inmiştir. [Yahudiler] birbirlerine şöyle dediler: «Şu Peygamber'e gidin; zira o, kolaylıklarla gönderilmiş bir peygamberdir. Şayet recmden daha hafif bir hükümle fetva verirse onu kabul eder ve Allah katında bunu delil gösterip: 'Peygamberlerinden bir peygamberin fetvasıdır' deriz.» Bunun üzerine Hz. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem mescitte ashabının arasında otururken ona geldiler ve: «Ey Ebe'l-Kâsım! Zina eden bir erkekle bir kadın hakkında ne dersin?» dediler. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e bu sorulduğunda, ashabından bir toplulukla birlikte Beytü'l-Midrâs'a gitti. Oradaki hahamları topladı ve onlara Tevrat'ta muhsan yani evli zânilerin hükmünün ne olduğunu sordu. Onlar: «Zâninin yüzü kömürlenir (yani kömür veya zift ile yüzü siyaha boyanır) ve iki zâniye tecbîh uygulanır» dediler. Ayrıca: «Biz Tevrat'ta recm [hükmü] bulamıyoruz» dediler. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: «Şüphesiz onda recm vardır; açın onu!» buyurdu. Bunun üzerine [Tevrat] açıldı ve içlerinden biri elini recm ayetinin
الرّجم، فقال عبد الله بن سلام: ارفع يدك، فرفع يده، فإذا آية الرّجم، فحكم رسول الله ﷺ فيها بالرجم وأنفذه.
üzerine koydu. Bunun üzerine Abdullah b. Selâm: «Elini kaldır!» dedi. Elini kaldırınca recm ayeti ortaya çıktı. Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem onlar hakkında recm ile hükmetti ve hükmü uygulattı.
والآية تحذير عام وتذكير، وتثبيت وتقوية لنفس النّبي ﷺ، ومعناها: قد وعدناك أيها النّبي النصر والغلبة على هؤلاء المنافقين واليهود، فلا يحزنك ما يقع منهم خلال بقائهم، ولا يهمنك أمر الذين يسرعون بالوقوع في الكفر، فإنهم أحد فريقين: إما أنهم منافقون يظهرون الإيمان بألسنتهم، دون أن تؤمن قلوبهم، وإما أنهم يهود يبالغون في سماع الكذب من أحبارهم، الذين يلقون إليهم الأخبار الكاذبة في حقّ النّبي ﷺ، وفيما يتعلّق بأحكام دينهم، ويبالغون في سماع أقوام آخرين من اليهود هم يهود فدك لم يأتوا مجلسك يا محمد لشدة كراهيتك والحسد عليك، أو هم بمعنى كونهم جواسيس يتنصتون للكلام لينقلوه لقوم آخرين.
Ayet, genel bir uyarı, bir hatırlatma ve Hz. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in kalbine sebat ve kuvvet vermektir. Anlamı şudur: Ey Peygamber! Biz sana bu münafıklara ve Yahudilere karşı zafer ve üstünlük vadettik; varlıkları esnasında onlardan sadır olan şeyler seni üzmesin ve küfre düşmekte acele eden kimselerin hali sana keder vermesin. Çünkü onlar iki gruptan biridir: Ya kalpleri iman etmediği halde dilleriyle iman ettiklerini açıklayan münafıklardır; ya da Hz. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in aleyhinde ve kendi dinlerinin hükümleri konusunda kendilerine yalan haberler aktaran hahamlarından gelen yalanı dinlemeye pek düşkün olan Yahudilerdir. Onlar ayrıca, sana olan şiddetli nefretleri ve hasetleri sebebiyle senin meclisine gelmeyen Fedek Yahudileri gibi diğer birtakım Yahudilerin sözlerine aşırı derecede kulak verirler; yahut da bu sözleri başka bir topluluğa aktarmak üzere kulak kabartan casuslar konumundadırlar.
وهم أيضا يحرّفون كلام التوراة من بعد أن وضع الله مواضعه ببيان فروضه وإحلال حلاله وتحريم حرامه، يقولون لمن أرسلوهم للنّبي ﷺ لسؤاله عن حكم الزانيين: إن أفتاكم بالتسخيم أو التحميم (تسويد الوجه) والجلد، فاقبلوا منه وارضوا به، وإن أفتاكم بالرّجم فاحذروا قبوله، ولا ترضوا به، ثم يقطع الله لنبيّه الرجاء منهم، قائلا له: لا تتبع نفسك أمرهم، فهم في مرصد الاختبار، والامتحان بالكفر والتعذيب في الآخرة، وقد اختاروا الضّلال، وسبق في علم الله ألا يطهّر قلوبهم من السّوء، وأن يكونوا مدنّسين بالكفر، فقرّر الله لهم الخزي في الدنيا، أي الذّل والمسكنة، وقرّر لهم العذاب في الآخرة بكفرهم.
Onlar aynı zamanda, Allah farzlarını açıklamak, helalini helal, haramını haram kılmak suretiyle Tevrat kelimelerini yerli yerine koyduktan sonra onları tahrif ederler. İki zanlının hükmünü sormak üzere Hz. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e gönderdikleri kimselere şöyle derler: «Eğer size yüz karartma (tashîm/tahmîm) ve celde (kırbaç) ile fetva verirse bunu ondan kabul edip razı olun; şayet size recm ile fetva verirse onu kabul etmekten sakının ve razı olmayın.» Ardından Allah Peygamberi'ne onlardan ümit kesmesini bildirerek şöyle der: Onların işiyle nefsini üzme; zira onlar denenme, küfürle imtihan edilme ve ahirette azaba uğrama sürecindedirler. Onlar sapıklığı tercih etmişlerdir ve Allah'ın ezeli ilminde onların kalplerini kötülükten temizlememek ve küfürle kirlenmiş olarak kalmalarını takdir etmek geçmiştir. Bu yüzden Allah dünyada onlara zillet ve meskenet gibi bir rezillik, küfürleri sebebiyle ahirette de büyük bir azap takdir etmiştir.
ثم أكّد الله تعالى اتّصافهم بصفة دائمة أنهم سماعون للكذب، أكّالون للسّحت أي المال الحرام من أخذ الرّشوة وغيرها، فإن جاؤوك أيها النّبي وكل حاكم بعدك للاحتكام أو التّقاضي، فأنت مخيّر بين الحكم بينهم أو الإعراض عنهم، وإن
Sonra Yüce Allah onların daimi bir vasfını teyit etmiştir ki onlar yalana çok kulak verenler, rüşvet ve benzeri yollarla haram kazancı (suht) çokça yiyenlerdir. Şayet sana, ey Peygamber ve senden sonraki her yönetici, hüküm aramak veya dava görmek üzere gelirlerse, aralarında hükmetmek veya onlardan yüz çevirmek hususunda muhayyersin. Eğer
أعرضت عنهم فلن يلحقك شيء من ضررهم وعداوتهم لأن الله حافظك وعاصمك من الناس، وإن حكمت بينهم في قضية، فاحكم بينهم بالعدل الذي أمرك الله به، وهو شريعة القرآن، إن الله يحبّ العادلين ويرضى عنهم. وتخيير الحكام باق، وهو الأظهر إن شاء الله كما قال ابن عطية.
onlardan yüz çevirirsen, onların zararından ve düşmanlığından sana hiçbir şey dokunamaz; zira Allah seni insanlardan korumakta ve muhafaza etmektedir. Şayet bir davada aralarında hükmedecek olursan, Allah'ın sana emrettiği adaletle, yani Kur'an şeriatıyla hükmet. Muhakkak ki Allah adil davrananları sever ve onlardan razı olur. Yöneticilerin muhayyerliği devam etmektedir ve İbn Atıyye'nin dediği gibi inşallah en zahir olan görüş de budur.
وكيف يحكّمونك أيها النّبي في قضية مثل الزّانيين؟ وعندهم التوراة فيها شريعتهم وحكم الله، ثم يتولون ويعرضون عن حكمك بعد ذلك، وما أولئك بالمؤمنين أبدا.
Ey Peygamber! İçinde şeriatları ve Allah'ın hükmü bulunan Tevrat yanlarında dururken iki zani hakkındaki gibi bir davada seni nasıl hakem tayin ederler de sonra bunun ardından hükmünden yüz çevirirler? İşte onlar asla mümin değillerdir.
أجل! إن التّلاعب بأحكام الله وشرائعه ومحاولة التهرّب منها لا تفيد شيئا، فإن الحقائق ناصعة، ومن تنكّر للحقيقة تعرّض للخزي والهوان في الدنيا، والعذاب الشديد في الآخرة، وقانا الله تعالى من الانحراف وألهمنا الاستقامة على شرعه ودينه.
Evet! Allah'ın hükümleri ve şeriatlarıyla oynamak ve onlardan kaçmaya çalışmak hiçbir fayda sağlamaz. Zira hakikatler apaçıktır; kim hakikati inkâr ederse dünyada rezillik ve zillete, ahirette ise şiddetli azaba maruz kalır. Yüce Allah bizleri sapmaktan korusun ve şeriatı ile dini üzere istikamet nasip eylesin.
تشريع القصاص
Kısasın Teşri Kılınması
تميّز القرآن الكريم بالحيدة والموضوعية وإظهار الحقائق في بيان الأحكام التشريعية فلا تعصّب فيه لشريعة أو اتّباعها على حساب شريعة أخرى لأن مصدر التشريع الإلهي واحد وهو الله ﷿، فكما أن القرآن المجيد نور وهداية دائمة، كذلك التوراة والإنجيل هدى ونور، وكما أن القصاص أو عقوبة الإعدام أمر مقرر في الشريعة الإسلامية، فهو كذلك مقرر واجب في الشريعة الموسوية، وإنكار ذلك كفر وظلم وفسق.
Kur'ân-ı Kerîm, teşriî hükümleri açıklamada tarafsızlık, nesnellik ve hakikatleri ortaya koyma hususunda temayüz etmiştir. Onda bir şeriata taassupla bağlanıp diğer şeriatın aleyhine hareket etmek yoktur; çünkü ilahî teşriin kaynağı birdir, o da Allah azze ve celle'dir. Kur'ân-ı Mecîd nasıl daimi bir nur ve hidayet ise, Tevrat ve İncil de bir hidayet ve nurdur; kısas veya ölüm cezası İslam şeriatında nasıl belirlenmiş bir hüküm ise, aynı şekilde Mûsâ şeriatında da belirlenmiş vacip bir hükümdür ve bunu inkâr etmek küfür, zulüm ve fısıktır.
قال الله تعالى:
Yüce Allah şöyle buyurmuştur:
[سورة المائدة (٥) : الآيات ٤٤ الى ٤٧]
[Mâide Suresi (5), Ayet 44-47]
إِنَّا أَنْزَلْنَا التَّوْراةَ فِيها هُدىً وَنُورٌ يَحْكُمُ بِهَا النَّبِيُّونَ الَّذِينَ أَسْلَمُوا لِلَّذِينَ هادُوا وَالرَّبَّانِيُّونَ وَالْأَحْبارُ بِمَا اسْتُحْفِظُوا مِنْ كِتابِ اللَّهِ وَكانُوا عَلَيْهِ شُهَداءَ فَلا تَخْشَوُا النَّاسَ وَاخْشَوْنِ وَلا تَشْتَرُوا بِآياتِي ثَمَناً قَلِيلاً وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولئِكَ هُمُ الْكافِرُونَ (٤٤) وَكَتَبْنا عَلَيْهِمْ فِيها أَنَّ النَّفْسَ بِالنَّفْسِ وَالْعَيْنَ بِالْعَيْنِ وَالْأَنْفَ بِالْأَنْفِ وَالْأُذُنَ بِالْأُذُنِ وَالسِّنَّ بِالسِّنِّ وَالْجُرُوحَ قِصاصٌ فَمَنْ تَصَدَّقَ بِهِ فَهُوَ كَفَّارَةٌ لَهُ وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ (٤٥) وَقَفَّيْنا عَلى آثارِهِمْ بِعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ التَّوْراةِ وَآتَيْناهُ الْإِنْجِيلَ فِيهِ هُدىً وَنُورٌ وَمُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ التَّوْراةِ وَهُدىً وَمَوْعِظَةً لِلْمُتَّقِينَ (٤٦) وَلْيَحْكُمْ أَهْلُ الْإِنْجِيلِ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ فِيهِ وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولئِكَ هُمُ الْفاسِقُونَ (٤٧)
{ إِنَّا أَنْزَلْنَا التَّوْراةَ فِيها هُدىً وَنُورٌ يَحْكُمُ بِهَا النَّبِيُّونَ الَّذِينَ أَسْلَمُوا لِلَّذِينَ هادُوا وَالرَّبَّانِيُّونَ وَالْأَحْبارُ بِمَا اسْتُحْفِظُوا مِنْ كِتابِ اللَّهِ وَكانُوا عَلَيْهِ شُهَداءَ فَلا تَخْشَوُا النَّاسَ وَاخْشَوْنِ وَلا تَشْتَرُوا بِآياتِي ثَمَناً قَلِيلاً وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولئِكَ هُمُ الْكافِرُونَ (٤٤) وَكَتَبْنا عَلَيْهِمْ فِيها أَنَّ النَّفْسَ بِالنَّفْسِ وَالْعَيْنَ بِالْعَيْنِ وَالْأَنْفَ بِالْأَنْفِ وَالْأُذُنَ بِالْأُذُنِ وَالسِّنَّ بِالسِّنِّ وَالْجُرُوحَ قِصاصٌ فَمَنْ تَصَدَّقَ بِهِ فَهُوَ كَفَّارَةٌ لَهُ وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ (٤٥) وَقَفَّيْنا عَلى آثارِهِمْ بِعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ التَّوْراةِ وَآتَيْناهُ الْإِنْجِيلَ فِيهِ هُدىً وَنُورٌ وَمُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ التَّوْراةِ وَهُدىً وَمَوْعِظَةً لِلْمُتَّقِينَ (٤٦) وَلْيَحْكُمْ أَهْلُ الْإِنْجِيلِ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ فِيهِ وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولئِكَ هُمُ الْفاسِقُونَ (٤٧) } “Şüphesiz Tevrat'ı biz indirdik; onda bir hidayet ve nur vardır. [Kendilerini Allah'a] teslim etmiş peygamberler, Yahudiler arasında onunla hükmederlerdi; rabbânîler (kendilerini Rabb'e adamış âlimler) ve ahbâr (din bilginleri) da Allah'ın Kitabı'nı korumakla görevlendirildikleri ve ona şahit oldukları için onunla hükmederlerdi. Artık insanlardan korkmayın, benden korkun ve ayetlerimi az bir fiyata satmayın. Kim Allah'ın indirdiğiyle hükmetmezse, işte onlar kâfirlerin ta kendileridir. Orada onlara cana can, göze göz, burna burun, kulağa kulak, dişe diş ve yaralara kısas yazdık (farz kıldık). Kim bunu bağışlarsa, bu onun için bir kefarettir. Kim Allah'ın indirdiğiyle hükmetmezse, işte onlar zalimlerin ta kendileridir. Onların izleri üzerinden, önündeki Tevrat'ı doğrulayıcı olarak Meryem oğlu İsa'yı gönderdik; ona, içinde hidayet ve nur bulunan, önündeki Tevrat'ı doğrulayan, takva sahipleri için bir hidayet ve öğüt olan İncil'i verdik. İncil ehli, Allah'ın onda indirdiğiyle hükmetsin. Kim Allah'ın indirdiğiyle hükmetmezse, işte onlar fasıkların ta kendileridir.”
نزلت هذه الآيات في اليهود الذين بدّلوا حكم التوراة في الرجم، فجعلوا مكانه الجلد والتسخيم، أي تسويد الوجه وطلاءه.
Bu ayetler, Tevrat'ın recm konusundaki hükmünü değiştirip yerine celde (kırbaç) ve tashîm (yüzü karartıp boyama) getiren Yahudiler hakkında inmiştir.
والمعنى العام: إنا أنزلنا التوراة على موسى ﵇، مشتملة على الهدى والنور، والهدى: الإرشاد في المعتقدات والشرائع، والنور: ما يستضاء به من أوامرها ونواهيها. وهي قانون يحكم بها الأنبياء المخلصون لله من عهد موسى بن عمران ﵇ إلى مدة مجيء محمد ﷺ، يحكمون بمقتضى التوراة لبني إسرائيل وعليهم، ويحكم بها أيضا الرّبانيّون، وهم العلماء الحكماء الذين يسوسون الناس بالعلم، ويحكم بها الأحبار: وهم العلماء رجال الدين، بسبب ما استحفظوا على كتاب الله شهداء ورقباء وحفاظا يحمونه من التغيير والتحريف.
Genel Anlam: Şüphesiz Tevrat'ı Mûsâ aleyhisselâm'a, hidayet ve nuru kapsar şekilde biz indirdik. Hidayet: İnanç ve şeriatlardaki rehberliktir; nur ise: Emir ve yasaklarından aydınlanılan ışıktır. O, Mûsâ b. İmrân aleyhisselâm zamanından Muhammed sallallâhu aleyhi ve sellem'in geliş vaktine kadar Allah'a ihlasla bağlanan peygamberlerin İsrâiloğulları lehine ve aleyhine Tevrat'ın gereğince hükmettikleri bir kanundur; aynı şekilde rabbânîler -ki onlar insanları ilimle yöneten hikmet sahibi âlimlerdir- ve ahbâr -ki onlar din adamı olan âlimlerdir- de onu değiştirilmekten ve tahrif edilmekten koruyan şahitler, gözetleyiciler ve koruyucular olarak Allah'ın Kitabı'nı muhafaza etmekle görevlendirildikleri için onunla hükmederlerdi.
وإذا كان الحال كما ذكر فلا تخافوا الناس أيها الأحبار، ولا تكتموا الحق، من صفة النّبي والبشارة به، طمعا في نفع دنيوي عاجل، وخافوا الله وحده، فلا تحرّفوا كتابه، خوفا من أحد أو مجاملة لأحد، فتسقطوا الحدود الواجبة عليهم، ولا تستبدلوا بآياتي وأحكامي منفعة قليلة عاجلة تأخذونها من الناس، من رشوة أو طمع
Durum zikredildiği gibi olunca, ey din bilginleri! İnsanlardan korkmayın; peşin bir dünyalık menfaat tamahıyla Peygamber'in vasfı ve müjdesinden ibaret olan hakkı gizlemeyin. Yalnızca Allah'tan korkun; bir kimseden korkarak veya birine yaranmak maksadıyla O'nun kitabını tahrif edip üzerlerine gereken had [cezalarını] düşürmeyin. İnsanlardan aldığınız rüşvet veya tamah gibi değersiz ve geçici bir menfaat uğruna ayetlerimi ve hükümlerimi satmayın.
في مال أو جاه أو رضا الآخرين، فمتاع الدنيا قليل، والرشوة سحت حرام لا بقاء لها ولا بركة فيها، واعلموا أيها العلماء أن من لم يحكم بما أنزل الله، فأولئك هم الكافرون الذين ستروا الحق.
Mala, makama veya başkalarının rızasına tamahtan [sakının]. Çünkü dünya metaı azdır; rüşvet ise kalıcılığı ve bereketi olmayan haram bir kazançtır. Ey âlimler, bilin ki kim Allah'ın indirdiğiyle hükmetmezse, işte onlar hakkı örten kâfirlerin ta kendileridir.
واعلموا أيها الأحبار العلماء أننا أنزلنا التوراة، وفرضنا فيها على بني إسرائيل عقوبة القصاص من القتلة، على أساس المساواة والمماثلة، فتقتل النفس بالنفس، وتفقأ العين بالعين، ويجدع الأنف بالأنف، وتقطع الأذن بالأذن، ويقلع السّن بالسّن، ويجري القصاص أي التماثل في الجروح والاعتداءات على الأعضاء. لكن من عفا عن الجاني وتصدق بحقه في القصاص، فالتّصدق كفارة له، يستر الله بها ذنوبه ويعفو عنه، والعفو أفضل، قال الله تعالى: وَأَنْ تَعْفُوا أَقْرَبُ لِلتَّقْوى [البقرة: ٢/ ٢٣٧] . ومن أعرض عن تشريع القصاص القائم على العدل والمساواة بين الناس، ولم يحكم به في القضاء، فأولئك هم الظالمون أنفسهم وغيرهم، الذين يتعدون حدود الله، ويضعون الشيء في غير موضعه.
Bilin ki ey din bilgini âlimler, Tevrat'ı biz indirdik ve onda İsrâiloğullarına, eşitlik ve denklik esasına dayalı olarak katillerden kısas cezasını farz kıldık. Böylece cana can öldürülür, göze göz çıkarılır, burna burun kesilir, kulağa kulak kesilir, dişe diş sökülür ve yaralarda da yani uzuvlara yapılan saldırılarda da kısas -denklik- uygulanır. Fakat kim suçluyu bağışlar ve kısas hakkından feragat edip sadaka yaparsa, bu sadaka onun için bir kefaret olur; Allah bununla onun günahlarını örter ve onu bağışlar. Nitekim bağışlamak daha üstündür; Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur: { وَأَنْ تَعْفُوا أَقْرَبُ لِلتَّقْوى } “Bağışlamanız takvaya daha yakındır” [el-Bakara: 2/237]. Kim insanlar arasında adalet ve eşitliğe dayanan kısas hükmünden yüz çevirir ve yargıda onunla hükmetmezse, işte onlar Allah'ın sınırlarını aşan ve bir şeyi yerli yerine koymayan, hem kendilerine hem de başkalarına zulmeden zalimlerin ta kendileridir.
ثم ذكر الله تعالى في قرآنه أن التوراة شريعة أنبياء بني إسرائيل، فقال: وأتبعنا مجيء النّبيين وذهابهم والسّير على آثارهم بعيسى ابن مريم ﵇، فهو آخر نبي لبني إسرائيل، مصدّقا للتّوراة التي تقدمته قولا وعملا، أي مقرّا بأنه كتاب من عند الله وأنه حق واجب العمل به، يعمل بها فيما لم يغاير الإنجيل، وأخبر الله تعالى أنه أعطى عيسى الإنجيل فيه الهدى، أي الإرشاد والدعوة إلى توحيد الله وإحياء أحكامه وشرائعه، وفيه النّور: وهو أن ما فيه مما يستضاء به، وأن الإنجيل مصدق ومؤيد لما جاء في التوراة، وهو أيضا سبب للاهتداء به وإرشاد الناس في المستقبل لما يأتي بعد الإنجيل وهو القرآن، ونبي الإسلام، والإنجيل كذلك موعظة حسنة للمتقين لاشتماله على النصائح والإرشادات البليغة، وخصّ المتقون بالذكر لأنهم المقصودون به في
Sonra Allah Teâlâ Kur'an'ında Tevrat'ın İsrâiloğulları peygamberlerinin şeriatı olduğunu zikrederek şöyle buyurmuştur: Peygamberlerin gelip gidişlerinin ve onların izinden yürünmesinin ardından Meryem oğlu İsa aleyhisselâm'ı gönderdik. O, İsrâiloğullarının son peygamberidir; kendisinden önceki Tevrat'ı söz ve eylem olarak doğrulayıcıdır; yani onun Allah katından gelen bir kitap olduğunu, hak olduğunu ve onunla amel etmenin gerekli olduğunu kabul edicidir ve İncil'e aykırı olmayan hususlarda onunla amel eder. Allah Teâlâ, İsa'ya içinde hidayet, yani yol gösterme, Allah'ın birliğine çağrı ve O'nun hükümlerini ve şeriatlarını ihya etme bulunan; içinde nur bulunan -ki onun içindekiler aydınlanılan şeylerdir- İncil'i verdiğini bildirmiştir. İncil, Tevrat'ta geleni doğrulayıcı ve destekleyicidir. Aynı zamanda onunla hidayete erilme ve gelecekte İncil'den sonra gelecek olan Kur'an'a ve İslam Peygamberi'ne insanları yönlendirme sebebidir. İncil, beliğ öğütleri ve irşadları içermesi bakımından takva sahipleri için de güzel bir öğüttür. Takva sahipleri özellikle zikredilmiştir; çünkü onlar Allah'ın ilminde asıl muhataplardır ve
علم الله، ولأنهم الذين ينتفعون بتلك المواعظ. ثم أمر الله تعالى بأن يعمل أهل الإنجيل بالأحكام التي أنزلها الله فيه، ومن لم يحكم بما جاء في الإنجيل فأولئك هم الفاسقون، أي المتمرّدون الخارجون عن حكم الله وشرعه.
o öğütlerden faydalanacak olanlar onlardır. Sonra Allah Teâlâ, İncil ehlinin Allah'ın onda indirdiği hükümlerle amel etmesini emretti. Kim İncil'de gelenlerle hükmetmezse, işte onlar fasıklardır; yani Allah'ın hükmünden ve şeriatından sapan, isyankâr kimselerdir.
شريعة القرآن
Kur'an Şeriatı
الشرائع الإلهية حلقة متصلة الروابط، متكاملة متساندة فيما بينها، يؤكد بعضها بعضا، ويكمل آخرها أولها، لتتآزر فيما بينها وبين أتباعها على تحقيق مراد الله تعالى فيما يحقق المصالح ويدفع المضارّ والمفاسد، وينقل الناس إلى ما هو الأفضل والأمثل بحسب مقتضيات الحاجة ومراعاة قانون التطور ومنجزات الحضارة والتقدم، لذا جاء القرآن الكريم مؤيدا ما سبقه من التوراة والإنجيل، فقال الله تعالى مخاطبا نبيّه محمدا ﷺ:
İlahi şeriatlar birbirine bağlı bağlardan oluşan, birbirini tamamlayan ve destekleyen bir zincirdir; biri diğerini teyit eder ve sonuncusu ilkini tamamlar. Böylece kendi aralarında ve takipçileriyle birlikte, maslahatları gerçekleştiren, zararları ve fesatları defeden hususlarda Allah Teâlâ'nın muradını gerçekleştirmek için dayanışma içinde olurlar; insanları ihtiyacın gereklerine, tekamül kanununun ve medeniyet ile ilerleme kazanımlarının gözetilmesine göre en iyi ve en mükemmel olana taşırlar. Bu sebeple Kur'ân-ı Kerîm, kendisinden önceki Tevrat ve İncil'i teyit edici olarak gelmiştir. Allah Teâlâ Peygamberi Muhammed sallallâhu aleyhi ve sellem'e hitaben şöyle buyurmuştur:
[سورة المائدة (٥) : الآيات ٤٨ الى ٥٠]
[Mâide Suresi (5): Ayetler 48'den 50'ye]
وَأَنْزَلْنا إِلَيْكَ الْكِتابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ الْكِتابِ وَمُهَيْمِناً عَلَيْهِ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ وَلا تَتَّبِعْ أَهْواءَهُمْ عَمَّا جاءَكَ مِنَ الْحَقِّ لِكُلٍّ جَعَلْنا مِنْكُمْ شِرْعَةً وَمِنْهاجاً وَلَوْ شاءَ اللَّهُ لَجَعَلَكُمْ أُمَّةً واحِدَةً وَلكِنْ لِيَبْلُوَكُمْ فِي ما آتاكُمْ فَاسْتَبِقُوا الْخَيْراتِ إِلَى اللَّهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيعاً فَيُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ (٤٨) وَأَنِ احْكُمْ بَيْنَهُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ وَلا تَتَّبِعْ أَهْواءَهُمْ وَاحْذَرْهُمْ أَنْ يَفْتِنُوكَ عَنْ بَعْضِ ما أَنْزَلَ اللَّهُ إِلَيْكَ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَاعْلَمْ أَنَّما يُرِيدُ اللَّهُ أَنْ يُصِيبَهُمْ بِبَعْضِ ذُنُوبِهِمْ وَإِنَّ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ لَفاسِقُونَ (٤٩) أَفَحُكْمَ الْجاهِلِيَّةِ يَبْغُونَ وَمَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللَّهِ حُكْماً لِقَوْمٍ يُوقِنُونَ (٥٠)
{ وَأَنْزَلْنا إِلَيْكَ الْكِتابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ الْكِتابِ وَمُهَيْمِناً عَلَيْهِ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ وَلا تَتَّبِعْ أَهْواءَهُمْ عَمَّا جاءَكَ مِنَ الْحَقِّ لِكُلٍّ جَعَلْنا مِنْكُمْ شِرْعَةً وَمِنْهاجاً وَلَوْ شاءَ اللَّهُ لَجَعَلَكُمْ أُمَّةً واحِدَةً وَلكِنْ لِيَبْلُوَكُمْ فِي ما آتاكُمْ فَاسْتَبِقُوا الْخَيْراتِ إِلَى اللَّهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيعاً فَيُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ (٤٨) وَأَنِ احْكُمْ بَيْنَهُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ وَلا تَتَّبِعْ أَهْواءَهُمْ وَاحْذَرْهُمْ أَنْ يَفْتِنُوكَ عَنْ بَعْضِ ما أَنْزَلَ اللَّهُ إِلَيْكَ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَاعْلَمْ أَنَّما يُرِيدُ اللَّهُ أَنْ يُصِيبَهُمْ بِبَعْضِ ذُنُوبِهِمْ وَإِنَّ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ لَفاسِقُونَ (٤٩) أَفَحُكْمَ الْجاهِلِيَّةِ يَبْغُونَ وَمَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللَّهِ حُكْماً لِقَوْمٍ يُوقِنُونَ (٥٠) } “Sana da kendinden önceki Kitab'ı doğrulayıcı ve ona şahit/koruyucu olarak bu Kitab'ı hak ile indirdik. Artık onların aralarında Allah'ın indirdiğiyle hükmet ve sana gelen haktan ayrılıp da onların hevalarına uyma! Sizden her biriniz için bir şeriat ve bir yol belirledik. Eğer Allah dileseydi sizi tek bir ümmet yapardı; fakat size verdikleriyle sizi sınamak için [böyle yaptı]. Öyleyse hayırlarda yarışın! Hepinizin dönüşü Allah'adır. O, hakkında ayrılığa düştüğünüz şeyleri size haber verecektir. Aralarında Allah'ın indirdiğiyle hükmet, onların hevalarına uyma ve Allah'ın sana indirdiğinin bir kısmından seni saptırmalarından sakın! Eğer yüz çevirirlerse bil ki Allah, bazı günahları sebebiyle onları cezalandırmak istemektedir. Zaten insanların çoğu kesinlikle fasıktır. Yoksa Cahiliye hükmünü mü istiyorlar? İyice bilen/yakîn sahibi bir toplum için hükmü Allah'tan daha güzel olan kim vardır?”
نزلت آية وَأَنِ احْكُمْ بَيْنَهُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ.. في جماعة من اليهود، قال ابن
{ وَأَنِ احْكُمْ بَيْنَهُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ.. } “Aralarında Allah'ın indirdiğiyle hükmet...” ayeti Yahudilerden bir grup hakkında inmiştir. İbn [Abbas] şöyle demiştir:
عباس: قال كعب بن أسيد، وعبد الله بن صوريا، وشاس بن قيس: اذهبوا بنا إلى محمد، لعلنا نفتنه عن دينه، فجاءوه، فقالوا: يا محمد، إنك قد عرفت أنا أحبار يهود وأشرافهم وساداتهم، وأنا إن اتّبعناك اتّبعتنا يهود، ولم يخالفونا، وأن بيننا وبين قومنا خصومة، فنحاكمهم إليك، فتقضي لنا عليهم، ونؤمن بك، فأبى ذلك، وأنزل الله فيهم: وَأَنِ احْكُمْ بَيْنَهُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ وَلا تَتَّبِعْ أَهْواءَهُمْ.. إلى آخر الآية وما بعدها وهي قوله: لِقَوْمٍ يُوقِنُونَ.
Abbas şöyle demiştir: Ka'b b. Esed, Abdullah b. Sûriyâ ve Şâs b. Kays: "Bizi Muhammed'e götürün, belki onu dininden saptırırız" dediler. Yanına gelip: "Ey Muhammed! Biliyorsun ki biz Yahudilerin din bilginleri, eşrafı ve efendileriyiz. Şayet biz sana uyarsak Yahudiler de bize uyar ve bize muhalefet etmezler. Bizimle kavmimiz arasında bir dava vardır; onları sana muhakeme edelim, sen de bizim lehimize, onların aleyhine hüküm ver, biz de sana iman edelim" dediler. [Hz. Peygamber] bunu reddetti. Bunun üzerine Allah onlar hakkında: { وَأَنِ احْكُمْ بَيْنَهُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ وَلا تَتَّبِعْ أَهْواءَهُمْ } “Aralarında Allah'ın indirdiğiyle hükmet, onların hevalarına uyma...” ayetinden ayetin sonuna ve devamındaki { لِقَوْمٍ يُوقِنُونَ } “...yakîn sahibi bir toplum için” sözüne kadar olan kısmı indirdi.
ومعنى الآيات الكريمات: وأنزلنا إليك أيها النّبي القرآن الكريم الذي أكملنا به الدين، مشتملا أو متضمّنا الحقائق من الأمور، وهي تمثل الحق في نفسه، وصلاح العباد جميعا، والقرآن مصدق ومؤيد ما تقدمه من الكتب المتقدمة كالتوراة والإنجيل والزبور، وهو أيضا مهيمن عليها، أي حاكم عليها، وشاهد لها وعليها ومبيّنا حقيقة ما جاء فيها وما طرأ عليها، فهو أمين مؤتمن عليها.
Yüce ayetlerin anlamı: Ey Peygamber! Dini kendisiyle tamamladığımız, işlerin hakikatlerini içeren ya da kapsayan Kur'ân-ı Kerîm'i sana indirdik; bunlar kendi içinde hakkı ve bütün kulların salahını temsil eder. Kur'an, Tevrat, İncil ve Zebur gibi kendisinden önceki kitapları doğrulayıcı ve teyit edicidir; aynı zamanda onların üzerinde bir müheymindir (hâkimdir), onlar lehine ve aleyhine bir şahittir, onlarda yer alan hakikatleri ve sonradan meydana gelen tahrifatları açıklayıcıdır; dolayısıyla onların üzerinde güvenilir bir koruyucudur.
وإذا كان هذا شأن القرآن ومنزلته، فاحكم يا محمد ومن جاء بعدك بما أنزل الله إليك فيه من الأحكام، دون ما أنزله إليهم، ولا تتبع أهواءهم، أي آراءهم التي اصطلحوا عليها، ولا تعدل عن الحق الذي أمرك الله به إلى أهواء وشهوات أولئك الذين يريدون الميل عما أنزل إليك، والعدول عن حكم الرجم والقصاص في القتلى.
Kur'an'ın şanı ve konumu bu olduğuna göre, ey Muhammed -ve senden sonra gelenler-, onlara indirilenlerle değil, Allah'ın bu Kitap'ta sana indirdiği hükümlerle hükmet! Onların hevalarına, yani kendi aralarında uydurdukları görüşlerine uyma! Allah'ın sana emrettiği haktan ayrılıp da sana indirilenden sapmak, recm hükmünden ve öldürülenlerde kısastan vazgeçmek isteyen kimselerin heva ve heveslerine meyletme!
فلكل أمة من الأمم جعلنا شريعة أوجبنا عليهم إقامة أحكامها، ومنهاجا وطريقا واضحا فرضنا عليهم سلوكه، بحسب مراعاة الأحوال والأوضاع والتطورات، وهذا كله في الأحكام الفرعية، وأما في المعتقد فالدين واحد لجميع العالم، توحيد وإيمان بالبعث (اليوم الآخر) وتصديق للرّسل، والله قادر على جعل الناس على ملّة واحدة أو دين واحد، ولكنه تعالى شرع لكل رسول شريعة على حدة بحسب عصره وزمانه، وأراد الله اختبار العالم فيما شرع لهم من الشرائع.
Ümmetlerden her biri için hükümlerini ikame etmelerini farz kıldığımız bir şeriat, şartları, durumları ve gelişmeleri gözeterek izlemelerini zorunlu kıldığımız apaçık bir minhac ve yol belirledik. Bütün bunlar fer'î hükümlere dairdir; inanç esaslarında ise din bütün alem için birdir: Tevhid, öldükten sonra dirilmeye (ahiret gününe) iman ve peygamberleri tasdiktir. Allah insanları tek bir millet veya tek bir din üzere yapmaya kadirdir; fakat O, her peygambere kendi asrına ve zamanına göre ayrı bir şeriat koymuş ve insanları onlar için koyduğu şeriatlar hususunda sınamak istemiştir.
وإذا كان الأمر كذلك، فسارعوا أيها الناس إلى الخيرات، أي الطاعات وجدّوا في التسابق في الأعمال الصالحات، لخيركم وصلاحكم وإنقاذكم، ولإحراز الفضل والرضا الإلهي، والبدار البدار فإنه إلى الله معادكم ومصيركم، يوم القيامة، فيخبركم إخبار إيقاع بما كنتم تختلفون فيه من الحق، وسيجازيكم عليه كله، وحينئذ يظهر الله الثواب والعقاب. وقوله تعالى: فَيُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ آية بارعة الفصاحة، جمعت المعاني الكثيرة في الألفاظ اليسيرة، كسائر كتاب الله تعالى.
Durum böyle olunca, ey insanlar, hayırlara yani itaatlere koşun; hayrınız, salahınız, kurtuluşunuz, fazileti ve ilahi rızayı kazanmanız için salih amellerde yarışmaya gayret edin! Acele edin, acele edin! Çünkü kıyamet gününde dönüşünüz ve varışınız yalnızca Allah'adır. O, haktan ayrılığa düştüğünüz şeyleri kesin olarak size haber verecektir; bunların tamamının karşılığını size verecek ve işte o zaman Allah sevabı ve cezayı ortaya çıkaracaktır. Allah Teâlâ'nın: { فَيُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ } “O, hakkında ayrılığa düştüğünüz şeyleri size haber verecektir” sözü, Allah Teâlâ'nın diğer kelamları gibi, az lafızla pek çok manayı toplayan üstün bir fesahate sahip bir ayettir.
ثم أكّد الله تعالى لنبيّه الأمر بالحكم بما أنزل الله، فقال: وَأَنِ احْكُمْ بَيْنَهُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ.. أي اقض بما أمر الله به، ولا تتبع أهواء المعاندين أو المعارضين فيما يخبرونك من أمور، ويقترحون من حلول، واحذر أيها النّبي أن يفتنك أعداؤك عن بعض ما أنزل الله إليك، أي يميلوا بك من الحق إلى الباطل، فإن تولوا وأعرضوا عما تحكم به من الحق، وخالفوا شرع الله، فلا تبال بهم، واعلم أن الله يريد أن يعذّبهم في الدنيا قبل الآخرة على ذنوبهم ومعاصيهم وتركهم أحكام الشريعة، ولا غرابة في ذلك فكثير من الناس لفاسقون، أي خارجون عن حدود الحق والدين والعقل الرشيد.
Sonra Allah Teâlâ Peygamberi'ne Allah'ın indirdiğiyle hükmetme emrini pekiştirerek şöyle buyurdu: { وَأَنِ احْكُمْ بَيْنَهُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ } “Aralarında Allah'ın indirdiğiyle hükmet...” Yani Allah'ın emrettiği ile hüküm ver; inatçıların veya muhaliflerin sana aktardığı meselelerde ve önerdikleri çözümlerde onların hevalarına uyma! Ey Peygamber, düşmanlarının Allah'ın sana indirdiği hükümlerin bir kısmından seni saptırmalarından, yani seni haktan batıla meylettirmelerinden sakın! Eğer yüz çevirir ve senin verdiğin hak hükümden kaçınıp Allah'ın şeriatına aykırı davranırlarsa, onlara aldırma ve bil ki Allah, günahları, isyanları ve şeriatın hükümlerini terk etmeleri sebebiyle onları ahiretten önce dünyada cezalandırmak istemektedir. Bunda şaşılacak bir şey yoktur; zira insanların çoğu fasıktır, yani hakkın, dinin ve akl-ı selimin sınırlarının dışına çıkmış kimselerdir.
والعجب كل العجب من هؤلاء الذين يريدون إحياء فوضى الجاهلية والأخذ بالثأر وترك الدين الحق والحكم العادل في القصاص وعقاب الزّناة والتمييز الطبقي وإضاعة الحقوق وإشاعة الجور والظلم وحماية المجرمين، ولا حكم أعدل من حكم الله لقوم يدركون الحق، ويوقنون أنه لا أعدل من الله، ولا أحسن حكما من شرعه القويم.
Asıl şaşılacak şey, Cahiliye kargaşasını ve kan davasını diriltmek, hak dini ve kısastaki adil hükmü, zina edenlerin cezasını terk etmek, sınıf ayrımcılığı yapmak, hakları zayi etmek, haksızlığı ve zulmü yaymak ve suçluları korumak isteyen bu kimselerin durumudur. Hakkı idrak eden ve Allah'tan daha adili, O'nun dosdoğru şeriatından daha güzel hükmü olan hiçbir şeyin bulunmadığına kesin olarak inanan (yakîn sahibi) bir topluluk için Allah'ın hükmünden daha adil bir hüküm yoktur.
موالاة غير المؤمنين
Mümin Olmayanları Dost Edinmek
أوجب القرآن الكريم التعاون بين أبناء أمة الإيمان وحدهم، والاعتماد على أنفسهم، وإشاعة الثقة والمناصرة فيما بينهم، وتكوين أمة واحدة قوية متعاضدة متآزرة في السّراء والضّراء، لها شخصيتها المستقلة، وكيانها الذاتي المتين لأن تكامل الأمة يقتضي الاحتفاظ بأسرارها، ومنع تسرّبها إلى أعدائها، وبناء وجودها بناء حصينا يمنع اختراقه وتمكين الآخرين من إضعافه، قال الله تعالى:
Kur'ân-ı Kerîm, yalnızca iman ümmetinin fertleri arasında yardımlaşmayı, kendilerine güvenmeyi, aralarında güven ve dayanışmayı yaymayı ve bağımsız şahsiyete, sağlam bir öz varlığa sahip, iyi günde ve kötü günde birbirine kenetlenmiş, birbirini destekleyen güçlü tek bir ümmet oluşturmayı farz kılmıştır. Çünkü ümmetin bütünlüğü sırlarını korumayı, bunların düşmanlarına sızmasını engellemeyi ve varlığını, delinmesi ve başkalarının onu zayıflatması imkânsız kılınacak şekilde muhkem bir yapı üzerine kurmayı gerektirir. Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur:
[سورة المائدة (٥) : الآيات ٥١ الى ٥٣]
[Mâide Suresi (5): Ayetler 51'den 53'e]
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا الْيَهُودَ وَالنَّصارى أَوْلِياءَ بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ وَمَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَإِنَّهُ مِنْهُمْ إِنَّ اللَّهَ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ (٥١) فَتَرَى الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ يُسارِعُونَ فِيهِمْ يَقُولُونَ نَخْشى أَنْ تُصِيبَنا دائِرَةٌ فَعَسَى اللَّهُ أَنْ يَأْتِيَ بِالْفَتْحِ أَوْ أَمْرٍ مِنْ عِنْدِهِ فَيُصْبِحُوا عَلى ما أَسَرُّوا فِي أَنْفُسِهِمْ نادِمِينَ (٥٢) وَيَقُولُ الَّذِينَ آمَنُوا أَهؤُلاءِ الَّذِينَ أَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمانِهِمْ إِنَّهُمْ لَمَعَكُمْ حَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ فَأَصْبَحُوا خاسِرِينَ (٥٣)
{ يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا الْيَهُودَ وَالنَّصارى أَوْلِياءَ بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ وَمَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَإِنَّهُ مِنْهُمْ إِنَّ اللَّهَ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ (٥١) فَتَرَى الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ يُسارِعُونَ فِيهِمْ يَقُولُونَ نَخْشى أَنْ تُصِيبَنا دائِرَةٌ فَعَسَى اللَّهُ أَنْ يَأْتِيَ بِالْفَتْحِ أَوْ أَمْرٍ مِنْ عِنْدِهِ فَيُصْبِحُوا عَلى ما أَسَرُّوا فِي أَنْفُسِهِمْ نادِمِينَ (٥٢) وَيَقُولُ الَّذِينَ آمَنُوا أَهؤُلاءِ الَّذِينَ أَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمانِهِمْ إِنَّهُمْ لَمَعَكُمْ حَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ فَأَصْبَحُوا خاسِرِينَ (٥٣) } “Ey iman edenler! Yahudileri ve Hristiyanları dostlar/veliler edinmeyin! Onlar birbirlerinin dostlarıdır. Sizden kim onları dost edinirse şüphesiz o da onlardandır. Muhakkak ki Allah zalimler topluluğunu hidayete erdirmez. Kalplerinde hastalık olanların: «Bize bir felaketin dokunmasından korkuyoruz» diyerek onların arasına koşuştuklarını görürsün. Umulur ki Allah bir fetih ya da kendi katından bir emir getirir de içlerinde gizledikleri şeyden dolayı pişman olurlar. İman edenler de: «Sizinle beraber olduklarına dair Allah'a var güçleriyle yemin edenler bunlar mıdır?» derler. Onların amelleri boşa gitmiştir ve hüsrana uğrayanlardan olmuşlardır.”
نزلت هذه الآيات في شأن رجلين أحدهما- عبادة بن الصامت الذي تبرأ إلى الله ورسوله من ولاية يهود، وتولى الله ورسوله، والثاني- عبد الله بن أبي زعيم المنافقين الذي أصرّ على موالاة يهود قائلا: إني رجل أخاف الدوائر.
Bu ayetler iki adam hakkında indi: Biri, Yahudilerin dostluğundan Allah'a ve Resûlü'ne sığınarak beri olduğunu ilan eden ve Allah ile Resûlü'nü dost edinen Ubâde b. es-Sâmit; diğeri ise: "Ben başıma felaketler gelmesinden korkan bir adamım" diyerek Yahudileri dost edinmekte ısrar eden münafıkların lideri Abdullah b. Übeyy'dir.
نهى الله تعالى المؤمنين بهذه الآيات الشريفات عن اتّخاذ اليهود والنّصارى أولياء في النّصرة والخلطة المؤدية إلى الامتزاج والمعاضدة. فإياكم أيها المؤمنون أن تتحالفوا معهم، أو تسرّوا إليهم بأسراركم، ولا تطمئنّوا إلى صداقتهم ومحبّتهم أو موادتهم، إذ لن يخلصوا أو ينفّذوا العهد لكم، فبعضهم أولياء أو أنصار بعض، ومن يناصرهم أو يعينهم أو يستنصر بهم، فإنه في الحقيقة من جملتهم وكأنه مثلهم، وليس من صف
Yüce Allah bu şerefli ayetlerle müminlere; Yahudileri ve Hristiyanları, kaynaşmaya ve dayanışmaya götürecek şekilde yardım ve birliktelikte veli/dost edinmelerini yasaklamıştır. Ey müminler! Onlarla ittifak kurmaktan veya sırlarınızı onlara açmaktan sakının; onların dostluğuna, sevgisine ya da muhabbetine güvenmeyin. Zira onlar size karşı asla samimi davranmayacak ve ahitlerini yerine getirmeyeceklerdir. Çünkü onların bir kısmı diğer bir kısmının dostları ve yardımcılarıdır. Kim onlara arka çıkar, yardım eder veya onlardan yardım isterse, şüphesiz o da gerçekte onların zümresindendir ve sanki onlar gibidir; [böyle biri] sadık
المؤمنين الصادقين، وإن الله لا يوفق إلى الحق والخير القوم الظالمين أنفسهم بموالاة أعدائهم والاعتماد عليهم أيّا كان السبب.
değildir. Şüphesiz Allah, sebebi ne olursa olsun düşmanlarını dost edinerek ve onlara güvenerek kendilerine zulmeden topluluğu hakka ve hayra muvaffak kılmaz.
وهذا النهي متعلق في شأن تعميق الصّلات والرّوابط والأحلاف مع غير المؤمنين، أما مجرد المعاملة والمتاجرة من غير مخالطة عميقة الجذور، فلا تدخل في النّهي، فقد عامل رسول الله ﷺ يهوديا، ورهنه درعا.
Bu yasak, mümin olmayanlarla ilişkileri, bağları ve ittifakları derinleştirmekle ilgilidir. Köklü bir kaynaşma olmaksızın sadece muamele ve ticaret yapmak ise bu yasağın kapsamına girmez. Nitekim Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem bir Yahudi ile muamelede bulunmuş ve ona bir zırh rehnetmiştir.
ثم ميّز الله تعالى بين الموالي لأمّته وبين المعادي لها، المنضمّ إلى صفّ الأعداء، فأخبر الله نبيّه بقوله: ترى يا محمد أولئك المنافقين الذين في قلوبهم شك ونفاق، وإيمانهم ضعيف غير صحيح، ترى هؤلاء يبادرون في موالاة الأعداء، ويرغبون فيها رغبة أكيدة خالصة للشيطان، ويتصادقون معهم صداقة حميمة، ويقولون معتذرين بسبب انهزام نفوسهم وضعفها: نخاف أن نتعرض لدائرة تدور علينا، من دوائر الدهر، وأن تكون لهم الغلبة والتّفوق، وأن تكون لنا الهزيمة والضعف، والدائرة معناها: النازلة من الزمان، والحادثة من الحوادث التي تحوجنا إلى موالينا وأنصارنا من اليهود الأعداء.
Sonra Allah Teâlâ ümmetine sadık olan ile ona düşmanlık edip düşmanların safına katılan kimseyi birbirinden ayırt ederek Peygamberi'ne şöyle buyurdu: Ey Muhammed! Kalplerinde şüphe ve nifak bulunan, imanları zayıf ve sahih olmayan o münafıkları görürsün; bunların düşmanları dost edinmeye koştuklarını, şeytana halis ve kesin bir arzuyla bunu arzuladıklarını, onlarla sıkı bir dostluk kurduklarını ve nefislerinin yenilgisi ve zayıflığı sebebiyle özür beyan ederek: "Zamanın döngülerinden başımıza bir felaketin dönmesinden, üstünlük ve galibiyetin onlarda olup hezimet ve zayıflığın bizde kalmasından korkuyoruz" dediklerini görürsün. Daire (دائرة) kelimesinin anlamı: Zamanın felaketi ve bizi düşmanımız olan Yahudi dostlarımıza ve yardımcılarımıza muhtaç kılacak olaylardan bir olaydır.
ولكن هؤلاء المنافقين الانهزاميين نسوا جانب الله وتركوا مقتضى الإيمان، فالله يعد المؤمنين وعدا جازما بالنصر والغلبة، والفصل بين أهل الإيمان وجند الشيطان، فيصبح المتواطئون مع الأعداء نادمين على ما أسرّوا في أنفسهم من مناصرة أهل الباطل وجند الشيطان وأعداء أهل الإيمان. وقوله تعالى: فَعَسَى اللَّهُ أَنْ يَأْتِيَ بِالْفَتْحِ وعد قاطع من الله لأن عسى من الله واجبة التحقيق.
Fakat bu yenilgi psikolojisindeki münafıklar Allah'ın tarafını unuttular ve imanın gereğini terk ettiler. Oysa Allah müminlere zafer, üstünlük ve iman ehli ile şeytanın ordusunun arasını ayırma konusunda kesin bir vaatte bulunmaktadır. Böylece düşmanlarla iş birliği yapanlar; batıl ehline, şeytanın ordusuna ve iman ehlinin düşmanlarına yardım etme hususunda içlerinde gizledikleri şeylerden dolayı pişman olacaklardır. Allah Teâlâ'nın: { فَعَسَى اللَّهُ أَنْ يَأْتِيَ بِالْفَتْحِ } “Umulur ki Allah bir fetih getirir” sözü Allah'tan kesin bir vaaddir; zira Allah hakkında "asâ" (عسى - umulur ki) ifadesi gerçekleşmesi vacip olan bir durumdur.
وظاهرة الفتح في هذه الآية: علو كلمة الإسلام، وتغلّب رسول الله ﷺ على أعدائه الذين يخططون للقضاء على دعوته وإضعاف أنصاره.
Bu ayetteki fethin tezahürü: İslam kelimesinin yücelmesi ve Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in, davasını yok etmeyi ve yardımcılarını zayıflatmayı planlayan düşmanlarına galip gelmesidir.
لذا يقول الذين آمنوا متعجّبين من فعل المنافقين ومخاطبين الأعداء: أهؤلاء الذين
Bu yüzden iman edenler münafıkların yaptıklarına şaşırarak ve düşmanlara hitap ederek şöyle derler: Bunlar mıydı o kimseler ki,
أقسموا بالله وحلفوا الأيمان المغلّظة المؤكّدة: إنهم معكم، وإنهم مناصروكم على أعدائكم، ثم انكشفوا على حقيقتهم، وتبينت عداوتهم كما قال الله تعالى:
Allah'a yemin edip var güçleriyle: "Biz sizinleyiz, düşmanlarınıza karşı sizin yardımcılarınızız" diye kesin yeminler ettikten sonra gerçek yüzleri ortaya çıkan ve Allah Teâlâ'nın buyurduğu gibi düşmanlıkları apaçık hale gelen kimseler:
وَيَحْلِفُونَ بِاللَّهِ إِنَّهُمْ لَمِنْكُمْ وَما هُمْ مِنْكُمْ وَلكِنَّهُمْ قَوْمٌ يَفْرَقُونَ (٥٦) [التّوبة: ٩/ ٥٦] .
{ وَيَحْلِفُونَ بِاللَّهِ إِنَّهُمْ لَمِنْكُمْ وَما هُمْ مِنْكُمْ وَلكِنَّهُمْ قَوْمٌ يَفْرَقُونَ (٥٦) } “Kesinlikle sizden olduklarına dair Allah'a yemin ederler. Oysa onlar sizden değillerdir; fakat onlar korkak bir topluluktur” [et-Tevbe: 9/56].
أي إنهم جماعة خائفون يظهرون الإسلام تقية أو مناورة أو سياسة، لا حقيقة. ثم يضيف المؤمنون قائلين: هؤلاء المنافقون بطلت أعمالهم، التي يؤدّونها نفاقا من صلاة وصيام وحج وجهاد، فخسروا بذلك الدنيا، والأجر والثواب في الآخرة.
Yani onlar, hakikatte değil; takiyye, manevra veya siyaset gereği İslam'ı açığa vuran korkak bir gruptur. Sonra müminler sözlerine şunu eklerler: Bu münafıkların nifakla yaptıkları namaz, oruç, hac ve cihat gibi amelleri boşa gitmiştir; böylece dünyayı da ahiretteki ecir ve sevabı da kaybetmişlerdir.
وهكذا الزمن كفيل بإظهار الأمور على حقيقتها، فلا بد من أن ينهزم أهل الشّر والباطل، وينتصر أهل الحق وجند الإيمان بعد الاستعداد الصحيح والتفافهم مع بعضهم، وإعزاز إيمانهم ودينهم كما قال الله تعالى: وَلَقَدْ سَبَقَتْ كَلِمَتُنا لِعِبادِنَا الْمُرْسَلِينَ (١٧١) إِنَّهُمْ لَهُمُ الْمَنْصُورُونَ (١٧٢) وَإِنَّ جُنْدَنا لَهُمُ الْغالِبُونَ (١٧٣) [الصّافّات: ٣٧/ ١٧١- ١٧٣] .
İşte böylece zaman, işleri hakikatiyle ortaya çıkarmaya kefildir. Şer ve batıl ehlinin yenilgiye uğraması, hak ehlinin ve iman ordusunun ise doğru bir hazırlık, birbirine kenetlenme, imanlarını ve dinlerini aziz kılma neticesinde zafere ulaşması kaçınılmazdır; nitekim Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur: { وَلَقَدْ سَبَقَتْ كَلِمَتُنا لِعِبادِنَا الْمُرْسَلِينَ (١٧١) إِنَّهُمْ لَهُمُ الْمَنْصُورُونَ (١٧٢) وَإِنَّ جُنْدَنا لَهُمُ الْغالِبُونَ (١٧٣) } “Andolsun ki gönderilen kullarımıza şu sözümüz geçmiştir: Kesinlikle onlar muzaffer olacaklardır ve şüphesiz bizim ordumuz galip gelecektir” [es-Sâffât: 37/171-173].
تهديد المرتدّين
Dinden Dönenlerin (Mürtedlerin) Tehdit Edilmesi
إن الثّبات على الحق والإيمان بالله تعالى مهما حدث من الحوادث والكوارث هو شأن المؤمن العاقل، الصحيح العقيدة، فلا يتزحزح عن إيمانه مهما اختلفت المصالح، أو تعرّض للإغراءات والمصائب، ويظل ثابتا على العهد والدين كأنه الجبل الأشمّ والصخرة العاتية. أما ضعاف الإيمان، والانهزاميون والمتذبذبون الجبناء، فهم الذين لا يصمدون للمحنة أو الأزمة، وتراهم سريعي التّبدل والتّحول من ساحة الإيمان إلى بؤرة الكفرة ومستنقع الشيطان وأعوانه.
Hangi olaylar ve felaketler meydana gelirse gelsin hak üzere ve Allah Teâlâ'ya iman hususunda sebat göstermek, aklı başında, inancı sağlam müminin şiarıdır. Menfaatler ne kadar değişirse değişsin veya ne tür cazibelere ve musibetlere maruz kalırsa kalsın imanından asla sarsılmaz; sanki yüce bir dağ ve sarsılmaz bir kaya gibi ahdi ve dini üzere sebat etmeyi sürdürür. Zayıf imanlılar, yenilgiye meyilliler ve korkak müteredditler ise mihnete veya krize dayanamayan kimselerdir; onların iman meydanından küfür odağına, şeytanın ve yandaşlarının bataklığına hızla değiştiklerini ve dönüştüklerini görürsün.
لذا هدّد المرتدّين بأنهم لن يضرّوا إلا أنفسهم، فقال الله تعالى:
Bu sebeple [Allah] dinden dönenleri ancak kendilerine zarar verebilecekleri konusunda tehdit ederek şöyle buyurdu:
[سورة المائدة (٥) : الآيات ٥٤ الى ٥٦]
[Mâide Suresi (5): Ayetler 54'ten 56'ya]
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا مَنْ يَرْتَدَّ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ فَسَوْفَ يَأْتِي اللَّهُ بِقَوْمٍ يُحِبُّهُمْ وَيُحِبُّونَهُ أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ أَعِزَّةٍ عَلَى الْكافِرِينَ يُجاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلا يَخافُونَ لَوْمَةَ لائِمٍ ذلِكَ فَضْلُ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشاءُ وَاللَّهُ واسِعٌ عَلِيمٌ (٥٤) إِنَّما وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَهُمْ راكِعُونَ (٥٥) وَمَنْ يَتَوَلَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا فَإِنَّ حِزْبَ اللَّهِ هُمُ الْغالِبُونَ (٥٦)
{ يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا مَنْ يَرْتَدَّ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ فَسَوْفَ يَأْتِي اللَّهُ بِقَوْمٍ يُحِبُّهُمْ وَيُحِبُّونَهُ أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ أَعِزَّةٍ عَلَى الْكافِرِينَ يُجاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلا يَخافُونَ لَوْمَةَ لائِمٍ ذلِكَ فَضْلُ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشاءُ وَاللَّهُ واسِعٌ عَلِيمٌ (٥٤) إِنَّما وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَهُمْ راكِعُونَ (٥٥) وَمَنْ يَتَوَلَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا فَإِنَّ حِزْبَ اللَّهِ هُمُ الْغالِبُونَ (٥٦) } “Ey iman edenler! Sizden kim dininden dönerse bilsin ki Allah, kendisinin onları sevdiği, onların da kendisini sevdiği, müminlere karşı alçak gönüllü, kâfirlere karşı izzetli/zorlu, Allah yolunda cihat eden ve kınayanın kınamasından korkmayan bir topluluk getirecektir. Bu, Allah'ın dilediğine verdiği bir lütfudur. Allah lütfu geniş olandır, her şeyi bilendir. Sizin veliniz/dostunuz ancak Allah, O'nun Resûlü ve rükû ederek namazı kılan, zekâtı veren müminlerdir. Kim Allah'ı, Resûlü'nü ve iman edenleri dost edinirse, şüphesiz galip gelecek olanlar Allah'ın taraftarlarıdır.”
من المعلوم أنه ارتدّ عن الدّين إحدى عشرة فئة، ثلاث قبائل أيام النّبي ﷺ:
Bilindiği üzere dinden on bir fırka dönmüştür; bunlardan üç kabile Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem zamanındaydı:
وهم بنو مدلج بزعامة الأسود العنسي، وبنو حنيفة بزعامة مسيلمة الكذاب، وبنو أسد بزعامة طليحة بن خويلد، وسبع قبائل في عهد أبي بكر الصّديق، وهم غطفان وفزارة وبنو سليم، وبنو يربوع، وبعض بني تميم بزعامة سجاح الكاهنة، وكندة، وبنو بكر. وارتدّ جبلة بن الأيهم من الغساسنة وتنصّر ولحق بالشام والروم.
Bunlar; Esved el-Ansî liderliğindeki Müdlic oğulları, Müseylimetü'l-Kezzâb liderliğindeki Hanîfe oğulları ve Tuleyha b. Huveylid liderliğindeki Esed oğullarıdır. Yedi kabile ise Ebû Bekir es-Sıddîk dönemindeydi; bunlar Gatâfân, Fezâre, Süleym oğulları, Yerbû' oğulları, kâhin Secâh liderliğindeki Temîm oğullarının bir kısmı, Kinde ve Bekr oğullarıdır. Gassanîlerden Cebele b. Eyhem de dinden dönüp Hristiyanlaşmış ve Şam'a ve Bizans'a katılmıştır.
فنزلت هذه الآيات السابقة خطابا للمؤمنين عامة إلى يوم القيامة، وأشارت إلى القوم الذين قاتلوا أهل الرّدة والذين يأتي الله بهم وهم: أبو بكر الصّديق وأصحابه رضوان الله عليهم.
Geçen bu ayetler, kıyamet gününe kadar genel olarak müminlere bir hitap olarak inmiş ve irtidat ehline karşı savaşan ve Allah'ın getireceği topluluğa işaret etmiştir; onlar da Ebû Bekir es-Sıddîk ve ashabıdır -radıyallâhu anhum-.
ومعنى الآيات الكريمات: أن الله وعد هذه الأمة أن من ارتدّ منها، فإنه تعالى يجيء بقوم ينصرون الدين، ويستغنى بهم عن المرتدّين، فكان أبو بكر وأصحابه ممن صدق فيهم الخبر في ذلك العصر السابق في صدر الإسلام. فمن يرتد عن دينه في المستقبل، فسوف يأتي الله بقوم بديل عنهم، وصفهم القرآن الكريم بستّ صفات:
Yüce ayetlerin anlamı: Allah bu ümmete, onlardan kim dinden dönerse, dine yardım edecek ve dinden dönenlerin yerine geçecek bir topluluk getireceğini vaat etmiştir. Nitekim Ebû Bekir ve ashabı, İslam'ın ilk dönemindeki o geçmiş asırda haklarında bu haberin tahakkuk ettiği kimselerdi. Gelecekte kim dininden dönerse, Allah onların yerine Kur'ân-ı Kerîm'in altı sıfatla nitelediği bir kavim getirecektir:
١- إنهم أناس يحبّهم الله تعالى، أي يثيبهم أحسن الثواب على طاعتهم، ويرضى عنهم.
1- Onlar öyle kimselerdir ki, Allah Teâlâ onları sever; yani itaatlerine karşılık onları en güzel mükâfatla ödüllendirir ve onlardan razı olur.
٢- ويحبّون الله تعالى باتّباع أوامره واجتناب نواهيه.
2- Onlar da emirlerine uyup yasaklarından kaçınarak Allah Teâlâ'yı severler.
٣- وهم أذلّة على المؤمنين، متواضعون لهم، متفاهمون معهم، متعاونون.
3- Onlar müminlere karşı alçak gönüllüdürler; onlara tevazu gösterirler, onlarla iyi anlaşırlar ve dayanışma içindedirler.
٤- وهم أعزّة على الكافرين، أي أشدّاء متعالون عليهم، معادون لهم كما قال الله تعالى في وصف المؤمنين في آية أخرى: أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَماءُ بَيْنَهُمْ [الفتح:
4- Onlar kâfirlere karşı izzetlidirler; yani onlara karşı çetin, üstün ve düşmandırlar; nitekim Allah Teâlâ başka bir ayette müminleri nitelerken şöyle buyurmuştur: { أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَماءُ بَيْنَهُمْ } “Kâfirlere karşı çetin, kendi aralarında merhametlidirler” [el-Feth:
٤٨/ ٢٩] .
48/29].
٥- وشأنهم أنهم يجاهدون في سبيل إعلاء كلمة الله ودينه، ومن أجل مناصرة الحق والخير والفضيلة وتوحيد الإله، ويدافعون عن الأوطان والأهل والديار والبلاد.
5- Onların şiarı; Allah'ın kelimesini ve dinini yüceltmek, hakkı, hayrı, erdemi ve ilahın birliğini savunmak uğrunda cihad etmeleridir; vatanlarını, ailelerini, yurtlarını ve memleketlerini müdafaa ederler.
٦- وهم لا يخافون في الله لومة لائم، أي لا يخشون لوم أحد واعتراضه ونقده، لصلابتهم في دينهم، ولأنهم يعملون لإحقاق الحق، وإبطال الباطل، على نقيض المنافقين الذين يخافون لوم حلفائهم وأنصارهم من الأعداء.
6- Onlar Allah yolunda hiçbir kınayıcının kınamasından korkmazlar; yani dinlerindeki sebatları sebebiyle ve düşmanlardan olan müttefiklerinin ve destekçilerinin kınamasından korkan münafıkların aksine hakkı ikame etmek ve batılı yok etmek için çalıştıklarından ötürü, hiç kimsenin kınamasından, itirazından ve eleştirisinden çekinmezler.
هذه الصفات السّت التي اتّصف بها هؤلاء المؤمنون المخلصون هي من فضل الله العظيم، والله سبحانه يؤتي فضله من يشاء، ويوفق إليه من يريد، والله واسع عليم، أي ذو سعة فيما يملك ويعطي، كثير الأفضال، عليم بمن هو أهلها، يمنح فضله وإحسانه ونعمه على من يجد فيهم الاستعداد الطيب لها.
Bu ihlaslı müminlerin kendisiyle nitelendiği bu altı sıfat, Allah'ın büyük lütfundandır. Allah Teâlâ lütfunu dilediğine verir ve dilediğini buna muvaffak kılar. Allah Vâsi'dir (lütfu geniştir), Alîm'dir (her şeyi bilendir); yani sahip olduğu ve verdiği şeyler hususunda genişlik sahibidir, ihsanı pek çoktur, buna kimin ehil olduğunu çok iyi bilir; lütfunu, ihsanını ve nimetlerini kendilerinde buna karşı güzel bir kabiliyet ve yatkınlık bulduğu kimselere bahşeder.
وبعد أن نهى الله تعالى عن موالاة الأعداء، أمر بموالاة ومناصرة الله ورسوله والمؤمنين، فأنتم أيها المؤمنون إنما وليّكم وناصركم بحق هو الله ومعه رسوله والمؤمنون الذين يقيمون الصلاة، أي يؤدّونها كاملة تامّة الأركان والشروط، ويؤتون الزّكاة، أي يعطونها بإخلاص وطيب نفس لمن يستحقّها، وهم خاضعون لأوامر الله، بلا ضجر ولا رياء. وإيتاء الزّكاة هنا لفظ عامّ يشمل الزّكاة المفروضة والتّطوع
Allah Teâlâ düşmanları dost edinmeyi yasakladıktan sonra, Allah'ı, Resûlü'nü ve müminleri dost edinmeyi ve onlara yardım etmeyi emretmiştir. Ey müminler! Sizin gerçek dostunuz ve yardımcınız ancak Allah'tır, O'nunla birlikte Resûlü ve namazı ikame eden, yani rükün ve şartlarını tam ve eksiksiz olarak yerine getiren, zekâtı veren, yani samimiyetle ve gönül hoşnutluğuyla hak edenlere takdim eden, bıkkınlık ve gösteriş olmaksızın Allah'ın emirlerine boyun eğen müminlerdir. Burada zekâtın verilmesi, hem farz olan zekâtı hem de gönüllü
بالصّدقات والقيام بكل أفعال البر إذ هي تنمية للحسنات، مطهرة للمرء من دنس الذنوب. وهذه الآية في جميع المؤمنين.
olarak verilen sadakaları ve bütün iyilik amellerini yerine getirmeyi kapsayan genel bir ifadedir; zira bunlar sevapları artıran ve insanı günahların kirinden arındıran şeylerdir. Bu ayet bütün müminler hakkındadır.
ثم أوضح القرآن المجيد مبدأ عامّا، مفاده: أن من يناصر دين الله بالإيمان به والتوكل عليه، ويؤازر رسول الله والمؤمنين دون أعدائهم، فإنه هو الفائز النّاجي، وهو الذي يحقق النّصر والغلبة على المناوئين، وحزب الله بحق، دائما هو غالب، كما قال الله تعالى: كَتَبَ اللَّهُ لَأَغْلِبَنَّ أَنَا وَرُسُلِي إِنَّ اللَّهَ قَوِيٌّ عَزِيزٌ [المجادلة: ٥٨/ ٢١] إلى قوله: أُولئِكَ حِزْبُ اللَّهِ أَلا إِنَّ حِزْبَ اللَّهِ هُمُ الْمُفْلِحُونَ [المجادلة: ٥٨/ ٢٢] .
Sonra Yüce Kur'an genel bir ilkeyi açıklamıştır; o da şudur: Kim Allah'a inanıp O'na tevekkül ederek O'nun dinine yardım ederse, düşmanlarına karşı değil de Allah'ın Resûlü'ne ve müminlere destek olursa, işte kazanan ve kurtuluşa eren odur; muhaliflere karşı zafer ve üstünlük elde edecek olan da odur. Gerçek anlamda Allah'ın tarafında olanlar daima galiptir; nitekim Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur: { كَتَبَ اللَّهُ لَأَغْلِبَنَّ أَنَا وَرُسُلِي إِنَّ اللَّهَ قَوِيٌّ عَزِيزٌ } “Allah: 'Elbette ben ve elçilerim galip geleceğiz' diye yazmıştır. Şüphesiz Allah güçlüdür, mutlak galiptir.” [el-Mücâdele: 58/21]'den şu ayetine kadar: { أُولئِكَ حِزْبُ اللَّهِ أَلا إِنَّ حِزْبَ اللَّهِ هُمُ الْمُفْلِحُونَ } “İşte onlar Allah'ın tarafında olanlardır. İyi bilin ki, kurtuluşa erecek olanlar Allah'ın tarafında olanlardır.” [el-Mücâdele: 58/22].
العلاقة مع غير المؤمنين
Mümin Olmayanlarla İlişkiler
من الطبيعي أن تحتفظ كل أمة أو جماعة بأسرارها فيما بينها، ولا تبيح بشيء منها لأعدائها، وإلا كانت جماعة حمقاء طائشة، سرعان ما يهدّد وجودها الضّياع والذّوبان وتسلّط الأعداء عليها، لهذا حذّر القرآن الكريم هذه الأمة من اتّخاذ الأنصار والأعوان من غيرها، منعا من التّشتّت والهزيمة، وحفاظا على العزّة والقوة والمجد، قال الله تعالى:
Her milletin veya topluluğun sırlarını kendi arasında tutması ve bunlardan hiçbir şeyi düşmanlarına açmaması doğaldır; aksi takdirde ahmak ve tedbirsiz bir topluluk olur ki çok geçmeden varlığı yok olma, erime ve düşmanların hakimiyeti altına girme tehlikesiyle karşı karşıya kalır. Bu sebeple Kur'ân-ı Kerîm, bölünmeyi ve yenilgiyi önlemek, izzet, kuvvet ve şerefi korumak maksadıyla bu ümmeti kendi dışındakilerden dostlar ve yardımcılar edinmekten sakındırmıştır. Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur:
[سورة المائدة (٥) : الآيات ٥٧ الى ٦٣]
[Mâide Suresi (5): Ayetler 57-63]
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا الَّذِينَ اتَّخَذُوا دِينَكُمْ هُزُواً وَلَعِباً مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَالْكُفَّارَ أَوْلِياءَ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ (٥٧) وَإِذا نادَيْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ اتَّخَذُوها هُزُواً وَلَعِباً ذلِكَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لا يَعْقِلُونَ (٥٨) قُلْ يا أَهْلَ الْكِتابِ هَلْ تَنْقِمُونَ مِنَّا إِلاَّ أَنْ آمَنَّا بِاللَّهِ وَما أُنْزِلَ إِلَيْنا وَما أُنْزِلَ مِنْ قَبْلُ وَأَنَّ أَكْثَرَكُمْ فاسِقُونَ (٥٩) قُلْ هَلْ أُنَبِّئُكُمْ بِشَرٍّ مِنْ ذلِكَ مَثُوبَةً عِنْدَ اللَّهِ مَنْ لَعَنَهُ اللَّهُ وَغَضِبَ عَلَيْهِ وَجَعَلَ مِنْهُمُ الْقِرَدَةَ وَالْخَنازِيرَ وَعَبَدَ الطَّاغُوتَ أُولئِكَ شَرٌّ مَكاناً وَأَضَلُّ عَنْ سَواءِ السَّبِيلِ (٦٠) وَإِذا جاؤُكُمْ قالُوا آمَنَّا وَقَدْ دَخَلُوا بِالْكُفْرِ وَهُمْ قَدْ خَرَجُوا بِهِ وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِما كانُوا يَكْتُمُونَ (٦١)
{ يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا الَّذِينَ اتَّخَذُوا دِينَكُمْ هُزُواً وَلَعِباً مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَالْكُفَّارَ أَوْلِياءَ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ (٥٧) وَإِذا نادَيْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ اتَّخَذُوها هُزُواً وَلَعِباً ذلِكَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لا يَعْقِلُونَ (٥٨) قُلْ يا أَهْلَ الْكِتابِ هَلْ تَنْقِمُونَ مِنَّا إِلاَّ أَنْ آمَنَّا بِاللَّهِ وَما أُنْزِلَ إِلَيْنا وَما أُنْزِلَ مِنْ قَبْلُ وَأَنَّ أَكْثَرَكُمْ فاسِقُونَ (٥٩) قُلْ هَلْ أُنَبِّئُكُمْ بِشَرٍّ مِنْ ذلِكَ مَثُوبَةً عِنْدَ اللَّهِ مَنْ لَعَنَهُ اللَّهُ وَغَضِبَ عَلَيْهِ وَجَعَلَ مِنْهُمُ الْقِرَدَةَ وَالْخَنازِيرَ وَعَبَدَ الطَّاغُوتَ أُولئِكَ شَرٌّ مَكاناً وَأَضَلُّ عَنْ سَواءِ السَّبِيلِ (٦٠) وَإِذا جاؤُكُمْ قالُوا آمَنَّا وَقَدْ دَخَلُوا بِالْكُفْرِ وَهُمْ قَدْ خَرَجُوا بِهِ وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِما كانُوا يَكْتُمُونَ (٦١) } “Ey iman edenler! Sizden önce kendilerine kitap verilenlerden dininizi alay ve eğlence konusu edinenleri ve kâfirleri dost edinmeyin. Eğer mümin iseniz Allah'tan korkun. (57) Namaza çağırdığınız zaman onu alay ve eğlence konusu yaparlar. Bu, onların akletmeyen bir topluluk olmalarındandır. (58) De ki: 'Ey Ehl-i Kitap! Yalnızca Allah'a, bize indirilene ve daha önce indirilene iman ettiğimiz ve çoğunuzun yoldan çıkmış fasıklar olduğu için mi bizden hoşlanmıyorsunuz?' (59) De ki: 'Allah katında ceza olarak bundan daha kötüsünü size haber vereyim mi? Allah'ın lanetlediği, gazabına uğrattığı, içlerinden maymunlar ve domuzlar kıldığı ve tağuta tapan kimselerdir. İşte onların yeri daha kötüdür ve onlar doğru yoldan daha çok sapmışlardır.' (60) Size geldiklerinde: 'İman ettik' derler. Oysa kâfir olarak girmiş ve yine kâfir olarak çıkmışlardır. Allah onların gizlediklerini en iyi bilendir. (61)”
وَتَرى كَثِيراً مِنْهُمْ يُسارِعُونَ فِي الْإِثْمِ وَالْعُدْوانِ وَأَكْلِهِمُ السُّحْتَ لَبِئْسَ ما كانُوا يَعْمَلُونَ (٦٢) لَوْلا يَنْهاهُمُ الرَّبَّانِيُّونَ وَالْأَحْبارُ عَنْ قَوْلِهِمُ الْإِثْمَ وَأَكْلِهِمُ السُّحْتَ لَبِئْسَ ما كانُوا يَصْنَعُونَ (٦٣)
{ وَتَرى كَثِيراً مِنْهُمْ يُسارِعُونَ فِي الْإِثْمِ وَالْعُدْوانِ وَأَكْلِهِمُ السُّحْتَ لَبِئْسَ ما كانُوا يَعْمَلُونَ (٦٢) لَوْلا يَنْهاهُمُ الرَّبَّانِيُّونَ وَالْأَحْبارُ عَنْ قَوْلِهِمُ الْإِثْمَ وَأَكْلِهِمُ السُّحْتَ لَبِئْسَ ما كانُوا يَصْنَعُونَ (٦٣) } “Onlardan birçoğunun günaha, düşmanlığa ve haram yemeye koşuştuklarını görürsün. Yapmakta oldukları şey ne kötüdür! (62) Din bilginlerinin ve din adamlarının onları günah söz söylemekten ve haram yemekten men etmeleri gerekmez miydi? Yapmakta oldukları sanat ne kötüdür! (63)”
قال ابن عباس مبيّنا سبب نزول هذه الآيات: كان رفاعة بن زيد بن التابوت وسويد بن الحارث قد أظهرا الإسلام ونافقا، وكان رجل من المسلمين يوادّهما، فأنزل الله: يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا الَّذِينَ اتَّخَذُوا دِينَكُمْ إلى قوله تعالى: بِما كانُوا يَكْتُمُونَ.
İbn Abbâs bu ayetlerin iniş sebebini açıklayarak şöyle demiştir: Rifâa b. Zeyd b. Tâbût ve Süveyd b. Hâris Müslüman görünmüş, ancak münafıklık yapmışlardı. Müslümanlardan bir adam da onlara sevgi besliyordu. Bunun üzerine Allah Teâlâ: { يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا الَّذِينَ اتَّخَذُوا دِينَكُمْ } ayetinden { بِما كانُوا يَكْتُمُونَ } kavline kadar olan kısmı indirdi.
نهى الله تعالى المؤمنين عن اتّخاذ أعدائهم أولياء، أي حلفاء وأنصارا، فوسمهم بوسم يحمل النفوس على تجنّبهم، وذلك اتّخاذهم دين المؤمنين ومشاعرهم هزوا ولعبا، أي سخرية وازدراء، ومظهرا من مظاهر اللعب والعبث، حتى وإن تظاهروا بالمودة والمحبة والعطف، كما قال الله تعالى: وَإِذا لَقُوا الَّذِينَ آمَنُوا قالُوا آمَنَّا وَإِذا خَلَوْا إِلى شَياطِينِهِمْ قالُوا إِنَّا مَعَكُمْ إِنَّما نَحْنُ مُسْتَهْزِؤُنَ (١٤) [البقرة: ٢/ ١٤] .
Allah Teâlâ müminleri düşmanlarını veli, yani müttefik ve yardımcı edinmekten nehyetmiş ve nefisleri onlardan uzak durmaya sevk edecek bir özellikle onları nitelemiştir; o da onların müminlerin dinini ve şiarlarını alay ve eğlence, yani istihza ve küçümseme, oyun ve eğlence aracı edinmeleridir; sevgi, muhabbet ve şefkat gösterseler bile böyledir. Nitekim Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur: { وَإِذا لَقُوا الَّذِينَ آمَنُوا قالُوا آمَنَّا وَإِذا خَلَوْا إِلى شَياطِينِهِمْ قالُوا إِنَّا مَعَكُمْ إِنَّما نَحْنُ مُسْتَهْزِؤُنَ (١٤) } “İman edenlerle karşılaştıklarında: 'İman ettik' derler. Şeytanlarıyla baş başa kaldıklarında ise: 'Biz sizinleyiz, biz sadece alay etmekteyiz' derler. (14)” [el-Bakara: 2/14].
وشدّد الله على قطع الموالاة، فأمر الناس المؤمنين بتقوى الله وخشية عذابه ووعيده على الموالاة مع الأعداء، إن كنتم صادقي الإيمان تحترمون أحكامه وتلتزمون حدوده، وكل من الأمر بالتقوى والتذكير بالإيمان للتّنفير والتّحذير من أفاعيل الأعداء وشرورهم ومكرهم، وتنبيه النفوس إلى أن الإيمان الحق يقتضي البعد من العدو.
Allah Teâlâ dostluk bağlarının kesilmesini kesinleştirmiş ve mümin insanlara düşmanlarla dostluk kurma hususunda Allah'tan korkmalarını, O'nun azabından ve tehdidinden çekinmelerini emretmiştir; eğer hükümlerine saygı gösteren ve sınırlarına riayet eden samimi iman sahipleri iseniz. Gerek takva emri gerekse imanın hatırlatılması, düşmanların yaptıklarından, şerlerinden ve tuzaklarından nefret ettirmek ve sakındırmak içindir; ayrıca nefisleri, gerçek imanın düşmandan uzak durmayı gerektirdiği hususunda uyarmak içindir.
ومن أفاعيل الأعداء وسوء فعلهم ومظاهر شرّهم: أنكم أيها المؤمنون إذا ناديتم
Düşmanların yaptıklarından, kötü fiillerinden ve şerlerinin göstergelerinden biri de şudur: Ey müminler! Siz [namaza] çağırdığınızda
إلى الصلاة بالأذان، اتّخذوا النّداء والصلاة هزوا ولعبا، فقالوا: قد قاموا لا قاموا، إلى غير هذا من الألفاظ التي يستخفّون بها في وقت الأذان وغيره. وفعلهم هذا لأنهم لا يعقلون معاني عبادة الله وشرائعه، وهم أشبه بالشيطان الذي يفرّ ويدبر إذا سمع الأذان.
ezan ile namaza çağırdığınızda, çağrıyı ve namazı alay ve eğlence konusu edinirler ve: 'Kalktılar, kalkmaz olaydılar' derler; ezan vaktinde ve diğer zamanlarda onunla hafife aldıkları buna benzer başka sözler söylerler. Bu davranışları, Allah'a kulluğun ve O'nun şeriatlerinin manalarını akledememelerindendir; onlar ezanı işittiğinde kaçıp arkasını dönen şeytana benzerler.
ولكنهم مع الأسف لا يقدّرون تأثير الأذان في القلوب، وتطهير النفوس وتزكيتها وربطها بعظمة الله وكبريائه، وتذكيرها بضرورة الخوف من الله في السّر والعلن.
Fakat ne yazık ki ezanın kalplerdeki etkisini, nefisleri temizleyip arındırmasını, onları Allah'ın azameti ve büyüklüğüne bağlamasını, gizlide ve açıkta Allah'tan korkmanın gerekliliğini hatırlatmasını takdir edememektedirler.
ثم أمر الله تعالى نبيّه ﷺ أن يقول لأهل الكتاب: هل تعدّون ذنبا أو نقيصة إيماننا الثابت الراسخ بالله ورسله، وإيماننا بما أنزل إلينا وبما أنزل من الكتب السابقة على الرّسل الكرام، والحق أنهم بهذا الهزء واللعب أكثرهم فاسقون، أي خارجون عن حدود الدين الصحيح والرأي السليم والعقل الرشيد. وليس لهم من الدّين إلا التّعصب والحقد، والمظاهر والتقاليد الجوفاء.
Sonra Allah Teâlâ Peygamberi sallallâhu aleyhi ve sellem'e Ehl-i Kitab'a şöyle demesini emretti: Bizim Allah'a ve O'nun resullerine olan sabit ve sarsılmaz imanımızı, bize indirilene ve şerefli elçilere daha önce indirilen kitaplara iman etmemizi bir günah veya eksiklik mi sayıyorsunuz? Doğrusu, bu alay ve eğlenceleri sebebiyle onların çoğu fasıktır; yani doğru dinin, selim görüşün ve reşit aklın sınırları dışına çıkmış kimselerdir. Dinden ellerinde kalan ise sadece taassup, kin, gösteriş ve içi boş geleneklerdir.