95. Hadis
وأما الأحاديث : فالأول : عن أبي هريرة رضي الله عنه ، قَالَ : قَالَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم : (( إنَّ الله تَعَالَى قَالَ : مَنْ عادى لي وَلِيّاً فَقَدْ آذَنْتُهُ بالحَرْبِ ، وَمَا تَقَرَّبَ إِلَيَّ عَبْدي بشَيءٍ أَحَبَّ إلَيَّ مِمَّا افْتَرَضْتُ عَلَيهِ ، وَمَا يَزَالُ عَبْدِي يَتَقرَّبُ إلَيَّ بالنَّوافِلِ حَتَّى أحِبَّهُ ، فَإذَا أَحبَبتُهُ كُنْتُ سَمعَهُ الَّذِي يَسْمَعُ بِهِ ، وَبَصَرَهُ الَّذِي يُبْصِرُ بِهِ ، ويَدَهُ الَّتي يَبْطِشُ بِهَا ، وَرِجْلَهُ الَّتِي يَمْشي بِهَا ، وَإنْ سَأَلَني أعْطَيْتُهُ ، وَلَئِنِ اسْتَعَاذَنِي لأُعِيذَنَّهُ )) رواه البخاري . (( آذَنتُهُ )) : أعلمته بأني محارِب لَهُ . (( اسْتَعَاذَني )) روي بالنون وبالباءِ .
Hadislere gelince, birincisi: Ebû Hüreyre radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Şüphesiz Allah Teâlâ şöyle buyurdu: Kim benim bir velî kuluma düşmanlık ederse ben de ona savaş açtığımı ilan ederim. Kulum bana, kendisine farz kıldığımdan daha sevimli hiçbir şeyle yaklaşamaz. Kulum nafile ibadetlerle de bana yaklaşmaya devam eder; sonunda ben onu severim. Onu sevdiğim zaman da işiten kulağı, gören gözü, tutan eli ve yürüyen ayağı olurum. Benden bir şey isterse onu kendisine mutlaka veririm; bana sığınırsa onu mutlaka korurum.” Buhârî rivayet etmiştir. Âzentühû (آذَنتُهُ) “kendisiyle savaş halinde olduğumu ona bildirdim” demektir. İsteâzenî (اسْتَعَاذَني) lafzı nûn ile [isteâzenî] ve bâ ile [isteâze bî] rivayet edilmiştir.
96. Hadis
الثاني : عن أنس رضي الله عنه ، عن النَّبيّ صلى الله عليه وسلم فيما يرويه عن ربّه عز وجل ، قَالَ : (( إِذَا تَقَربَ العَبْدُ إلَيَّ شِبْراً تَقَربْتُ إِلَيْه ذِرَاعاً ، وَإِذَا تَقَرَّبَ إلَيَّ ذِرَاعاً تَقَربْتُ مِنهُ بَاعاً ، وِإذَا أتَانِي يَمشي أتَيْتُهُ هَرْوَلَةً )) رواه البخاري .
İkincisi: Enes radıyallâhu anh'den, Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'in Rabbi azze ve celle'den rivayet ettiğine göre [Resûlullah] şöyle buyurdu: “[Allah Teâlâ buyurdu ki:] Kul bana bir karış yaklaşırsa ben ona bir arşın yaklaşırım. O bana bir arşın yaklaşırsa ben ona bir kulaç yaklaşırım. O bana yürüyerek gelirse ben ona koşarak varırım.” Buhârî rivayet etmiştir.
97. Hadis
الثالث : عن ابن عباس رضي الله عنهما ، قَالَ : قَالَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم : (( نِعْمَتَانِ مَغبونٌ فيهما كَثيرٌ مِنَ النَّاسِ : الصِّحَّةُ ، وَالفَرَاغُ )) رواه البخاري .
Üçüncüsü: İbn Abbâs radıyallâhu anhümâ'dan rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “İki nimet vardır ki insanların çoğu onlarda aldanmıştır: Sağlık ve boş vakit.” Buhârî rivayet etmiştir.
98. Hadis
الرابع : عن عائشة رَضي الله عنها : أنَّ النَّبيّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يقُومُ مِنَ اللَّيلِ حَتَّى تَتَفَطَّرَ قَدَمَاهُ فَقُلْتُ لَهُ : لِمَ تَصنَعُ هَذَا يَا رسولَ الله ، وَقدْ غَفَرَ الله لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ ؟ قَالَ : (( أَفَلا أُحِبُّ أنْ أكُونَ عَبْداً شَكُوراً )) مُتَّفَقٌ عَلَيهِ ، هَذَا لفظ البخاري . ونحوه في الصحيحين من رواية المغيرة بن شعبة .
Dördüncüsü: Âişe radıyallâhu anhâ'dan rivayet edildiğine göre: Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem ayakları çatlayıncaya kadar gece namazı kılardı. Kendisine: “Ey Allah'ın Resûlü! Allah senin geçmiş ve gelecek günahlarını bağışladığı halde niçin böyle yapıyorsun?” dedim. Buyurdu ki: “Çok şükreden bir kul olmayayım mı?” Müttefekun aleyh; bu lafız Buhârî'nindir. Sahîhayn'da Muğîre b. Şu'be'nin rivayetinden de bir benzeri yer almaktadır.
99. Hadis
الخامس : عن عائشة رضي الله عنها ، أنَّها قَالَتْ : كَانَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم إِذَا دَخَلَ العَشْرُ أَحْيَا اللَّيلَ ، وَأيْقَظَ أهْلَهُ ، وَجَدَّ وَشَدَّ المِئْزَر . مُتَّفَقٌ عَلَيهِ . والمراد : العشر الأواخر مِنْ شهر رمضان . و(( المِئْزَرُ )) : الإزار ، وَهُوَ كناية عن اعتزالِ النساءِ . وقيلَ : المُرادُ تَشْمِيرُهُ للِعِبَادةِ ، يُقالُ : شَدَدْتُ لِهَذَا الأمْرِ مِئْزَري : أي تَشَمَّرْتُ وَتَفَرَّغْتُ لَهُ .
Beşincisi: Âişe radıyallâhu anhâ'dan rivayet edildiğine göre o şöyle dedi: “Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem son on gün girdiğinde geceyi ihya eder, ailesini uyandırır, ciddiyetle gayrete gelir ve peştamalını sıkıca bağlardı.” Müttefekun aleyh. Kastedilen, Ramazan ayının son on günüdür. el-Mi'zer (المِئْزَرُ) “izâr (peştamal)” demektir; bu ifade kadınlardan uzak durmaktan kinayedir. Kastedilenin, ibadet için kolları sıvamak olduğu da söylenmiştir. Nitekim “Bu iş için peştamalımı sıkıca bağladım” denir ki “kolları sıvadım ve kendimi tamamen o işe verdim” demektir.
100. Hadis
السادس : عن أبي هريرة رضي الله عنه ، قَالَ : قَالَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم : (( المُؤْمِنُ القَوِيُّ خَيرٌ وَأَحَبُّ إِلَى اللهِ مِنَ المُؤْمِنِ الضَّعيفِ وَفي كُلٍّ خَيرٌ . احْرِصْ عَلَى مَا يَنْفَعُكَ ، واسْتَعِنْ بِاللهِ وَلاَ تَعْجَزْ . وَإنْ أَصَابَكَ شَيءٌ فَلاَ تَقُلْ لَوْ أنّي فَعَلْتُ كَانَ كَذَا وَكَذَا ، وَلَكِنْ قُلْ : قَدرُ اللّهِ ، وَمَا شَاءَ فَعلَ ؛ فإنَّ لَوْ تَفْتَحُ عَمَلَ الشَّيطَانِ )) رواه مسلم .
Altıncısı: Ebû Hüreyre radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Güçlü mü'min, Allah katında zayıf mü'minden daha hayırlı ve daha sevimlidir; bununla birlikte her ikisinde de hayır vardır. Sana fayda verecek şeye hırs göster, Allah'tan yardım dile ve âcizlik gösterme. Başına bir şey gelirse, ‘Eğer şöyle yapsaydım şöyle ve şöyle olurdu’ deme; fakat ‘Allah'ın takdiri [böyleymiş], O ne dilerse onu yapar’ de. Çünkü ‘eğer’ kelimesi şeytanın işine kapı açar.” Müslim rivayet etmiştir.
101. Hadis
السابع : عَنْهُ : أنَّ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم ، قَالَ : (( حُجِبَتِ النَّارُ بالشَّهَواتِ ، وَحُجِبَتِ الجَنَّةُ بِالمَكَارِهِ )) مُتَّفَقٌ عَلَيهِ . وفي رواية لمسلم : (( حُفَّتْ )) بدل (( حُجِبَتْ )) وَهُوَ بمعناه : أي بينه وبينها هَذَا الحجاب فإذا فعله دخلها .
Yedincisi: Yine ondan rivayet edildi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Cehennem nefsin arzularıyla perdelenmiş, cennet ise nefse ağır gelen şeylerle perdelenmiştir.” Müttefekun aleyh. Müslim'in bir rivayetinde “hucibet (حُجِبَتْ) ‘perdelenmiştir’” yerine “huffet (حُفَّتْ) ‘kuşatılmıştır’” geçmektedir. Bu da aynı anlamdadır; yani kul ile cennet ve cehennem arasında bu perde vardır, kul onu işlediğinde oraya girer.
102. Hadis
الثامن : عن أبي عبد الله حُذَيفَةَ بنِ اليمانِ رضي الله عنهما ، قَالَ : صَلَّيْتُ مَعَ النَّبيّ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ لَيلَةٍ فَافْتَتَحَ البقَرَةَ ، فَقُلْتُ : يَرْكَعُ عِنْدَ المئَةِ ، ثُمَّ مَضَى . فَقُلْتُ : يُصَلِّي بِهَا في ركعَة فَمَضَى، فقُلْتُ : يَرْكَعُ بِهَا ، ثُمَّ افْتَتَحَ النِّسَاءَ فَقَرَأَهَا ، ثُمَّ افْتَتَحَ آلَ عِمْرَانَ فَقَرَأَهَا ، يَقرَأُ مُتَرَسِّلاً : إِذَا مَرَّ بآية فِيهَا تَسبيحٌ سَبَّحَ ، وَإذَا مَرَّ بسُؤَالٍ سَأَلَ ، وَإذَا مَرَّ بتَعَوُّذٍ تَعَوَّذَ ، ثُمَّ رَكَعَ ، فَجَعَلَ يَقُولُ : (( سُبْحَانَ رَبِّيَ العَظِيمِ )) فَكَانَ رُكُوعُهُ نَحواً مِنْ قِيَامِهِ ، ثُمَّ قَالَ : (( سَمِعَ اللهُ لِمَنْ حَمِدَهُ ، رَبَّنَا لَكَ الحَمْدُ )) ثُمَّ قَامَ طَويلاً قَريباً مِمَّا رَكَعَ ، ثُمَّ سَجَدَ ، فَقَالَ : (( سُبْحَانَ رَبِّيَ الأَعْلَى )) فَكَانَ سُجُودُهُ قَريباً مِنْ قِيَامِهِ . رواه مسلم .
Sekizincisi: Ebû Abdullah Huzeyfe b. el-Yemân radıyallâhu anhümâ'dan rivayet edildi; dedi ki: Bir gece Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem ile birlikte namaz kıldım. Bakara sûresine başladı. İçimden ‘Yüzüncü âyette rükûa varır’ dedim, fakat devam etti. ‘Bu sûreyi bir rekâtta okuyup bitirecek’ dedim, yine devam etti. ‘Bu sûreyle rükûa varır’ dedim, sonra Nisâ sûresine başladı ve onu okudu; ardından Âl-i İmrân sûresine başladı ve onu da okudu. Ağır ağır ve tane tane okuyordu: İçinde tesbih bulunan bir âyete geldiğinde tesbih ediyor, dua ve istek âyetine geldiğinde dua edip istiyor, Allah'a sığınma âyetine geldiğinde ise Allah'a sığınıyordu. Sonra rükûa vardı ve “Sübhâne rabbiye'l-azîm” demeye başladı. Rükûu da kıyamı kadar sürdü. Sonra “Semiallâhu limen hamideh, rabbenâ leke'l-hamd” dedi; ardından rükûuna yakın bir süre uzun uzun ayakta durdu. Sonra secdeye vardı ve “Sübhâne rabbiye'l-a'lâ” dedi. Secdesi de kıyamına yakın uzunlukta oldu. Müslim rivayet etmiştir.
103. Hadis
التاسع : عن ابن مسعود رضي الله عنه ، قَالَ : صَلَّيْتُ مَعَ النَّبيّ صلى الله عليه وسلم لَيلَةً ، فَأَطَالَ القِيامَ حَتَّى هَمَمْتُ بأمْرِ سُوءٍ ! قيل : وَمَا هَمَمْتَ بِهِ ؟ قَالَ : هَمَمْتُ أنْ أجْلِسَ وَأَدَعَهُ . مُتَّفَقٌ عَلَيهِ .
Dokuzuncusu: İbn Mes'ûd radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Bir gece Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem ile birlikte namaz kıldım. Kıyamı o kadar uzattı ki kötü bir şey yapmaya niyetlendim! Ona: ‘Neye niyetlendin?’ diye soruldu. Dedi ki: ‘Oturup onu yalnız bırakmaya niyetlendim.’ Müttefekun aleyh.
104. Hadis
العاشر : عن أنس رضي الله عنه ، عن رَسُول الله صلى الله عليه وسلم ، قَالَ : (( يَتْبَعُ المَيتَ ثَلاَثَةٌ : أهْلُهُ وَمَالُهُ وَعَملُهُ ، فَيَرجِعُ اثنَانِ وَيَبْقَى وَاحِدٌ : يَرجِعُ أهْلُهُ وَمَالُهُ ، وَيَبقَى عَملُهُ )) مُتَّفَقٌ عَلَيهِ .
Onuncusu: Enes radıyallâhu anh'den, Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'den rivayet edildi; buyurdu ki: “Ölünün peşinden üç şey gider: Ailesi, malı ve ameli. Bunlardan ikisi geri döner, biri kalır: Ailesi ve malı geri döner, ameli ise kalır.” Müttefekun aleyh.
105. Hadis
الحادي عشر : عن ابن مسعود رضي الله عنه ، قَالَ : قَالَ النَّبيّ صلى الله عليه وسلم : (( الجَنَّةُ أَقْرَبُ إِلَى أَحَدِكُمْ مِنْ شِرَاكِ نَعْلِهِ ، وَالنَّارُ مِثلُ ذلِكَ )) رواه البخاري .
On birincisi: İbn Mes'ûd radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Cennet sizden birinize nalınının tasmasından daha yakındır; ateş de öyledir.” Buhârî rivayet etmiştir.
106. Hadis
الثاني عشر : عن أبي فِراسٍ ربيعةَ بنِ كعبٍ الأسلميِّ خادِمِ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم ، ومن أهلِ الصُّفَّةِ رضي الله عنه ، قَالَ : كُنْتُ أبِيتُ مَعَ رسولِ الله صلى الله عليه وسلم فآتِيهِ بِوَضُوئِهِ وَحَاجَتِهِ ، فَقَالَ : (( سَلْنِي )) فقُلْتُ : اسْأَلُكَ مُرَافَقَتَكَ في الجَنَّةِ . فَقَالَ : (( أَوَ غَيرَ ذلِكَ )) ؟ قُلْتُ : هُوَ ذَاكَ ، قَالَ : (( فأَعِنِّي عَلَى نَفْسِكَ بِكَثْرَةِ السُّجُودِ )) رواه مسلم .
On ikincisi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in hizmetkârı ve Ashâb-ı Suffe'den olan Ebû Firâs Rebîa b. Ka'b el-Eslemî radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in yanında geceler, abdest suyunu ve ihtiyacını getirirdim. Bana: “Benden [bir şey] iste” buyurdu. Ben de: ‘Senden cennette seninle arkadaş olmayı istiyorum’ dedim. “Yahut bundan başka bir şey mi?” buyurdu. ‘İstediğim budur’ dedim. Buyurdu ki: “Öyleyse çok secde ederek kendin için bana yardımcı ol.” Müslim rivayet etmiştir.
107. Hadis
الثالث عشر : عن أبي عبد الله ، ويقال : أَبُو عبد الرحمان ثوبان -مولى رَسُول الله صلى الله عليه وسلم - رضي الله عنه ، قَالَ : سَمِعْتُ رسولَ الله صلى الله عليه وسلم ، يَقُولُ : (( عَلَيْكَ بِكَثْرَةِ السُّجُودِ ؛ فَإِنَّكَ لَنْ تَسْجُدَ للهِ سَجْدَةً إلاَّ رَفَعَكَ اللهُ بِهَا دَرجَةً ، وَحَطَّ عَنكَ بِهَا خَطِيئةً )) رواه مسلم .
On üçüncüsü: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in âzatlısı Ebû Abdullah -Ebû Abdurrahman da denir- Sevbân radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle derken işittim: “Çok secde etmeye bak. Zira sen Allah için bir secde ettiğinde, Allah onunla mutlaka seni bir derece yükseltir ve onunla senden bir günahı siler.” Müslim rivayet etmiştir.
108. Hadis
الرابع عشر : عن أَبي صَفوان عبد الله بنِ بُسْرٍ الأسلمي رضي الله عنه ، قَالَ : قَالَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم : (( خَيرُ النَّاسِ مَنْ طَالَ عُمُرهُ ، وَحَسُنَ عَمَلُهُ )) رواه الترمذي ، وَقالَ : (( حديث حسن )) . (( بُسْر )) بضم الباء وبالسين المهملة .
On dördüncüsü: Ebû Safvân Abdullah b. Büsr el-Eslemî radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “İnsanların en hayırlısı, ömrü uzun ve ameli güzel olandır.” Tirmizî rivayet etmiş ve “Hasen bir hadistir” demiştir. Büsr (بُسْر) bâ harfinin zammesi ve noktasız sîn iledir.
109. Hadis
الخامس عشر : عن أنس رضي الله عنه ، قَالَ : غَابَ عَمِّي أَنَسُ بْنُ النَّضْرِ رضي الله عنه عن قِتالِ بدرٍ ، فَقَالَ : يَا رسولَ الله ، غِبْتُ عَنْ أوّل قِتال قَاتَلْتَ المُشْرِكِينَ ، لَئِن اللهُ أشْهَدَنِي قِتَالَ المُشركِينَ لَيُرِيَنَّ اللهُ مَا أصْنَعُ . فَلَمَّا كَانَ يَومُ أُحُدٍ انْكَشَفَ المُسْلِمونَ ، فَقَالَ : اللَّهُمَّ أعْتَذِرُ إلَيْكَ مِمَّا صَنَعَ هؤُلاءِ - يعني : أصْحَابهُ - وأبْرَأُ إلَيْكَ مِمَّا صَنَعَ هؤُلاءِ - يَعني : المُشركِينَ - ثُمَّ تَقَدَّمَ فَاسْتَقْبَلهُ سَعدُ بْنُ مُعاذٍ ، فَقَالَ : يَا سعدَ بنَ معاذٍ ، الجَنَّةُ وربِّ الكعْبَةِ إنِّي أجِدُ ريحَهَا منْ دُونِ أُحُدٍ . قَالَ سعدٌ : فَمَا اسْتَطَعتُ يَا رسولَ الله مَا صَنَعَ ! قَالَ أنسٌ : فَوَجَدْنَا بِهِ بِضْعاً وَثَمانينَ ضَربَةً بالسَّيفِ ، أَوْ طَعْنةً بِرمْحٍ ، أَوْ رَمْيَةً بسَهْمٍ ، وَوَجَدْنَاهُ قَدْ قُتِلَ وَمَثَّلَ بِهِ المُشْرِكونَ فما عَرَفهُ أَحَدٌ إلاَّ أُخْتُهُ بِبَنَانِهِ . قَالَ أنس : كُنَّا نَرَى أَوْ نَظُنُّ أن هذِهِ الآية نزلت فِيهِ وفي أشباهه : { مِنَ الْمُؤْمِنِينَ رِجَالٌ صَدَقُوا مَا عَاهَدُوا اللهَ عَلَيْهِ } [ الأحزاب : 23 ] إِلَى آخِرها . مُتَّفَقٌ عَلَيهِ . قوله : (( لَيُرِيَنَّ اللهُ )) روي بضم الياء وكسر الراء : أي لَيُظْهِرَنَّ اللهُ ذلِكَ للنَّاس ، وَرُويَ بفتحهما ومعناه ظاهر ، والله أعلم .
On beşincisi: Enes radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Amcam Enes b. en-Nadr radıyallâhu anh Bedir savaşında bulunamamıştı. Dedi ki: ‘Yâ Resûlallah! Müşriklerle yaptığın ilk savaşta bulunamadım. Andolsun, eğer Allah beni müşriklerle yapılan bir savaşta bulundurursa, neler yapacağımı Allah elbette gösterecektir.’ Uhud günü olup da Müslümanlar dağılınca: ‘Allah'ım! Bunların -yani arkadaşlarının- yaptığından dolayı senden özür dilerim ve bunların -yani müşriklerin- yaptığından da sana berî olduğumu arz ederim’ dedi. Sonra ilerledi; Sa'd b. Muâz onunla karşılaştı. Ona: ‘Ey Sa'd b. Muâz! Cennet! Kâbe'nin Rabbine andolsun ki ben Uhud'un berisinden onun kokusunu alıyorum!’ dedi. Sa'd dedi ki: ‘Yâ Resûlallah! Onun yaptığını ben yapamadım!’ Enes dedi ki: Kendisinde seksen küsur kılıç darbesi veya mızrak yarası yahut ok yarası bulduk. Onu öldürülmüş ve müşrikler tarafından müsle (cesedin uzuvlarını kesme) yapılmış halde bulduk; öyle ki kız kardeşinden başka hiç kimse onu tanıyamadı, o da parmak uçlarından tanıdı. Enes dedi ki: Biz, { مِنَ الْمُؤْمِنِينَ رِجَالٌ صَدَقُوا مَا عَاهَدُوا اللهَ عَلَيْهِ } “Mü'minlerden öyle erler vardır ki Allah'a verdikleri söze sadık kaldılar...” [Ahzâb 33/23] âyetinin sonuna kadar onun ve benzerleri hakkında indiğini görür veya düşünürdük. Müttefekun aleyh. Onun leyüriyennallâhu (لَيُرِيَنَّ اللهُ) “Allah elbette gösterecektir” sözü, yâ'nın zammesi ve râ'nın kesresi ile rivayet edilmiştir; yani Allah bunu insanlara elbette gösterecektir demektir. İkisinin fethasıyla da [leyereyennallâhu diye] rivayet edilmiştir ki bunun anlamı açıktır [“Allah elbette görecektir” demektir]. Allah en iyisini bilir.
110. Hadis
السادس عشر : عن أبي مسعود عقبة بن عمرو الأنصاري البدري رضي الله عنه ، قَالَ : لَمَّا نَزَلَتْ آيةُ الصَّدَقَةِ كُنَّا نُحَامِلُ عَلَى ظُهُورِنَا ، فَجَاءَ رَجُلٌ فَتَصَدَّقَ بِشَيءٍ كَثيرٍ ، فقالوا : مُراءٍ ، وَجَاءَ رَجُلٌ آخَرُ فَتَصَدَّقَ بِصَاعٍ ، فقالُوا : إنَّ اللهَ لَغَنيٌّ عَنْ صَاعِ هَذَا ! فَنَزَلَتْ : { الَّذِينَ يَلْمِزُونَ الْمُطَّوِّعِينَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ فِي الصَّدَقَاتِ وَالَّذِينَ لا يَجِدُونَ إِلاَّ جُهْدَهُمْ } [ التوبة : 79 ] . مُتَّفَقٌ عَلَيهِ، هذا لفظ البخاري. وَ(( نُحَامِلُ )) بضم النون وبالحاء المهملة : أي يحمل أحدنا عَلَى ظهره بالأجرة ويتصدق بِهَا .
On altıncısı: Ebû Mes'ûd Ukbe b. Amr el-Ensârî el-Bedrî radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Sadaka âyeti indiğinde biz sırtlarımızda yük taşırdık. Bir adam geldi ve pek çok şey tasadduk etti; bunun üzerine ‘Gösteriş yapıyor’ dediler. Başka bir adam daha geldi ve bir sâ' (yaklaşık üç kiloluk hacim ölçüsü) tasadduk etti; bu defa da ‘Şüphesiz Allah bunun bir sâ'ından müstağnidir!’ dediler. Bunun üzerine şu âyet indi: { الَّذِينَ يَلْمِزُونَ الْمُطَّوِّعِينَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ فِي الصَّدَقَاتِ وَالَّذِينَ لا يَجِدُونَ إِلاَّ جُهْدَهُمْ } “Sadakalar hususunda gönülden veren mü'minleri ve güçlerinin yettiğinden başkasını bulamayanları ayıplayanlar...” [Tevbe 9/79]. Müttefekun aleyh; bu lafız Buhârî'nindir. Nühâmilu (نُحَامِلُ) kelimesi nûn harfinin zammesi ve noktasız hâ iledir; yani birimiz ücret karşılığında sırtında yük taşır ve kazandığını tasadduk ederdi demektir.
111. Hadis
السابع عشر : عن سعيد بن عبد العزيز ، عن ربيعة بن يزيد ، عن أَبي إدريس الخولاني ، عن أبي ذر جندب بن جُنادة رضي الله عنه ، عن النَّبيّ صلى الله عليه وسلم فيما يروي ، عن اللهِ تَبَاركَ وتعالى ، أنَّهُ قَالَ : (( يَا عِبَادي ، إنِّي حَرَّمْتُ الظُلْمَ عَلَى نَفْسي وَجَعَلْتُهُ بيْنَكم مُحَرَّماً فَلا تَظَالَمُوا . يَا عِبَادي ، كُلُّكُمْ ضَالّ إلاَّ مَنْ هَدَيْتُهُ فَاستَهدُوني أهْدِكُمْ . يَا عِبَادي ، كُلُّكُمْ جَائِعٌ إلاَّ مَنْ أطْعَمْتُهُ فَاستَطعِمُوني أُطْعِمْكُمْ . يَا عِبَادي ، كُلُّكُمْ عَارٍ إلاَّ مَنْ كَسَوْتُهُ فاسْتَكْسُونِي أكْسُكُمْ . يَا عِبَادي ، إنَّكُمْ تُخْطِئُونَ باللَّيلِ وَالنَّهارِ وَأَنَا أغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعاً فَاسْتَغْفِرُوني أغْفِرْ لَكُمْ . يَا عِبَادي، إنَّكُمْ لَنْ تَبْلُغوا ضُرِّي فَتَضُرُّوني ، وَلَنْ تَبْلُغُوا نَفعِي فَتَنْفَعُوني . يَا عِبَادي ، لَوْ أنَّ أوَّلَكُمْ وَآخِرَكُمْ وَإِنْسَكُمْ وَجنَّكُمْ كَانُوا عَلَى أتْقَى قَلْبِ رَجُلٍ وَاحِدٍ مِنْكُمْ مَا زَادَ ذلِكَ في مُلكي شيئاً . يَا عِبَادي ، لَوْ أنَّ أوَّلَكُمْ وَآخِرَكُمْ وَإِنْسَكُمْ وَجنَّكُمْ كَانُوا عَلَى أفْجَرِ قَلْبِ رَجُلٍ وَاحِدٍ مِنْكُمْ مَا نَقَصَ ذلِكَ من مُلكي شيئاً. يَا عِبَادي، لَوْ أنَّ أوَّلَكُمْ وَآخِرَكُمْ وَإِنْسَكُمْ وَجنَّكُمْ قَامُوا في صَعِيدٍ وَاحِدٍ فَسَألُوني فَأعْطَيتُ كُلَّ إنْسَانٍ مَسْألَتَهُ مَا نَقَصَ ذلِكَ مِمَّا عِنْدِي إلاَّ كما يَنْقصُ المِخْيَطُ إِذَا أُدْخِلَ البَحْرَ . يَا عِبَادي ، إِنَّمَا هِيَ أعْمَالُكُمْ أُحْصِيهَا لَكُمْ ثُمَّ أوَفِّيكُمْ إِيَّاهَا ، فَمَنْ وَجَدَ خَيراً فَلْيَحْمَدِ الله وَمَنْ وَجَدَ غَيْرَ ذلِكَ فَلا يَلُومَنَّ إلاَّ نَفْسَهُ )) . قَالَ سعيد : كَانَ أَبُو إدريس إِذَا حَدَّثَ بهذا الحديث جَثا عَلَى رُكبتيه . رواه مسلم . وروينا عن الإمام أحمد بن حنبل رحمه الله ، قَالَ : لَيْسَ لأهل الشام حديث أشرف من هَذَا الحديث .
On yedincisi: Saîd b. Abdülazîz'den; Rebîa b. Yezîd'den; Ebû İdrîs el-Havlânî'den; Ebû Zer Cündüb b. Cünâde radıyallâhu anh'den; Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'den, Allah tebâreke ve teâlâ'dan rivayet ettiğine göre O şöyle buyurdu: “Ey kullarım! Ben zulmü kendime haram kıldım ve onu sizin aranızda da haram kıldım; öyleyse birbirinize zulmetmeyin. Ey kullarım! Hidayet ettiklerim dışında hepiniz dalâlettesiniz; öyleyse benden hidayet isteyin ki size hidayet edeyim. Ey kullarım! Doyurduklarım dışında hepiniz açsınız; öyleyse benden yiyecek isteyin ki sizi doyurayım. Ey kullarım! Giydirdiklerim dışında hepiniz çıplaksınız; öyleyse benden giyecek isteyin ki sizi giydireyim. Ey kullarım! Siz gece ve gündüz hata işlersiniz, ben ise bütün günahları bağışlarım; öyleyse benden mağfiret dileyin ki sizi bağışlayayım. Ey kullarım! Siz bana zarar verecek bir güce asla erişemezsiniz ki bana zarar veresiniz; bana fayda sağlayacak bir güce de asla erişemezsiniz ki bana fayda sağlayasınız. Ey kullarım! Sizin ilkleriniz ve sonuncularınız, insanlarınız ve cinleriniz, içinizden en takvâlı bir tek adamın kalbi üzere olsalar, bu benim mülküme hiçbir şey katmaz. Ey kullarım! Sizin ilk ve sonuncularınız, insanlarınız ve cinleriniz, içinizden en günahkâr bir tek adamın kalbi üzere olsalar, bu benim mülkümden hiçbir şey eksiltmez. Ey kullarım! Sizin ilk ve sonuncularınız, insanlarınız ve cinleriniz bir tek meydanda toplansalar ve benden istekte bulunsalar, ben de her insana istediğini versem, bu benim katımdakilerden ancak iğnenin denize batırıldığında eksilttiği kadar eksiltir. Ey kullarım! Bunlar ancak sizin amellerinizdir; onları sizin için sayıp kaydederim, sonra da karşılığını size eksiksiz veririm. Artık kim bir hayır bulursa Allah'a hamdetsin; kim de bundan başkasını bulursa yalnızca kendi nefsini kınasın.” Saîd dedi ki: Ebû İdrîs bu hadisi anlattığı zaman dizleri üzerine çökerdi. Müslim rivayet etmiştir. İmam Ahmed b. Hanbel rahimehullâh'tan rivayet ettiğimize göre o şöyle demiştir: “Şam ahâlisi için bu hadisten daha şerefli bir hadis yoktur.”