Binûn

İyiliği Emretmek ve Kötülükten Sakındırmak Bâbı

Kaynak: Riyâzü's-Sâlihîn · İmam Nevevî · Riyâzü's-Sâlihîn (Fahl tahkiki) · Türkçe çeviri

184. Hadis

وأما الأحاديث : فالأول : عن أبي سعيد الخدري رضي الله عنه ، قَالَ : سَمِعت رَسُول الله صلى الله عليه وسلم ، يقول : (( مَنْ رَأى مِنْكُمْ مُنْكَراً فَلْيُغَيِّرْهُ بِيَدِهِ ، فَإنْ لَمْ يَسْتَطِعْ فَبِلِسَانِهِ ، فَإنْ لَمْ يَسْتَطِعْ فَبِقَلْبِهِ ، وَذَلِكَ أضْعَفُ الإيمَانِ )) رواه مسلم .

Hadislere gelince, birincisi: Ebû Saîd el-Hudrî radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle derken işittim: “Sizden kim bir kötülük görürse onu eliyle değiştirsin; buna gücü yetmezse diliyle değiştirsin; buna da gücü yetmezse kalbiyle [buğzetsin]. Bu ise imanın en zayıf derecesidir.” Müslim rivayet etmiştir.

185. Hadis

الثاني : عن ابن مسعود رضي الله عنه : أن رَسُول الله صلى الله عليه وسلم ، قَالَ : (( مَا مِنْ نَبيٍّ بَعَثَهُ اللهُ في أمَّة قَبْلِي إلاَّ كَانَ لَهُ مِنْ أُمَّتِهِ حَوَارِيُّونَ وَأصْحَابٌ يَأخُذُونَ بِسنَّتِهِ وَيَقْتَدُونَ بِأَمْرِهِ ، ثُمَّ إِنَّهَا تَخْلُفُ مِنْ بَعْدِهِمْ خُلُوفٌ يَقُولُونَ مَا لاَ يَفْعَلُونَ وَيَفْعَلُونَ مَا لا يُؤْمَرونَ ، فَمَنْ جَاهَدَهُمْ بِيَدِهِ فَهُوَ مُؤْمِنٌ ، وَمَنْ جَاهَدَهُمْ بِقَلبِهِ فَهُوَ مُؤمِنٌ ، وَمَنْ جَاهَدَهُمْ بِلسَانِهِ فَهُوَ مُؤمِنٌ ، وَلَيسَ وَرَاءَ ذلِكَ مِنَ الإيمَانِ حَبَّةُ خَرْدَل )) رواه مسلم .

İkincisi: İbn Mes'ûd radıyallâhu anh'den rivayet edildiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Benden önce Allah'ın bir ümmete gönderdiği hiçbir peygamber yoktur ki ümmetinden, onun sünnetine sarılan ve emrine uyan havârîleri ve ashâbı bulunmuş olmasın. Sonra onların ardından öyle kötü nesiller gelir ki yapmadıklarını söylerler ve kendilerine emredilmeyeni yaparlar. Kim onlarla eliyle cihad ederse o mü'mindir, kim onlarla kalbiyle cihad ederse o mü'mindir, kim onlarla diliyle cihad ederse o mü'mindir. Bunun ötesinde ise hardal tanesi kadar bile iman yoktur.” Müslim rivayet etmiştir.

186. Hadis

الثالث : عن أبي الوليدِ عبادة بن الصامِت رضي الله عنه ، قَالَ : بَايَعْنَا رَسُول الله صلى الله عليه وسلم عَلَى السَّمْعِ والطَّاعَةِ في العُسْرِ واليُسْرِ ، والمَنْشَطِ وَالمَكْرَهِ، وَعَلَى أثَرَةٍ عَلَيْنَا ، وَعَلَى أنْ لاَ نُنازِعَ الأمْرَ أهْلَهُ إلاَّ أنْ تَرَوْا كُفْراً بَوَاحاً عِنْدَكُمْ مِنَ اللهِ تَعَالَى فِيهِ بُرْهَانٌ، وَعَلَى أنْ نَقُولَ بالحَقِّ أيْنَمَا كُنَّا لاَ نَخَافُ في اللهِ لَوْمَةَ لاَئِمٍ . مُتَّفَقٌ عَلَيهِ . (( المَنْشَطُ وَالمَكْرَهُ )) بفتح ميمَيْهِما : أي في السهل والصعب . وَ(( الأثَرَةُ )) : الاختِصاص بالمشترَكِ وقد سبق بيانها . (( بَوَاحاً )) بفتح الباءِ الموحدة بعدها واو ثُمَّ ألف ثُمَّ حاءٌ مهملة : أي ظاهِراً لا يحتمل تأويلاً .

Üçüncüsü: Ebü'l-Velîd Ubâde b. es-Sâmit radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e zorlukta ve kolaylıkta, sevinçte ve kederde dinleyip itaat etmek, bizi kendilerine tercih etseler bile [itaatten ayrılmamak], elimizde yüce Allah'tan açık bir delil bulunan apaçık bir küfür görmemiz dışında iş başındakilerle yönetim konusunda çekişmemek ve nerede olursak olalım Allah yolunda hiçbir kınayıcının kınamasından korkmadan hakkı söylemek üzere biat ettik. Müttefekun aleyh. İki mîm harfinin fethasıyla okunan el-menşat ve'l-mekreh (المَنْشَطُ وَالمَكْرَهُ), “kolaylıkta ve zorlukta” demektir. el-Esere (الأثَرَةُ) ise “ortak olunan şeyi kendine tahsis etmek” demektir; açıklaması daha önce geçmişti. Noktalı bâ harfinin fethası, ardından vâv, sonra elif, sonra da noktasız hâ ile okunan bevâhan (بَوَاحاً), “tevil (farklı yorum) ihtimali taşımayan, açık” demektir.

187. Hadis

الرابع : عن النعمان بن بشير رضي الله عنهما ، عن النَّبيّ صلى الله عليه وسلم ، قَالَ : (( مَثَلُ القَائِمِ في حُدُودِ اللهِ وَالوَاقعِ فِيهَا ، كَمَثَلِ قَومٍ اسْتَهَمُوا عَلَى سَفِينَةٍ فَصَارَ بَعْضُهُمْ أعْلاها وَبَعْضُهُمْ أَسْفَلَهَا ، وَكَانَ الَّذِينَ في أَسْفَلِهَا إِذَا اسْتَقَوا مِنَ المَاءِ مَرُّوا عَلَى مَنْ فَوْقهُمْ ، فَقَالُوا : لَوْ أنَّا خَرَقْنَا في نَصِيبِنَا خَرْقاً وَلَمْ نُؤذِ مَنْ فَوقَنَا ، فَإِنْ تَرَكُوهُمْ وَمَا أرَادُوا هَلَكُوا جَميعاً ، وَإنْ أخَذُوا عَلَى أيدِيهِمْ نَجَوا وَنَجَوْا جَميعاً )) رواه البخاري . (( القَائِمُ في حُدُودِ اللهِ تَعَالَى )) معناه : المنكر لَهَا ، القائم في دفعِها وإزالتِها ، وَالمُرادُ بالحُدُودِ : مَا نَهَى الله عَنْهُ . (( اسْتَهَمُوا )) : اقْتَرَعُوا .

Dördüncüsü: Nu'mân b. Beşîr radıyallâhu anhümâ'dan, Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'den rivayet edildi; buyurdu ki: “Allah'ın sınırlarını koruyanla o sınırları çiğneyenin durumu, bir gemide kur'a çekip de bir kısmı geminin üst katına, bir kısmı da alt katına yerleşen bir topluluğun durumu gibidir. Alt katta bulunanlar, su alacakları zaman üstlerindekilerin yanından geçiyorlardı. Dediler ki: ‘Kendi payımıza düşen yerden bir delik açsak da üstümüzdekileri rahatsız etmesek.’ Eğer onları istedikleriyle baş başa bırakırlarsa hepsi birlikte helâk olurlar; eğer ellerinden tutup engel olurlarsa hem kendileri kurtulur hem de hepsi kurtulmuş olur.” Buhârî rivayet etmiştir. el-Kâim fî hudûdillâhi teâlâ (القَائِمُ في حُدُودِ اللهِ تَعَالَى) ifadesinin anlamı: “Onları reddeden, savuşturup ortadan kaldırmak için harekete geçen kimse” demektir. el-Hudûd (الحُدُود) ile kastedilen ise Allah'ın yasakladığı şeylerdir. İstehemû (اسْتَهَمُوا), “kur'a çektiler” demektir.

188. Hadis

الخامس : عن أُمِّ المؤمنين أم سلمة هند بنت أَبي أمية حذيفة رضي الله عنها ، عن النَّبيّ صلى الله عليه وسلم ، أنه قَالَ : (( إنَّهُ يُسْتَعْمَلُ عَلَيْكُمْ أُمَرَاءُ فَتَعرِفُونَ وتُنْكِرُونَ ، فَمَنْ كَرِهَ فَقَدْ بَرِئَ ، وَمَنْ أنْكَرَ فَقَدْ سَلِمَ ، وَلَكِنْ مَنْ رَضِيَ وَتَابَعَ )) قَالوا : يَا رَسُول اللهِ ، ألا نُقَاتِلهم ؟ قَالَ : (( لا ، مَا أَقَامُوا فيكُمُ الصَّلاةَ )) رواه مسلم . معناه : مَنْ كَرِهَ بِقَلْبهِ وَلَمْ يَسْتَطِعْ إنْكَاراً بِيَدٍ وَلا لِسَانٍ فقَدْ بَرِىءَ مِنَ الإِثْمِ ، وَأَدَّى وَظيفَتَهُ ، وَمَنْ أَنْكَرَ بحَسَبِ طَاقَتِهِ فَقَدْ سَلِمَ مِنْ هذِهِ المَعْصِيَةِ وَمَنْ رَضِيَ بِفِعْلِهِمْ وَتَابَعَهُمْ فَهُوَ العَاصِي .

Beşincisi: Mü'minlerin annesi Ümmü Seleme Hind bint Ebû Ümeyye Huzeyfe radıyallâhu anhâ'dan, Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'den rivayet edildiğine göre şöyle buyurdu: “Başınıza birtakım emîrler tayin edilecektir; [yaptıklarının bir kısmını] mâruf (dine uygun) bulacak, [bir kısmını da] münker (dine aykırı) göreceksiniz. Kim hoş karşılamazsa günahtan uzak kalmış olur, kim karşı çıkarsa kurtulmuş olur; lâkin razı olup uyan kimse [helâk olur].” “Yâ Resûlallah, onlarla savaşmayalım mı?” dediler. Buyurdu ki: “Aranızda namazı kıldırdıkları sürece hayır.” Müslim rivayet etmiştir. Anlamı şudur: Kim kalbiyle hoş karşılamaz, eliyle ve diliyle karşı çıkmaya da güç yetiremezse günahtan uzak kalmış ve vazifesini yerine getirmiş olur. Kim gücü nispetinde karşı çıkarsa bu günahtan kurtulmuş olur. Kim de onların yaptıklarına razı olur ve peşlerinden giderse işte âsi olan odur.

189. Hadis

السادس : عن أم المؤمنين أم الحكم زينب بنتِ جحش رَضِي الله عنها : أن النَّبيّ صلى الله عليه وسلم دخل عَلَيْهَا فَزِعاً ، يقول : (( لا إلهَ إلاّ الله ، وَيلٌ للْعَرَبِ مِنْ شَرٍّ قَدِ اقْتَرَبَ ، فُتِحَ اليَوْمَ مِنْ رَدْمِ يَأجُوجَ وَمَأجُوجَ مِثلَ هذِهِ )) ، وحلّق بأُصبُعيهِ الإبهامِ والتي تليها ، فقلتُ : يَا رَسُول الله ، أنَهْلِكُ وَفِينَا الصَّالِحُونَ ؟ قَالَ : (( نَعَمْ ، إِذَا كَثُرَ الخَبَثُ )) مُتَّفَقٌ عَلَيهِ .

Altıncısı: Mü'minlerin annesi Ümmü'l-Hakem Zeyneb bint Cahş radıyallâhu anhâ'dan rivayet edildiğine göre: Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem korku içinde onun yanına girdi; şöyle diyordu: “Lâ ilâhe illallah! Yaklaşan bir şerden dolayı vay Arapların hâline! Bugün Ye'cûc ve Me'cûc'ün seddinden şunun gibi bir yer açıldı.” Başparmağı ile yanındaki parmağını halka yaptı. Dedim ki: “Yâ Resûlallah, aramızda sâlihler varken helâk olur muyuz?” Buyurdu ki: “Evet, pislik çoğaldığı zaman.” Müttefekun aleyh.

190. Hadis

السابع : عن أَبي سعيد الخُدري رضي الله عنه ، عن النَّبيّ صلى الله عليه وسلم ، قَالَ : (( إيَّاكُمْ وَالجُلُوسَ في الطُّرُقَاتِ ! )) فقالوا : يَا رَسُول الله ، مَا لنا مِنْ مجالِسِنا بُدٌّ ، نتحدث فِيهَا . فَقَالَ رسولُ الله صلى الله عليه وسلم : (( فَإذَا أبَيْتُمْ إلاَّ المَجْلِسَ ، فَأَعْطُوا الطَّريقَ حَقَّهُ )) . قالوا : وما حَقُّ الطَّريقِ يَا رسولَ الله ؟ قَالَ : (( غَضُّ البَصَرِ ، وَكَفُّ الأَذَى ، وَرَدُّ السَّلامِ ، وَالأمْرُ بِالمَعْرُوفِ ، والنَّهيُ عن المُنْكَرِ )) مُتَّفَقٌ عَلَيهِ .

Yedincisi: Ebû Saîd el-Hudrî radıyallâhu anh'den, Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'den rivayet edildi; buyurdu ki: “Yollarda oturmaktan sakının!” Dediler ki: “Yâ Resûlallah, orada oturup konuşmaktan başka çaremiz yok.” Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Mademki oturmaktan vazgeçmiyorsunuz, o hâlde yolun hakkını verin.” “Yolun hakkı nedir yâ Resûlallah?” dediler. Buyurdu ki: “Gözü haramdan sakındırmak, eziyet vermekten el çekmek, selama karşılık vermek, iyiliği emretmek ve kötülükten nehyetmektir.” Müttefekun aleyh.

191. Hadis

الثامن : عن ابن عباس رضي الله عنهما : أن رَسُول الله صلى الله عليه وسلم رأى خاتَماً مِنْ ذهبٍ في يدِ رجلٍ فنَزعه فطرحه ، وَقالَ : (( يَعْمدُ أحَدُكُمْ إِلَى جَمْرَةٍ مِنْ نَارٍ فَيَجْعَلُهَا في يَدِهِ ! ))‍‍‍‍‍‍ فقِيلَ لِلرَّجُلِ بَعْدَمَا ذهب رَسُول اللهِ صلى الله عليه وسلم : خُذْ خَاتَمَكَ انْتَفِعْ بِهِ . قَالَ : لا والله لا آخُذُهُ أبَداً وَقَدْ طَرَحَهُ رسولُ الله صلى الله عليه وسلم . رواه مسلم .

Sekizincisi: İbn Abbâs radıyallâhu anhümâ'dan rivayet edildiğine göre: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem bir adamın elinde altın bir yüzük gördü; onu çıkarıp attı ve şöyle buyurdu: “Sizden biri ateşten bir kor parçasına yönelip onu eline mi alıyor!” Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem gittikten sonra adama: “Yüzüğünü al, ondan faydalan” denildi. Adam: “Hayır, vallahi Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem onu atmışken bir daha asla almam” dedi. Müslim rivayet etmiştir.

192. Hadis

التاسع : عن أَبي سعيد الحسن البصري : أن عائِذَ بن عمرو رضي الله عنه دخل عَلَى عُبَيْدِ اللهِ بنِ زياد ، فَقَالَ : أي بُنَيَّ ، إني سمعت رَسُول الله صلى الله عليه وسلم ، يقول : (( إنَّ شَرَّ الرِّعَاءِ الحُطَمَةُ )) فَإِيَّاكَ أنْ تَكُونَ مِنْهُمْ ، فَقَالَ لَهُ : اجلِسْ فَإِنَّمَا أنْتَ مِنْ نُخَالَةِ أصْحَابِ مُحَمَّد صلى الله عليه وسلم ، فَقَالَ : وهل كَانَتْ لَهُم نُخَالَةٌ إِنَّمَا كَانَتِ النُّخَالَةُ بَعْدَهُمْ وَفي غَيْرِهِمْ . رواه مسلم .

Dokuzuncusu: Ebû Saîd el-Hasan el-Basrî'den rivayet edildiğine göre: Âiz b. Amr radıyallâhu anh, Ubeydullah b. Ziyâd'ın yanına girdi ve dedi ki: “Ey oğulcuğum! Ben Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle buyururken işittim: “Çobanların en kötüsü, kırıp geçiren zalimdir.” Sakın onlardan olma!” [Ubeydullah] ona: “Otur yerine! Sen ancak Muhammed sallallâhu aleyhi ve sellem'in ashâbının kepeğindensin” dedi. Bunun üzerine [Âiz] şöyle dedi: “Onların arasında kepek mi vardı? Kepek ancak onlardan sonra ve onlardan başkalarında ortaya çıktı.” Müslim rivayet etmiştir.

193. Hadis

العاشر: عن حذيفة رضي الله عنه ، عن النَّبيّ صلى الله عليه وسلم ، قَالَ: (( وَالَّذِي نَفْسي بِيَدِهِ، لَتَأْمُرُنَّ بِالمَعْرُوفِ ، وَلَتَنْهَوُنَّ عَنْ المُنْكَرِ أَوْ لَيُوشِكَنَّ اللهُ أنْ يَبْعَثَ عَلَيْكُمْ عِقَاباً مِنْهُ ثُمَّ تَدْعُوْنَهُ فَلا يُسْتَجَابُ لَكُمْ )) رواه الترمذي ، وَقالَ : (( حديث حسن )) .

Onuncusu: Huzeyfe radıyallâhu anh'den, Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'den rivayet edildi; buyurdu ki: “Canım elinde olan Allah'a yemin ederim ki ya iyiliği emreder ve kötülükten nehyedersiniz ya da Allah'ın kendi katından üzerinize bir azap göndermesi pek yakındır; sonra O'na dua edersiniz de duanız kabul edilmez.” Tirmizî rivayet etmiş ve “Hasen bir hadistir” demiştir.

194. Hadis

الحادي عشر : عن أَبي سعيد الخدري رضي الله عنه ، عن النَّبيّ صلى الله عليه وسلم ، قَالَ : (( أفْضَلُ الجِهَادِ كَلِمَةُ عَدْلٍ عِنْدَ سُلْطَانٍ جَائرٍ )) رواه أَبُو داود والترمذي ، وَقالَ : (( حديث حسن )) .

On birincisi: Ebû Saîd el-Hudrî radıyallâhu anh'den, Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'den rivayet edildi; buyurdu ki: “Cihadın en faziletlisi, zalim sultanın yanında söylenen hak sözdür.” Ebû Dâvûd ve Tirmizî rivayet etmiş, [Tirmizî] “Hasen bir hadistir” demiştir.

195. Hadis

الثاني عشر : عن أَبي عبدِ الله طارِقِ بن شِهاب البَجَليِّ الأَحْمَسِيّ رضي الله عنه : أنَّ رجلاً سأل النَّبيّ صلى الله عليه وسلم وقد وضع رِجله في الغَرْزِ : أيُّ الجِهادِ أفضلُ ؟ قَالَ : (( كَلِمَةُ حَقٍّ عِنْدَ سُلْطَانٍ جَائرٍ )) رواه النسائي بإسناد صحيح . (( الغرز )) بغين معجمة مفتوحة ثُمَّ راء ساكنة ثُمَّ زاي : وَهُوَ ركاب كَوْرِ الجملِ إِذَا كَانَ من جلد أَوْ خشب وقيل : لا يختص بجلد وخشب .

On ikincisi: Ebû Abdullah Târık b. Şihâb el-Becelî el-Ahmesî radıyallâhu anh'den rivayet edildi: Bir adam, Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem ayağını üzengiye koymuşken ‘Hangi cihad daha faziletlidir?’ diye sordu. [Resûlullah] şöyle buyurdu: “Zalim bir sultanın yanında söylenen hak sözdür.” Nesâî sahih bir isnadla rivayet etmiştir. Garz (الغرز), noktalı gayn harfinin fethası, ardından râ harfinin sükûnu, sonra da zây harfi iledir; deriden ya da tahtadan yapılmış deve semerinin üzengisidir. Yalnızca deri ve tahtaya özgü olmadığı da söylenmiştir.

196. Hadis

الثالث عشر : عن ابن مسعود رضي الله عنه ، قَالَ : قَالَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم : (( إنَّ أوَّلَ مَا دَخَلَ النَّقْصُ عَلَى بَنِي إسْرَائِيلَ أنَّهُ كَانَ الرَّجُلُ يَلْقَى الرَّجُلَ ، فَيَقُولُ : يَا هَذَا، اتَّقِ الله ودَعْ مَا تَصْنَعُ فَإِنَّهُ لاَ يَحِلُّ لَكَ ، ثُمَّ يَلْقَاهُ مِنَ الغَدِ وَهُوَ عَلَى حَالِهِ ، فَلا يَمْنَعُهُ ذلِكَ أنْ يَكُونَ أكِيلَهُ وَشَريبَهُ وَقَعيدَهُ ، فَلَمَّا فَعَلُوا ذلِكَ ضَرَبَ اللهُ قُلُوبَ بَعْضِهِمْ بِبَعْضٍ )) ثُمَّ قَالَ : { لُعِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ بَنِي إِسْرائيلَ عَلَى لِسَانِ دَاوُدَ وَعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ ذَلِكَ بِمَا عَصَوْا وَكَانُوا يَعْتَدُونَ كَانُوا لا يَتَنَاهَوْنَ عَنْ مُنْكَرٍ فَعَلُوهُ لَبِئْسَ مَا كَانُوا يَفْعَلُونَ تَرَى كَثِيراً مِنْهُمْ يَتَوَلَّوْنَ الَّذِينَ كَفَرُوا لَبِئْسَ مَا قَدَّمَتْ لَهُمْ أَنْفُسُهُمْ } - إِلَى قوله - { فاسِقُونَ } [ المائدة : 78- 81 ] ثُمَّ قَالَ : (( كَلاَّ، وَاللهِ لَتَأمُرُنَّ بالمَعْرُوفِ ، وَلَتَنْهَوُنَّ عَنِ المُنْكَرِ ، وَلَتَأخُذُنَّ عَلَى يَدِ الظَّالِمِ ، وَلَتَأطِرُنَّهُ عَلَى الحَقِّ أطْراً ، وَلَتَقْصُرُنَّه عَلَى الحَقِّ قَصْراً ، أَوْ لَيَضْرِبَنَّ اللهُ بقُلُوبِ بَعْضِكُمْ عَلَى بَعْضٍ ، ثُمَّ ليَلْعَننكُمْ كَمَا لَعَنَهُمْ )) رواه أَبُو داود والترمذي ، وَقالَ : (( حديث حسن )) . هَذَا لفظ أَبي داود ، ولفظ الترمذي ، قَالَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم : (( لَمَّا وَقَعَتْ بَنُو إسْرَائِيلَ في المَعَاصي نَهَتْهُمْ عُلَمَاؤهُمْ فَلَمْ يَنْتَهُوا ، فَجَالَسُوهُمْ في مَجَالِسِهمْ ، وَوَاكَلُوهُمْ وَشَارَبُوهُمْ ، فَضَربَ اللهُ قُلُوبَ بَعضِهِمْ بِبعْضٍ ، وَلَعَنَهُمْ عَلَى لِسانِ دَاوُد وعِيسَى ابنِ مَرْيَمَ ذلِكَ بما عَصَوا وَكَانُوا يَعتَدُونَ )) فَجَلَسَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم وكان مُتَّكِئاً ، فَقَالَ : (( لا ، والَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ حَتَّى تَأطِرُوهُمْ عَلَى الحَقِّ أطْراً )) . قوله : (( تَأطِرُوهم )) : أي تعطفوهم . (( ولتقْصُرُنَّهُ )) : أي لتحبِسُنَّه .

On üçüncüsü: İbn Mes'ûd radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “İsrâiloğulları arasına eksikliğin ilk girişi şöyle oldu: Bir adam başka bir adama rastlar ve ‘Bre adam! Allah'tan kork ve yaptığın işi bırak; çünkü bu sana helâl değildir’ derdi. Ertesi gün ona yine aynı hâlde rastlar, fakat bu durum onunla birlikte yiyip içmesine ve düşüp kalkmasına engel olmazdı. Onlar böyle yapınca Allah da kalplerini birbirine benzetti.” Sonra şu âyeti okudu: { لُعِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ بَنِي إِسْرائيلَ عَلَى لِسَانِ دَاوُدَ وَعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ ذَلِكَ بِمَا عَصَوْا وَكَانُوا يَعْتَدُونَ كَانُوا لا يَتَنَاهَوْنَ عَنْ مُنْكَرٍ فَعَلُوهُ لَبِئْسَ مَا كَانُوا يَفْعَلُونَ تَرَى كَثِيراً مِنْهُمْ يَتَوَلَّوْنَ الَّذِينَ كَفَرُوا لَبِئْسَ مَا قَدَّمَتْ لَهُمْ أَنْفُسُهُمْ } “İsrâiloğullarından inkâr edenler, Dâvûd ve Meryem oğlu Îsâ'nın diliyle lânetlendiler. Bu, baş kaldırmaları ve haddi aşmaları sebebiyleydi. İşledikleri herhangi bir kötülükten birbirlerini vazgeçirmeye çalışmazlardı. Yaptıkları şey ne kötüydü! Onlardan birçoğunun, inkâr edenleri dost edindiklerini görürsün. Nefislerinin kendileri için önceden hazırladığı şey ne kötüdür!” -şu kavline kadar:- { فاسِقُونَ } “...fâsıklardır.” [Mâide 5/78-81]. Sonra şöyle buyurdu: “Hayır! Vallahi ya iyiliği emreder, kötülükten nehyeder, zalimin elini tutar, onu hakka çevirir ve hak üzerinde tutarsınız; ya da Allah kalplerinizi birbirine benzetir, sonra onlara lânet ettiği gibi size de lânet eder.” Ebû Dâvûd ve Tirmizî rivayet etmiş; [Tirmizî] “Hasen bir hadistir” demiştir. Bu, Ebû Dâvûd'un lafzıdır. Tirmizî'nin lafzı ise şöyledir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “İsrâiloğulları günahlara dalınca âlimleri onları nehyetti, fakat vazgeçmediler. Buna rağmen âlimler onların meclislerinde onlarla birlikte oturdular, onlarla beraber yiyip içtiler. Bunun üzerine Allah kalplerini birbirine benzetti ve baş kaldırmaları ve haddi aşmaları sebebiyle Dâvûd ve Meryem oğlu Îsâ'nın diliyle onlara lânet etti.” Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem yaslanmakta iken doğrulup oturdu ve şöyle buyurdu: “Hayır! Nefsim elinde olana yemin olsun ki, siz onları tam anlamıyla hakka çevirmedikçe [bu azaptan kurtulamazsınız].” Hadiste geçen te'tırûhüm (تَأطِرُوهم) “onları çevirirsiniz” demektir. Ve-leteksurunnehû (ولتقْصُرُنَّهُ) ise “onu tutarsınız” demektir.

197. Hadis

الرابع عشر : عن أَبي بكر الصديق رضي الله عنه ، قَالَ : يَا أيّها النَّاس ، إنّكم لتَقرؤُون هذِهِ الآية : { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ } [ المائدة : 105 ] وإني سمعت رَسُول الله صلى الله عليه وسلم ، يقول : (( إنَّ النَّاسَ إِذَا رَأَوُا الظَّالِمَ فَلَمْ يأخُذُوا عَلَى يَدَيْهِ أوشَكَ أنْ يَعُمَّهُمُ اللهُ بِعِقَابٍ مِنْهُ )) رواه أَبُو داود والترمذي والنسائي بأسانيد صحيحة .

On dördüncüsü: Ebû Bekir es-Sıddîk radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Ey insanlar! Siz şu âyeti okuyorsunuz: { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ } “Ey iman edenler! Siz kendinize bakın. Siz doğru yolda olduğunuz takdirde sapan kimse size zarar veremez” [Mâide 5/105]. Oysa ben Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle derken işittim: “İnsanlar zalimi görüp de ellerini tutmazlarsa, Allah'ın hepsini kendi katından bir azaba uğratması yakındır.” Ebû Dâvûd, Tirmizî ve Nesâî sahih isnadlarla rivayet etmişlerdir.