396. Hadis
عن ابن مسعود رضي الله عنه ، قَالَ : حدثنا رَسُول الله صلى الله عليه وسلم وَهُوَ الصادق المصدوق : (( إنَّ أحَدَكُمْ يُجْمَعُ خَلْقُهُ في بَطْنِ أُمِّهِ أربَعِينَ يَوماً نُطْفَةً ، ثُمَّ يَكُونُ عَلَقَةً مِثْلَ ذلِكَ ، ثُمَّ يَكُونُ مُضْغَةً مِثْلَ ذلِكَ ، ثُمَّ يُرْسَلُ المَلَكُ ، فَيَنْفُخُ فِيهِ الرُّوحَ ، وَيُؤْمَرُ بِأرْبَعِ كَلِمَاتٍ : بِكَتْبِ رِزْقِهِ وَأجَلِهِ وَعَمَلِهِ وَشَقِيٌّ أَوْ سَعِيدٌ . فَوَالَّذِي لا إلهَ غَيْرُهُ إنَّ أحَدَكُمْ لَيَعْمَلُ بِعَمَلِ أهْلِ الجَنَّةِ حَتَّى مَا يَكُونُ بَيْنَهُ وبيْنَهَا إلاَّ ذِرَاعٌ فَيَسْبِقُ عَلَيهِ الكِتَابُ ، فَيَعْمَلُ بِعَمَلِ أهْلِ النَّارِ فَيدْخُلُهَا ، وَإنَّ أَحَدَكُمْ لَيَعْمَلُ بِعَمَلِ أهْلِ النَّارِ حَتَّى مَا يَكُونُ بَيْنَهُ وَبَيْنَهَا إلاَّ ذراعٌ ، فَيَسْبِقُ عَلَيهِ الكِتَابُ فَيعْمَلُ بِعَمَلِ أهْلِ الجَنَّةِ فَيَدْخُلُهَا )) مُتَّفَقٌ عَلَيهِ .
İbn Mes'ûd radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Doğru sözlü ve doğruluğu tasdik edilmiş olan Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem bize anlattı: “Şüphesiz sizden birinizin yaratılış maddesi annesinin karnında kırk gün nutfe (zigot) olarak toplanır. Sonra bir o kadar süre alaka (embriyo) olur. Sonra yine bir o kadar süre mudga (bir çiğnemlik et görünümünde cenin) olur. Daha sonra melek gönderilir ve ona ruh üfler. Meleğe dört kelime emredilir: Onun rızkını, ecelini, amelini ve bedbaht mı yoksa bahtiyar mı olacağını yazması. Kendisinden başka ilâh olmayana yemin ederim ki, sizden biriniz cennet ehlinin ameliyle amel eder, hatta kendisiyle cennet arasında yalnızca bir arşın kalır; derken yazı önüne geçer de cehennem ehlinin ameliyle amel eder ve oraya girer. Yine sizden biriniz cehennem ehlinin ameliyle amel eder, hatta kendisiyle cehennem arasında yalnızca bir arşın kalır; derken yazı önüne geçer de cennet ehlinin ameliyle amel eder ve oraya girer.” Müttefekun aleyh.
397. Hadis
وعنه ، قَالَ : قَالَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم : (( يُؤتَى بِجَهَنَّمَ يَومَئذٍ لَهَا سَبْعُونَ ألفَ زِمَامٍ ، مَعَ كُلِّ زِمَامٍ سَبعُونَ ألْفَ مَلَكٍ يَجُرُّونَهَا )) رواه مسلم .
Yine ondan rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “O gün cehennem getirilir. Onun yetmiş bin yuları vardır. Her bir yularla birlikte onu çeken yetmiş bin melek bulunur.” Müslim rivayet etmiştir.
398. Hadis
وعن النعمان بن بشير رضي الله عنهما ، قَالَ : سَمِعْتُ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم ، يقول : (( إنَّ أهْوَنَ أهْلِ النَّارِ عَذَاباً يَوْمَ القِيَامَةِ لَرَجُلٌ يوضعُ في أخْمَصِ قَدَمَيْهِ جَمْرَتَانِ يَغْلِي مِنْهُمَا دِمَاغُهُ . مَا يَرَى أنَّ أَحَداً أشَدُّ مِنْهُ عَذَاباً ، وَأنَّهُ لأَهْوَنُهُمْ عَذَاباً )) مُتَّفَقٌ عَلَيهِ .
Nu'mân b. Beşîr radıyallâhu anhümâ'dan rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle derken işittim: “Kıyamet günü cehennem ehlinin azap bakımından en hafif olanı, ayaklarının çukuruna iki kor konulan ve bunlardan dolayı beyni kaynayan adamdır. O, azabı kendisinden daha şiddetli hiç kimsenin olmadığını sanır; hâlbuki o, azabı en hafif olanlarıdır.” Müttefekun aleyh.
399. Hadis
وعن سمرة بن جندب رضي الله عنه : أنَّ نبيَّ الله صلى الله عليه وسلم ، قَالَ : (( مِنْهُمْ مَنْ تَأخُذُهُ النَّارُ إِلَى كَعْبَيهِ ، وَمنْهُمْ مَنْ تَأخُذُهُ إِلَى رُكْبَتَيهِ ، وَمنْهُمْ مَنْ تَأخُذُهُ إِلَى حُجزَتِهِ ، وَمِنْهُمْ مَنْ تَأخُذُهُ إِلَى تَرْقُوَتِهِ )) رواه مسلم . (( الحُجْزَةُ )) : مَعْقِدُ الإزار تَحْتَ السُّرَّةِ ، وَ(( التَّرْقُوَةُ )) بفتح التاءِ وضم القاف : هي العَظمُ الَّذِي عِنْدَ ثَغْرَةِ النَّحْرِ ، وَللإنْسَانِ تَرْقُوتَانِ في جَانبَي النَّحْرِ .
Semüre b. Cündeb radıyallâhu anh'den rivayet edildiğine göre Allah'ın Nebîsi sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Onlardan kimi vardır ki ateş onu topuklarına kadar yakalar, kimi vardır ki dizlerine kadar yakalar, kimi vardır ki beline kadar yakalar, kimi de vardır ki köprücük kemiğine kadar yakalar.” Müslim rivayet etmiştir. Hucze (الحُجْزَةُ) “göbeğin altında izârın (belden aşağı sarılan örtünün) bağlandığı yer, bel” demektir. Tâ'nın fethası ve kâf'ın zammesiyle okunan terkuve (التَّرْقُوَةُ) ise “boğaz çukurunun yanındaki kemik, köprücük kemiği” demektir; insanda boğazın iki yanında iki köprücük kemiği vardır.
400. Hadis
وعن ابن عمر رضي الله عنهما : أنَّ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم ، قَالَ : (( يَقُومُ النَّاس لِرَبِّ العَالَمينَ حَتَّى يَغِيبَ أحَدُهُمْ في رَشْحِهِ إِلَى أنْصَافِ أُذُنَيهِ )) مُتَّفَقٌ عَلَيهِ . وَ(( الرَّشْحُ )) : العَرَقُ .
İbn Ömer radıyallâhu anhümâ'dan rivayet edildiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “İnsanlar âlemlerin Rabbi için ayağa kalkacaklar; öyle ki onlardan biri kulaklarının yarısına kadar kendi terine gömülecektir.” Müttefekun aleyh. Reşh (الرَّشْحُ) “ter” demektir.
401. Hadis
وعن أنس رضي الله عنه ، قَالَ : خطبنا رَسُول الله صلى الله عليه وسلم خطبة مَا سَمِعْتُ مِثلها قطّ ، فَقَالَ : (( لَوْ تَعْلَمُونَ مَا أعْلَمُ ، لَضحِكْتُمْ قَلِيلاً وَلَبَكَيتُمْ كَثِيراً )) فَغَطَّى أصْحَابُ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم وَجُوهَهُمْ ، وَلَهُمْ خَنَينٌ . مُتَّفَقٌ عَلَيهِ . وفي رواية : بَلَغَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم عَنْ أَصْحَابِهِ شَيْءٌ فَخَطَبَ ، فَقَالَ : (( عُرِضَتْ عَلَيَّ الجَنَّةُ وَالنَّارُ ، فَلَمْ أرَ كَاليَومِ في الخَيرِ وَالشَّرِّ ، وَلَوْ تَعْلَمونَ مَا أعلَمُ لَضَحِكْتُمْ قَلِيلاً وَلَبَكَيْتُمْ كَثِيراً )) فَمَا أتَى عَلَى أصْحَابِ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم يَوْمٌ أَشَدُّ مِنْهُ ، غَطَّوْا رُؤُسَهُمْ وَلَهُمْ خَنِينٌ . (( الخَنِينُ )) بالخاءِ المعجمة : هُوَ البُكَاءُ مَعَ غُنَّة وانتِشَاقِ الصَّوْتِ مِنَ الأنْفِ .
Enes radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem bize, benzerini hiç işitmediğim bir hutbe irad etti ve şöyle buyurdu: “Benim bildiğimi bilseydiniz az güler, çok ağlardınız.” Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in ashâbı yüzlerini örttüler; genizden gelen bir hıçkırıkla ağlıyorlardı. Müttefekun aleyh. Bir rivayette ise şöyledir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e ashâbı hakkında bir şey ulaştı da bir hutbe irad etti ve şöyle buyurdu: “Bana cennet ve cehennem gösterildi; hayır ve şer hususunda bugünkü gibisini hiç görmedim. Benim bildiğimi bilseydiniz az güler, çok ağlardınız.” Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in ashâbı üzerine bundan daha ağır bir gün gelmemişti; başlarını örttüler ve genizden gelen bir hıçkırıkla ağlıyorlardı. Noktalı hâ ile hanîn (الخَنِينُ) “genizden gelen bir sesle ve sesi burundan çekerek ağlamak” demektir.
402. Hadis
وعن المقداد رضي الله عنه ، قَالَ : سمِعْتُ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم ، يقول : (( تُدْنَى الشَّمْسُ يَوْمَ القِيَامَةِ مِنَ الخَلْقِ حَتَّى تَكُونَ مِنْهُمْ كَمِقْدَارِ مِيلٍ )) قَالَ سُلَيْم بنُ عامِر الراوي عن المقداد : فَوَاللهِ مَا أدْرِي مَا يعني بالمِيلِ ، أمَسَافَةَ الأرضِ أَمِ المِيلَ الَّذِي تُكْتَحَلُ بِهِ العَيْنُ ؟ قَالَ : (( فَيكُونُ النَّاسُ عَلَى قَدْرِ أعْمَالِهِمْ في العَرَقِ ، فَمِنْهُمْ مَنْ يَكُونُ إِلَى كَعْبَيْهِ ، ومنهم من يكون إِلَى ركبتيه ، ومنهم مَنْ يَكُونُ إِلَى حِقْوَيْهِ ، وَمِنْهُمْ مَنْ يُلْجِمُهُ العَرَقُ إلْجَاماً )) . قَالَ : وَأَشَارَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم بيدهِ إِلَى فِيهِ . رواه مسلم .
Mikdâd radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle derken işittim: “Kıyamet günü güneş mahlûkata yaklaştırılır; öyle ki onlara bir mil kadar mesafede olur.” Hadisi Mikdâd'dan rivayet eden Süleym b. Âmir dedi ki: Vallahi mille neyi kastettiğini bilmiyorum; yeryüzündeki mesafeyi mi, yoksa göze sürme çekilen mili mi? [Resûlullah] şöyle devam etti: “İnsanlar amelleri ölçüsünde ter içinde kalırlar. Onlardan kimi topuklarına kadar, kimi dizlerine kadar, kimi beline kadar ter içinde olur; kimine de ter gem vururcasına ağzına kadar ulaşır.” [Mikdâd] dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem eliyle ağzına işaret etti. Müslim rivayet etmiştir.
403. Hadis
وعن أَبي هريرة رضي الله عنه : أن رَسُول الله صلى الله عليه وسلم ، قَالَ : (( يَعْرَقُ النَّاسُ يَومَ القِيَامَةِ حَتَّى يَذْهَبَ عَرَقُهُمْ في الأرضِ سَبْعِينَ ذِراعاً ، وَيُلْجِمُهُمْ حَتَّى يَبْلُغَ آذَانَهُمْ )) مُتَّفَقٌ عَلَيهِ . ومعنى (( يَذْهَبُ في الأرضِ )) : ينـزل ويغوص .
Ebû Hüreyre radıyallâhu anh'den rivayet edildiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Kıyamet günü insanlar öyle terler ki, terleri yerin içine yetmiş arşın işler ve kulaklarına ulaşıncaya kadar ağızlarına gem vurur.” Müttefekun aleyh. Hadiste geçen yezhebü fi'l-ard (يَذْهَبُ في الأرضِ) “yerin içine iner ve gömülür” anlamındadır.
404. Hadis
وعنه ، قَالَ : كُنَّا مَعَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم إذْ سمع وجبة ، فَقَالَ : (( هَلْ تَدْرُونَ مَا هَذَا ؟ )) قُلْنَا : الله وَرَسُولُهُ أعْلَمُ . قَالَ : (( هذَا حَجَرٌ رُمِيَ بِهِ في النَّارِ مُنْذُ سَبْعينَ خَريفاً ، فَهُوَ يَهْوِي في النَّارِ الآنَ حَتَّى انْتَهَى إِلَى قَعْرِها فَسَمِعْتُمْ وَجْبَتَهَا )) رواه مسلم .
Yine ondan rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem ile birlikteydik; derken düşen ağır bir şeyin sesini işitti. Bunun üzerine: “Bunun ne olduğunu biliyor musunuz?” buyurdu. Biz: ‘Allah ve Resûlü daha iyi bilir’ dedik. Şöyle buyurdu: “Bu, yetmiş yıl önce cehenneme atılmış bir taştır. O zamandan beri cehennemde düşmekteydi; şimdi dibine ulaştı da onun düşüş sesini işittiniz.” Müslim rivayet etmiştir.
405. Hadis
وعن عدي بن حاتم رضي الله عنه ، قَالَ : قَالَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم : (( مَا مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ إلاَّ سَيُكَلِّمُهُ رَبُّهُ لَيْسَ بَيْنَهُ وبَيْنَهُ تَرْجُمَانٌ ، فَيَنْظُرُ أيْمَنَ مِنْهُ فَلاَ يَرَى إلاَّ مَا قَدَّمَ ، وَيَنْظُرُ أشْأَمَ مِنْهُ فَلاَ يَرَى إلاَّ مَا قَدَّمَ ، وَيَنْظُرُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَلاَ يَرَى إلاَّ النَّارَ تِلْقَاءَ وَجْهِهِ ، فَاتَّقُوا النَّارَ وَلَوْ بِشِقِّ تَمْرَةٍ )) مُتَّفَقٌ عَلَيهِ .
Adî b. Hâtim radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Sizden hiçbir kimse yoktur ki Rabbi onunla, aralarında tercüman olmaksızın konuşacak olmasın. Kul sağına bakar, önceden gönderdiği amellerden başka bir şey görmez. Soluna bakar, önceden gönderdiği amellerden başka bir şey görmez. Önüne bakar, karşısında cehennem ateşinden başka bir şey görmez. Öyleyse yarım hurma ile de olsa ateşten korunun.” Müttefekun aleyh.
406. Hadis
وعن أَبي ذر رضي الله عنه ، قَالَ : قَالَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم : (( إنِّي أَرَى مَا لا تَرَوْنَ ، أطَّتِ السَّمَاءُ وَحُقَّ لَهَا أنْ تَئِطَّ ، مَا فِيهَا مَوضِعُ أرْبَع أصَابعَ إلاَّ وَمَلَكٌ وَاضِعٌ جَبْهَتَهُ سَاجِداً للهِ تَعَالَى . والله لَوْ تَعْلَمُونَ مَا أعْلَمُ ، لَضَحِكْتُمْ قَلِيلاً وَلَبَكَيْتُمْ كَثِيراً ، وَمَا تَلَذَّذْتُمْ بالنِّساءِ عَلَى الفُرُشِ ، وَلَخَرَجْتُمْ إِلَى الصُّعُدَاتِ تَجْأرُونَ إِلَى اللهِ تَعَالَى )) رواه الترمذي ، وَقالَ : (( حديث حسن )) . وَ(( أطَّت )) بفتح الهمزة وتشديد الطاءِ و(( تئط )) بفتح التاءِ وبعدها همزة مكسورة ، وَالأطيط : صوتُ الرَّحْلِ وَالقَتَبِ وَشِبْهِهِمَا ، ومعناه : أنَّ كَثرَةَ مَنْ في السَّماءِ مِنَ المَلائِكَةِ العَابِدِينَ قَدْ أثْقَلَتْهَا حَتَّى أطّتْ . وَ(( الصُّعُدات )) بضم الصاد والعين : الطُّرُقات : ومعنى : (( تَجأَرُون )) : تَستَغيثُونَ .
Ebû Zer radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Ben sizin görmediğinizi görürüm. Gök gıcırdadı; gıcırdamakta da haklıdır. Orada dört parmaklık bir yer yoktur ki bir melek alnını koymuş, yüce Allah'a secde ediyor olmasın. Vallahi benim bildiğimi bilseydiniz az güler, çok ağlardınız; yataklarda kadınlardan lezzet almazdınız ve yüce Allah'a yakararak yollara dökülürdünüz.” Tirmizî rivayet etmiş ve “Hasen bir hadistir” demiştir. Hemzenin fethası ve tâ'nın şeddesiyle attat (أطَّت) ve tâ'nın fethası, ardından kesralı hemzeyle teittu (تئط) kelimelerinin mastarı olan atît (الأطيط), deve palanının, semerin ve benzerlerinin çıkardığı sestir. Bunun anlamı şudur: Gökte ibadet eden meleklerin çokluğu göğü ağırlaştırmış, sonunda gök gıcırdamıştır. Sâd ve ayın harflerinin zammesiyle es-su'udât (الصُّعُدات) “yollar” demektir. Tec'erûne (تَجأَرُون) kelimesinin anlamı ise “imdat dilersiniz, yakarırsınız” demektir.
407. Hadis
وعن أَبي برزة - براء ثُمَّ زاي - نَضْلَة بن عبيد الأسلمي رضي الله عنه ، قَالَ : قَالَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم : (( لا تَزُولُ قَدَمَا عَبْدٍ يَومَ القِيَامَةِ حَتَّى يُسْأَلَ عَنْ عُمُرِهِ فِيمَ أفنَاهُ ؟ وَعَنْ عِلمِهِ فِيمَ فَعَلَ فِيهِ ؟ وَعَنْ مَالِهِ مِنْ أيْنَ اكْتَسَبَهُ ؟ وَفيمَ أنْفَقَهُ ؟ وَعَنْ جِسمِهِ فِيمَ أبلاهُ ؟ )) رواه الترمذي ، وَقالَ : (( حديث حسن صحيح )) .
Ebû Berze -râ ve ardından zây ile- Nadle b. Ubeyd el-Eslemî radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Kıyamet gününde bir kul; ömrünü nerede tükettiğinden, ilmiyle ne yaptığından, malını nereden kazanıp nereye harcadığından ve bedenini nerede yıprattığından sorguya çekilmedikçe ayakları yerinden kıpırdamaz.” Tirmizî rivayet etmiş ve “Hasen sahih bir hadistir” demiştir.
408. Hadis
وعن أَبي هريرة رضي الله عنه ، قَالَ : قرأ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم : { يَوْمَئِذٍ تُحَدِّثُ أَخْبَارَهَا } [ الزلزلة : 4 ] ثُمَّ قَالَ : (( أتَدْرونَ مَا أخْبَارهَا )) ؟ قالوا : الله وَرَسُولُهُ أعْلَمُ . قَالَ : (( فإنَّ أخْبَارَهَا أنْ تَشْهَدَ عَلَى كُلّ عَبْدٍ أَوْ أمَةٍ بما عَمِلَ عَلَى ظَهْرِهَا تَقُولُ : عَملْتَ كَذَا وكَذَا في يَومِ كَذَا وكَذَا فَهذِهِ أخْبَارُهَا )) رواه الترمذي ، وَقالَ : (( حديث حسن صحيح )) .
Ebû Hüreyre radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem { يَوْمَئِذٍ تُحَدِّثُ أَخْبَارَهَا } “O gün yer, haberlerini anlatır” [Zilzâl 99/4] âyetini okudu, sonra: “Onun haberleri nedir, bilir misiniz?” buyurdu. “Allah ve Resûlü daha iyi bilir” dediler. Şöyle buyurdu: “Onun haberleri, kendi üzerinde işlediği ameller hususunda her erkek ve kadın kula şahitlik etmesidir. ‘Falan gün şunu şunu yaptın’ der. İşte onun haberleri budur.” Tirmizî rivayet etmiş ve “Hasen sahih bir hadistir” demiştir.
409. Hadis
وعن أَبي سعيد الخدري رضي الله عنه ، قَالَ : قَالَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم : (( كَيْفَ أنْعَمُ ! وَصَاحِبُ القَرْنِ قَدِ التَقَمَ القَرْنَ ، وَاسْتَمَعَ الإذْنَ مَتَى يُؤمَرُ بالنَّفْخِ فَيَنْفُخُ )) فَكَأنَّ ذلِكَ ثَقُلَ عَلَى أصْحَابِ رسولِ الله صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لَهُمْ : (( قُولُوا : حَسْبُنَا الله وَنِعْمَ الوَكِيلُ )) رواه الترمذي ، وَقالَ : (( حديث حسنٌ )) . (( القَرْنُ )) : هُوَ الصُّورُ الَّذِي قَالَ الله تَعَالَى : { وَنُفِخَ في الصُّورِ } كذا فسَّره رَسُول الله صلى الله عليه وسلم .
Ebû Saîd el-Hudrî radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Sûr sahibi sûru ağzına almış, ne zaman üflemesi emredilecek de üfleyecek diye izni dinleyip dururken ben nasıl refaha erip keyif sürebilirim!” Bu söz Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in ashâbına ağır gelmiş gibi oldu. Bunun üzerine onlara: “Hasbünallâhu ve ni'me'l-vekîl, deyin” buyurdu. Tirmizî rivayet etmiş ve “Hasen bir hadistir” demiştir. El-Karn (القَرْنُ), yüce Allah'ın { وَنُفِخَ في الصُّورِ } “Sûra üfürüldü” buyurduğu sûrdur. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem onu böyle açıklamıştır.
410. Hadis
وعن أَبي هريرة رضي الله عنه ، قَالَ : قَالَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم : (( مَنْ خَافَ أدْلَجَ ، وَمَنْ أدْلَجَ بَلَغَ المَنْزِلَ . ألا إنَّ سِلْعَةَ اللهِ غَالِيَةٌ ، ألاَ إنَّ سِلْعَةَ الله الجَنَّةُ )) رواه الترمذي ، وَقالَ : (( حديث حسن )) . وَ(( أدْلَجَ )) : بإسكان الدال ومعناه سار من أول الليلِ . والمراد التشمير في الطاعة ، والله أعلم .
Ebû Hüreyre radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Korkan kimse gecenin başında yola çıkar; gecenin başında yola çıkan da menzile varır. Dikkat edin, Allah'ın metâı pahalıdır. Dikkat edin, Allah'ın metâı cennettir.” Tirmizî rivayet etmiş ve “Hasen bir hadistir” demiştir. Dâl harfinin sükûnuyla edlece (أدْلَجَ) “gecenin başında yürüdü” demektir. Maksat, itaat hususunda kolları sıvayıp gayret göstermektir. Allah en iyisini bilir.
411. Hadis
وعن عائشة رضي الله عنها ، قَالَتْ : سَمِعْتُ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم ، يقول : (( يُحْشَرُ النَّاسُ يَوْمَ القِيَامَةِ حُفَاةً عُرَاةً غُرْلاً )) قُلْتُ : يَا رَسُول الله ، الرِّجَالُ وَالنِّساءُ جَمِيعاً يَنْظُرُ بَعضُهُمْ إِلَى بَعْض ؟! قَالَ : (( يَا عائِشَةُ ، الأمرُ أشَدُّ مِنْ أنْ يُهِمَّهُمْ ذلِكَ )) . وفي رواية : (( الأَمْرُ أهمُّ مِنْ أنْ يَنْظُرَ بَعضُهُمْ إِلَى بَعض )) مُتَّفَقٌ عَلَيهِ . (( غُرلاً )) بِضَمِّ الغَينِ المعجمة ، أيْ : غَيرَ مَختُونينَ .
Âişe radıyallâhu anhâ'dan rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle derken işittim: “İnsanlar kıyamet gününde yalınayak, çıplak ve sünnetsiz olarak haşredilirler.” Ben: “Ey Allah'ın Resûlü! Erkekler ve kadınlar hep birlikte birbirlerine bakarlar mı?” dedim. Buyurdu ki: “Ey Âişe! Durum, bunun onları ilgilendirmesinden çok daha çetindir.” Bir başka rivayette ise şöyledir: “Durum, birbirlerine bakmalarından çok daha mühimdir.” Müttefekun aleyh. Noktalı gayn harfinin zammesiyle gurlen (غُرلاً) “sünnetsiz olarak” demektir.