530. Hadis
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُوسَى الْفَزَارِيُّ، حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْحَارِثِ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ، قَالَ مِنَ السُّنَّةِ أَنْ تَخْرُجَ، إِلَى الْعِيدِ مَاشِيًا وَأَنْ تَأْكُلَ شَيْئًا قَبْلَ أَنْ تَخْرُجَ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ يَسْتَحِبُّونَ أَنْ يَخْرُجَ الرَّجُلُ إِلَى الْعِيدِ مَاشِيًا وَأَنْ يَأْكُلَ شَيْئًا قَبْلَ أَنْ يَخْرُجَ لِصَلاَةِ الْفِطْرِ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَيُسْتَحَبُّ أَنْ لاَ يَرْكَبَ إِلاَّ مِنْ عُذْرٍ .
Bize İsmâîl b. Mûsâ el-Fezârî anlattı, bize Şerîk anlattı, (o) Ebû İshâk'tan, (o) Hâris'ten, (o) Ali b. Ebû Tâlib radıyallahu anh'den rivâyet ettiğine göre şöyle demiştir: "Bayram (namazın)a yürüyerek çıkmak ve çıkmadan önce bir şeyler yemek Sünnet'tendir." Ebû Îsâ dedi ki: Bu hadis hasendir. İlim ehlinin çoğuna göre bu hadisle amel edilir; kişinin bayram (namazın)a yürüyerek gitmesini ve Ramazan bayramı namazına çıkmadan önce bir şey yemesini müstehab görürler. Ebû Îsâ dedi ki: Bir özür olmadıkça (binek hayvanına) binmemesi müstehabdır.
531. Hadis
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، هُوَ ابْنُ عُمَرَ بْنِ حَفْصِ بْنِ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ يُصَلُّونَ فِي الْعِيدَيْنِ قَبْلَ الْخُطْبَةِ ثُمَّ يَخْطُبُونَ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ جَابِرٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ أَنَّ صَلاَةَ الْعِيدَيْنِ قَبْلَ الْخُطْبَةِ . وَيُقَالُ إِنَّ أَوَّلَ مَنْ خَطَبَ قَبْلَ الصَّلاَةِ مَرْوَانُ بْنُ الْحَكَمِ .
Bize Muhammed b. el-Müsennâ anlattı, bize Ebû Üsâme anlattı, (o) Ubeydullah'tan -ki o Ömer b. Hafs b. Âsım b. Ömer b. el-Hattâb'ın oğludur-, (o) Nâfi'den, (o) İbn Ömer radıyallahu anh'den rivâyet ettiğine göre şöyle demiştir: "Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem, Ebû Bekir ve Ömer iki bayram namazını hutbeden önce kılarlar, sonra hutbe okurlardı." Ebû Îsâ dedi ki: Bu konuda Câbir ve İbn Abbâs'tan da rivâyet vardır. Ebû Îsâ dedi ki: İbn Ömer hadisi hasen sahihtir. Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem'in ashabından ve diğerlerinden ilim ehli katında amel buna göredir; iki bayram namazı hutbeden öncedir. Namazdan önce hutbe okuyan ilk kişinin Mervân b. el-Hakem olduğu söylenir.
532. Hadis
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، قَالَ صَلَّيْتُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم الْعِيدَيْنِ غَيْرَ مَرَّةٍ وَلاَ مَرَّتَيْنِ بِغَيْرِ أَذَانٍ وَلاَ إِقَامَةٍ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَابْنِ عَبَّاسٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ أَنَّهُ لاَ يُؤَذَّنُ لِصَلاَةِ الْعِيدَيْنِ وَلاَ لِشَيْءٍ مِنَ النَّوَافِلِ .
Kuteybe bize rivayet etti, Ebû'l-Ahvas bize Simâk b. Harb'den, o Câbir b. Semure'den rivayet etti, şöyle dedi: "Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem ile birlikte iki bayram (namazını) bir kere değil, iki kere değil (defalarca) ezansız ve kametsiz kıldım." Ebû Îsâ dedi ki: Bu konuda Câbir b. Abdullah ve İbn Abbâs'tan da hadis rivayet edilmiştir. Ebû Îsâ dedi ki: Câbir b. Semure hadisi hasen sahihtir. Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'in ashabından ve diğerlerinden ilim ehli katında amel buna göredir; iki bayram namazı için de, nafilelerden herhangi bir şey için de ezan okunmaz.
533. Hadis
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْتَشِرِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ سَالِمٍ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَقْرَأُ فِي الْعِيدَيْنِ وَفِي الْجُمُعَةِ بِـ ( سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الأَعْلَى ) وَ (هَلْ أَتَاكَ حَدِيثُ الْغَاشِيَةِ ) وَرُبَّمَا اجْتَمَعَا فِي يَوْمٍ وَاحِدٍ فَيَقْرَأُ بِهِمَا . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي وَاقِدٍ وَسَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَهَكَذَا رَوَى سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَمِسْعَرٌ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْتَشِرِ نَحْوَ حَدِيثِ أَبِي عَوَانَةَ . وَأَمَّا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ فَيُخْتَلَفُ عَلَيْهِ فِي الرِّوَايَةِ يُرْوَى عَنْهُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْتَشِرِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ حَبِيبِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ . وَلاَ نَعْرِفُ لِحَبِيبِ بْنِ سَالِمٍ رِوَايَةً عَنْ أَبِيهِ . وَحَبِيبُ بْنُ سَالِمٍ هُوَ مَوْلَى النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ وَرَوَى عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ أَحَادِيثَ . وَقَدْ رُوِيَ عَنِ ابْنِ عُيَيْنَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْتَشِرِ نَحْوُ رِوَايَةِ هَؤُلاَءِ . وَرُوِيَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ كَانَ يَقْرَأُ فِي صَلاَةِ الْعِيدَيْنِ بِـ (اقْتَرَبَتِ السَّاعَةُ ) وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ .
Kuteybe bize rivayet etti, Ebû Avâne bize İbrâhîm b. Muhammed b. el-Münteşir'den, o babasından, o Habîb b. Sâlim'den, o en-Nu'mân b. Beşîr'den rivayet etti, şöyle dedi: "Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem iki bayramda ve cumada { سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى } (A'lâ) Suresini ve { هَلْ أَتَاكَ حَدِيثُ الْغَاشِيَةِ } (Gâşiye) Suresini okurdu. Bazen bu ikisi (Bayram ve Cuma) aynı günde toplanır, (O yine de) bu iki sureyi okurdu." Ebû Îsâ dedi ki: Bu konuda Ebû Vâkıd, Semure b. Cündeb ve İbn Abbâs'tan da hadis rivayet edilmiştir. Ebû Îsâ dedi ki: Nu'mân b. Beşîr hadisi hasen sahihtir. Süfyân es-Sevrî ve Mis'ar, İbrâhîm b. Muhammed b. el-Münteşir'den Ebû Avâne'nin hadisinin benzerini rivayet etmişlerdir. Süfyân b. Uyeyne'ye gelince, rivayet konusunda kendisi hakkında ihtilaf edilmiştir. Ondan, İbrâhîm b. Muhammed b. el-Münteşir'den, o babasından, o Habîb b. Sâlim'den, o babasından, o Nu'mân b. Beşîr'den rivayet ettiği nakledilir. Biz Habîb b. Sâlim'in babasından (yaptığı) bir rivayeti bilmiyoruz. Habîb b. Sâlim, Nu'mân b. Beşîr'in azatlısıdır ve Nu'mân b. Beşîr'den hadisler rivayet etmiştir. İbn Uyeyne'den, İbrâhîm b. Muhammed b. el-Münteşir'den diğerlerinin rivayetinin benzeri rivayet edilmiştir. Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'den, İki Bayram Namazında { اقْتَرَبَتِ السَّاعَةُ } (Kamer) Suresini okuduğu rivayet edilmiştir. Şâfiî de bu görüştedir.
534. Hadis
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مُوسَى الأَنْصَارِيُّ، حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى، حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، عَنْ ضَمْرَةَ بْنِ سَعِيدٍ الْمَازِنِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، سَأَلَ أَبَا وَاقِدٍ اللَّيْثِيَّ مَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقْرَأُ بِهِ فِي الْفِطْرِ وَالأَضْحَى قَالَ كَانَ يَقْرَأُ بـــ(ق والقرآنِ الْمَجِيدِ ) (اقْتَرَبَتِ السَّاعَةُ وَانْشَقَّ الْقَمَرُ ) . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
İshâk b. Mûsâ el-Ensârî bize anlattı, Ma'n b. Îsâ bize anlattı, Mâlik b. Enes bize anlattı, Damre b. Saîd el-Mâzinî'den, (o) Ubeydullah b. Abdullah b. Utbe'den (naklettiğine göre); Ömer b. el-Hattâb radıyallahu anh, Ebû Vâkıd el-Leysî'ye: "Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem Ramazan ve Kurban bayramlarında ne okurdu?" diye sordu. O da şöyle dedi: "(Kâf) Suresini ve (Kamer) Suresini okurdu." Ebû Îsâ dedi ki: Bu hadis hasen sahihtir.
535. Hadis
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ ضَمْرَةَ بْنِ سَعِيدٍ، بِهَذَا الإِسْنَادِ نَحْوَهُ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَأَبُو وَاقِدٍ اللَّيْثِيُّ اسْمُهُ الْحَارِثُ بْنُ عَوْفٍ .
Hennâd bize anlattı, Süfyân b. Uyeyne bize anlattı, Damre b. Saîd'den bu isnad ile (önceki hadisin) benzerini (nakletti). Ebû Îsâ dedi ki: Ebû Vâkıd el-Leysî'nin ismi Hâris b. Avf'tır.
536. Hadis
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ عَمْرٍو أَبُو عَمْرٍو الْحَذَّاءُ الْمَدِينِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نَافِعٍ الصَّائِغُ، عَنْ كَثِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَبَّرَ فِي الْعِيدَيْنِ فِي الأُولَى سَبْعًا قَبْلَ الْقِرَاءَةِ وَفِي الآخِرَةِ خَمْسًا قَبْلَ الْقِرَاءَةِ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَائِشَةَ وَابْنِ عُمَرَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَدِّ كَثِيرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَهُوَ أَحْسَنُ شَيْءٍ رُوِيَ فِي هَذَا الْبَابِ عَنِ النَّبِيِّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ وَاسْمُهُ عَمْرُو بْنُ عَوْفٍ الْمُزَنِيُّ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ . وَهَكَذَا رُوِيَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّهُ صَلَّى بِالْمَدِينَةِ نَحْوَ هَذِهِ الصَّلاَةِ وَهُوَ قَوْلُ أَهْلِ الْمَدِينَةِ . وَبِهِ يَقُولُ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَاقُ . وَرُوِيَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّهُ قَالَ فِي التَّكْبِيرِ فِي الْعِيدَيْنِ تِسْعَ تَكْبِيرَاتٍ فِي الرَّكْعَةِ الأُولَى خَمْسًا قَبْلَ الْقِرَاءَةِ وَفِي الرَّكْعَةِ الثَّانِيَةِ يَبْدَأُ بِالْقِرَاءَةِ ثُمَّ يُكَبِّرُ أَرْبَعًا مَعَ تَكْبِيرَةِ الرُّكُوعِ . وَقَدْ رُوِيَ عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوُ هَذَا وَهُوَ قَوْلُ أَهْلِ الْكُوفَةِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ .
Müslim b. Amr Ebû Amr el-Hazzâ el-Medînî bize anlattı, Abdullah b. Nâfi es-Sâiğ bize anlattı, Kesîr b. Abdullah’tan, (o da) babasından, (o da) dedesinden (naklen) rivâyet ettiğine göre: "Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem iki bayramda, kıraatten önce birinci rekatta yedi, ikinci rekatta beş defa tekbir getirdi." Bu konuda Âişe, İbn Ömer ve Abdullah b. Amr'dan da hadis rivâyet edilmiştir. Ebû Îsâ (Tirmizî) der ki: Kesîr'in dedesinin hadisi hasen bir hadistir. Nebî aleyhisselâm'dan bu konuda rivâyet edilen en güzel şey budur. (Kesîr'in dedesinin) ismi Amr b. Avf el-Müzenî'dir. Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'in ashabından ve başkalarından bazı ilim ehlinin uygulaması buna göredir. Ebû Hureyre'den de rivâyet edildiğine göre o Medine'de bu namazın benzerini kıldırmıştır. Bu, Medine ehlinin görüşüdür. Mâlik b. Enes, Şâfiî, Ahmed ve İshâk da bu görüştedir. Abdullah b. Mes'ûd'dan rivâyet edildiğine göre o, bayram namazlarındaki tekbirler hakkında şöyle demiştir: "(Toplam) dokuz tekbir vardır. Birinci rekatta kıraatten önce beş (tekbir getirilir). İkinci rekatta ise kıraatle başlanır, sonra rükû tekbiriyle birlikte dört tekbir getirilir." Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'in ashabından birden fazla kişiden de bunun benzeri rivâyet edilmiştir. Bu, Kûfe ehlinin görüşüdür. Süfyân es-Sevrî de bu görüştedir.
537. Hadis
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ، قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ، يُحَدِّثُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ يَوْمَ الْفِطْرِ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ لَمْ يُصَلِّ قَبْلَهَا وَلاَ بَعْدَهَا . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَأَبِي سَعِيدٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَاقُ . وَقَدْ رَأَى طَائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ الصَّلاَةَ بَعْدَ صَلاَةِ الْعِيدَيْنِ وَقَبْلَهَا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ . وَالْقَوْلُ الأَوَّلُ أَصَحُّ .
Mahmûd b. Gaylân bize anlattı, Ebû Dâvûd et-Tayâlisî bize anlattı, dedi ki: Şu'be bize haber verdi, Adî b. Sâbit'ten, dedi ki: Saîd b. Cübeyr'i İbn Abbâs'tan (naklen) anlatırken işittim: "Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem Ramazan bayramı günü çıktı ve iki rekat kıldı. Ondan önce de sonra da namaz kılmadı." Bu konuda Abdullah b. Ömer, Abdullah b. Amr ve Ebû Saîd'den de hadis rivâyet edilmiştir. Ebû Îsâ (Tirmizî) der ki: İbn Abbâs hadisi hasen sahih bir hadistir. Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'in ashabından ve başkalarından bazı ilim ehlinin uygulaması buna göredir. Şâfiî, Ahmed ve İshâk da bu görüştedir. Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'in ashabından ve başkalarından ilim ehli bir grup ise bayram namazından sonra ve önce namaz kılınacağı görüşündedir. (Ancak) birinci görüş daha sahihtir.
538. Hadis
حَدَّثَنَا أَبُو عَمَّارٍ الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ أَبَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْبَجَلِيِّ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ حَفْصٍ، وَهُوَ ابْنُ عُمَرَ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ خَرَجَ فِي يَوْمِ عِيدٍ فَلَمْ يُصَلِّ قَبْلَهَا وَلاَ بَعْدَهَا وَذَكَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَعَلَهُ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Bize Ebû Ammâr Hüseyin b. Hureys rivayet etti. Bize Vekî' rivayet etti, o Ebân b. Abdillah el-Becelî'den, o Ebû Bekir b. Hafs'tan –ki o Ömer b. Sa'd b. Ebî Vakkâs'ın oğludur–, o da İbn Ömer'den rivayet ettiğine göre: "O (İbn Ömer), bir bayram günü (namazgâha) çıktı ve ondan (bayram namazından) önce de sonra da namaz kılmadı. Ve Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem'in de böyle yaptığını zikretti."
539. Hadis
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا مَنْصُورٌ، وَهُوَ ابْنُ زَاذَانَ عَنِ ابْنِ سِيرِينَ، عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُخْرِجُ الأَبْكَارَ وَالْعَوَاتِقَ وَذَوَاتِ الْخُدُورِ وَالْحُيَّضَ فِي الْعِيدَيْنِ فَأَمَّا الْحُيَّضُ فَيَعْتَزِلْنَ الْمُصَلَّى وَيَشْهَدْنَ دَعْوَةَ الْمُسْلِمِينَ قَالَتْ إِحْدَاهُنَّ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنْ لَمْ يَكُنْ لَهَا جِلْبَابٌ قَالَ " فَلْتُعِرْهَا أُخْتُهَا مِنْ جَلاَبِيبِهَا " .
Bize Ahmed b. Menî' rivayet etti. Bize Hüşeym rivayet etti. Bize Mansûr –ki o İbn Zâzân'dır– haber verdi, o İbn Sîrîn'den, o da Ümmü Atiyye'den (rivayet ettiğine göre) şöyle demiştir: "Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem iki bayramda da bakireleri, genç kızları, perde ehli kadınları ve hayızlıları (namazgâha) çıkarırdı. Hayızlılara gelince; onlar namazgâhtan ayrı dururlar [fakat] Müslümanların duasına şahitlik ederlerdi." (Kadınlardan) biri: "Ey Allah'ın Resûlü! Şayet onlardan birinin cilbabı yoksa (ne yapsın)?" dedi. Buyurdu ki: "Kız kardeşi ona kendi cilbablarından (birini) giydirsin."
540. Hadis
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ حَسَّانَ، عَنْ حَفْصَةَ بِنْتِ سِيرِينَ، عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ، بِنَحْوِهِ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، وَجَابِرٍ، . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أُمِّ عَطِيَّةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِلَى هَذَا الْحَدِيثِ وَرَخَّصَ لِلنِّسَاءِ فِي الْخُرُوجِ إِلَى الْعِيدَيْنِ وَكَرِهَهُ بَعْضُهُمْ وَرُوِيَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ أَنَّهُ قَالَ أَكْرَهُ الْيَوْمَ الْخُرُوجَ لِلنِّسَاءِ فِي الْعِيدَيْنِ فَإِنْ أَبَتِ الْمَرْأَةُ إِلاَّ أَنْ تَخْرُجَ فَلْيَأْذَنْ لَهَا زَوْجُهَا أَنْ تَخْرُجَ فِي أَطْمَارِهَا الْخُلْقَانِ وَلاَ تَتَزَيَّنْ فَإِنْ أَبَتْ أَنْ تَخْرُجَ كَذَلِكَ فَلِلزَّوْجِ أَنْ يَمْنَعَهَا عَنِ الْخُرُوجِ . وَيُرْوَى عَنْ عَائِشَةَ رضى الله عنها قَالَتْ لَوْ رَأَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا أَحْدَثَ النِّسَاءُ لَمَنَعَهُنَّ الْمَسْجِدَ كَمَا مُنِعَتْ نِسَاءُ بَنِي إِسْرَائِيلَ . وَيُرْوَى عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ أَنَّهُ كَرِهَ الْيَوْمَ الْخُرُوجَ لِلنِّسَاءِ إِلَى الْعِيدِ .
Ahmed b. Menî', Hüşeym, Hişâm b. Hassân ve Hafsa binti Sîrîn vasıtasıyla Ümmü Atiyye'den [önceki hadisin] bir benzerini rivayet etti. Ebû Îsâ dedi ki: Bu konuda İbn Abbâs ve Câbir'den de hadis rivayet edilmiştir. Ebû Îsâ dedi ki: Ümmü Atiyye hadisi hasen sahihtir. Bazı ilim ehli bu hadise dayanarak kadınların bayramlara çıkmasına ruhsat vermişlerdir. Bazıları ise bunu kerih görmüştür. Abdullah b. Mübârek'ten rivayet edildiğine göre o şöyle demiştir: "Bugün kadınların bayramlara çıkmasını kerih görüyorum. Eğer kadın çıkmakta ısrar ederse kocası ona eski elbiseleriyle çıkması şartıyla izin versin ve kadın süslenmesin. Eğer bu şekilde çıkmayı kabul etmezse kocanın onu çıkmaktan men etme hakkı vardır." Âişe radıyallahu anhâ'dan rivayet edildiğine göre o şöyle demiştir: "Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem kadınların [sonradan] çıkardığı şeyleri görseydi, İsrailoğulları kadınlarının men edildiği gibi onları mescidden men ederdi." Süfyân es-Sevrî'den de rivayet edildiğine göre, o da bugün kadınların bayrama çıkmasını kerih görmüştür.
541. Hadis
حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى بْنُ وَاصِلِ بْنِ عَبْدِ الأَعْلَى الْكُوفِيُّ، وَأَبُو زُرْعَةَ قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّلْتِ، عَنْ فُلَيْحِ بْنِ سُلَيْمَانَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا خَرَجَ يَوْمَ الْعِيدِ فِي طَرِيقٍ رَجَعَ فِي غَيْرِهِ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ وَأَبِي رَافِعٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ . وَرَوَى أَبُو تُمَيْلَةَ وَيُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ فُلَيْحِ بْنِ سُلَيْمَانَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ . قَالَ وَقَدِ اسْتَحَبَّ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لِلإِمَامِ إِذَا خَرَجَ فِي طَرِيقٍ أَنْ يَرْجِعَ فِي غَيْرِهِ اتِّبَاعًا لِهَذَا الْحَدِيثِ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ . وَحَدِيثُ جَابِرٍ كَأَنَّهُ أَصَحُّ .
Abdula'lâ b. Vâsıl b. Abdula'lâ el-Kûfî ve Ebû Zür'a, Muhammed b. Salt, Füleyh b. Süleyman ve Saîd b. Hâris vasıtasıyla Ebû Hüreyre'den rivayet ettiklerine göre o şöyle demiştir: "Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem bayram günü [namaza giderken] bir yoldan çıktığında, başka bir yoldan dönerdi." Ebû Îsâ dedi ki: Bu konuda Abdullah b. Ömer ve Ebû Râfi'den de hadis rivayet edilmiştir. Ebû Îsâ dedi ki: Ebû Hüreyre hadisi hasen garibtir. Ebû Tümeyle ve Yûnus b. Muhammed bu hadisi Füleyh b. Süleyman ve Saîd b. Hâris vasıtasıyla Câbir b. Abdullah'tan rivayet etmişlerdir. Bazı ilim ehli bu hadise uyarak imamın bir yoldan çıktığında başka bir yoldan dönmesini müstehab görmüşlerdir. Bu, Şâfiî'nin görüşüdür. Câbir hadisi sanki daha sahihtir.
542. Hadis
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ الصَّبَّاحِ الْبَزَّارُ الْبَغْدَادِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ، عَنْ ثَوَابِ بْنِ عُتْبَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لاَ يَخْرُجُ يَوْمَ الْفِطْرِ حَتَّى يَطْعَمَ وَلاَ يَطْعَمُ يَوْمَ الأَضْحَى حَتَّى يُصَلِّيَ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَلِيٍّ وَأَنَسٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ بُرَيْدَةَ بْنِ حُصَيْبٍ الأَسْلَمِيِّ حَدِيثٌ غَرِيبٌ . وَقَالَ مُحَمَّدٌ لاَ أَعْرِفُ لِثَوَابِ بْنِ عُتْبَةَ غَيْرَ هَذَا الْحَدِيثِ . وَقَدِ اسْتَحَبَّ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ لاَ يَخْرُجَ يَوْمَ الْفِطْرِ حَتَّى يَطْعَمَ شَيْئًا وَيُسْتَحَبُّ لَهُ أَنْ يُفْطِرَ عَلَى تَمْرٍ وَلاَ يَطْعَمَ يَوْمَ الأَضْحَى حَتَّى يَرْجِعَ .
Bize Hasan b. es-Sabbâh el-Bazzâr el-Bağdâdî anlattı, bize Abdussamed b. Abdülvâris anlattı, Sevâb b. Utbe'den, (o) Abdullah b. Büreyde'den, (o da) babasından [rivayet etti], dedi ki: "Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem Ramazan bayramı günü yemek yiyinceye kadar (namaza) çıkmazdı. Kurban bayramı günü ise namazı kılıncaya kadar yemek yemezdi." Bu konuda Ali ve Enes'ten de hadis rivayet edilmiştir. Ebû Îsâ dedi ki: Büreyde b. Husayb el-Eslemî hadisi garibtir. Muhammed dedi ki: Sevâb b. Utbe'nin bu hadisinden başkasını bilmiyorum. İlim ehlinden bir topluluk Ramazan bayramı günü bir şey yiyinceye kadar (evden) çıkılmamasını müstehab görmüşlerdir. Kişinin (o gün) hurma ile iftar etmesi (bir şeyler yemesi) müstehabdır. Kurban bayramı günü ise (namazdan) dönünceye kadar yemek yemez.
543. Hadis
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ حَفْصِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُفْطِرُ عَلَى تَمَرَاتٍ يَوْمَ الْفِطْرِ قَبْلَ أَنْ يَخْرُجَ إِلَى الْمُصَلَّى . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ صَحِيحٌ .
Bize Kuteybe anlattı, bize Hüşeym anlattı, Muhammed b. İshâk'tan, (o) Hafs b. Ubeydullah b. Enes'ten, (o da) Enes b. Mâlik'ten [rivayet etti]: "Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem Ramazan bayramı günü musallâya çıkmadan önce birkaç hurma ile iftar ederdi (bir şeyler yerdi)." Ebû Îsâ dedi ki: Bu hadis hasen garib sahihtir.