حديث آخر: قال الإمام أحمد: حدثنا أبو كامل، حدثنا حماد بن سلمة، عن ثابت، عن سليمان مولى الحسن بن علي، عن عبد الله بن أبي طلحة، عن أبيه؛ أن رسول الله ﷺ جاء ذات يوم، والسرور يرى في وجهه، فقالوا: يا رسول الله، إنا لنرى السرور في وجهك. فقال: "إنه أتاني الملك فقال: يا محمد، أما يرضيك أن ربك، ﷿، يقول: إنه لا يصلي عليك أحد من أمتك
Bir diğer hadis: İmam Ahmed dedi ki: Bize Ebû Kâmil rivayet etti, bize Hammâd b. Seleme, Sâbit'ten, o Hasan b. Ali'nin azatlısı Süleymân'dan, o Abdullah b. Ebî Talha'dan, o da babasından rivayet etti ki; Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem bir gün yüzünde sevinç görülür [bir] halde geldi. Bunun üzerine [sahâbîler]: "Ey Allah'ın Resûlü! Gerçekten biz senin yüzünde sevinç görüyoruz" dediler. Şöyle buyurdu: «Bana melek gelip dedi ki: Ey Muhammed! Rabbin [azze ve celle]'nin: 'Ümmetinden sana salât eden hiç kimse yoktur ki...
إلا صلَّيت عليه عشرًا، ولا يسلم عليك أحد من أمتك إلا سلمت عليه عشرا؟ قال: بلى".
...ben ona on defa salât etmeyeyim ve ümmetinden sana selâm veren hiç kimse yoktur ki ben ona on defa selâm vermeyeyim» demesi seni razı etmez mi? [Resûlullah:] «Evet [eder]» buyurdu.'
ورواه النسائي من حديث حماد بن سلمة، به . وقد رواه إسماعيل القاضي، عن إسماعيل ابن أبي أويس، عن أخيه، عن سليمان بن بلال، عن عبيد الله بن عمر، عن ثابت، عن أبي طلحة، بنحوه ، .
Nesâî bunu Hammâd b. Seleme hadisinden bu isnadla rivayet etmiştir . İsmâil el-Kādî de bunu İsmâil b. Ebî Üveys'ten, o kardeşinden, o Süleymân b. Bilâl'den, o Ubeydullâh b. Ömer'den, o Sâbit'ten, o da Ebû Talha'dan benzer şekilde rivayet etmiştir , .
طريق أخرى: قال [الإمام] أحمد: حدثنا سُرَيْج ، حدثنا أبو مَعْشَر، عن إسحاق بن كعب بن عُجْرَة، عن أبي طلحة الأنصاري قال: أصبح رسول الله ﷺ يوما طيب النفس، يُرى في وجهه البشر، قالوا: يا رسول الله، أصبحت اليوم طيب النفس، يُرى في وجهك البشر؟ قال: "أجل، أتاني آتٍ من ربي، ﷿، فقال: مَنْ صلى عليك من أمتك صلاة، كتب الله له بها عشر حسنات، ومحا عنه عشر سيئات، ورفع له عشر درجات، ورد عليه مثلها" .
Diğer bir tarik: [İmam] Ahmed dedi ki: Bize Süreyc rivayet etti, bize Ebû Ma'şer, İshâk b. Ka'b b. Ucre'den, o Ebû Talha el-Ensârî'den rivayet etti; Ebû Talha dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem bir gün neşeli bir şekilde, yüzünde sevinç görülerek sabahladı. Dediler ki: 'Ey Allah'ın Resûlü! Bugün neşeli bir halde, yüzünde sevinç görülerek sabahladın?' Şöyle buyurdu: 'Evet, Rabbim Azze ve Celle'den bana bir gelen [melek] geldi ve: «Ümmetinden kim sana bir salât getirirse, Allah ona bununla on sevap yazar, ondan on günahı siler, onun derecesini on kat yükseltir ve ona onun bir misliyle karşılık verir» dedi' .
وهذا أيضا إسناد جيد، ولم يخرجوه.
Bu da ceyyid bir isnaddır, fakat [Kütüb-i Sitte müellifleri] bunu tahric etmemişlerdir.
حديث آخر: روى مسلم وأبو داود والترمذي والنسائي، من حديث إسماعيل بن جعفر، عن العلاء بن عبد الرحمن، عن أبيه؛ عن أبي هريرة، ﵁، قال: قال رسول الله ﷺ: "من صلى عَلَيّ واحدة، صلى الله عليه بهاعشرا".
Diğer bir hadis: Müslim, Ebû Dâvûd, Tirmizî ve Nesâî; İsmâil b. Ca'fer hadisinden, o el-Alâ b. Abdirrahmân'dan, o babasından, o da Ebû Hüreyre radıyallâhu anh'tan rivayet etmişlerdir ; Ebû Hüreyre dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: 'Kim bana bir defa salât getirirse, Allah ona bununla on defa salât eder.'
قال الترمذي: هذا حديث حسن صحيح، وفي الباب عن عبد الرحمن بن عوف، وعامر بن ربيعة، وعمار، وأبي طلحة، وأنس، وأبي بن كعب .
Tirmizî dedi ki: Bu hadis hasen sahihtir. Bu konuda Abdurrahman b. Avf, Âmir b. Rebîa, Ammâr, Ebû Talha, Enes ve Übey b. Ka'b'dan da [rivayetler] vardır .
وقال الإمام أحمد: حدثنا حسين بن محمد، حدثنا شريك، عن ليث، عن كعب، عن أبي هريرة، عن النبي ﷺ قال: "صلوا علي؛ فإنها زكاة لكم. وسلوا الله لي الوسيلة؛ فإنها درجة في أعلى الجنة، لا ينالها إلا رجل، وأرجو أن أكون أنا هو". تفرد به أحمد، وقد رواه البزار من طريق مجاهد، عن أبى هريرة، بنحوه فقال: حدثنا محمد بن إسحاق البَكَّالي، حدثنا عثمان بن سعيد، حدثنا داود بن عُلَيَّة، عن ليث، عن مجاهد، عن أبي هريرة قال: قال رسول الله ﷺ: "صلوا علي؛ فإنها زكاة لكم، وسلوا الله لي الدرجة الوسيلة من الجنة" فسألناه -أو: أخبرنا -فقال: "هي درجة في أعلى الجنة، وهي لرجل، وأنا أرجو أن أكون ذلك الرجل".
İmam Ahmed dedi ki: Bize Hüseyn b. Muhammed rivayet etti, bize Şerîk, Leys'ten, o Kâ'b'dan, o Ebû Hüreyre'den, o da Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'den rivayet etti; [Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem] şöyle buyurdu: «Bana salât getiriniz; zira o, sizin için bir arınmadır. Benim için de Allah'tan vesileyi isteyiniz; çünkü o, cennetin en üst derecesinde bir makamdır ki ona ancak bir kişi erişebilir ve umarım o kişi ben olurum.» Bu rivayeti yalnızca Ahmed rivayet etmiştir. el-Bezzâr da bunu Mücâhid tarikiyle Ebû Hüreyre'den benzer şekilde rivayet edip şöyle demiştir: Bize Muhammed b. İshâk el-Bekkâlî rivayet etti, bize Osmân b. Saîd rivayet etti, bize Dâvûd b. Uleyye, Leys'ten, o Mücâhid'den, o da Ebû Hüreyre'den rivayet etti; [Ebû Hüreyre] dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: «Bana salât getiriniz; zira o, sizin için bir arınmadır. Benim için Allah'tan cennetteki vesile derecesini isteyiniz.» Bunun üzerine ona sorduk -yahut bize haber verdi- ve şöyle buyurdu: «O, cennetin en yüksek derecesidir ve [yalnızca] bir kişiye aittir; ben o kişinin kendim olmasını umuyorum.»
في إسناده بعض من تُكُلِّم فيه .
İsnadında hakkında söz söylenmiş (tenkit edilmiş) bazı raviler vardır .
حديث آخر: قال الإمام أحمد: حدثنا يحيى بن إسحاق، حدثنا ابن لَهِيعة، [عن عبد الله بن هبيرة] ، عن عبد الرحمن بن مريج الخولاني، سمعت أبا قيس -مولى عمرو بن العاص -سمعت عبد الله بن عمرو يقول: مَنْ صلى على رسول الله ﷺ صلاة، صلى الله عليه وملائكته بها سبعين صلاة، فَلْيُقِلَّ عبد من ذلك أو ليكثر. وسمعت عبد الله بن عمرو يقول: خرج علينا رسول الله ﷺ يوما كالمودع فقال: "أنا محمد النبي الأمي -قاله ثلاث مرات -ولا نبي بعدي، أوتيت فواتح الكلام وخواتمه وجوامعه، وعَلمتُ كم خزنة النار وحملة العرش، وتجوز بي، عُوفيت وعوفيت أمتي، فاسمعوا وأطيعوا ما دمت فيكم، فإذا ذُهِب بي فعليكم بكتاب الله، أحلوا حلاله، وحرموا حرامه" .
Diğer bir hadis: İmam Ahmed dedi ki: Bize Yahyâ b. İshâk rivayet etti, bize İbn Lehîa, [Abdullah b. Hübeyre'den] , o Abdurrahman b. Mureyc el-Havlânî'den rivayet etti; [Abdurrahman dedi ki:] Amr b. el-Âs'ın azatlısı Ebû Kays'ı şöyle derken işittim: Abdullah b. Amr'ı şöyle derken işittim: 'Kim Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e bir salât getirirse, Allah ve melekleri ona bununla yetmiş salât eder; artık bir kul bunu ister az yapsın ister çok yapsın.' Ve Abdullah b. Amr'ı şöyle derken işittim: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem bir gün veda eden biri gibi yanımıza çıktı ve şöyle buyurdu: 'Ben ümmî peygamber Muhammed'im -bunu üç defa söyledi- ve benden sonra peygamber yoktur. Bana kelimelerin başlangıçları , sonuçları ve veciz olanları (cevâmiu'l-kelim) verildi. Cehennem bekçilerinin ve Arş'ı taşıyanların kaç tane olduğunu bildim ve bana müsamaha gösterildi (kolaylık sağlandı); ben afiyete kavuşturuldum, ümmetim de afiyete kavuşturuldu. Aranızda bulunduğum sürece dinleyin ve itaat edin; benim ruhum kabzedildiğinde ise Allah'ın Kitabı'na sarılın; onun helal kıldığını helal sayın, haram kıldığını da haram sayın' .
حديث آخر: قال أبو داود الطيالسي: حدثنا أبو سَلَمة الخراساني، حدثنا أبو إسحاق، عن أنس قال: قال رسول الله ﷺ: "من ذُكرت عنده فَلْيصلّ علي، ومَنْ صَلَّى علي مرة واحدة صلى الله عليه عشرا".
Diğer bir hadis: Ebû Dâvûd et-Tayâlisî dedi ki: Bize Ebû Seleme el-Horasânî rivayet etti, bize Ebû İshâk, Enes'ten rivayet etti; Enes dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: 'Kimin yanında adım anılırsa bana salât getirsin; kim de bana bir defa salât getirirse Allah ona on defa salât eder.'
ورواه النسائي في "اليوم والليلة"، من حديث أبي داود الطيالسي، عن أبي سلمة -وهو المغيرة بن مسلم الخراساني -عن أبي إسحاق عمرو بن عبد الله السَّبِيعي، عن أنس، به .
Bunu Nesâî "el-Yevm ve'l-Leyle"de Ebû Dâvûd et-Tayâlisî hadisinden; o Ebû Seleme'den -ki o el-Mugīre b. Müslim el-Horasânî'dir-, o Ebû İshâk Amr b. Abdillâh es-Sebîî'den, o da Enes'ten bu isnadla rivayet etmiştir .
وقال الإمام أحمد: حدثنا محمد بن فضيل، حدثنا يونس بن عمرو -يعني: يونس بن أبي إسحاق -عن بُرَيد بن أبي مريم، عن أنس قال: قال رسول الله ﷺ: "مَنْ صلى علي صلاة واحدة، صلى الله عليه عشر صلوات، وحطَّ عنه عشر خطيئات" .
İmam Ahmed dedi ki: Bize Muhammed b. Fudayl rivayet etti, bize Yûnus b. Amr -yani Yûnus b. Ebî İshâk-, Büreyd b. Ebî Meryem'den, o Enes'ten rivayet etti; Enes dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: 'Kim bana bir defa salât getirirse, Allah ona on salât eder ve ondan on günahı siler' .
حديث آخر: قال الإمام أحمد: حدثنا عبد الملك بن عمرو وأبو سعيد [قالا] : حدثنا سليمان بن بلال، عن عمارة بن غَزِيَّة ، عن عبد الله بن الحسين، عن أبيه علي بن الحسين، عن أبيه؛ أن رسول الله ﷺ قال: "البخيل من ذُكرت عنده، ثم لم يصل علي". وقال أبو سعيد: "فلم يصل علي".
Diğer bir hadis: İmam Ahmed dedi ki: Bize Abdülmelik b. Amr ve Ebû Saîd [şöyle] rivayet ettiler : Bize Süleymân b. Bilâl, Umâre b. Gaziyye'den , o Abdullah b. el-Hasan'dan, o babası Ali b. el-Hüseyin'den, o da babasından rivayet etti; Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: 'Cimri, yanında adım anılıp da sonra bana salât getirmeyen kimsedir.' Ebû Saîd ise: '...bana salât getirmeyendir' dedi.
ورواه الترمذي من حديث سليمان بن بلال، ثم قال: هذا حديث حسن غريب صحيح .
Bunu Tirmizî Süleymân b. Bilâl hadisinden rivayet etmiş, sonra da: 'Bu hadis hasen garib sahihtir' demiştir .
ومن الرواة مَنْ جعله من مسند "الحسين بن علي"، ومنهم مَنْ جعله من مسند "علي" نفسه.
Râvilerden kimi bu hadisi Hüseyin b. Ali'nin müsnedinden (onun rivayetlerinden) saymış, kimisi de bizzat Ali'nin kendi müsnedinden saymıştır.
حديث آخر: قال إسماعيل القاضي: حدثنا حجاج بن مِنْهال، حدثنا حماد بن سلمة، عن معبد بن هلال العَنزي، حدثنا رجل من أهل دمشق، عن عوف بن مالك، عن أبي ذر، ﵁؛ أن رسول الله ﷺ قال: "إن أبخل الناس من ذُكرت عنده فلم يصل علي" .
Diğer bir hadis: İsmâil el-Kādî dedi ki: Bize Haccâc b. Minhâl rivayet etti, bize Hammâd b. Seleme, Ma'bed b. Hilâl el-Anezî'den rivayet etti, [o dedi ki:] bize Şam ehlinden bir adam Avf b. Mâlik'ten, o da Ebû Zer radıyallâhu anh'tan rivayet etti; Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: 'İnsanların en cimrisi, yanında adım anıldığı halde bana salât getirmeyendir' .
حديث آخر مرسل: قال إسماعيل: وحدثنا سليمان بن حَرب، حدثنا جرير بن حازم، سمعت الحسن يقول: قال رسول الله ﷺ: "بحسب امرئ من البخل أن أذْكر عنده فلا يُصَلِّي علي" ، صلوات الله عليه.
Diğer bir mürsel hadis: İsmâil dedi ki: Bize Süleymân b. Harb da rivayet etti, bize Cerîr b. Hâzim rivayet etti; [Cerîr dedi ki:] Hasan'ın şöyle dediğini işittim: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: 'Bir kimseye cimrilik olarak, yanında adım anıldığında bana salât getirmemesi yeter' -Allah'ın salâtları onun üzerine olsun-.
حديث آخر: قال الترمذي: حدثناأحمد بن إبراهيم الدورقي، حدثنا رِبْعي بن إبراهيم، عن عبد الرحمن بن إسحاق، عن سعيد بن أبي سعيد المَقْبُرِي، عن أبي هريرة قال: قال رسول الله ﷺ: "رغم أَنف رجل ذكرت عنده فلم يصل علي. [ورغم أنف رجل دخل عليه شهر رمضان، ثم انسلخ قبل أن يغفر له] ، ورغم أنف رجل أدرك عنده أبواه الكبر فلم يدخلاه الجنة". ثم قال: حسن غريب .
Diğer bir hadis: Tirmizî dedi ki: Bize Ahmed b. İbrâhim ed-Devrakī rivayet etti, bize Rib'î b. İbrâhim, Abdurrahman b. İshâk'tan, o Saîd b. Ebî Saîd el-Makburî'den, o da Ebû Hüreyre'den rivayet etti; Ebû Hüreyre dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: 'Yanında adım anılıp da bana salât getirmeyen kimsenin burnu sürtülsün! [Ramazan ayına erişip de bağışlanmadan bu ay çıkan kimsenin de burnu sürtülsün!] Yanında anne babası ihtiyarlığa erişip de kendisini cennete girdiremeyen kimsenin de burnu sürtülsün!' Sonra Tirmizî: 'Hasen garibdir' dedi .
قلت: وقد رواه البخاري في الأدب، عن محمد بن عبيد الله، حدثنا ابن أبي حازم، عن كثير بن زيد، عن الوليد بن رباح، عن أبي هريرة مرفوعا، بنحوه . ورويناه من حديث محمد بن عمرو، عن أبي سلمة، عن أبى هريرة، به. قال الترمذي: وفي الباب عن جابر وأنس.
Ben derim ki: Buhârî bunu el-Edeb'de Muhammed b. Ubeydillâh'tan, bize İbn Ebî Hâzim, Kesîr b. Zeyd'den, o el-Velîd b. Rebâh'tan, o da Ebû Hüreyre'den merfû olarak benzer şekilde rivayet etmiştir . Biz de bunu Muhammed b. Amr hadisinden, o Ebû Seleme'den, o da Ebû Hüreyre'den bu şekilde rivayet ettik. Tirmizî dedi ki: Bu konuda Câbir ve Enes'ten de [rivayetler] vardır.
قلت: وابن عباس، وكعب بن عُجْرَة، وقد ذكرت طرق هذا الحديث في أول كتاب الصيام وعند قوله تعالى: {إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ كِلاهُمَا} [الإسراء: ٢٣].
Ben derim ki: İbn Abbâs ve Ka'b b. Ucre'den de [rivayetler vardır]. Bu hadisin tariklerini oruç kitabının başında ve Yüce Allah'ın: {إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ كِلاهُمَا} “Eğer onlardan biri veya her ikisi senin yanında yaşlılığa erişirse” [İsrâ: 23] kavlinin tefsirinde zikretmiştim.
وهذا الحديث والذي قبله دليل على وجوب الصلاة عليه ﷺ كلما ذكر، وهو مذهب طائفة من العلماء [منهم الطحاوي والحليمي] ، ويتقوى بالحديث الآخر الذي رواه ابن ماجه:
Bu hadis ve bundan önceki hadis, her anıldığında ona sallallâhu aleyhi ve sellem salât getirmenin vacip olduğuna delildir. Bu, âlimlerden bir grubun mezhebidir [Tahâvî ve Halîmî bunlardandır] . Bu görüş, İbn Mâce'nin rivayet ettiği diğer şu hadisle de güçlenmektedir:
حدثنا جبُارة بن المغَلِّس، حدثنا حماد بن زيد، حدثنا عمرو بن دينار، عن جابر بن زيد، عن ابن عباس قال: قال رسول الله ﷺ: "من نسي الصلاة عَلَيَّ خَطئ طريق الجنة" .
Bize Cübâre b. el-Mugallis rivayet etti, bize Hammâd b. Zeyd rivayet etti, bize Amr b. Dînâr, Câbir b. Zeyd'den, o da İbn Abbâs'tan rivayet etti; İbn Abbâs dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: 'Kim bana salât getirmeyi unutursa cennetin yolunu şaşırır' .
جُبَارة ضعيف. ولكن رواه إسماعيل القاضي من غير وجه، عن أبي جعفر محمد بن علي الباقر قال: قال رسول الله ﷺ: "من نسي الصلاةعليّ خَطئ طريق الجنة". وهذا مرسل يتقوى بالذي قبله [والله أعلم] .
Cübâre zayıftır. Fakat İsmâil el-Kādî bunu başka yollardan Ebû Ca'fer Muhammed b. Ali el-Bâkır'dan rivayet etmiştir; o şöyle demiştir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem buyurdu ki: 'Kim bana salât getirmeyi unutursa cennetin yolunu şaşırır.' Bu mürsel bir rivayet olup bir öncekiyle güçlenmektedir [en doğrusunu Allah bilir] .
وذهب آخرون إلى أنه تجب الصلاة في المجلس مرة واحدة، ثم لا تجب في بقية ذلك المجلس، بل
Diğer bazı [âlimler] ise bir mecliste bir defa salât getirmenin vacip olduğu, meclisin geri kalan kısmında ise vacip olmayıp bilakis
تستحب. نقله الترمذي عن بعضهم، ويتأيد بالحديث الذي رواه الترمذي:
müstehap olduğu görüşüne gitmişlerdir. Bunu Tirmizî bazılarından nakletmiştir ve bu görüş, Tirmizî'nin rivayet ettiği şu hadisle de desteklenmektedir:
حدثنا محمد بن بشار، حدثنا عبد الرحمن، حدثنا سفيان، عن صالح -مولى التَّوْءَمة -عن أبي هريرة، عن النبي ﷺ قال: "ما جلس قوم مجلسا لم يذكروا الله فيه، ولم يصلوا على نبيهم إلا كان عليهم تِرَةٌ، فإن شاء عذبهم، وإن شاء غفر لهم".
Bize Muhammed b. Beşşâr rivayet etti, bize Abdurrahman rivayet etti, bize Süfyân, Sâlih'ten -Mevlâ et-Tev'eme-, o Ebû Hüreyre'den, o da Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'den rivayet etti; buyurdu ki: 'Bir topluluk bir mecliste oturup da orada Allah'ı zikretmez ve peygamberlerine salât getirmezlerse, mutlaka bu [meclis] onlar üzerine bir eksiklik ve vebal (tire) olur; [Allah] dilerse onlara azap eder, dilerse onları bağışlar.'
تفرد به الترمذي من هذا الوجه. ورواه الإمام أحمد عن حجاج ويزيد بن هارون، كلاهما عن ابن أبي ذئب، عن صالح -مولى التوءمة -عن أبي هريرة، مرفوعا مثله. ثم قال الترمذي: هذا حديث حسن.
Tirmizî bu vecihle [rivayette] tek kalmıştır. İmam Ahmed de bunu Haccâc ve Yezîd b. Hârûn'dan, her ikisi İbn Ebî Zi'b'den, o Sâlih'ten -Mevlâ et-Tev'eme-, o Ebû Hüreyre'den aynı şekilde merfû olarak rivayet etmiştir. Sonra Tirmizî: 'Bu hadis hasendir' demiştir .
وقد رُوي عن أبي هريرة، عن النبي ﷺ، من غير وجه، وقد رواه إسماعيل القاضي من حديث شعبة، عن سليمان، عن ذَكْوَان، عن أبي سعيد قال: "ما من قوم يقعدون ثم يقومون ولا يصلون على النبي ﷺ، إلا كان عليهم حسرة، وإن دخلوا الجنة لما يرون [من] الثواب" .
Ebû Hüreyre'den, o da Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'den başka yollardan da rivayet edilmiştir. İsmâil el-Kādî de bunu Şu'be hadisinden, o Süleyman'dan, o Zekvân'dan, o Ebû Saîd'den rivayet etmiştir; Ebû Saîd dedi ki: 'Bir topluluk oturup sonra kalkar da Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e salât getirmezlerse, görecekleri sevaptan dolayı cennete girseler bile mutlaka bu [meclis] onlar üzerine bir hasret (pişmanlık) olur' .
وحكي عن بعضهم أنه إنما تجب الصلاة عليه، ﵇، في العمر مرة واحدة، امتثالا لأمر الآية، ثم هي مستحبة في كل حال، وهذا هو الذي نصره القاضي عياض بعدما حكى الإجماع على وجوب الصلاة عليه ﷺ في الجملة. قال: وقد حكى الطبراني أن محمل الآية على الندب، وادعى فيه الإجماع. قال: ولعله فيما زاد على المرة، والواجب منه مرة كالشهادة له بالنبوة، وما زاد على ذلك فمندوب مُرَغَّب فيه من سنن الإسلام، وشعار أهله.
Bazılarından da ayetin emrine uymak maksadıyla ona aleyhisselâm ömürde bir defa salât getirmenin vacip olduğu, bundan sonra ise her durumda müstehap olduğu nakledilmiştir. Kādî İyâz'ın, genel olarak ona sallallâhu aleyhi ve sellem salât getirmenin vacip olduğu hususundaki icmayı naklettikten sonra savunduğu görüş de budur. Kādî İyâz dedi ki: Taberânî ayetin mendupluğa hamledildiğini nakletmiş ve bu hususta icma olduğunu iddia etmiştir. [Kādî İyâz] dedi ki: Bu [icma iddiası], muhtemelen bir defadan fazlası hakkındadır. Bundan vacip olan miktar, onun peygamberliğine şahitlik etmek gibi bir defadır; bundan fazlası ise mendup, teşvik edilmiş İslâm sünnetlerinden ve İslâm ehlinin şiarlarındandır.
قلت: وهذا قول غريب، فإنه قد ورد الأمر بالصلاة عليه في أوقات كثيرة، فمنها واجب، ومنها مستحب على ما نبينه.
Ben derim ki: Bu garip bir görüştür. Zira birçok vakitte ona salât getirme emri vârid olmuştur; açıklayacağımız üzere bunlardan kimi vacip, kimi de müstehaptır.
فمنه: بعد النداء للصلاة؛ للحديث الذي رواه الإمام أحمد:
Bunlardan biri, namaz için yapılan çağrıdan (ezandan) sonradır; İmam Ahmed'in rivayet ettiği şu hadis sebebiyle:
حدثنا أبو عبد الرحمن، حدثنا حيوة، حدثنا كعب بن علقمة، أنه سمع عبد الرحمن بن جبير يقول: إنه سمع عبد الله بن عمرو بن العاص يقول: إنه سمع رسول الله ﷺ يقول: "إذا سمعتم مؤذنا فقولوا مثل ما يقول ثم صلوا علي؛ فإنه من صلى عَليَّ صلاة صلى الله عليه بها عشرا، ثم سلوا لي الوسيلة، فإنها منزلة في الجنة لا تنبغي إلا لعبد من عباد الله، وأرجو أن أكون أنا هو، فمن سأل لي الوسيلة حلت عليه الشفاعة".
Bize Ebû Abdirrahmân rivayet etti, bize Hayve rivayet etti, bize Ka'b b. Alkame rivayet etti; o Abdurrahman b. Cübeyr'in şöyle dediğini işitmiştir: O, Abdullah b. Amr b. el-Âs'ın şöyle dediğini işitmiştir: O, Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğunu işitmiştir: 'Müezzini işittiğiniz zaman onun dediğinin aynısını söyleyin, sonra bana salât getirin; zira kim bana bir defa salât getirirse Allah ona bununla on defa salât eder. Sonra benim için vesîleyi isteyin; zira o, cennette Allah'ın kullarından ancak bir kula yaraşan bir makamdır; ben o kul olmayı umarım. Kim benim için vesîleyi isterse şefaat ona vacip [helal] olur .'
وأخرجه مسلم وأبو داود والترمذي والنسائي، من حديث كعب بن علقمة
Bunu Müslim, Ebû Dâvûd, Tirmizî ve Nesâî, Ka'b b. Alkame hadisinden tahric etmişlerdir .
طريق أخرى: قال إسماعيل القاضي: حدثنا محمد بن أبي بكر، حدثنا عمرو بن علي، عن أبي
Diğer bir tarîk: İsmâil el-Kādî dedi ki: Bize Muhammed b. Ebî Bekr rivayet etti, bize Amr b. Alî, Ebû
بكر الجُشَمي، عن صفوان بن سليم، عن عبد الله بن عمرو قال: قال رسول الله ﷺ: "من سأل الله لي الوسيلة، حقت عليه شفاعتي يوم القيامة" .
Bekr el-Cüşemî'den, o Safvân b. Süleym'den, o Abdullah b. Amr'dan rivayet etti; [Abdullah b. Amr] dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: 'Kim Allah'tan benim için vesîleyi dilerse, kıyamet gününde ona şefaatim hak olur' .
حديث آخر: قال إسماعيل القاضي: حدثنا سليمان بن حرب، حدثنا سعيد بن زيد، عن ليث، عن كعب -هو كعب الأحبار -عن أبي هريرة، ﵁، قال: قال رسول الله ﷺ: "صلوا عَليَّ، فإن صلاتكم عليّ زكاة لكم، وسلوا الله لي الوسيلة". قال: فإما حَدّثنا وإما سَألناه، فقال: "الوسيلة أعلى درجة في الجنة، لا ينالها إلا رجل، وأرجو أن أكون ذلك الرجل".
Diğer bir hadis: İsmâil el-Kādî dedi ki: Bize Süleymân b. Harb rivayet etti, bize Saîd b. Zeyd, Leys'ten, o Ka'b'dan -ki o Ka'bü'l-Ahbâr'dır-, o Ebû Hüreyre radıyallâhu anh'tan rivayet etti; Ebû Hüreyre dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: 'Bana salât getirin; zira bana getirdiğiniz salât sizin için bir arınmadır. Allah'tan benim için vesîleyi isteyin.' [Ravi] dedi ki: Ya kendisi bize anlattı ya da biz ona sorduk da şöyle buyurdu: 'Vesîle, cennetteki en yüksek derecedir; ona ancak bir adam nail olur; ben o adam olmayı umarım.'
ثم رواه عن محمد بن أبي بكر، عن معتمر، عن ليث -وهو ابن أبي سليم -به . وكذا الحديث الآخر:
Sonra bunu Muhammed b. Ebî Bekr'den, o Mu'temir'den, o Leys'ten -ki o İbn Ebî Süleym'dir- bu isnadla rivayet etti . Diğer hadis de böyledir:
قال الإمام أحمد: حدثنا حسن بن موسى، حدثنا ابن لَهِيعة، حدثنا بكر بن سوادة، عن زياد بن نعيم، عن وَفاء الحضرمي، عن رُوَيْفع بن ثابت الأنصاري؛ أن رسول الله ﷺ قال: "من صلى على محمد وقال: اللهم، أنزله المقعد المقرب عندك يوم القيامة، وجبت له شفاعتي".
İmam Ahmed dedi ki: Bize Hasan b. Mûsâ rivayet etti, bize İbn Lehîa rivayet etti, bize Bekr b. Sevâde, Ziyâd b. Nuaym'dan, o Vefâ el-Hadramî'den, o Ruveyfi' b. Sâbit el-Ensârî'den rivayet etti; Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: 'Kim Muhammed'e salât eder ve: «Allah'ım, kıyamet gününde onu katında yakın olan makama indir» derse, ona şefaatim vacip olur.'
وهذا إسناد لا بأس به، ولم يخرجوه .
Bu, bir sakıncası olmayan (lâ be'se bih) bir isnaddır; fakat [Kütüb-i Sitte müellifleri] bunu tahric etmemişlerdir .
أثر آخر قال إسماعيل القاضي: حدثنا علي بن عبد الله، حدثنا سفيان، حدثني مَعْمَر، عن ابن طاوس، عن أبيه، سمعت ابن عباس يقول: اللهم تقبل شفاعة محمد الكبرى، وارفع درجته العليا، وأعطه سُؤْلَه في الآخرة والأولى، كما آتيت إبراهيم وموسى، ﵉. إسناد جَيّد قوي صحيح .
Diğer bir eser : İsmâil el-Kādî dedi ki: Bize Ali b. Abdillâh rivayet etti, bize Süfyân rivayet etti, bana Ma'mer, İbn Tâvûs'tan, o babasından rivayet etti; [Tâvûs dedi ki:] İbn Abbâs'ı şöyle derken işittim: 'Allah'ım! Muhammed'in büyük şefaatini kabul buyur, onun yüce derecesini yükselt, İbrâhim ve Mûsâ'ya aleyhimesselâm verdiğin gibi ona da ahirette ve dünyada istediğini ver.' Ceyyid, kuvvetli ve sahih bir isnaddır .
ومن ذلك: عند دخول المسجد والخروج منه: للحديث الذي رواه الإمام أحمد :
Bunlardan biri de mescide girerken ve oradan çıkarkendir; İmam Ahmed'in rivayet ettiği şu hadis sebebiyle :
حدثنا إسماعيل بن إبراهيم، حدثنا ليث بن أبي سليم، عن عبد الله بن الحسن ، عن أمه فاطمة بنت الحسين، عن جدته [فاطمة] بنت رسول الله ﷺ قالت: كان رسول الله ﷺ إذا دخل المسجد صلى على محمد وسلم وقال: "اللهم اغفر لي ذنوبي، وافتح لي أبواب رحمتك". وإذا خرج صلى على محمد وسلم، ثم قال: "اللهم اغفر لي ذنوبي، وافتح لي أبواب فضلك" .
Bize İsmâil b. İbrâhim rivayet etti, bize Leys b. Ebî Süleym, Abdullah b. el-Hasan'dan , o annesi Fâtıma bint el-Hüseyin'den, o da ninesi Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in kızı [Fâtıma'dan] rivayet etti; Fâtıma dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem mescide girdiği zaman Muhammed'e salât ve selâm eder ve: 'Allah'ım! Günahlarımı bağışla ve bana rahmetinin kapılarını aç' derdi. Çıktığı zaman da Muhammed'e salât ve selâm eder, sonra da: 'Allah'ım! Günahlarımı bağışla ve bana lütfunun kapılarını aç' derdi .
وقال إسماعيل القاضي: حدثنا يحيى بن عبد الحميد، حدثنا سفيان بن عمر التميمي، عن
İsmâil el-Kādî dedi ki: Bize Yahyâ b. Abdilhamîd rivayet etti, bize Süfyân b. Ömer et-Temîmî rivayet etti, o...
سليمان الضَّبِّيّ، عن علي بن الحسين قال: قال علي بن أبي طالب، ﵁ : إذا مررتم بالمساجد فصلوا على النبي ﷺ . وأما الصلاة عليه ﷺ في الصلاة، فقد قدمنا الكلام عليها في التشهد الأخير، ومَنْ ذهب إلى ذلك من العلماء مع الشافعي، ﵀ . وأما التشهد الأول فلا تجب فيه قولا واحدا، وهل تستحب؟ على قولين للشافعي.
Süleymân ed-Dabbî'den, o Ali b. el-Hüseyin'den rivayet etti; o dedi ki: Ali b. Ebî Tâlib radıyallâhu anh şöyle dedi : 'Mescitlerin yanından geçtiğinizde Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e salât getirin' . Namazın içinde ona sallallâhu aleyhi ve sellem salât getirmeye gelince; son teşehhütte bunun hükmüne ve Şâfiî rahimehullâh ile birlikte âlimlerden bu görüşe varanlara dair açıklamayı daha önce yapmıştık . İlk teşehhütte ise ittifakla (tek bir görüş olarak) vacip değildir; müstehap olup olmadığı hususunda ise Şâfiî'ye ait iki görüş vardır.
ومن ذلك الصلاة عليه ﷺ في صلاة الجنازة: فإن السنة أن يقرأ في التكبيرة الأولى فاتحة الكتاب، وفي الثانية أن يصلي على النبي ﷺ، وفي الثالثة يدعو للميت، وفي الرابعة يقول: اللهم لا تحرمنا أجره، ولا تفتنا بعده.
Bunlardan biri de cenaze namazında ona sallallâhu aleyhi ve sellem salât getirmektir: Zira sünnet olan, birinci tekbirde Fâtiha sûresini okumak, ikincisinde Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e salât getirmek, üçüncüsünde cenaze için dua etmek, dördüncüsünde ise: 'Allah'ım! Bizi onun ecfinden mahrum etme ve ondan sonra bizi fitneye düşürme' demektir.
قال الشافعي، ﵀: حدثنا مُطَرَّف بن مازن، عن مَعْمَر، عن الزهري: أخبرني أبو أمامة بن سهل بن حُنَيف أنه أخبره رجل من أصحاب النبي ﷺ: أن السنة في الصلاة على الجنازة أن يكبر الإمام، ثم يقرأ بفاتحة الكتاب بعد التكبيرة الأولى سرا في نفسه ثم يصلي على النبي ﷺ، ويخلص الدعاء للجنازة، وفي التكبيرات لا يقرأ في شيء منها، ثم يسلم سرا في نفسه
Şâfiî rahimehullâh dedi ki: Bize Mutarrif b. Mâzin, Ma'mer'den, o ez-Zührî'den rivayet etti: [ez-Zührî dedi ki:] Ebû Ümâme b. Sehl b. Huneyf bana haber verdi ki, Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in ashabından bir adam ona şöyle haber vermiştir: Cenaze namazında sünnet olan; imamın tekbir alması, sonra birinci tekbirden sonra kendi içinde gizlice Fâtiha sûresini okuması, sonra Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e salât getirmesi ve cenaze için samimiyetle dua etmesidir; tekbirlerde [Fâtiha dışında] hiçbir şey okumaz, sonra da kendi içinde gizlice selâm verir .
ورواه النسائي، عن أبي أمامة نفسه أنه قال: من السنة، فذكره .
Bunu Nesâî, bizzat Ebû Ümâme'den rivayet etmiştir; o: 'Sünnettendir...' demiş ve hadisi zikretmiştir .
وهذا من الصحابي في حكم المرفوع على الصحيح.
Sahabîden gelen bu ifade, sahih olan görüşe göre merfû hükmündedir.
ورواه إسماعيل القاضي، عن محمد بن المثنى، عن عبد الأعلى، عن معمر، عن الزهري، عن أبي أمامة بن سهل، عن سعيد بن المسيب أنه قال: السنة في الصلاة على الجنازة … فذكره .
İsmâil el-Kādî bunu Muhammed b. el-Müsennâ'dan, o Abdül'a'lâ'dan, o Ma'mer'den, o ez-Zührî'den, o Ebû Ümâme b. Sehl'den, o da Saîd b. el-Müseyyeb'den rivayet etmiştir; Saîd şöyle demiştir: 'Cenaze namazında sünnet...' deyip hadisi zikretmiştir .
وهكذا رُوي عن أبي هريرة، وابن عمر، والشعبي.
Ebû Hüreyre, İbn Ömer ve eş-Şa'bî'den de bu şekilde rivayet edilmiştir.
ومن ذلك: في صلاة العيد: قال إسماعيل القاضي: حدثنا مسلم بن إبراهيم، حدثنا هشام الدَّسْتَوَائي، حدثنا حَمَّاد بن أبي سليمان، عن إبراهيم، عن علقمة: أن ابن مسعود وأبا موسى وحذيفة خرج عليهم الوليد بن عقبة يوما قبل العيد، فقال لهم: إن هذا العيد قد دنا، فكيف التكبير فيه؟ قال عبد الله: تبدأ فتكبر تكبيرة تفتتح بها الصلاة، وتحمد ربك وتصلي على
Bu [durumlardan] biri de bayram namazındadır: İsmâil el-Kādî dedi ki: Bize Müslim b. İbrâhîm rivayet etti, bize Hişâm ed-Destevâî rivayet etti, bize Hammâd b. Ebî Süleymân, İbrâhîm'den, o Alkame'den rivayet etti ki: İbn Mes'ûd, Ebû Mûsâ ve Huzeyfe'nin yanına bayramdan önceki bir gün Velîd b. Ukbe çıktı ve onlara şöyle dedi: «Şüphesiz bu bayram yaklaştı, onda tekbir nasıl [alınır]?» Abdullah dedi ki: «[Namaza] başlarsın; namaza kendisiyle başlayacağın bir tekbir alırsın, Rabbine hamdedersin ve üzerine salât...
النبي ﷺ ثم تدعو، وتكبر وتفعل مثل ذلك، ثم تكبر وتفعل مثل ذلك، ثم تكبر وتفعل مثل ذلك، ثم تقرأ، ثم تكبر وتركع، ثم تقوم فتقرأ وتحمد ربك وتصلي على النبي ﷺ ثم تدعو وتكبر، وتفعل مثل ذلك، ثم تركع. فقال حذيفة وأبو موسى: صدق أبو عبد الرحمن. إسناد صحيح
sallallâhu aleyhi ve sellem salât getirirsin, sonra dua edersin, tekbir alırsın ve yine bunun gibi yaparsın, sonra tekbir alırsın ve yine bunun gibi yaparsın, sonra tekbir alırsın ve yine bunun gibi yaparsın, sonra [kıraat] okursun, sonra tekbir alıp rükûya varırsın. Sonra [ikinci rekata] kalkarsın, [kıraat] okursun, Rabbine hamdedersin, Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e salât getirirsin, sonra dua edersin, tekbir alırsın ve yine bunun gibi yaparsın, sonra rükûya varırsın.' Bunun üzerine Huzeyfe ve Ebû Mûsâ: 'Ebû Abdirrahmân doğru söyledi' dediler. İsnadı sahihtir .
ومن ذلك: أنه يُستَحَبّ ختم الدعاء بالصلاة عليه ﷺ قال الترمذي:
Bunlardan biri de duanın ona sallallâhu aleyhi ve sellem salât ile bitirilmesinin müstehap olmasıdır. Tirmizî dedi ki:
حدثنا أبو داود، أخبرنا النضر بن شميل ، عن أبي قُرّة الأسدي، عن سعيد بن المسيَّب، عن عمر بن الخطاب قال: الدعاء موقوف بين السماء والأرض، لا يصعد حتى تصلي على نبيك .
Bize Ebû Dâvûd rivayet etti, bize en-Nadr b. Şümeyl haber verdi , o Ebû Kurre el-Esedî'den, o Saîd b. el-Müseyyeb'den, o Ömer b. el-Hattâb'dan [şöyle rivayet etti]; [Ömer] dedi ki: 'Dua sema ile arz arasında durdurulur; Peygamberine salât getirinceye kadar yükselmez' .
وهكذا رواه أيوب بن موسى، عن سعيد بن المسيب، عن عمر بن الخطاب، قوله. ورواه معاذ بن الحارث، عن أبي قرة، عن سعيد بن المسيب، عن عمر مرفوعا . وكذا رواه رَزِين بن معاوية في كتابه مرفوعا، عن النبي ﷺ قال: "الدعاء موقوف بين السماء والأرض، لا يصعد حتى يصلى علي، فلا تجعلوني كَغُمَر الراكب، صلوا علي أول الدعاء وأوسطه وآخره" .
Bunu Eyyûb b. Mûsâ da Saîd b. el-Müseyyeb'den, o Ömer b. el-Hattâb'ın kendi sözü [mevkuf] olarak bu şekilde rivayet etmiştir. Muâz b. el-Hâris ise Ebû Kurre'den, o Saîd b. el-Müseyyeb'den, o Ömer'den merfû olarak rivayet etmiştir . Rezîn b. Muâviye de kitabında Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'den merfû olarak şöyle rivayet etmiştir: "Dua sema ile arz arasında durdurulur; bana salât getirilinceye kadar yükselmez. Beni süvarinin su kabı gibi yapmayın; bana duanın başında, ortasında ve sonunda salât getirin" .
وهذه الزيادة إنما تروى من رواية جابر بن عبد الله في مسند الإمام عبد بن حُميد الكَشي [حيث] قال: حدثنا جعفر بن عون، أخبرنا موسى بن عُبَيدة، عن إبراهيم بن محمد بن إبراهيم، عن أبيه قال: قال جابر: قال لنا رسول الله ﷺ: "لا تجعلوني كقدح الراكب، إذا علق تعاليقه أخذ قدحه فملأه من الماء، فإن كان له حاجة في الوضوء توضأ، وإن كان له حاجة في الشرب شرب وإلا أهراق ما فيه، اجعلوني في أول الدعاء، وفي، وسط الدعاء، وفي آخر الدعاء". فهذا حديث غريب، وموسى بن عبيدة ضعيف الحديث .
Bu ziyade, İmam Abd b. Humeyd el-Keşşî'nin Müsned'inde Câbir b. Abdillâh'ın rivayetinden rivayet edilmiştir [ki orada] şöyle demiştir: Bize Ca'fer b. Avn rivayet etti, bize Mûsâ b. Ubeyde haber verdi, o İbrâhim b. Muhammed b. İbrâhim'den, o babasından rivayet etti; o dedi ki: Câbir şöyle dedi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem bize şöyle buyurdu: "Beni süvarinin su tası gibi yapmayın. O, eşyalarını asıp bağladığında tasını alır, onu suyla doldurur; eğer abdest almaya ihtiyacı varsa abdest alır, içmeye ihtiyacı varsa içer, aksi takdirde içindekini döker. Beni duanın başında, duanın ortasında ve duanın sonunda kılın." Bu garip bir hadistir ve Mûsâ b. Ubeyde hadiste zayıftır .
ومن [آكد] ذلك: دعاء القنوت: لما رواه الإمام أحمد وأهل السنن، وابن خزيمة، وابن حبَّان، والحاكم، من حديث أبي الحورَاء، عن الحسن بن علي، ﵄، قال: علَّمَني رسول الله ﷺ كلمات أقولهن في الوتر: "اللهم اهدني فيمن هديت، وعافني فيمن عافيت،
Bunun [en tekitli olanlarından] biri de kunut duasıdır. Nitekim İmam Ahmed, Sünen sahipleri, İbn Huzeyme, İbn Hibbân ve el-Hâkim'in, Ebü'l-Havrâ tarikiyle el-Hasan b. Ali radıyallâhu anhümâ'dan rivayet ettiklerine göre o şöyle demiştir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem vitirde söyleyeceğim şu kelimeleri bana öğretti: « اللَّهُمَّ اهْدِنِي فِيمَنْ هَدَيْتَ، وَعَافِنِي فِيمَنْ عَافَيْتَ » «Allahım! Hidayete erdirdiğin kimseler arasında beni de hidayete erdir, afiyet verdiğin kimseler arasında bana da afiyet ver,
وتولني فيمن توليت، وبارك لي فيما أعطيت، وقني شر ما قضيت، فإنك تقضي ولا يقضى عليك، وإنه لا يَذِلّ من واليت تباركت [ربنا] وتعاليت" .
dost edindiklerinin arasında beni de dost edin, bana verdiklerini bereketli kıl, hükmettiğin şeylerin şerrinden beni koru; şüphesiz Sen hükmedersin ve Sana hükmedilemez. Şüphesiz Senin dost edindiğin kimse zelil olmaz . [Ey Rabbimiz!] Sen mübarek ve yücesin" .
وزاد النسائي في سننه بعد هذا: وصلى الله على النبي محمد.
Nesâî Sünen'inde bundan sonra şunu ziyade etmiştir: 'Ve sallallâhu alen-nebiyyi Muhammed (Allah Peygamber Muhammed'e salât eylesin).'
ومن ذلك: أنه يستحب الإكثار من الصلاة عليه [في] يوم الجمعة وليلة الجمعة: قال الإمام أحمد: حدثنا حسين بن علي الجَعْفِي، عن عبد الرحمن بن يزيد بن جابر، عن أبي الأشعث الصنعاني ، عن أوس بن أوس الثقفي، ﵁، قال: قال رسول الله ﷺ: "من أفضل أيامكم يوم الجمعة، فيه خلق آدم، وفيه قبض، وفيه النفخة، وفيه الصعقة، فأكثروا علي من الصلاة فيه، فإن صلاتكم معروضة علي". قالوا: يا رسول الله، وكيف تعرض عليك صلاتنا وقد أرمتْ؟ -يعني: وقد بليت -قال: "إن الله حرم على الأرض أن تأكل أجساد الأنبياء".
Bunlardan biri de cuma günü ve cuma gecesinde ona salâtı çokça getirmenin müstehap olmasıdır: İmam Ahmed dedi ki: Bize Hüseyn b. Ali el-Cu'fî rivayet etti, o Abdurrahmân b. Yezîd b. Câbir'den, o Ebü'l-Eş'as es-San'ânî'den , o Evs b. Evs es-Sekafî radıyallâhu anh'tan rivayet etti; [Evs] dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Günlerinizin en faziletlilerinden biri cuma günüdür; Âdem o günde yaratıldı, o günde ruhu kabzedildi, [Sûr'a] üfürme o gündedir ve bayılma/helak olma o gündedir. O günde bana salâtı çokça getirin; zira salâtınız bana arz olunur." Dediler ki: 'Ey Allah'ın Resûlü! Sen çürümüşken salâtımız sana nasıl arz olunur?' -yani toprakta çürümüşken-. Şöyle buyurdu: "Şüphesiz Allah, peygamberlerin cesetlerini yemeyi toprağa haram kılmıştır."
ورواه أبو داود والنسائي وابن ماجه، من حديث حسين بن علي الجعفي . وقد صحح هذا الحديث ابن خزيمة وابن حبان والدارقطني، والنووي في الأذكار.
Bunu Ebû Dâvûd, Nesâî ve İbn Mâce, Hüseyn b. Ali el-Cu'fî'nin hadisinden rivayet etmişlerdir . Bu hadisi İbn Huzeyme, İbn Hibbân, Dârekutnî ve el-Ezkâr'da Nevevî sahih kabul etmiştir.
حديث آخر: قال أبو عبد الله بن ماجه: حدثنا عمرو بن سَوَّاد المصري ، حدثنا عبد الله بن وهب، عن عمرو بن الحارث، عن سعيد بن أبي هلال، عن زيد بن أيمن ، عن عُبَادة بن نُسَيّ، عن أبي الدرداء قال: قال رسول الله ﷺ: "أكثروا الصلاة عليّ يوم الجمعة؛ فإنه مشهود تشهده الملائكة. وإن أحدا لا يصلي علي إلا عُرضت عَلَيّ صلاته حتى يفرغ منها". قال: قلت: وبعد الموت؟ قال: " [وبعد الموت] ، إن الله حرم على الأرض أن تأكل أجساد الأنبياء" [فنبي الله حي يرزق] .
Diğer bir hadis: Ebû Abdillâh b. Mâce dedi ki: Bize Amr b. Sevvâd el-Mısrî rivayet etti , bize Abdullah b. Vehb rivayet etti, o Amr b. el-Hâris'ten, o Saîd b. Ebî Hilâl'den, o Zeyd b. Eymen'den , o Ubâde b. Nusey'den, o Ebü'd-Derdâ'dan rivayet etti; [Ebü'd-Derdâ] dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Cuma günü bana çokça salât getirin; çünkü o, meleklerin şahit olduğu şahitlik edilen bir gündür. Bana salât getiren hiçbir kimse yoktur ki, o bunu bitirinceye kadar salâtı bana arz edilmesin." Dedi ki: Dedim ki: 'Ölümden sonra da mı?' Şöyle buyurdu: "[Ölümden sonra da]. Şüphesiz Allah, peygamberlerin cesetlerini yemeyi toprağa haram kılmıştır" [Allah'ın peygamberi diridir, rızıklandırılır] .
هذا حديث غريب من هذا الوجه، وفيه انقطاع بين عُبادة بن نَسي وأبي الدرداء، فإنه لم يدركه ، والله أعلم.
Bu hadis bu vecihten gariptir; bunda Ubâde b. Nusey ile Ebü'd-Derdâ arasında inkıtâ' (kopukluk) vardır, zira ona yetişmemiştir , Allah en iyisini bilir.
وقد روى البيهقي من حديث أبي أمامة وأبي مسعود، عن النبي ﷺ في الأمر بالإكثار من الصلاة عليه ليلة الجمعة ويوم الجمعة، ولكن في إسنادهما ضعف، والله أعلم. وروي مرسلا عن الحسن
Beyhakī de Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'den, cuma gecesi ve cuma günü kendisine çokça salât getirilmesi emri hususunda Ebû Ümâme ve Ebû Mes'ûd'un hadisinden rivayette bulunmuştur; ancak her ikisinin de isnadında zayıflık vardır, Allah en iyisini bilir. el-Hasen
البصري، فقال إسماعيل القاضي:
el-Basrî'den mürsel olarak da rivayet edilmiştir; nitekim İsmâil el-Kādî şöyle demiştir:
حدثنا سليمان بن حرب، حدثنا جرير بن حازم، سمعت الحسن -هو البصري -يقول: قال رسول الله ﷺ: "لا تأكل الأرض جَسَدَ من كَلّمه روح القدس". مرسل حسن .
Bize Süleymân b. Harb rivayet etti, bize Cerîr b. Hâzim rivayet etti, [o şöyle dedi:] el-Hasen'i -yani el-Basrî'yi- şöyle derken işittim: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Toprak, kendisiyle Rûhu'l-Kudüs'ün konuştuğu kişinin cesedini yemez." Hasen bir mürseldir .
وقال الشافعي: أخبرنا إبراهيم بن محمد، أخبرنا صفوان بن سليم أن النبي ﷺ قال: "إذا كان يوم الجمعة وليلة الجمعة، فأكثروا الصلاة علي". هذا مرسل .
Şâfiî dedi ki: Bize İbrâhim b. Muhammed haber verdi, bize Safvân b. Süleym haber verdi ki Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Cuma günü ve cuma gecesi olduğunda bana çokça salât getirin." Bu mürseldir .
وهكذا يجب على الخطيب أن يصلي على النبي ﷺ يوم الجمعة على المنبر في الخطبتين، ولا تصح الخطبتان إلا بذلك؛ لأنها عبادة، وذكر الله فيها شرط ، فوجب ذكر الرسول ﷺ فيها كالأذان والصلاة. هذا مذهب الشافعي وأحمد، رحمهما الله.
Aynı şekilde cuma günü hatibin minberde iki hutbede de Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e salât getirmesi vaciptir; iki hutbe ancak bununla sahih olur. Çünkü o bir ibadettir ve onda Allah'ın zikri şarttır ; dolayısıyla ezan ve namazda olduğu gibi onda da Resûl sallallâhu aleyhi ve sellem'in zikri vacip olmuştur. Bu, Şâfiî ve Ahmed'in -Allah ikisine de rahmet etsin- mezhebidir.
ومن ذلك: أنه يستحب الصلاة والسلام عليه عند زيارة قبره، صلوات الله وسلامه عليه: قال أبو داود:
Bunlardan biri de kabrini ziyaret ederken ona salât ve selâm getirmenin müstehap olmasıdır -Allah'ın salât ve selâmı onun üzerine olsun-. Ebû Dâvûd dedi ki:
حدثنا ابن عوف -هو محمد -حدثنا المقري، حدثنا حَيْوَة، عن أبي صخر حميد بن زياد، عن يزيد بن عبد الله بن قسيط، عن أبي هريرة؛ أن رسول الله ﷺ قال: "ما من أحد يسلم علي إلا رَدّ الله علي روحي، حتى أرد عليه السلام".
Bize İbn Avf -ki o Muhammed'dir- rivayet etti, bize el-Mukrî rivayet etti, bize Hayve rivayet etti, o Ebû Sahr Humeyd b. Ziyâd'dan, o Yezîd b. Abdillâh b. Kusayt'tan, o Ebû Hüreyre'den [rivayet ettiğine göre]; Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Bana selâm veren hiç kimse yoktur ki, selâmına karşılık verinceye kadar Allah bana ruhumu iade etmiş olmasın."
تفرد به أبو داود، وصححه النووي في الأذكار . ثم قال أبو داود:
Bunu sadece Ebû Dâvûd rivayet etmiş olup el-Ezkâr'da Nevevî sahih kabul etmiştir . Sonra Ebû Dâvûd dedi ki:
حدثنا أحمد بن صالح قال: قرأت على عبد الله بن نافع، أخبرني ابن أبي ذئب، عن سعيد المَقْبُرِي، عن أبي هريرة قال: قال رسول الله ﷺ: "لا تجعلوا بيوتكم قُبُورًا، ولا تجعلوا قبري عيدا، وصلوا علي، فإن صلاتكم تبلغني حيثما كنتم".
Bize Ahmed b. Sâlih rivayet edip dedi ki: Abdullah b. Nâfi'ye okudum; bana İbn Ebî Zi'b, Saîd el-Makburî'den, o Ebû Hüreyre'den haber verdi; [Ebû Hüreyre] dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Evlerinizi kabirlere çevirmeyin, benim kabrimi de bayram yeri yapmayın. Bana salât getirin; zira nerede olursanız olun salâtınız bana ulaşır."
تفرد به أبو داود أيضا . وقد رواه الإمام أحمد عن سُرَيْج، عن عبد الله بن نافع -وهو الصائغ -به . وصححه النووي أيضا. وقد روي من وجه آخر عن علي، ﵁. قال القاضي إسماعيل بن إسحاق في كتابه "فضل الصلاة على النبي ﷺ":
Bunu da sadece Ebû Dâvûd rivayet etmiştir . İmam Ahmed bunu Süreyc'den, o Abdullah b. Nâfi'den -ki o Sâiğ'dir- bu isnadla rivayet etmiştir . Bunu da Nevevî sahih kabul etmiştir. Ali radıyallâhu anh'tan başka bir vecihten de rivayet edilmiştir. Kādî İsmâil b. İshâk, "Fadlü's-Salâti alen-Nebiyy sallallâhu aleyhi ve sellem" adlı kitabında şöyle demiştir:
حدثنا إسماعيل بن أبي أُوَيْس، حدثنا جعفر بن إبراهيم بن محمد بن علي بن عبد الله بن جعفر بن أبي طالب [عمن أخبره] من أهل بيته، عن علي بن الحسين بن علي: أن رجلا كان يأتي كل
Bize İsmâil b. Ebî Üveys rivayet edip dedi ki: Bize Ca'fer b. İbrâhîm b. Muhammed b. Alî b. Abdillâh b. Ca'fer b. Ebî Tâlib, ehl-i beytinden [kendisine haber veren kimseden], o da Ali b. el-Hüseyin b. Ali'den nakletti ki: Bir adam her
غداة فيزور قبر النبي ﷺ ويصلي عليه، ويصنع من ذلك ما اشتهر عليه علي بن الحسين، فقال له علي بن الحسين: ما يحملك على هذا؟ قال: أحب السلام على النبي ﷺ. فقال له علي بن الحسين: هل لك أن أحدثك حديثا عن أبي؟ قال: نعم. فقال له علي بن الحسين: أخبرني أبي، عن جدي أنه قال: قال رسول الله ﷺ: "لا تجعلوا قبري عيدا، ولا تجعلوا بيوتكم قبورا، وصلوا علي وسلموا حيثما كنتم فتبلغني صلاتكم وسلامكم".
sabah gelir, Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in kabrini ziyaret eder ve ona salât getirirdi; bu hususta Ali b. el-Hüseyin'in bildiği şeyleri yapardı. Ali b. el-Hüseyin ona: 'Seni buna sevk eden nedir?' dedi. O: 'Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e selâm vermeyi seviyorum' dedi. Ali b. el-Hüseyin ona: 'Sana babamdan bir hadis rivayet edeyim mi?' dedi. O: 'Evet' dedi. Ali b. el-Hüseyin ona dedi ki: Babam, dedemden bana haber verdi ki, dedem şöyle demiştir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Kabrimi bayram yeri yapmayın, evlerinizi de kabirlere çevirmeyin. Nerede olursanız olun bana salât ve selâm getirin; zira salât ve selâmınız bana ulaşır" .
في إسناده رجل مبهم لم يُسَمَّ وقد رُوي من وجه آخر مرسلا قال عبد الرزاق في مصنفه، عن الثوري، عن ابن عجلان، عن رجل -يقال له: سهيل -عن الحسن بن الحسن بن علي؛ أنه رأى قوما عند القبر فنهاهم، وقال: إن النبي ﷺ قال: "لا تتخذوا قبري عيدا، ولا تتخذوا بيوتكم قبورا، وصلوا علي حيثما كنتم؛ فإن صلاتكم تبلغني" . فلعله رآهم يسيئون الأدب برفع أصواتهم [فوق الحاجة] ، فنهاهم.
İsnadında adı verilmeyen müphem bir adam vardır . Başka bir vecihten mürsel olarak da rivayet edilmiştir: Abdürrezzâk Musannef'inde es-Sevrî'den, o İbn Aclân'dan, o Süheyl denilen bir adamdan, o Hasan b. el-Hasan b. Ali'den [rivayet ettiğine göre]; o kabrin yanında bir topluluk gördü ve onları nehyedip şöyle dedi: Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Kabrimi bayram yeri edinmeyin, evlerinizi de kabirlere çevirmeyin. Nerede olursanız olun bana salât getirin; zira salâtınız bana ulaşır" . Muhtemelen o, seslerini [ihtiyaçtan fazla] yükselterek edepsizlik ettiklerini görmüş ve onları nehyetmiştir.
وقد روي أنه رأى رجلا ينتاب القبر فقال: يا هذا، ما أنت ورجل بالأندلس منه إلا سواء، أي: الجميع يبلغه، صلوات الله وسلامه عليه دائما إلى يوم الدين.
Kabri sık sık ziyaret eden bir adamı görüp şöyle dediği de rivayet edilmiştir: 'Ey kişi! Seninle Endülüs'teki bir adam kabre nispetle eşitsiniz', yani: Hepsi ona ulaşır; din gününe kadar daima Allah'ın salât ve selâmı onun üzerine olsun.
وقال الطبراني في معجمه الكبير: حدثنا أحمد بن رِشْدين المصري، حدثنا سعيد بن أبي مريم، حدثنا محمد بن جعفر، أخبرني حميد بن أبي زينب، عن حسن بن حسن بن علي بن أبي طالب، ﵃، عن أبيه؛ أن رسول الله ﷺ قال: "صلوا علي حيثما كنتم، فإن صلاتكم تبلغني" .
Taberânî el-Mu'cemü'l-Kebîr'inde dedi ki: Bize Ahmed b. Rişdîn el-Mısrî rivayet etti, bize Saîd b. Ebî Meryem rivayet etti, bize Muhammed b. Ca'fer rivayet etti, bana Humeyd b. Ebî Zeyneb haber verdi, o Hasan b. Hasan b. Ali b. Ebî Tâlib radıyallâhu anhümâ'dan, o babasından [rivayet ettiğine göre]; Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Nerede olursanız olun bana salât getirin; zira salâtınız bana ulaşır" .
ثم قال الطبراني: حدثنا العباس بن حمدان الأصبهاني، حدثنا شعيب بن عبد الحميد الطحان، أخبرنا يزيد بن هارون عن شيبان، عن الحكم بن عبد الله بن خطاف ، عن أم أنيس بنت الحسن بن علي، عن أبيها قال: قال رسول الله ﷺ: "أرأيت قول الله، ﷿: (إِنَّ اللَّهَ وَمَلائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِي)؟ " فقال: "إن هذا هو المكتوم، ولولا أنكم سألتموني عنه لما أخبرتكم، إن الله وكل بي ملكين لا أُذْكَرُ عند عبد مسلم فيصلي علي إلا قال ذانك الملكان: "غفر الله لك". وقال الله وملائكته جوابا لذينك الملكين: "آمين". ولا يصلي أحد إلا قال ذانك الملكان: "غفر الله لك". ويقول الله وملائكته جوابا لذينك الملكين: "آمين".
Sonra Taberânî dedi ki: Bize el-Abbâs b. Hamdân el-İsbahânî rivayet etti, bize Şuayb b. Abdilhamîd et-Tahhân rivayet etti, bize Yezîd b. Hârûn haber verdi, o Şeybân'dan, o el-Hakem b. Abdillâh b. Hattâf'tan , o Hasan b. Ali'nin kızı Ümmü Üneys'ten, o babasından rivayet etti; [babası] dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem [şöyle] dedi: "Allah Azze ve Celle'nin: (إِنَّ اللَّهَ وَمَلائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِي) sözünü gördün mü?" Sonra buyurdu ki: "Bu gizli tutulandı; eğer bana onu sormamış olsaydınız size haber vermezdim. Allah benim için iki melek görevlendirmiştir; Müslüman bir kulun yanında adım anılıp da bana salât getirdiğinde o iki melek mutlaka: 'Allah seni bağışlasın' der. Allah ve melekleri de o iki meleğe cevaben: 'Âmin' der. Bir kimse salât getirdiğinde o iki melek mutlaka: 'Allah seni bağışlasın' der. Allah ve melekleri de o iki meleğe cevaben: 'Âmin' der."
غريب جدا، وإسناده فيه ضعف شديد
[Bu hadis] son derece gariptir ve isnadında şiddetli bir zayıflık bulunmaktadır.
وقد قال الإمام أحمد: حدثنا وَكِيع، عن سفيان، عن عبد الله بن السائب، عن زاذان، عن عبد الله بن مسعود، ﵁؛ أن رسول الله ﷺ قال: "إن لله ملائكة سياحين في الأرض، يبلغوني من أمتي السلام".
İmam Ahmed demiştir ki: Bize Vekî' rivayet etti, o Süfyân'dan, o Abdullah b. es-Sâib'den, o Zâzân'dan, o Abdullah b. Mes'ûd radıyallâhu anh'tan [rivayet ettiğine göre]; Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Şüphesiz Allah'ın yeryüzünde dolaşan melekleri vardır, ümmetimden bana selâmı ulaştırırlar."
وهكذا رواه النسائي من حديث سفيان الثوري وسليمان بن مِهْرَان الأعمش، كلاهما عن عبد الله بن السائب، به
Bunu Nesâî de Süfyân es-Sevrî ve Süleymân b. Mihrân el-A'meş'in hadisinden rivayet etmiştir; her ikisi de Abdullah b. es-Sâib'den bu isnadla rivayet etmiştir .
فأما الحديث الآخر: "مَنْ صلى عَلَيّ عند قبري سمعته، ومَنْ صلى علي من بعيد بُلغته" -ففي إسناده نظر، تفرد به محمد بن مروان السدي الصغير، وهو متروك، عن الأعمش، عن أبي صالح، عن أبي هريرة مرفوعا .
"Kabrimin yanında bana kim salât getirirse onu işitirim, uzaktan kim bana salât getirirse o bana ulaştırılır" şeklindeki diğer hadise gelince; isnadında eleştiri vardır. Bunu A'meş'ten, o Ebû Sâlih'ten, o Ebû Hüreyre'den merfû olarak rivayet etmekte Muhammed b. Mervân es-Süddî es-Sağîr tek kalmıştır ve o metrûktür .
قال أصحابنا: ويستحب للمحرم إذا لبى وفرغ من تلبيته أن يصلي على النبي ﷺ: لما روي عن الشافعي والدارقطني من رواية صالح بن محمد بن زائدة، عن القاسم بن محمد بن أبي بكر الصديق قال: كان يُؤمر الرجل إذا فرغ من تلبيته أن يصلي على النبي ﷺ على كل حال .
Ashabımız dediler ki: İhramlının telbiye getirdiğinde ve telbiyesini bitirdiğinde Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e salât getirmesi müstehaptır: Zira Şâfiî ve Dârekutnî'den, Sâlih b. Muhammed b. Zâide'nin el-Kāsım b. Muhammed b. Ebî Bekr es-Sıddîk'tan yaptığı şu rivayet nakledilmiştir: [el-Kāsım] dedi ki: 'Kişi telbiyesini bitirdiğinde her halükârda Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e salât getirmesi emredilirdi' .
وقال إسماعيل القاضي: حدثنا عارم بن الفضل، حدثنا عبد الله بن المبارك، حدثنا زكريا، عن الشعبي، عن وهب بن الأجدع قال: سمعت عمر بن الخطاب يقول: إذا قدمتم فطوفوا بالبيت سبعا، وصلوا عند المقام ركعتين، ثم ائتوا الصفا فقوموا عليه من حيث ترون البيت، فكبروا سبع تكبيرات، تكبيرًا بين حمد لله وثناء عليه، وصلاة على النبي ﷺ، ومسألة لنفسك، وعلى المروة مثل ذلك .
İsmâil el-Kādî dedi ki: Bize Ârim b. el-Fadl rivayet etti, bize Abdullah b. el-Mübârek rivayet etti, bize Zekeriyyâ rivayet etti, o eş-Şa'bî'den, o Vehb b. el-Ecda'dan [şöyle rivayet etti]; dedi ki: Ömer b. el-Hattâb'ı şöyle derken işittim: 'Geldiğinizde Beyt'i yedi defa tavaf edin, Makam'ın yanında iki rekat namaz kılın, sonra Safâ'ya gelin, Beyt'i gördüğünüz yerden onun üzerine çıkın, yedi defa tekbir getirin; Allah'a hamd ve senâ, Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e salât ve kendiniz için dilek arasında tekbir getirin. Merve'de de bunun aynısını yapın' .
إسناد جيد حسن قوي.
Ceyyid, hasen ve kuvvetli bir isnaddır.
وقالوا: ويستحب الصلاة على النبي ﷺ مع ذكر الله عند الذبح: واستأنسوا بقوله تعالى: {وَرَفَعْنَا لَكَ ذِكْرَكَ} [الشرح: ٤]، قال بعض المفسرين: يقول الله تعالى: "لا أذكر إلا ذكرت معي". وخالفهم في ذلك الجمهور، وقالوا: هذا موطن يفرد فيه ذكر الرب تعالى، كما عند الأكل، والدخول، والوقاع وغير ذلك، مما لم ترد فيه السنة بالصلاة على النبي ﷺ.
Dediler ki: Kurban keserken Allah'ın zikriyle birlikte Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e salât getirmek müstehaptır. Yüce [Allah'ın] şu sözüyle delil getirdiler: {وَرَفَعْنَا لَكَ ذِكْرَكَ} “Senin şanını yüceltmedik mi?” [İnşirah: 4]. Bazı müfessirler dedi ki: Yüce Allah buyurur ki: 'Ben anılmam ki sen de benimle birlikte anılmayasın.' Âlimlerin cumhûru ise bu konuda onlara muhalefet etmiş ve şöyle demişlerdir: 'Burası; yemek yerken, girerken, cinsel ilişkide bulunurken ve Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e salât getirileceğine dair sünnetin varit olmadığı diğer yerlerde olduğu gibi, sadece Yüce Rabbin zikrinin yapılacağı bir makamdır.'
حديث آخر: قال إسماعيل القاضي: حدثنا محمد بن أبي بكر المقدمي، حدثنا عمر بن هارون، عن موسى بن عبيدة، عن محمد بن ثابت، عن أبي هريرة؛ أن رسول الله ﷺ قال: "صلوا على أنبياء الله ورسله؛ فإن الله بعثهم كما بعثني".
Diğer bir hadis: İsmâil el-Kādî dedi ki: Bize Muhammed b. Ebî Bekr el-Mukaddemî rivayet etti, bize Ömer b. Hârûn rivayet etti, o Mûsâ b. Ubeyde'den, o Muhammed b. Sâbit'ten, o Ebû Hüreyre'den [rivayet ettiğine göre]; Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Allah'ın peygamberlerine ve elçilerine salât getirin; zira Allah beni gönderdiği gibi onları da göndermiştir."
في إسناده ضعيفان، وهما عمر بن هارون وشيخه، والله أعلم. وقد رواه عبد الرزاق، عن الثوري، عن موسى بن عبيدة الربذي، به.
İsnadında iki zayıf [râvi] vardır; onlar da Ömer b. Hârûn ile onun hocasıdır. En doğrusunu Allah bilir. Abdürrezzâk da bunu Sevrî'den, o Mûsâ b. Ubeyde er-Rebezî'den aynı şekilde rivayet etmiştir.
ومن ذلك: أنه يستحب الصلاة عليه عند طنين الأذن، إن صح الخبر في ذلك، على أن الإمام أبا بكر محمد بن إسحاق بن خزيمة قد رواه في صحيحه فقال: حدثنا زياد بن يحيى، حدثنا مَعْمَر بن محمد بن عبيد الله، عن أبيه محمد ، عن أبيه أبي رافع قال: قال رسول الله ﷺ: "إذا طنت أذن أحدكم فليذكرني وليصل علي، وَلْيَقُل: ذَكَر الله مَن ذكرني بخير". إسناده غريب، وفي ثبوته نظر والله أعلم.
Bunlardan biri de şudur: Bu konudaki haber sahih ise, kulak çınladığında ona salât getirmek müstehaptır. Şöyle ki İmam Ebû Bekr Muhammed b. İshâk b. Huzeyme bunu Sahîh'inde rivayet edip şöyle demiştir: Bize Ziyâd b. Yahyâ rivayet etti, bize Ma'mer b. Muhammed b. Ubeydillâh rivayet etti, o babası Muhammed'den , o babası Ebû Râfi'den [rivayet ettiğine göre]; Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Birinizin kulağı çınladığı zaman beni ansın, bana salât getirsin ve: 'Beni hayırla ananı Allah ansın' desin." İsnadı gariptir, sabit oluşunda eleştiri vardır , Allah en iyisini bilir.
[وهاهنا مسألة] :
[Burada bir mesele vardır] :
وقد استحب أهل الكتابة أن يكرر الكاتب الصلاة على النبي ﷺ كلما كتبه، وقد ورد في الحديث من طريق كادح بن رحمة، عن نَهْشَل، عن الضحاك، عن ابن عباس قال: قال رسول الله ﷺ: "من صلى عليّ في كتاب، لم تزل الصلاة جارية له ما دام اسمي في ذلك الكتاب" .
Yazı ehli (hattatlar/katipler), katibin Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in adını her yazdığında ona salât getirmeyi tekrar etmesini müstehap görmüşlerdir. Hadiste Kâdıh b. Rahme tarikinden, o Nehşel'den, o ed-Dahhâk'tan, o İbn Abbâs'tan rivayet edildiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Kim bir kitapta bana salât getirirse, adım o kitapta kaldığı müddetçe ona salât [getirilmesi/ecir yazılması] devam eder" .
وليس هذا الحديث بصحيح من وجوه كثيرة، وقد رُوي من حديث أبي هريرة، ولا يصح أيضا ، قال الحافظ أبو عبد الله الذهبي شيخُنا: أحسبه موضوعا. وقد رُوي نَحوُه عن أبي بكر، وابن عباس. ولا يصح من ذلك شيء ، والله أعلم. وقد ذكر الخطيب البغدادي في كتابه: "الجامع لآداب الراوي والسامع ، قال: رأيت بخط الإمام أحمد بن حنبل، ﵀: كثيرا ما يكتب اسم النبي ﷺ من غير ذكر الصلاة عليه كتابة، قال: وبلغني أنه كان يصلي عليه لفظا .
Bu hadis pek çok vecihten sahih değildir. Ebû Hüreyre'nin hadisinden de rivayet edilmiştir ancak o da sahih değildir . Şeyhimiz Hâfız Ebû Abdillâh ez-Zehebî: 'Bunun mevzu (uydurma) olduğunu düşünüyorum' demiştir. Ebû Bekr ve İbn Abbâs'tan da benzeri rivayet edilmiştir. Bunlardan hiçbiri sahih değildir , Allah en iyisini bilir. Hatîb el-Bağdâdî, "el-Câmi' li-Ahlâkı'r-Râvî ve Âdâbi's-Sâmi'" adlı kitabında zikredip şöyle demiştir: İmam Ahmed b. Hanbel rahimehullâh'ın el yazısında, Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in ismini yazı olarak üzerine salât getirmeksizin çokça yazdığını gördüm; dedi ki: Bana ulaştığına göre o, lafzen ona salât getiriyordu .
[فصل]
[Bölüm]
وأما الصلاة على غير الأنبياء، فإن كانت على سبيل التبعية كما تقدم في الحديث: "اللهم، صل على محمد وآله وأزواجه وذريته"، فهذا جائز بالإجماع، وإنما وقع النزاع فيما إذا أفرد غير الأنبياء بالصلاة عليهم:
Peygamberler dışındakilere salât getirmeye gelince; şayet bu, daha önce geçen «Allahım! Muhammed'e, onun âline, eşlerine ve zürriyetine salât eyle» hadisinde olduğu gibi tâbi olma yoluyla [dolaylı olarak] olursa, bu icmâ ile caizdir. İhtilaf ise peygamberler dışındakilere müstakil olarak salât getirilmesi durumunda vuku bulmuştur:
فقال قائلون: يجوز ذلك، واحتجوا بقوله: (هُوَ الَّذِي يُصَلِّي عَلَيْكُمْ وَمَلائِكَتُهُ)، وبقوله {أُولَئِكَ عَلَيْهِمْ صَلَوَاتٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَرَحْمَةٌ} [البقرة: ١٥٧]، وبقوله تعالى {خُذْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيهِمْ بِهَا وَصَلِّ عَلَيْهِمْ إِنَّ صَلاتَكَ سَكَنٌ لَهُمْ} [التوبة: ١٠٣]، وبحديث عبد الله بن أبي أوْفَى قال: كان رسول الله ﷺ إذا أتاه قوم بصدقتهم قال: "اللهم صل عليهم". وأتاه أبي بصدقته فقال: "اللهم صل على آل أبي أوفى". أخرجاه في الصحيحين. وبحديث جابر: أن امرأته قالت: يا رسول الله، صل عَلَيَّ وعلى زوجي. فقال: "صلى الله عليكِ وعلى زوجك" .
Bir grup bunun caiz olduğunu söylemiş ve Allah'ın: (هُوَ الَّذِي يُصَلِّي عَلَيْكُمْ وَمَلائِكَتُهُ) sözüyle, {أُولَئِكَ عَلَيْهِمْ صَلَوَاتٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَرَحْمَةٌ} “İşte Rablerinden bağışlanmalar ve rahmet hep onlaradır” [Bakara: 157] sözüyle, Yüce [Allah'ın]: {خُذْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيهِمْ بِهَا وَصَلِّ عَلَيْهِمْ إِنَّ صَلاتَكَ سَكَنٌ لَهُمْ} “Onların mallarından sadaka al ki, bununla onları temizleyip arındırasın; onlara dua et (salât getir). Şüphesiz senin duan onlar için bir huzurdur” [Tevbe: 103] sözüyle, Abdullah b. Ebî Evfâ'nın şu hadisiyle delil getirmişlerdir: [İbn Ebî Evfâ] dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e bir topluluk sadakalarını getirdiğinde: "Allah'ım! Onlara salât eyle" derdi. Babam da sadakasını ona getirince: "Allah'ım! Ebû Evfâ ailesine salât eyle" buyurdu. Bu hadisi Sahîhayn'da tahric etmişlerdir. Ayrıca Câbir'in şu hadisiyle de delil getirmişlerdir: Hanımı: 'Ey Allah'ın Resûlü! Bana ve eşime salât getir' dedi. O da: "Allah sana ve eşine salât eylesin" buyurdu .
وقال الجمهور من العلماء: لا يجوز إفراد غير الأنبياء بالصلاة؛ لأن هذا قد صار شعارا للأنبياء إذا ذكروا، فلا يلحق بهم غيرهم، فلا يقال: "قال أبو بكر صلى الله عليه". أو: "قال علي صلى الله عليه". وإن كان المعنى صحيحا، كما لا يقال: "قال محمد، ﷿"، وإن كان عزيزا جليلا؛ لأن هذا من شعار ذكر الله، ﷿. وحملوا ما ورد في ذلك من الكتاب والسنة على الدعاء لهم؛ ولهذا لم يثبت شعارا لآل أبي أوفى، ولا لجابر وامرأته. وهذا مسلك حسن.
Âlimlerin cumhûru ise şöyle demiştir: Peygamberler dışındakilere müstakil olarak salât getirmek caiz değildir; çünkü bu, anıldıklarında peygamberlerin bir şiarı haline gelmiştir, dolayısıyla başkaları onlara ilhak edilemez. Anlamı doğru olsa bile: 'Ebû Bekr -sallallâhu aleyh- dedi' veya 'Ali -sallallâhu aleyh- dedi' denilemez; nitekim [Muhammed] azîz ve celîl olsa da: 'Muhammed azze ve celle dedi' denilmez; çünkü bu, Allah azze ve celle'nin zikrinin şiarındandır. Bu konuda Kitap ve Sünnet'te varit olan şeyleri ise onlar için dua etmeye hamletmişlerdir; bu sebeple Ebû Evfâ ailesi için veya Câbir ile eşi için bir şiar olarak sabit olmamıştır. Bu güzel bir yaklaşımdır.
وقال آخرون: لا يجوز ذلك؛ لأن الصلاة على غير الأنبياء قد صارت من شعار أهل الأهواء، يصلون على من يعتقدون فيهم، فلا يقتدى بهم في ذلك، والله أعلم.
Başkaları da şöyle demiştir: Bu caiz değildir; çünkü peygamberler dışındakilere salât getirmek, hevâ ehlinin bir şiarı haline gelmiştir; onlar inandıkları kimselere salât getirirler, dolayısıyla bu hususta onlara uyulmaz, Allah en iyisini bilir.
ثم اختلف المانعون من ذلك: هل هو من باب التحريم، أو الكراهة التنزيهية، أو خلاف الأولى؟ على ثلاثة أقوال، حكاه الشيخ أبو زكريا النووي في كتاب الأذكار. ثم قال: والصحيح الذي عليه الأكثرون أنه مكروه كراهة تنزيه؛ لأنه شعار أهل البدع، وقد نهينا عن شعارهم، والمكروه هو ما ورد فيه نهي مقصود. قال أصحابنا: والمعتمد في ذلك أن الصلاة صارت مخصوصة في اللسان بالأنبياء، صلوات الله وسلامه عليهم، كما أن قولنا: "﷿"، مخصوص بالله ﷾، فكما لا يقال: "محمد ﷿"، وإن كان عزيزا جليلا لا يقال: "أبو بكر -أو: علي -صلى الله عليه". هذا لفظه بحروفه. قال: وأما السلام فقال الشيخ أبو محمد الجُوَيني من أصحابنا: هو في معنى الصلاة، فلا يستعمل في الغائب، ولا يفرد به غير الأنبياء، فلا يقال: "علي ﵇"، وسواء في هذا الأحياء والأموات، وأما الحاضر فيخاطب به، فيقال: سلام عليكم، أو سلام عليك، أو السلام عليك أو عليكم. وهذا مجمع عليه. انتهى ما ذكره .
Sonra bunu menedenler ihtilaf etmişlerdir: Bu tahrîm (haramlık) kabilinden midir, tenzîhî kerahet midir, yoksa hilâf-ı evlâ mıdır? Şeyh Ebû Zekeriyyâ en-Nevevî el-Ezkâr adlı kitabında bunu üç görüş olarak zikretmiştir. Sonra şöyle demiştir: Çoğunluğun benimsediği sahih görüşe göre tenzîhen mekruhtur; çünkü bu, bidat ehlinin şiarıdır ve biz onların şiarından nehyedildik; mekruh olan şey ise hakkında kastedilmiş bir nehiy bulunan şeydir. Ashabımız dediler ki: Bu konuda muteber olan şudur: Bizim: 'azze ve celle' sözümüz Allah celle celâlühû'ya mahsus olduğu gibi, salât da dilde peygamberlere -Allah'ın salât ve selâmı üzerlerine olsun- mahsus kılınmıştır; nitekim [Muhammed] azîz ve celîl olsa da: 'Muhammed azze ve celle' denilmediği gibi, 'Ebû Bekr -veya Ali- sallallâhu aleyh' de denilmez. Onun lafzı harfi harfine böyledir. [Nevevî] dedi ki: Selâma gelince; ashabımızdan Şeyh Ebû Muhammed el-Cüveynî şöyle demiştir: 'O da salât anlamındadır; dolayısıyla gaib için kullanılmaz ve peygamberler dışındakiler için müstakil kılınmaz, 'Ali aleyhisselâm' denilmez; yaşayanlar ile ölüler bu hususta eşittir. Hazır olana gelince, ona hitap edilir ve: 'Selâmün aleyküm' veya 'Selâmün aleyke' veya 'es-Selâmü aleyke' veya 'aleyküm' denilir. Bu icma edilmiş bir husustur.' Onun zikrettiği burada bitti .