Binûn

Kadınlar Hakkında Tavsiyede Bulunma Bâbı

Kaynak: Riyâzü's-Sâlihîn · İmam Nevevî · Riyâzü's-Sâlihîn (Fahl tahkiki) · Türkçe çeviri

273. Hadis

وعن أَبي هريرة رضي الله عنه ، قَالَ : قَالَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم : (( اسْتَوْصُوا بالنِّساءِ خَيْراً ؛ فَإِنَّ المَرْأَةَ خُلِقَتْ مِنْ ضِلعٍ ، وَإنَّ أعْوَجَ مَا في الضِّلَعِ أعْلاهُ ، فَإنْ ذَهَبتَ تُقيمُهُ كَسَرْتَهُ ، وَإنْ تَرَكْتَهُ ، لَمْ يَزَلْ أعْوجَ ، فَاسْتَوصُوا بالنِّساءِ )) مُتَّفَقٌ عَلَيهِ . وفي رواية في الصحيحين : (( المَرأةُ كالضِّلَعِ إنْ أقَمْتَهَا كَسَرْتَهَا ، وَإن اسْتَمتَعْتَ بِهَا ، اسْتَمتَعْتَ وفِيهَا عوَجٌ )) . وفي رواية لمسلم : (( إنَّ المَرأةَ خُلِقَت مِنْ ضِلَع ، لَنْ تَسْتَقِيمَ لَكَ عَلَى طَريقة ، فإن اسْتَمْتَعْتَ بِهَا اسْتَمْتَعْتَ بِهَا وَفيهَا عوَجٌ ، وإنْ ذَهَبْتَ تُقِيمُهَا كَسَرْتَها ، وَكَسْرُهَا طَلاَقُهَا )) . قوله : (( عَوَجٌ )) هُوَ بفتح العينِ والواوِ .

Ebû Hüreyre radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Kadınlar hakkında birbirinize hayır tavsiye edin. Çünkü kadın kaburga kemiğinden yaratılmıştır. Kaburga kemiğinin en eğri yeri ise en üst kısmıdır. Eğer onu doğrultmaya kalkarsan kırarsın, kendi hâline bırakırsan eğri kalmaya devam eder. Öyleyse kadınlar hakkında birbirinize hayır tavsiye edin.” Müttefekun aleyh. Sahîhayn'daki bir rivayette şöyledir: “Kadın kaburga kemiği gibidir; onu doğrultmaya kalkarsan kırarsın. Eğer ondan yararlanmak istersen, kendisinde bulunan eğrilikle birlikte yararlanırsın.” Müslim'in bir rivayetinde ise şöyledir: “Şüphesiz kadın kaburga kemiğinden yaratılmıştır; senin için hiçbir zaman tek bir tarz üzere dosdoğru olmaz. Eğer ondan yararlanmak istersen, kendisinde bulunan eğrilikle birlikte ondan yararlanırsın. Doğrultmaya kalkarsan onu kırarsın; onu kırmak ise boşamaktır.” Hadiste geçen avec (عَوَجٌ) “eğrilik” kelimesi ayn ve vâv harflerinin fethasıyladır.

274. Hadis

وعن عبد الله بن زَمْعَةَ رضي الله عنه : أنَّهُ سَمِعَ النَّبيّ صلى الله عليه وسلم يَخْطُبُ ، وَذَكَرَ النَّاقَةَ وَالَّذِي عَقَرَهَا ، فَقَالَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم : (( { إِذ انْبَعَثَ أشْقَاهَا } انْبَعَثَ لَهَا رَجُلٌ عَزيزٌ ، عَارِمٌ مَنيعٌ في رَهْطِهِ )) ، ثُمَّ ذَكَرَ النِّسَاءَ ، فَوعَظَ فِيهنَّ ، فَقَالَ : (( يَعْمِدُ أحَدُكُمْ فَيَجْلِدُ امْرَأتَهُ جَلْدَ العَبْدِ فَلَعَلَّهُ يُضَاجِعُهَا مِنْ آخِرِ يَومِهِ )) ثُمَّ وَعَظَهُمْ في ضَحِكِهمْ مِنَ الضَّرْطَةِ ، وَقالَ : (( لِمَ يَضْحَكُ أَحَدُكُمْ مِمَّا يَفْعَلُ ؟! )) مُتَّفَقٌ عَلَيهِ . (( وَالعَارِمُ )) بالعين المهملة والراء : هُوَ الشِّرِّيرُ المفسِدُ ، وقوله : (( انْبَعَثَ )) ، أيْ : قَامَ بسرعة .

Abdullah b. Zem'a radıyallâhu anh'den rivayet edildi: O, Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'i hutbe verirken işitti. [Resûlullah], [Sâlih aleyhisselâm'ın] devesinden ve onu boğazlayan kimseden bahsetti. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “{ إِذ انْبَعَثَ أشْقَاهَا } “Hani onların en azgını ileri atılmıştı” kavli uyarınca, devenin işini bitirmek için kavmi içinde güçlü, azgın ve korunmuş bir adam hızla ileri atıldı.” Sonra kadınlardan bahsetti, onlar hakkında öğüt verdi ve şöyle buyurdu: “Sizden biri kalkıyor, karısını köle döver gibi dövüyor; hâlbuki günün sonunda belki de onunla aynı yatağa girecektir.” Sonra onlara, yellenmeden dolayı gülmeleri konusunda öğüt verdi ve: “Sizden biri kendi yaptığı şeyden dolayı niçin güler ki?!” buyurdu. Müttefekun aleyh. Noktasız ayn ve râ harfleriyle olan el-ârim (وَالعَارِمُ) “kötü, bozguncu” demektir. İnbease (انْبَعَثَ) sözü ise “hızla kalktı” anlamına gelir.

275. Hadis

وعن أَبي هريرة رضي الله عنه ، قَالَ : قَالَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم : (( لاَ يَفْرَكْ مُؤْمِنٌ مُؤْمِنَةً إنْ كَرِهَ مِنْهَا خُلُقاً رَضِيَ مِنْهَا آخَرَ )) ، أَوْ قَالَ : (( غَيْرَهُ )) رواه مسلم . وقولُهُ : (( يَفْرَكْ )) هُوَ بفتح الياءِ وإسكان الفاء وفتح الراءِ معناه : يُبْغِضُ ، يقالُ : فَرِكَتِ المَرأةُ زَوْجَهَا ، وَفَرِكَهَا زَوْجُهَا ، بكسر الراء يفْرَكُهَا بفتحها : أيْ أبْغَضَهَا ، والله أعلم .

Ebû Hüreyre radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Mü'min bir erkek mü'min bir kadına buğzetmesin. Onun bir huyundan hoşlanmazsa başka bir huyundan râzı olur.” Ya da “ondan başkasından” buyurdu. Müslim rivayet etmiştir. Hadisteki yefrek (يَفْرَكْ) kelimesi yâ'nın fethası, fâ'nın sükûnu ve râ'nın fethasıyladır; anlamı “buğzeder” demektir. Râ'nın kesresiyle feriketi'l-mer'etü zevcehâ (فَرِكَتِ المَرأةُ زَوْجَهَا) “kadın kocasına buğzetti” ve ve ferikehâ zevcühâ (وَفَرِكَهَا زَوْجُهَا) “kocası da ona buğzetti”, fethasıyla yefrekuhâ (يفْرَكُهَا) “ona buğzeder” denir; yani “ona buğzetti” demektir. Allah en iyisini bilir.

276. Hadis

وعن عمرو بن الأحوصِ الجُشَمي رضي الله عنه : أنَّهُ سَمِعَ النَّبيّ صلى الله عليه وسلم في حَجَّةِ الوَدَاعِ يَقُولُ بَعْدَ أنْ حَمِدَ الله تَعَالَى ، وَأثْنَى عَلَيهِ وَذَكَّرَ وَوَعظَ ، ثُمَّ قَالَ : (( ألا وَاسْتَوصُوا بالنِّساءِ خَيْراً ، فَإِنَّمَا هُنَّ عَوَانٍ عِنْدَكُمْ لَيْسَ تَمْلِكُونَ مِنْهُنَّ شَيْئاً غَيْرَ ذلِكَ إلاَّ أنْ يَأتِينَ بِفَاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ ، فَإنْ فَعَلْنَ فَاهْجُرُوهُنَّ في المَضَاجِع ، وَاضْرِبُوهُنَّ ضَرباً غَيْرَ مُبَرِّحٍ ، فإنْ أطَعْنَكُمْ فَلا تَبْغُوا عَلَيهنَّ سَبيلاً ؛ ألاَ إنَّ لَكُمْ عَلَى نِسَائِكُمْ حَقّاً ، وَلِنِسَائِكُمْ عَلَيْكُمْ حَقّاً ؛ فَحَقُّكُمْ عَلَيهِنَّ أنْ لا يُوطِئْنَ فُرُشَكُمْ مَنْ تَكْرَهُونَ ، وَلا يَأْذَنَّ في بُيُوتِكُمْ لِمَنْ تَكْرَهُونَ ؛ ألاَ وَحَقُّهُنَّ عَلَيْكُمْ أنْ تُحْسِنُوا إِلَيْهِنَّ في كِسْوَتِهنَّ وَطَعَامِهنَّ )) رواه الترمذي ، وَقالَ : (( حديث حسن صحيح )) . قوله صلى الله عليه وسلم : (( عَوان )) أيْ : أسِيرَاتٌ جَمْع عَانِيَة ، بالعَيْنِ المُهْمَلَةِ ، وَهِيَ الأسِيرَةُ ، والعاني : الأسير . شَبَّهَ رسولُ الله صلى الله عليه وسلم المرأةَ في دخولِها تَحْتَ حُكْمِ الزَّوْجِ بالأَسيرِ (( وَالضَّرْبُ المبَرِّحُ )) : هُوَ الشَّاقُ الشَّدِيد وقوله صلى الله عليه وسلم : (( فَلاَ تَبْغُوا عَلَيهنَّ سَبِيلاً )) أيْ : لاَ تَطْلُبُوا طَريقاً تَحْتَجُّونَ بِهِ عَلَيهِنَّ وَتُؤْذُونَهُنَّ بِهِ ، والله أعلم .

Amr b. el-Ahvas el-Cüşemî radıyallâhu anh'den rivayet edildiğine göre o, Vedâ Haccı'nda Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'i, Yüce Allah'a hamd ve senâ ettikten, hatırlatmada bulunup öğüt verdikten sonra şöyle buyururken işitti: “Dikkat edin! Kadınlar hakkında birbirinize hayır tavsiye edin. Çünkü onlar sizin yanınızda yalnızca birer esirdir; bundan başka onlar üzerinde hiçbir şeye mâlik değilsiniz. Ancak apaçık bir çirkinlik yapmaları müstesna. Eğer bunu yaparlarsa onları yataklarda yalnız bırakın ve incitici olmayan bir şekilde dövün. Şayet size itaat ederlerse artık onların aleyhine bir yol aramayın. Dikkat edin! Sizin kadınlarınız üzerinde hakkınız vardır, kadınlarınızın da sizin üzerinizde hakkı vardır. Sizin onlar üzerindeki hakkınız, hoşlanmadığınız kimseleri döşeklerinize ayak bastırmamaları ve hoşlanmadığınız kimselere evlerinizde izin vermemeleridir. Dikkat edin! Onların sizin üzerinizdeki hakkı ise giyeceklerinde ve yiyeceklerinde kendilerine iyi davranmanızdır.” Tirmizî rivayet etmiş ve “Hasen sahih bir hadistir” demiştir. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in avânin (عَوَانٍ) sözü “esirler” demektir; noktasız ayın ile âniye (عَانِيَة) kelimesinin çoğuludur, o da “kadın esir” demektir. el-Ânî (العاني) ise “esir” demektir. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem kadını, kocasının hükmü altına girmesi bakımından esire benzetmiştir. ed-Darbü'l-müberrih (الضَّرْبُ المبَرِّحُ) “ağır ve şiddetli dayak”tır. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in fe-lâ tebgû aleyhinne sebîlen (فَلاَ تَبْغُوا عَلَيهنَّ سَبِيلاً) “artık onların aleyhine bir yol aramayın” sözü, “onların aleyhine bahane edeceğiniz ve kendilerine eziyet edeceğiniz bir yol aramayın” demektir. Allah en iyisini bilir.

277. Hadis

وعن معاوية بن حيدة رضي الله عنه ، قَالَ : قُلْتُ : يَا رَسُول الله ، مَا حق زَوجَةِ أَحَدِنَا عَلَيهِ ؟ قَالَ : (( أنْ تُطْعِمَهَا إِذَا طعِمْتَ ، وَتَكْسُوهَا إِذَا اكْتَسَيْتَ ، وَلاَ تَضْرِبِ الوَجْهَ ، وَلا تُقَبِّحْ ، وَلا تَهْجُرْ إلاَّ في البَيْتِ )) حديثٌ حسنٌ رواه أَبُو داود وَقالَ : معنى (( لا تُقَبِّحْ )) أي : لا تقل : قبحكِ الله .

Muâviye b. Hayde radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: “Yâ Resûlallah! Birimizin karısının kendi üzerindeki hakkı nedir?” dedim. Şöyle buyurdu: “Yediğin zaman ona da yedirmen, giydiğin zaman ona da giydirmen, yüzüne vurmaman, ‘Allah seni çirkinleştirsin’ dememen ve evin dışında onu yalnız bırakmamandır.” Hasen bir hadistir; Ebû Dâvûd rivayet etmiş ve şöyle demiştir: Lâ tukabbih (لا تُقَبِّحْ) sözünün anlamı, “Allah seni çirkinleştirsin (kabbahaki'llâh (قبحكِ الله)) deme” demektir.

278. Hadis

وعن أَبي هريرة رضي الله عنه ، قَالَ : قَالَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم : (( أكْمَلُ المُؤمِنِينَ إيمَاناً أحْسَنُهُمْ خُلُقاً ، وخِيَارُكُمْ خياركم لِنِسَائِهِمْ )) رواه الترمذي ، وَقالَ : (( حديث حسن صحيح )) .

Ebû Hüreyre radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Mü'minlerin iman bakımından en eksiksiz olanı, ahlâkı en güzel olanıdır. Sizin en hayırlınız da kadınlarına karşı en hayırlı olanınızdır.” Tirmizî rivayet etmiş ve “Hasen sahih bir hadistir” demiştir.

279. Hadis

وعن إياس بن عبد الله بن أَبي ذباب رضي الله عنه ، قَالَ : قَالَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم : (( لاَ تَضْرِبُوا إمَاء الله )) فجاء عُمَرُ رضي الله عنه إِلَى رسولِ الله صلى الله عليه وسلم ، فَقَالَ : ذَئِرْنَ النِّسَاءُ عَلَى أزْوَاجِهِنَّ ، فَرَخَّصَ في ضَرْبِهِنَّ ، فَأطَافَ بآلِ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم نِسَاءٌ كَثيرٌ يَشْكُونَ أزْواجَهُنَّ ، فَقَالَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم : (( لَقَدْ أطَافَ بِآلِ بَيتِ مُحَمَّدٍ نِسَاءٌ كثيرٌ يَشْكُونَ أزْوَاجَهُنَّ لَيْسَ أولَئكَ بخيَارِكُمْ )) رواه أَبُو داود بإسناد صحيح . قوله : (( ذَئِرنَ )) هُوَ بذَال مُعْجَمَة مفْتوحَة ، ثُمَّ هَمْزة مَكْسُورَة ، ثُمَّ راءٍ سَاكِنَة ، ثُمَّ نُون ، أي : اجْتَرَأْنَ ، قوله : (( أطَافَ )) أيْ : أحَاطَ .

İyâs b. Abdullah b. Ebû Zübâb radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Allah'ın kadın kullarını dövmeyin.” Bunun üzerine Ömer radıyallâhu anh Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e gelerek: “Kadınlar kocalarına karşı cüretkâr oldular” dedi. [Resûlullah] da onları dövmeye ruhsat verdi. Derken Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in ailesinin etrafını, kocalarından şikâyet eden pek çok kadın sardı. Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Muhammed'in ev halkının etrafını kocalarından şikâyet eden pek çok kadın sardı. Onlar sizin hayırlılarınız değildir.” Ebû Dâvûd sahih bir isnadla rivayet etmiştir. Hadisteki ze'irne (ذَئِرنَ) kelimesi noktalı ve fethalı zâl, sonra kesreli hemze, sonra sâkin râ, sonra da nûn iledir; yani “cüretkâr oldular” demektir. Atâfe (أطَافَ) sözü ise “kuşattı, etrafını sardı” demektir.

280. Hadis

وعن عبد الله بن عمرو بن العاص رضي الله عنهما : أنَّ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم ، قَالَ : (( الدُّنْيَا مَتَاعٌ ، وَخَيرُ مَتَاعِهَا المَرْأَةُ الصَّالِحَةُ )) رواه مسلم .

Abdullah b. Amr b. el-Âs radıyallâhu anhümâ'dan rivayet edildiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Dünya geçici bir faydalanmadan ibarettir. Onun en hayırlı metâı (faydalanılacak şeyi) ise sâliha kadındır.” Müslim rivayet etmiştir.