248. Hadis
وعن أَبي هريرة رضي الله عنه ، قَالَ : قَالَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم : (( كُلُّ سُلاَمَى مِنَ النَّاسِ عَلَيهِ صَدَقَةٌ ، كُلَّ يَوْمٍ تَطْلُعُ فِيهِ الشَّمْسُ : تَعْدِلُ بَيْنَ الاثْنَينِ صَدَقَةٌ ، وَتُعينُ الرَّجُلَ في دَابَّتِهِ فَتَحْمِلُهُ عَلَيْهَا ، أَوْ تَرْفَعُ لَهُ عَلَيْهَا مَتَاعَهُ صَدَقَةٌ ، وَالكَلِمَةُ الطَّيِّبَةُ صَدَقةٌ ، وَبِكُلِّ خَطْوَةٍ تَمشِيهَا إِلَى الصَّلاةِ صَدَقَةٌ ، وَتُميطُ الأَذى عَنِ الطَّريقِ صَدَقَةٌ )) مُتَّفَقٌ عَلَيهِ . ومعنى (( تَعدِلُ بينهما )) : تُصْلِحُ بينهما بالعدل .
Ebû Hüreyre radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Güneşin doğduğu her gün, insanların her bir eklemi için bir sadaka gerekir: İki kişinin arasında adaletle hükmetmen sadakadır. Bir kimseye bineği konusunda yardım edip onu üzerine bindirmen yahut eşyasını bineğine yüklemen sadakadır. Güzel söz sadakadır. Namaza giderken attığın her adım sadakadır. Yoldan eziyet veren şeyi kaldırman sadakadır.” Müttefekun aleyh. Hadiste geçen ta'dilu beynehümâ (تَعْدِلُ بَيْنَهُمَا) sözünün anlamı, “aralarını adaletle düzeltirsin” demektir.
249. Hadis
وعن أمِّ كُلْثُوم بنت عُقْبَة بن أَبي مُعَيط رضي الله عنها ، قَالَتْ : سمِعتُ رسول الله صلى الله عليه وسلم ، يَقُولُ : (( لَيْسَ الكَذَّابُ الَّذِي يُصْلِحُ بَيْنَ النَّاسِ فَيَنْمِي خَيراً ، أَوْ يقُولُ خَيْراً )) مُتَّفَقٌ عَلَيهِ . وفي رواية مسلم زيادة ، قَالَتْ : وَلَمْ أسْمَعْهُ يُرْخِّصُ في شَيْءٍ مِمَّا يَقُولُهُ النَّاسُ إلاَّ في ثَلاثٍ ، تَعْنِي : الحَرْبَ ، وَالإِصْلاَحَ بَيْنَ النَّاسِ ، وَحَدِيثَ الرَّجُلِ امْرَأَتَهُ ، وَحَدِيثَ المَرْأةِ زَوْجَهَا .
Ümmü Külsûm bint Ukbe b. Ebû Muayt radıyallâhu anhâ'dan rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle derken işittim: “İnsanların arasını düzelten, bu maksatla hayır ulaştıran yahut hayır söyleyen kimse yalancı değildir.” Müttefekun aleyh. Müslim'in rivayetinde şu ziyade vardır; [Ümmü Külsûm] dedi ki: İnsanların söyledikleri şeylerden üçü dışında hiçbir şeye ruhsat verdiğini işitmedim; yani savaş, insanların arasını düzeltme ve erkeğin karısıyla konuşması ile kadının kocasıyla konuşması.
250. Hadis
وعن عائشة رضي الله عنها ، قَالَتْ : سَمِعَ رسولُ الله صلى الله عليه وسلم صَوْتَ خُصُومٍ بِالبَابِ عَاليةً أصْوَاتُهُمَا ، وَإِذَا أحَدُهُمَا يَسْتَوْضِعُ الآخَر وَيَسْتَرْفِقُهُ في شَيءٍ ، وَهُوَ يَقُولُ : والله لا أفْعَلُ ، فَخَرجَ عَلَيْهِمَا رسولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم ، فَقَالَ : (( أيْنَ المُتَأَلِّي عَلَى اللهِ لاَ يَفْعَلُ المَعْرُوفَ ؟ )) ، فَقَالَ : أَنَا يَا رسولَ اللهِ ، فَلَهُ أيُّ ذلِكَ أحَبَّ . مُتَّفَقٌ عَلَيهِ . معنى (( يَسْتَوضِعُهُ )) : يَسْأَلهُ أنْ يَضَعَ عَنْهُ بَعضَ دَيْنِهِ . (( وَيَسْتَرفِقُهُ )) : يَسأَلُهُ الرِّفْقَ . (( وَالمُتَأَلِّي )) : الحَالِفُ .
Âişe radıyallâhu anhâ'dan rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem kapıda sesleri yükselmiş iki hasmın sesini işitti. Biri diğerinden borcunun bir kısmını indirmesini ve bir konuda kendisine yumuşak davranmasını istiyor, öteki ise: Vallahi yapmam, diyordu. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem yanlarına çıktı ve: “İyilik yapmamak üzere Allah adına yemin eden nerede?” buyurdu. O kişi: Benim ey Allah'ın Resûlü; artık o hangisini severse onun olsun, dedi. Müttefekun aleyh. Yestevdı'uhû (يَسْتَوْضِعُهُ) kelimesinin anlamı, “ondan borcunun bir kısmını indirmesini istiyor” demektir. Yesterfikuhû (يَسْتَرْفِقُهُ) “ondan yumuşaklık göstermesini istiyor” demektir. el-Müteellî (المُتَأَلِّي) ise “yemin eden” demektir.
251. Hadis
وعن أَبي العباس سهل بن سَعد الساعِدِيّ رضي الله عنه : أنَّ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم بَلَغَهُ أنَّ بَني عَمرو بن عَوْفٍ كَانَ بَيْنَهُمْ شَرٌّ ، فَخَرَجَ رسولُ الله صلى الله عليه وسلم يُصْلِحُ بَينَهُمْ في أُنَاس مَعَهُ ، فَحُبِسَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم وَحَانَتِ الصَّلاة ، فَجَاءَ بِلالٌ إِلَى أَبي بكر رضي الله عنهما ، فَقَالَ : يَا أَبا بَكْر ، إنَّ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم قَدْ حُبِسَ وَحَانَتِ الصَّلاةُ فَهَلْ لَكَ أنْ تَؤُمَّ النَّاس ؟ قَالَ : نَعَمْ ، إنْ شِئْتَ ، فَأقَامَ بِلالٌ الصَّلاةَ ، وتَقَدَّمَ أَبُو بَكْرٍ فَكَبَّرَ وَكَبَّرَ النَّاسُ ، وَجَاءَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم يَمشي في الصُّفُوفِ حَتَّى قَامَ في الصَّفِّ ، فَأَخَذَ النَّاسُ في التَّصْفيقِ ، وَكَانَ أَبُو بكرٍ رضي الله عنه لاَ يَلْتَفِتُ في الصَّلاةِ ، فَلَمَّا أكْثَرَ النَّاسُ في التَّصْفيقِ الْتَفَتَ ، فإِذَا رَسُول الله صلى الله عليه وسلم ، فَأَشَارَ إِلَيْه رسولُ الله صلى الله عليه وسلم فَرَفَعَ أَبُو بَكْر رضي الله عنه يَدَهُ فَحَمِدَ اللهَ ، وَرَجَعَ القَهْقَرَى وَرَاءهُ حَتَّى قَامَ في الصَّفِّ ، فَتَقَدَّمَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم ، فَصَلَّى للنَّاسِ ، فَلَمَّا فَرَغَ أقْبَلَ عَلَى النَّاسِ ، فَقَالَ : (( أيُّهَا النَّاسُ ، مَا لَكُمْ حِينَ نَابَكُمْ شَيْءٌ في الصَّلاةِ أخَذْتُمْ في التَّصفيق ؟! إِنَّمَا التَّصفيق للنِّساء . مَنْ نَابَهُ شَيْءٌ في صَلاتِهِ فَلْيَقُلْ : سُبْحَانَ الله ، فَإِنَّهُ لاَ يَسْمَعُهُ أحدٌ حِينَ يقُولُ : سُبْحَانَ الله ، إلاَّ الْتَفَتَ . يَا أَبَا بَكْر : مَا مَنَعَكَ أنْ تُصَلِّي بالنَّاسِ حِينَ أشَرْتُ إلَيْكَ ؟ )) ، فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ : مَا كَانَ يَنْبَغي لابْنِ أَبي قُحَافَةَ أنْ يُصَلِّي بالنَّاسِ بَيْنَ يَدَيْ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم . مُتَّفَقٌ عَلَيهِ . معنى (( حُبِسَ )) : أمْسَكُوهُ لِيُضِيفُوهُ .
Ebü'l-Abbâs Sehl b. Sa'd es-Sâidî radıyallâhu anh'den rivayet edildi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e Amr b. Avf oğulları arasında bir kavga çıktığı haberi ulaştı. Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem beraberindeki bazı kimselerle onların arasını düzeltmek üzere çıktı. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem alıkonuldu ve namaz vakti girdi. Bilâl, Ebû Bekir radıyallâhu anhümâ'ya gelerek: Ey Ebû Bekir! Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem alıkonuldu, namaz vakti de girdi. İnsanlara imamlık yapar mısın? dedi. Ebû Bekir: Evet, istersen yaparım, dedi. Bilâl namaz için kamet getirdi, Ebû Bekir öne geçti ve tekbir aldı, insanlar da tekbir aldılar. Bu sırada Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem safları yararak geldi ve safta durdu. İnsanlar el çırpmaya başladılar. Ebû Bekir radıyallâhu anh namazda iken sağa sola bakmazdı. İnsanlar el çırpmayı çoğaltınca dönüp baktı; bir de gördü ki Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem orada. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem ona [yerinde kalmasını] işaret etti. Ebû Bekir radıyallâhu anh elini kaldırıp Allah'a hamdetti ve arka arkaya geri çekilerek safta durdu. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem öne geçti ve insanlara namazı kıldırdı. Namazı bitirince insanlara döndü ve şöyle buyurdu: “Ey insanlar! Size ne oluyor ki namazda başınıza bir şey geldiğinde el çırpmaya başladınız? El çırpmak ancak kadınlar içindir. Namazında iken başına bir şey gelen kimse ‘Sübhânallâh’ desin. Çünkü onun ‘Sübhânallâh’ dediğini işiten herkes mutlaka dönüp bakar. Ey Ebû Bekir! Sana işaret ettiğim zaman insanlara namaz kıldırmaktan seni alıkoyan neydi?” Ebû Bekir şöyle dedi: Ebû Kuhâfe'nin oğluna, Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in önünde insanlara namaz kıldırmak yaraşmazdı. Müttefekun aleyh. Hubise (حُبِسَ) kelimesinin anlamı, “kendisini misafir etmek için onu tuttular” demektir.