156. Hadis
وَأَما الأحاديث : فالأول : عن أبي هريرةَ رضي الله عنه ، عن النَّبيّ صلى الله عليه وسلم ، قَالَ : (( دَعُونِي مَا تَرَكْتُكُمْ ، إِنَّمَا أهْلَكَ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ كَثْرَةُ سُؤالِهِمْ واخْتِلافُهُمْ عَلَى أنْبيَائِهِمْ ، فَإِذَا نَهَيْتُكُمْ عَنْ شَيْء فَاجْتَنِبُوهُ ، وَإِذَا أمَرْتُكُمْ بأمْرٍ فَأْتُوا مِنْهُ مَا اسْتَطَعْتُمْ )) مُتَّفَقٌ عَلَيهِ .
Hadislere gelince, birincisi: Ebû Hüreyre radıyallâhu anh'den; Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'den rivayet edildi; buyurdu ki: “Beni, sizi bıraktığım sürece bırakın. Sizden öncekileri ancak çok soru sormaları ve peygamberlerine muhalefet etmeleri helâk etmiştir. Sizi bir şeyden nehyettiğim zaman ondan sakının; size bir şey emrettiğim zaman da onu gücünüz yettiğince yerine getirin.” Müttefekun aleyh.
157. Hadis
الثاني : عن أَبي نَجيحٍ العِرباضِ بنِ سَارية رضي الله عنه ، قَالَ : وَعَظَنَا رسولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم مَوعظةً بَليغَةً وَجِلَتْ مِنْهَا القُلُوبُ ، وَذَرَفَتْ مِنْهَا العُيُونُ ، فَقُلْنَا : يَا رسولَ اللهِ ، كَأَنَّهَا مَوْعِظَةُ مُوَدِّعٍ فَأوْصِنَا ، قَالَ : (( أُوصِيكُمْ بِتَقْوَى اللهِ ، وَالسَّمْعِ وَالطَّاعَةِ وَإنْ تَأمَّر عَلَيْكُمْ عَبْدٌ حَبَشِيٌّ ، وَإِنَّهُ مَنْ يَعِشْ مِنْكُمْ فَسَيَرَى اختِلافاً كَثيراً ، فَعَليْكُمْ بسُنَّتِي وسُنَّةِ الخُلَفاءِ الرَّاشِدِينَ المَهْدِيِيِّنَ عَضُّوا عَلَيْهَا بالنَّواجِذِ ، وَإِيَّاكُمْ وَمُحْدَثَاتِ الأُمُورِ ؛ فإنَّ كلَّ بدعة ضلالة )) رواه أَبُو داود والترمذي ، وَقالَ : (( حديث حسن صحيح )) . (( النَّواجذُ )) بالذال المعجمةِ : الأنيَابُ ، وَقِيلَ : الأضْراسُ .
İkincisi: Ebû Necîh el-İrbâd b. Sâriye radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem bize kalplerin kendisinden ürperdiği ve gözlerin yaşardığı belîğ bir vaaz etti. Biz de: “Yâ Resûlallah! Bu sanki veda eden birinin vaazı gibidir, bize tavsiyede bulun” dedik. Buyurdu ki: “Size Allah'tan korkmayı, başınıza Habeşli bir köle bile emîr olsa dinleyip itaat etmeyi tavsiye ederim. Şüphesiz sizden yaşayanlar birçok ihtilaf görecektir. Öyleyse benim sünnetime ve doğru yolu bulan râşid halifelerin sünnetine sarılın; onlara azı dişlerinizle tutunun. Sonradan çıkarılan işlerden sakının; çünkü her bid'at (dinde sonradan çıkarılan şey) dalâlettir.” Ebû Dâvûd ve Tirmizî rivayet etmiş; [Tirmizî] “Hasen sahih bir hadistir” demiştir. Noktalı zâl harfiyle en-nevâciz (النَّواجذُ) “köpek dişleri” demektir; “azı dişleri” olduğu da söylenmiştir.
158. Hadis
الثَّالثُ : عَنْ أَبي هريرةَ رضي الله عنه : أنَّ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم ، قَالَ : (( كُلُّ أُمَّتِي يَدخُلُونَ الجَنَّةَ إلاَّ مَنْ أبَى )) . قيلَ : وَمَنْ يَأبَى يَا رَسُول الله ؟ قَالَ : (( مَنْ أَطَاعَنِي دَخَلَ الجَنَّةَ ، وَمَنْ عَصَانِي فَقَدْ أبَى )) رواه البخاري .
Üçüncüsü: Ebû Hüreyre radıyallâhu anh'den rivayet edildi ki Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Yüz çevirenler dışında ümmetimin hepsi cennete girecektir.” “Yâ Resûlallah, kim yüz çevirir?” denildi. Buyurdu ki: “Bana itaat eden cennete girer, bana isyan eden ise yüz çevirmiş olur.” Buhârî rivayet etmiştir.
159. Hadis
الرابع : عن أَبي مسلم ، وقيل : أَبي إياس سَلمة بنِ عمرو بنِ الأكوع رضي الله عنه : أنَّ رَجُلاً أَكَلَ عِنْدَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم بِشِمَالِهِ ، فَقَالَ : (( كُلْ بِيَمِينكَ )) قَالَ : لا أسْتَطيعُ . قَالَ : (( لا استَطَعْتَ )) مَا مَنَعَهُ إلاَّ الكِبْرُ فمَا رَفَعَهَا إِلَى فِيهِ . رواه مسلم .
Dördüncüsü: Ebû Müslim, bir görüşe göre ise Ebû İyâs Seleme b. Amr b. el-Ekva' radıyallâhu anh'den rivayet edildi ki: Bir adam Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in yanında sol eliyle yemek yedi. Bunun üzerine [Resûlullah]: “Sağ elinle ye” buyurdu. Adam: “Yapamıyorum” dedi. [Resûlullah]: “Yapamaz olasın!” buyurdu. Onu bundan alıkoyan yalnızca kibirdi. Nitekim bir daha elini ağzına götüremedi. Müslim rivayet etmiştir.
160. Hadis
الخامس : عن أَبي عبدِ الله النعمان بن بشير رَضيَ الله عنهما ، قَالَ : سمعت رَسُول الله صلى الله عليه وسلم ، يقول : (( لَتُسَوُّنَّ صُفُوفَكُمْ ، أَوْ لَيُخَالِفَنَّ اللهُ بَيْنَ وُجُوهِكُمْ )) مُتَّفَقٌ عَلَيهِ . وفي رواية لمسلم : كَانَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم يُسَوِّي صُفُوفَنَا حتى كأنَّما يُسَوِّي بِهَا القِدَاحَ حَتَّى إِذَا رَأَى أَنَّا قَدْ عَقَلْنَا عَنْهُ . ثُمَّ خَرَجَ يَوماً فقامَ حَتَّى كَادَ أنْ يُكَبِّرَ فرأَى رَجلاً بَادياً صَدْرُهُ ، فَقَالَ : (( عِبَادَ الله ، لَتُسَوُّنَّ صُفُوفَكُمْ أَوْ لَيُخَالِفَنَّ اللهُ بَيْنَ وُجُوهِكُمْ )) .
Beşincisi: Ebû Abdullah Nu'mân b. Beşîr radıyallâhu anhümâ'dan rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle derken işittim: “Ya saflarınızı dümdüz tutarsınız ya da Allah yüzlerinizi birbirine ters düşürür.” Müttefekun aleyh. Müslim'in bir rivayetinde şöyledir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem bizim bu işi kendisinden iyice öğrendiğimizi görünceye kadar, sanki okları doğrultuyormuşçasına saflarımızı düzeltirdi. Sonra bir gün çıkıp namaza durdu; tam tekbir alacakken göğsü saftan dışarı taşmış bir adam gördü ve şöyle buyurdu: “Allah'ın kulları! Ya saflarınızı dümdüz tutarsınız ya da Allah yüzlerinizi birbirine ters düşürür.”
161. Hadis
السادس : عن أَبي موسى رضي الله عنه ، قَالَ : احْتَرقَ بَيْتٌ بالمَدِينَةِ عَلَى أهْلِهِ مِنَ اللَّيلِ ، فَلَمَّا حُدِّثَ رسولُ الله صلى الله عليه وسلم بشَأنِهِمْ ، قَالَ : (( إنَّ هذِهِ النَّارَ عَدُوٌّ لَكُمْ ، فَإِذَا نِمْتُمْ ، فَأطْفِئُوهَا عَنْكُمْ )) مُتَّفَقٌ عَلَيهِ .
Altıncısı: Ebû Mûsâ radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Medine'de bir ev geceleyin içindekilerle birlikte yandı. Onların durumu Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e anlatılınca şöyle buyurdu: “Şüphesiz bu ateş sizin için bir düşmandır. Öyleyse uyuyacağınız zaman onu söndürün.” Müttefekun aleyh.
162. Hadis
السابع : عَنْهُ ، قَالَ : قَالَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم : (( إنَّ مَثَلَ مَا بَعَثَنِي الله بِهِ مِنَ الهُدَى والعِلْم كَمَثَلِ غَيثٍ أَصَابَ أرْضاً فَكَانَتْ مِنْهَا طَائِفةٌ طَيِّبَةٌ ، قَبِلَتِ المَاءَ فَأَنْبَتَتِ الكَلأَ والعُشْبَ الكَثِيرَ ، وَكَانَ مِنْهَا أَجَادِبُ أمسَكَتِ المَاء فَنَفَعَ اللهُ بِهَا النَّاسَ فَشَربُوا مِنْهَا وَسَقُوا وَزَرَعُوا ، وَأَصَابَ طَائفةً مِنْهَا أخْرَى إنَّمَا هِيَ قيعَانٌ لا تُمْسِكُ مَاءً وَلاَ تُنْبِتُ كَلأً ، فَذَلِكَ مَثَلُ مَنْ فَقُهَ في دِينِ اللهِ وَنَفَعَهُ بمَا بَعَثَنِي الله بِهِ فَعَلِمَ وَعَلَّمَ ، وَمَثَلُ مَنْ لَمْ يَرْفَعْ بِذَلِكَ رَأساً وَلَمْ يَقْبَلْ هُدَى اللهِ الَّذِي أُرْسِلْتُ بِهِ )) مُتَّفَقٌ عَلَيهِ . (( فَقُهَ )) بضم القافِ عَلَى المشهور وقيل بكسرِها : أي صار فقيهاً .
Yedincisi: Yine ondan rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Allah'ın beni kendisiyle gönderdiği hidayet ve ilmin misali, bir toprağa yağan bol yağmur gibidir. Bu toprağın bir kısmı verimlidir; suyu kabul edip bol çayır ve ot bitirir. Bir kısmı da suyu tutan sert ve çorak yerlerdir; Allah onunla insanları faydalandırır; ondan içerler, hayvanlarını ve ekinlerini sularlar, ziraat yaparlar. Yağmurun isabet ettiği diğer bir kısım ise ne su tutan ne de ot bitiren düz ve kaygan arazidir. İşte bu, Allah'ın dininde fakih olan ve Allah'ın beni kendisiyle gönderdiği şeyin kendisine fayda verdiği, böylece öğrenip öğreten kimse ile buna hiç başını kaldırıp bakmayan ve kendisiyle gönderildiğim Allah'ın hidayetini kabul etmeyen kimsenin misalidir.” Müttefekun aleyh. Fakuhe (فَقُهَ) meşhur olana göre kâf harfinin ötreli okunuşuyladır, kesreli okunduğu da söylenmiştir; “fakih oldu” demektir.
163. Hadis
الثامن : عن جابر رضي الله عنه ، قَالَ : قَالَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم : (( مَثَلِي وَمَثَلُكُمْ كَمَثَلِ رَجُلٍ أوْقَدَ نَاراً فَجَعَلَ الجَنَادِبُ والفَرَاشُ يَقَعْنَ فِيهَا وَهُوَ يَذُبُّهُنَّ عَنْهَا ، وَأَنَا آخذٌ بحُجَزكُمْ عَنِ النَّارِ ، وَأنْتُمْ تَفَلَّتونَ مِنْ يَدَيَّ )) رواه مسلم . (( الجَنَادِبُ )) : نَحوُ الجرادِ وَالفَرَاشِ ، هَذَا هُوَ المَعْرُوف الَّذِي يَقَعُ في النَّارِ . وَ(( الحُجَزُ )) : جَمْعُ حُجْزَة وَهِيَ مَعْقدُ الإزَار وَالسَّراويل .
Sekizincisi: Câbir radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Benimle sizin misaliniz, bir ateş yakan, çekirgelerle pervaneler ateşe düşmeye başlayınca da onları ateşten uzaklaştırmaya çalışan adamın misali gibidir. Ben ateşten korumak için sizin kuşak yerlerinizden tutuyorum, siz ise ellerimden kurtulup kaçıyorsunuz.” Müslim rivayet etmiştir. Cenâdib (الجَنَادِبُ) “çekirge ve pervane benzeri böcekler” demektir; ateşe düşen bu bilinen böceklerdir. Hucez (الحُجَزُ) ise hucze (حُجْزَة) kelimesinin çoğuludur ve “izar (belden aşağı sarılan örtü) ile şalvarın bağlandığı uçkur yeri” demektir.
164. Hadis
التاسع : عَنْهُ : أنَّ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم أَمَرَ بِلَعْقِ الأَصَابِعِ وَالصَّحْفَةِ ، وَقَالَ : (( إنَّكُمْ لا تَدْرونَ في أَيِّها البَرَكَةُ )) رواه مسلم . وفي رواية لَهُ : (( إِذَا وَقَعَتْ لُقْمَةُ أَحَدِكُمْ فَلْيَأخُذْهَا ، فَليُمِطْ مَا كَانَ بِهَا مِنْ أذىً ، وَلْيَأكُلْهَا وَلاَ يَدَعْهَا لِلشَّيطَانِ ، وَلا يَمْسَحْ يَدَهُ بالمنْدِيلِ حَتَّى يَلْعَقَ أصَابعَهُ فَإِنَّهُ لاَ يَدْرِي في أيِّ طَعَامِهِ البَرَكَةُ )) . وفي رواية لَهُ : (( إنَّ الشَّيطَانَ يَحْضُرُ أَحَدَكُمْ عِنْدَ كُلِّ شَيءٍ مِنْ شَأنِهِ ، حَتَّى يَحْضُرَهُ عِنْدَ طَعَامِهِ ، فَإذَ سَقَطَتْ مِنْ أَحَدِكُمْ اللُّقْمَةُ فَليُمِطْ مَا كَانَ بِهَا مِنْ أذَىً ، فَلْيَأكُلْهَا وَلاَ يَدَعْهَا لِلشَّيطَانِ )) .
Dokuzuncusu: Yine ondan rivayet edildiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem parmakları ve yemek kabını yalamayı emretti ve şöyle buyurdu: “Siz bereketin hangisinde olduğunu bilemezsiniz.” Müslim rivayet etmiştir. Onun bir diğer rivayetinde şöyle buyrulmuştur: “Birinizin lokması düştüğünde onu alsın, üzerine bulaşan çer çöpü temizlesin ve onu yesin; şeytana bırakmasın. Parmaklarını yalamadan elini mendille silmesin; çünkü bereketin yemeğinin neresinde olduğunu bilemez.” Onun bir başka rivayetinde ise şöyle buyrulmuştur: “Şüphesiz şeytan her işinde birinizin yanına gelir, hatta yemeği esnasında bile yanında bulunur. Bu yüzden birinizin elinden lokma düştüğünde, üzerine bulaşan çer çöpü temizlesin, sonra onu yesin ve şeytana bırakmasın.”
165. Hadis
العاشر : عن ابن عباس رضي الله عنهما ، قَالَ : قَامَ فِينَا رَسُول الله صلى الله عليه وسلم بِمَوعِظَةٍ ، فَقَالَ : (( يَا أيُّهَا النَّاسُ ، إنَّكُمْ مَحْشُورونَ إِلَى الله تَعَالَى حُفَاةً عُرَاةً غُرْلاً { كَمَا بَدَأْنَا أَوَّلَ خَلْقٍ نُعِيدُهُ وَعْداً عَلَيْنَا إِنَّا كُنَّا فَاعِلِينَ } [ الأنبياء: 104 ] ألا وَإنَّ أَوَّلَ الخَلائِقِ يُكْسى يَومَ القِيَامَةِ إبراهيمُ صلى الله عليه وسلم ، ألا وَإِنَّهُ سَيُجَاءُ بِرجالٍ مِنْ أُمَّتي فَيُؤخَذُ بِهِمْ ذَاتَ الشَّمالِ ، فَأَقُولُ : يَا رَبِّ أصْحَابِي . فَيُقَالُ : إنَّكَ لاَ تَدْرِي مَا أحْدَثُوا بَعْدَكَ . فَأقُولُ كَما قَالَ العَبدُ الصَّالِحُ : { وَكُنْتُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً مَا دُمْتُ فِيهِمْ } إِلَى قولِهِ : { العَزِيزُ الحَكِيمُ } [ المائدة : 117 - 118] فَيُقَالُ لِي : إنَّهُمْ لَمْ يَزَالُوا مُرْتَدِّينَ عَلَى أعْقَابِهِمْ مُنْذُ فَارَقْتَهُمْ )) مُتَّفَقٌ عَلَيهِ . (( غُرْلاً )) : أي غَيرَ مَخْتُونِينَ .
Onuncusu: İbn Abbâs radıyallâhu anhümâ'dan rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem aramızda öğüt vermek üzere ayağa kalktı ve şöyle buyurdu: “Ey insanlar! Sizler yüce Allah'ın huzuruna yalınayak, çıplak ve sünnetsiz olarak haşredileceksiniz. { كَمَا بَدَأْنَا أَوَّلَ خَلْقٍ نُعِيدُهُ وَعْداً عَلَيْنَا إِنَّا كُنَّا فَاعِلِينَ } ‘İlk yaratmaya nasıl başladıysak, üzerimize aldığımız bir vaat olarak onu yine öylece tekrarlayacağız. Şüphesiz biz bunu yapacak olanlarız’ [Enbiyâ 21/104]. Dikkat edin! Kıyamet günü mahlûkat içinde ilk giydirilecek olan İbrâhim sallallâhu aleyhi ve sellem'dir. Dikkat edin! Ümmetimden birtakım adamlar getirilecek ve sol tarafa doğru götürülecekler. Ben: ‘Yâ Rabbi! Ashâbım!’ diyeceğim. Bana: ‘Sen onların senden sonra neler ortaya çıkardıklarını bilmiyorsun’ denilecek. Bunun üzerine ben, sâlih kulun dediği gibi: { وَكُنْتُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً مَا دُمْتُ فِيهِمْ } ‘Ben aralarında bulunduğum sürece üzerlerinde şahittim...’ âyetinden { العَزِيزُ الحَكِيمُ } ‘...mutlak güç ve hikmet sahibidir’ [Mâide 5/117-118] sözüne kadar söyleyeceğim. Bana: ‘Sen onlardan ayrıldığından beri onlar ökçeleri üzerinde gerisin geri dönüp dinden çıkmaya devam ettiler’ denilecek.” Müttefekun aleyh. Hadiste geçen gurlen (غُرْلاً) kelimesi, “sünnetsizler” demektir.
166. Hadis
الحادي عشر : عن أَبي سعيد عبد الله بن مُغَفَّلٍ رضي الله عنه ، قَالَ : نَهَى رَسُول الله صلى الله عليه وسلم عَنِ الخَذْفِ ، وقالَ : (( إنَّهُ لاَ يَقْتُلُ الصَّيْدَ ، وَلاَ يَنْكَأُ العَدُوَّ ، وإنَّهُ يَفْقَأُ العَيْنَ ، وَيَكْسِرُ السِّنَّ )) مُتَّفَقٌ عَلَيهِ . وفي رواية : أنَّ قَريباً لابْنِ مُغَفَّل خَذَفَ فَنَهَاهُ ، وَقالَ : إنَّ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم نَهَى عَن الخَذْفِ ، وَقَالَ : (( إنَّهَا لاَ تَصِيدُ صَيداً )) ثُمَّ عادَ ، فَقَالَ : أُحَدِّثُكَ أنَّ رسولَ الله صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْهُ ، ثُمَّ عُدْتَ تَخذفُ !؟ لا أُكَلِّمُكَ أَبَداً .
On birincisi: Ebû Saîd Abdullah b. Mugaffel radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem iki parmak arasına koyarak çakıl taşı atmaktan nehyetti ve şöyle buyurdu: “Şüphesiz o, avı öldürmez, düşmanı yaralamaz; fakat gözü çıkarır ve dişi kırar.” Müttefekun aleyh. Bir rivayette şöyledir: İbn Mugaffel'in bir yakını parmakla taş attı. İbn Mugaffel onu bundan nehyetti ve dedi ki: Şüphesiz Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem parmakla taş atmaktan nehyetti ve: “O, av avlamaz” buyurdu. Sonra o kişi aynı şeyi tekrar yaptı. Bunun üzerine İbn Mugaffel: “Ben sana Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in bundan nehyettiğini anlatıyorum, sen ise dönüp tekrar taş mı atıyorsun!? Seninle ebediyen konuşmayacağım!” dedi.
167. Hadis
وعَن عابس بن رَبيعة ، قَالَ : رَأيْتُ عُمَرَ بن الخطاب رضي الله عنه يُقَبِّلُ الحَجَرَ - يَعْنِي : الأسْوَدَ - وَيَقُولُ : إني أَعْلَمُ أنَّكَ حَجَرٌ مَا تَنْفَعُ وَلاَ تَضُرُّ ، وَلَولا أنِّي رَأيْتُ رسولَ الله صلى الله عليه وسلم يُقَبِّلُكَ مَا قَبَّلْتُكَ . مُتَّفَقٌ عَلَيهِ .
Âbis b. Rebîa'dan rivayet edildi; dedi ki: Ömer b. el-Hattâb radıyallâhu anh'i Hacer'i -yani Hacerü'l-esved'i- öperken gördüm; şöyle diyordu: “Biliyorum ki sen bir taşsın; ne fayda verirsin ne de zarar. Eğer Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in seni öptüğünü görmeseydim seni öpmezdim.” Müttefekun aleyh.