Binûn

Recâ (Ümit) Bâbı

Kaynak: Riyâzü's-Sâlihîn · İmam Nevevî · Riyâzü's-Sâlihîn (Fahl tahkiki) · Türkçe çeviri

412. Hadis

وعن عبادة بن الصامتِ رضي الله عنه ، قَالَ : قَالَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم : (( مَنْ شَهِدَ أنَّ لا إلهَ إلاَّ اللهُ وَحْدَهُ لا شَرِيكَ لَهُ ، وَأنَّ مُحَمداً عَبْدهُ ورَسُولُهُ ، وَأنَّ عِيسى عَبْدُ اللهِ وَرَسُولُهُ وَكَلِمَتُهُ ألْقَاهَا إِلَى مَرْيَمَ ورُوحٌ مِنْهُ ، وَأنَّ الجَنَّةَ حَقٌّ ، وَالنَّارَ حَقٌّ ، أدْخَلَهُ اللهُ الجَنَّةَ عَلَى مَا كَانَ مِنَ العَمَلِ )) مُتَّفَقٌ عَلَيهِ . وفي رواية لمسلم : (( مَنْ شَهِدَ أنْ لا إلَهَ إلاَّ اللهُ وَأنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللهِ ، حَرَّمَ اللهُ عَلَيهِ النَّارَ )) .

Ubâde b. es-Sâmit radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Kim tek olup ortağı bulunmayan Allah'tan başka ilâh olmadığına, Muhammed'in O'nun kulu ve elçisi olduğuna, Îsâ'nın Allah'ın kulu, elçisi, Meryem'e ulaştırdığı kelimesi ve kendisinden bir ruh olduğuna, cennetin hak, cehennemin de hak olduğuna şahitlik ederse, ameli ne olursa olsun Allah onu cennete koyar.” Müttefekun aleyh. Müslim'in bir rivayetinde ise şöyledir: “Kim Allah'tan başka ilâh olmadığına ve Muhammed'in Allah'ın elçisi olduğuna şahitlik ederse, Allah ona cehennem ateşini haram kılar.”

413. Hadis

وعن أَبي ذر رضي الله عنه ، قَالَ : قَالَ النَّبيّ صلى الله عليه وسلم : (( يقول الله عز وجل : مَنْ جَاء بالحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أمْثَالِهَا أَوْ أزْيَد ، وَمَنْ جَاءَ بالسَيِّئَةِ فَجَزاءُ سَيِّئَةٍ سَيِّئَةٌ مِثْلُهَا أَوْ أغْفِرُ . وَمَنْ تَقَرَّبَ مِنِّي شِبْراً تَقَرَّبْتُ مِنْهُ ذِرَاعاً ، وَمَنْ تَقَرَّبَ مِنِّي ذِرَاعاً تَقَرَّبْتُ مِنْهُ بَاعاً ، وَمَنْ أتَانِي يَمْشِي أتَيْتُهُ هَرْوَلَةً ، وَمَنْ لَقِيني بِقُرَابِ الأرْض خَطِيئةً لا يُشْرِكُ بِي شَيئاً ، لَقِيتُهُ بِمِثْلِهَا مَغفِرَةً )) رواه مسلم . معنى الحديث : (( مَنْ تَقَرَّبَ )) إلَيَّ بطَاعَتِي (( تَقَرَّبْتُ )) إِلَيْهِ بِرَحْمَتِي وَإنْ زَادَ زِدْتُ (( فَإنْ أتَاني يَمْشِي )) وَأسرَعَ في طَاعَتي (( أتَيْتُهُ هَرْوَلَةً )) أيْ : صَبَبْتُ عَلَيهِ الرَّحْمَةَ وَسَبَقْتُهُ بِهَا وَلَمْ أحْوِجْهُ إِلَى المَشْيِ الكَثِيرِ في الوُصُولِ إِلَى المَقْصُودِ (( وقُرَابُ الأَرضِ )) بضم القافِ ، ويقال : بكسرها والضم أصح وأشهر ومعناه : مَا يُقَارِبُ مِلأَهَا ، والله أعلم .

Ebû Zer radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Allah azze ve celle şöyle buyurur: Kim bir iyilikle gelirse, kendisine onun on katı ya da daha fazlası vardır. Kim de bir kötülükle gelirse, kötülüğün karşılığı onun misli bir kötülüktür ya da bağışlarım. Kim bana bir karış yaklaşırsa ben ona bir arşın yaklaşırım; kim bana bir arşın yaklaşırsa ben ona bir kulaç yaklaşırım. Kim bana yürüyerek gelirse ben ona koşarak varırım. Kim bana hiçbir şeyi ortak koşmaksızın yeryüzü dolusuna yakın günahla huzuruma gelirse, ben de onu bir o kadar mağfiretle karşılarım.” Müslim rivayet etmiştir. Hadisin anlamı şudur: “Kim bana” itaatimle “yaklaşırsa, ben de” rahmetimle ona “yaklaşırım.” O artırırsa ben de artırırım. “Eğer bana yürüyerek gelirse”, yani bana itaatte acele ederse, “ben ona koşarak varırım”; yani üzerine rahmet yağdırır, rahmetimle onu geçerim ve maksada ulaşmakta onu çok yürümeye muhtaç bırakmam. Kurâbü'l-ard (قُرَابُ الأَرضِ) ifadesi kâf harfinin zammesiyle okunur; kesrasıyla okunduğu da söylenmiştir, fakat zamme daha sahih ve daha meşhurdur. Anlamı “yeryüzü dolusuna yakın miktar” demektir. Allah en iyisini bilir.

414. Hadis

وعن جابر رضي الله عنه ، قَالَ : جاء أعرابي إِلَى النَّبيّ صلى الله عليه وسلم ، فَقَالَ : يَا رَسُول الله ، مَا الموجِبَتَانِ ؟ قَالَ : (( مَنْ مَاتَ لاَ يُشْرِكُ بالله شَيئاً دَخَلَ الجَنَّةَ ، وَمَنْ مَاتَ يُشْرِكُ بِهِ شَيْئاً دَخَلَ النَّار )) رواه مسلم .

Câbir radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Bir bedevî Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'e gelerek: “Ey Allah'ın Resûlü! İki gerekli kılıcı şey nedir?” dedi. Şöyle buyurdu: “Kim Allah'a hiçbir şeyi ortak koşmadan ölürse cennete girer; kim de O'na bir şeyi ortak koşarak ölürse cehennem ateşine girer.” Müslim rivayet etmiştir.

415. Hadis

وعن أنس رضي الله عنه : أن النَّبيّ صلى الله عليه وسلم ومعاذ رديفه عَلَى الرَّحْل ، قَالَ : (( يَا مُعَاذُ )) قَالَ : لَبِّيْكَ يَا رَسُول الله وَسَعْدَيْكَ ، قَالَ : (( يَا مُعَاذُ )) قَالَ : لَبَّيْكَ يَا رَسُول الله وَسَعْدَيْكَ ، قَالَ : (( يَا مُعَاذُ )) قَالَ : لَبِّيْكَ يَا رَسُول الله وسَعْدَيْكَ ، ثَلاثاً ، قَالَ : (( مَا مِنْ عَبْدٍ يَشْهَدُ أن لا إلهَ إلاَّ الله ، وَأنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ صِدْقاً مِنْ قَلْبِهِ إلاَّ حَرَّمَهُ الله عَلَى النَّار )) قَالَ : يَا رَسُول الله ، أفَلاَ أخْبِرُ بِهَا النَّاس فَيَسْتَبْشِروا ؟ قَالَ : (( إِذاً يَتَّكِلُوا )) فأخبر بِهَا مُعاذٌ عِنْدَ موتِه تَأثُّماً . مُتَّفَقٌ عَلَيهِ . وقوله : (( تأثُّماً )) أي خوفاً مِنْ الإثم في كَتْم هَذَا العلم .

Enes radıyallâhu anh'den rivayet edildi: Muâz binek üzerinde terkisinde iken Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem: “Ey Muâz!” buyurdu. Muâz: ‘Buyur yâ Resûlallah, emrine âmâdeyim!’ dedi. [Resûlullah]: “Ey Muâz!” buyurdu. O da: ‘Buyur yâ Resûlallah, emrine âmâdeyim!’ dedi. [Resûlullah]: “Ey Muâz!” buyurdu. O yine: ‘Buyur yâ Resûlallah, emrine âmâdeyim!’ dedi. Bunu üç kere tekrarladıktan sonra [Resûlullah] şöyle buyurdu: “Kalbinden tasdik ederek Allah'tan başka ilâh olmadığına ve Muhammed'in O'nun kulu ve elçisi olduğuna şahitlik eden hiçbir kul yoktur ki Allah onu cehennem ateşine haram kılmasın.” Muâz: ‘Yâ Resûlallah! Bunu insanlara haber vereyim de sevinsinler mi?’ dedi. [Resûlullah]: “O zaman [buna] güvenirler [ve ameli bırakırlar]” buyurdu. Muâz günaha girmekten korkarak ölüm döşeğindeyken bunu haber verdi. Müttefekun aleyh. Metindeki teessümen (تَأثُّماً) “günaha girmekten korkarak” sözü, bu ilmi gizleme konusunda günaha düşme korkusuyla demektir.

416. Hadis

وعن أَبي هريرة - أَوْ أَبي سعيد الخدري رضي الله عنهما - شك الراوي - ولا يَضُرُّ الشَّكُّ في عَين الصَّحَابيّ ؛ لأنَّهُمْ كُلُّهُمْ عُدُولٌ – قَالَ : لَمَّا كَانَ غَزوَةُ تَبُوكَ ، أصَابَ النَّاسَ مَجَاعَةٌ ، فقالوا : يَا رَسُول الله ، لَوْ أذِنْتَ لَنَا فَنَحرْنَا نَواضِحَنَا فَأكَلْنَا وَادَّهَنَّا ؟ فَقَالَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم : (( افْعَلُوا )) فَجاء عُمَرُ رضي الله عنه ، فَقَالَ : يَا رَسُول الله ، إنْ فَعَلْتَ قَلَّ الظَّهْرُ ، وَلَكِن ادعُهُمْ بفَضلِ أزْوَادِهِمْ ، ثُمَّ ادعُ الله لَهُمْ عَلَيْهَا بِالبَرَكَةِ ، لَعَلَّ الله أنْ يَجْعَلَ في ذلِكَ البَرَكَةَ . فَقَالَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم : (( نَعَمْ )) فَدَعَا بِنَطْع فَبَسَطَهُ ، ثُمَّ دَعَا بِفضلِ أزْوَادِهِمْ ، فَجَعَلَ الرَّجُلُ يَجيءُ بكَفّ ذُرَة وَيَجيءُ بِكَفّ تمر وَيجيءُ الآخرُ بِكِسرَة حَتَّى اجْتَمَعَ عَلَى النّطعِ مِنْ ذلِكَ شَيء يَسيرٌ ، فَدَعَا رَسُول الله صلى الله عليه وسلم بِالبَرَكَةِ ، ثُمَّ قَالَ : (( خُذُوا في أوعِيَتِكُمْ )) فَأَخَذُوا في أوْعِيَتهم حَتَّى مَا تَرَكُوا في العَسْكَرِ وِعَاء إلاَّ مَلأوهُ وَأَكَلُوا حَتَّى شَبعُوا وَفَضَلَ فَضْلَةٌ فَقَالَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم : (( أشْهَدُ أنْ لا إلهَ إلاَّ اللهُ وَأنّي رَسُولُ الله ، لا يَلْقَى الله بِهِما عَبْدٌ غَيْرَ شَاكٍّ فَيُحْجَبَ عَنِ الجَنَّةِ )) رواه مسلم .

Ebû Hüreyre ya da Ebû Saîd el-Hudrî radıyallâhu anhümâ'dan -râvi şüphe etmiştir- -sahâbînin kim olduğunda şüphe edilmesi zarar vermez; çünkü onların hepsi âdildir- rivayet edildi; dedi ki: Tebük Gazvesi sırasında insanlara bir kıtlık isabet etti. Bunun üzerine: ‘Yâ Resûlallah! Bize izin versen de su taşıyan develerimizi boğazlasak, etlerini yesek ve yağlarını kullansak olmaz mı?’ dediler. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: “Yapın” buyurdu. Derken Ömer radıyallâhu anh geldi ve: ‘Yâ Resûlallah! Eğer bunu yaparsan binek hayvanları azalır. Fakat sen onları artakalan azıklarını getirmeye çağır, sonra da onlar için bunların üzerine bereket dileyerek Allah'a dua et. Umulur ki Allah bunda bir bereket kılar’ dedi. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: “Evet” buyurdu. Hemen bir deri yaygı istedi ve onu serdi. Sonra da insanların artakalan azıklarını getirmelerini istedi. Derken kimi bir avuç darı, kimi bir avuç hurma, bir başkası da bir parça ekmek getirmeye başladı; nihayet yaygının üzerinde bunlardan az bir şey toplandı. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem bereket duası yaptı, sonra da: “Kaplarınıza doldurun!” buyurdu. Onlar da kaplarına doldurdular; öyle ki orduda doldurmadıkları hiçbir kap bırakmadılar. Doyuncaya kadar da yediler ve geriye yine de bir miktar arttı. Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Allah'tan başka ilâh olmadığına ve benim Allah'ın elçisi olduğuma şahitlik ederim. Şüpheye düşmeksizin bu iki kelime ile Allah'ın huzuruna çıkan hiçbir kul cennetten mahrum bırakılmaz.” Müslim rivayet etmiştir.

417. Hadis

وعن عِتْبَانَ بن مالك رضي الله عنه وَهُوَ مِمَّن شَهِدَ بَدراً ، قَالَ : كنت أُصَلِّي لِقَوْمِي بَني سَالِم ، وَكَانَ يَحُولُ بَيْنِي وبَيْنَهُمْ وَادٍ إِذَا جَاءتِ الأَمْطَار ، فَيَشُقُّ عَلَيَّ اجْتِيَازُهُ قِبَلَ مسْجِدِهم ، فَجِئتُ رسولَ الله صلى الله عليه وسلم فقلت لَهُ : إنّي أنْكَرْتُ بَصَرِي وَإنَّ الوَادِي الَّذِي بَيْنِي وبَيْنَ قَومِي يَسيلُ إِذَا جَاءتِ الأمْطَارُ فَيَشُقُّ عَلَيَّ اجْتِيَازُهُ فَوَدِدْتُ أنَّكَ تَأتِي فَتُصَلِّي في بَيْتِي مَكَاناً أتَّخِذُهُ مُصَلّى ، فَقَالَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم : (( سَأفْعَلُ )) فَغَدَا رسولُ الله صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بكر رضي الله عنه بَعْدَ مَا اشْتَدَّ النَّهَارُ ، وَاسْتَأذَنَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم فَأذِنْتُ لَهُ ، فَلَمْ يَجْلِسْ حَتَّى قَالَ : (( أيْنَ تُحِبُّ أنْ أُصَلِّيَ مِنْ بَيْتِكَ ؟ )) فَأشَرْتُ لَهُ إِلَى المَكَانِ الَّذِي أُحبُّ أنْ يُصَلِّيَ فِيهِ ، فَقَامَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم فَكَبَّرَ وَصَفَفْنَا وَرَاءَهُ فَصَلَّى رَكعَتَينِ ثُمَّ سَلَّمَ وَسَلَّمْنَا حِينَ سَلَّمَ فَحَبَسْتُهُ عَلَى خَزيرَةٍ تُصْنَعُ لَهُ ، فَسَمِعَ أهلُ الدَّارِ أنَّ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم في بَيْتِي فَثَابَ رِجالٌ مِنْهُمْ حَتَّى كَثُرَ الرِّجَالُ في البَيْتِ ، فَقَالَ رَجُلٌ : مَا فَعَلَ مَالِكٌ لا أرَاهُ ! فَقَالَ رَجُلٌ : ذلِكَ مُنَافِقٌ لا يُحِبُّ الله ورسولَهُ ، فَقَالَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم : (( لا تَقُلْ ذلِكَ ، ألاَ تَرَاهُ قَالَ : لا إلهَ إلاَّ الله يَبْتَغي بذَلِكَ وَجهَ الله تَعَالَى )) فَقَالَ : اللهُ ورسُولُهُ أعْلَمُ أمَّا نَحْنُ فَوَاللهِ مَا نَرَى وُدَّهُ وَلاَ حَدِيثَهُ إلاَّ إِلَى المُنَافِقينَ ! فَقَالَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم : (( فإنَّ الله قَدْ حَرَّمَ عَلَى النَّارِ مَنْ قَالَ : لا إلهَ إلاَّ الله يَبْتَغِي بذَلِكَ وَجْهَ الله )) مُتَّفَقٌ عَلَيهِ . وَ(( عِتْبَان )) : بكسر العين المهملة وإسكان التاءِ المثناةِ فَوق وبعدها باءٌ موحدة . وَ(( الخَزِيرَةُ )) بالخاءِ المعجمةِ والزاي : هِيَ دَقيقٌ يُطْبَخُ بِشَحم . وقوله : (( ثَابَ رِجَالٌ )) بِالثاءِ المثلثةِ : أيْ جَاؤُوا وَاجْتَمَعُوا .

Bedir'e katılanlardan olan İtbân b. Mâlik radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Kavmim Benî Sâlim'e namaz kıldırırdım. Benimle onlar arasında bir vadi vardı; yağmurlar yağdığında sular akar, onların mescidine geçmem bana zor gelirdi. Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e geldim ve ona: ‘Gözlerimin görmesi zayıfladı. Benimle kavmim arasındaki vadi de yağmur yağdığında taşıyor ve onu geçmem bana zor geliyor. Arzu ettim ki sen gelip evimde bir yerde namaz kılasın da ben orayı namazgâh edineyim’ dedim. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: “Yapacağım” buyurdu. Ertesi gün kuşluk vakti sıcak iyice arttıktan sonra Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem ve Ebû Bekir radıyallâhu anh geldiler. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem içeri girmek için izin istedi, ben de ona izin verdim. İçeri girince oturmadan: “Evinin neresinde namaz kılmamı seversin?” buyurdu. Ben de namaz kılmasını sevdiğim yeri ona işaret ettim. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem namaza durdu ve tekbir aldı; biz de arkasında saf tuttuk. İki rekât namaz kıldı, sonra selâm verdi; o selâm verince biz de selâm verdik. Kendisi için yapılan hazîre (etli un çorbası) ikram etmek üzere onu alıkoydum. Mahalle halkı Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in benim evimde olduğunu duydu; içlerinden birtakım adamlar toplanıp geldiler, öyle ki evde insanlar çoğaldı. İçlerinden bir adam: ‘Mâlik ne yaptı, onu göremiyorum!’ dedi. Bir başka adam: ‘O, Allah'ı ve Resûlü'nü sevmeyen bir münafıktır’ dedi. Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: “Öyle söyleme! Görmüyor musun ki o, Allah Teâlâ'nın rızasını arayarak ‘Lâ ilâhe illallah’ demiştir” buyurdu. O adam: ‘Allah ve Resûlü daha iyi bilir; ama bize gelince, vallahi biz onun sevgisini ve sohbetini yalnız münafıklara yönelik görüyoruz!’ dedi. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Şüphesiz Allah, yalnız Allah'ın rızasını arayarak ‘Lâ ilâhe illallah’ diyen kimseyi cehennem ateşine haram kılmıştır.” Müttefekun aleyh. İtbân (عِتْبَان), noktasız ayn harfinin kesresi, üstten iki noktalı tâ harfinin sükûnu ve ardından tek noktalı bâ harfi iledir. Noktalı hâ ve zây harfleriyle hazîre (الخَزِيرَةُ), içyağı ile pişirilen undur. Üç noktalı peltek sâ harfiyle sâbe ricâlün (ثَابَ رِجَالٌ) sözü, “adamlar geldiler ve toplandılar” demektir.

418. Hadis

وعن عمر بن الخطاب رضي الله عنه ، قَالَ : قدِم رَسُول الله صلى الله عليه وسلم بسَبْيٍ فَإِذَا امْرَأةٌ مِنَ السَّبْيِ تَسْعَى ، إِذْ وَجَدَتْ صَبياً في السَّبْيِ أخَذَتْهُ فَألْزَقَتهُ بِبَطْنِهَا فَأَرضَعَتْهُ ، فَقَالَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم : (( أتَرَوْنَ هذِهِ المَرْأةَ طَارِحَةً وَلَدَها في النَّارِ ؟ )) قُلْنَا : لاَ وَاللهِ . فَقَالَ : (( للهُ أرْحَمُ بِعِبَادِهِ مِنْ هذِهِ بِوَلَدِهَا )) مُتَّفَقٌ عَلَيهِ .

Ömer b. el-Hattâb radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e birtakım esirler getirildi. Bir de bakıldı ki esirlerden bir kadın koşuşturup duruyor. Esirler arasında bir çocuk bulunca hemen onu aldı, bağrına bastı ve emzirdi. Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem bize: “Bu kadının, çocuğunu ateşe atacağını düşünür müsünüz?” buyurdu. Biz: ‘Hayır, vallahi atmaz!’ dedik. [Resûlullah] şöyle buyurdu: “Allah, kullarına bu kadının çocuğuna olan merhametinden daha merhametlidir.” Müttefekun aleyh.

419. Hadis

وعن أَبي هريرة رضي الله عنه ، قَالَ : قَالَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم : (( لَمَّا خَلَقَ الله الخَلْقَ كَتَبَ في كِتَابٍ ، فَهُوَ عِنْدَهُ فَوقَ العَرْشِ : إنَّ رَحْمَتِي تَغْلِبُ غَضَبي )) . وفي رواية : (( غَلَبَتْ غَضَبي )) وفي رواية : (( سَبَقَتْ غَضَبي )) مُتَّفَقٌ عَلَيهِ .

Ebû Hüreyre radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Allah mahlûkatı yarattığı zaman, kendi katında Arş'ın üzerinde bulunan bir kitaba: ‘Şüphesiz rahmetim gazabıma galip gelir’ diye yazdı.” Bir rivayette: “gazabıma galip geldi”, bir başka rivayette ise: “gazabımı geçti” şeklindedir. Müttefekun aleyh.

420. Hadis

وعنه ، قَالَ : سَمِعْتُ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم ، يقول : (( جَعَلَ الله الرَّحْمَةَ مِئَةَ جُزْءٍ، فَأمْسَكَ عِنْدَهُ تِسْعَةً وَتِسْعِينَ، وَأنْزَلَ في الأرْضِ جُزْءاً وَاحِداً، فَمِنْ ذلِكَ الجُزءِ يَتَرَاحَمُ الخَلائِقُ، حَتَّى تَرْفَعَ الدَّابّةُ حَافِرهَا عَنْ وَلَدِهَا خَشْيَةَ أنْ تُصِيبَهُ )) . وفي رواية : (( إنّ للهِ تَعَالَى مئَةَ رَحمَةٍ ، أنْزَلَ مِنْهَا رَحْمَةً وَاحِدَةً بَيْنَ الجنِّ وَالإنس وَالبهائِمِ وَالهَوامّ ، فبها يَتَعاطَفُونَ ، وبِهَا يَتَرَاحَمُونَ ، وبِهَا تَعْطِفُ الوَحْشُ عَلَى وَلَدِهَا ، وَأخَّرَ اللهُ تَعَالَى تِسْعاً وَتِسْعينَ رَحْمَةً يرْحَمُ بِهَا عِبَادَهُ يَوْمَ القِيَامَة )) مُتَّفَقٌ عَلَيهِ . ورواه مسلم أيضاً مِنْ رواية سَلْمَانَ الفارِسيِّ رضي الله عنه ، قَالَ : قَالَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم : (( إنَّ للهِ تَعَالَى مِئَة رَحْمَةٍ فَمِنْهَا رَحْمَةٌ يَتَرَاحمُ بِهَا الخَلْقُ بَيْنَهُمْ ، وَتِسْعٌ وَتِسعُونَ لِيَومِ القِيَامَةِ )) . وفي رواية : (( إنَّ الله تَعَالَى خَلَقَ يَوْمَ خَلَقَ السَّمَاواتِ وَالأَرْضَ مَئَةَ رَحْمَةٍ كُلُّ رَحْمَةٍ طِبَاقُ مَا بَيْنَ السَّماءِ إِلَى الأرْضِ ، فَجَعَلَ مِنْهَا في الأرضِ رَحْمَةً فَبِهَا تَعْطفُ الوَالِدَةُ عَلَى وَلَدِهَا ، وَالوَحْشُ وَالطَّيْرُ بَعْضُهَا عَلَى بَعْض ، فَإذا كَانَ يَوْمُ القِيَامَةِ أكملَهَا بِهذِهِ الرَّحمَةِ )) .

Yine ondan rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle derken işittim: “Allah rahmeti yüz parçaya ayırdı; doksan dokuz parçasını kendi katında tuttu, yeryüzüne ise tek bir parça indirdi. Mahlûkat işte o bir parçadan dolayı birbirine merhamet eder; hatta hayvan, yavrusuna zarar verir korkusuyla ayağını onun üzerinden kaldırır.” Bir başka rivayette şöyledir: “Şüphesiz Allah Teâlâ'nın yüz rahmeti vardır. Bunlardan bir rahmeti cinler, insanlar, hayvanlar ve haşerat arasına indirmiştir. Onlar bununla birbirlerine şefkat gösterir, bununla birbirlerine merhamet ederler; vahşi hayvan da yavrusuna bununla şefkat gösterir. Allah Teâlâ doksan dokuz rahmeti ise kıyamet günü kullarına merhamet etmek üzere ertelemiştir.” Müttefekun aleyh. Müslim bunu Selmân-ı Fârisî radıyallâhu anh rivayetiyle de nakletmiştir; o şöyle dedi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Şüphesiz Allah Teâlâ'nın yüz rahmeti vardır. Mahlûkat kendi aralarında bunlardan bir rahmetle birbirine merhamet eder; doksan dokuzu ise kıyamet günü içindir.” Bir diğer rivayette ise şöyledir: “Şüphesiz Allah Teâlâ gökleri ve yeri yarattığı gün yüz rahmet yaratmıştır. Her bir rahmet gökle yer arasındaki mesafe dolusu kadardır. Ondan yeryüzüne bir rahmet koymuştur; anne çocuğuna, vahşi hayvanlar ve kuşlar da birbirlerine işte bununla şefkat gösterir. Kıyamet günü olduğunda ise [doksan dokuz rahmeti] bu rahmetle yüz'e tamamlar.”

421. Hadis

وعنه ، عن النَّبيّ صلى الله عليه وسلم فيما يحكِي عن ربهِ تبارك وتعالى ، قَالَ : (( أذْنَبَ عَبْدٌ ذَنْباً ، فَقَالَ : اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي ذَنْبِي ، فَقَالَ الله تَبَاركَ وَتَعَالَى : أذنَبَ عبدي ذَنباً ، فَعَلِمَ أنَّ لَهُ رَبّاً يَغْفِرُ الذَّنْبَ ، وَيَأْخُذُ بالذَّنْبِ ، ثُمَّ عَادَ فَأذْنَبَ ، فَقَالَ : أيْ رَبِّ اغْفِرْ لِي ذَنْبي ، فَقَالَ تبارك وتعالى : أذنَبَ عبدِي ذَنباً ، فَعَلِمَ أنَّ لَهُ رَبّاً ، يَغْفِرُ الذَّنْبَ ، وَيَأْخُذُ بالذَّنْبِ ، قَدْ غَفَرْتُ لِعَبْدِي فَلْيَفْعَلْ مَا شَاءَ )) مُتَّفَقٌ عَلَيهِ . وقوله تَعَالَى : (( فَلْيَفْعَلْ مَا شَاءَ )) أيْ : مَا دَامَ يَفْعَلُ هكذا ، يُذْنِبُ وَيَتُوبُ أغفِرُ لَهُ ، فَإنَّ التَّوْبَةَ تَهْدِمُ مَا قَبْلَهَا .

Yine ondan, Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'den, onun da Rabbi tebâreke ve teâlâ'dan naklettiğine göre [Resûlullah] şöyle buyurdu: “Bir kul bir günah işledi ve: ‘Allah'ım! Günahımı bağışla’ dedi. Bunun üzerine Allah tebâreke ve teâlâ: ‘Kulum bir günah işledi ve günahı bağışlayan, günah sebebiyle muâheze eden bir Rabbi olduğunu bildi’ buyurdu. Sonra o kul dönüp tekrar günah işledi ve: ‘Ey Rabbim! Günahımı bağışla’ dedi. Allah tebâreke ve teâlâ yine: ‘Kulum bir günah işledi ve günahı bağışlayan, günah sebebiyle cezalandıran bir Rabbi olduğunu bildi. Kuluma mağfiret ettim, artık dilediğini yapsın!’ buyurdu.” Müttefekun aleyh. Allah Teâlâ'nın: “artık dilediğini yapsın!” sözü şu demektir: Böyle yaptığı, yani günah işleyip tövbe ettiği sürece onu bağışlarım; çünkü tövbe kendinden önceki günahı yıkıp yok eder.

422. Hadis

وعنه ، قَالَ : قَالَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم : (( والَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ ، لَوْ لَمْ تُذْنِبُوا ، لَذَهَبَ الله بِكُمْ ، وَجَاءَ بِقَومٍ يُذْنِبُونَ ، فَيَسْتَغْفِرُونَ الله تَعَالَى ، فَيَغْفِرُ لَهُمْ )) رواه مسلم .

Yine ondan rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Canım elinde olan Allah'a yemin ederim ki eğer siz günah işlemeseydiniz, Allah sizi götürür ve günah işleyip de Allah Teâlâ'dan mağfiret dileyen, Allah'ın da kendilerini bağışlayacağı bir topluluk getirirdi.” Müslim rivayet etmiştir.

423. Hadis

وعن أَبي أيوب خالد بن زيد رضي الله عنه ، قَالَ : سَمِعْتُ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم ، يقول : (( لَوْلاَ أنَّكُمْ تُذْنِبُونَ ، لَخَلَقَ الله خَلْقاً يُذْنِبُونَ ، فَيَسْتَغْفِرونَ ، فَيَغْفِرُ لَهُمْ )) رواه مسلم .

Ebû Eyyûb Hâlid b. Zeyd radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle derken işittim: “Eğer siz günah işlemiyor olsaydınız, Allah günah işleyen, ardından istiğfar eden ve kendilerini bağışlayacağı kimseler yaratırdı.” Müslim rivayet etmiştir.

424. Hadis

وعن أَبي هريرة رضي الله عنه ، قَالَ : كُنَّا قُعُوداً مَعَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم ، مَعَنَا أَبُو بَكْرٍ وَعُمْرُ رضي الله عنهما ، في نَفَرٍ فَقَامَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم مِنْ بَيْنِ أظْهُرِنَا ، فَأبْطَأَ عَلَيْنَا فَخَشِينَا أنْ يُقتطَعَ دُونَنَا ، فَفَزِعْنَا فَقُمْنَا فَكُنْتُ أوَّلَ مَنْ فَزِعَ فَخَرَجْتُ أبْتَغِي رسولَ الله صلى الله عليه وسلم ، حَتَّى أتَيْتُ حَائِطاً للأنْصَارِ ... وَذَكَرَ الحَدِيثَ بِطُولِهِ إِلَى قوله : فَقَالَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم : (( اذهَبْ فَمَن لَقِيتَ وَرَاءَ هَذَا الحَائِطِ يَشْهَدُ أنْ لا إله إلاَّ الله ، مُسْتَيقِناً بِهَا قَلبُهُ فَبَشِّرْهُ بِالجَنَّةِ )) رواه مسلم .

Ebû Hüreyre radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Bir grup içinde, aramızda Ebû Bekir ve Ömer radıyallâhu anhümâ da olduğu hâlde Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem ile birlikte oturuyorduk. Derken Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem aramızdan kalkıp gitti ve yanımıza dönmekte gecikti. Biz onun bizden uzakta bir saldırıya uğramasından endişe ettik; telaşa kapılıp ayağa kalktık. İlk telaşlanan ben oldum ve Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i aramak üzere yola çıktım; nihayet ensara ait bir bahçeye geldim... Râvi hadisi uzun uzadıya zikrederek şu sözüne kadar getirdi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Git, bu bahçe duvarının arkasında kalbiyle kesin olarak inanarak Allah'tan başka ilâh olmadığına şahitlik eden kime rastlarsan onu cennetle müjdele!” Müslim rivayet etmiştir.

425. Hadis

وعن عبد الله بن عمرو بن العاص رضي الله عنهما : أنَّ النَّبيّ صلى الله عليه وسلم تَلاَ قَولَ الله عز وجل في إبراهيم صلى الله عليه وسلم : { رَبِّ إِنَّهُنَّ أَضْلَلْنَ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ فَمَنْ تَبِعَنِي فَإِنَّهُ مِنِّي } [ إبراهيم : 36 ] الآية ، وقَولَ عِيسَى صلى الله عليه وسلم : { إِنْ تُعَذِّبْهُمْ فَإِنَّهُمْ عِبَادُكَ وَإِنْ تَغْفِرْ لَهُمْ فَإِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ } [ المائدة : 118 ] فَرَفَعَ يَدَيهِ وَقالَ : (( اللَّهُمَّ أُمّتي أُمّتي )) وبَكَى ، فَقَالَ الله عز وجل : (( يَا جِبْريلُ ، اذْهَبْ إِلَى مُحَمَّدٍ -وَرَبُّكَ أعْلَمُ - فَسَلْهُ مَا يُبْكِيهِ ؟ )) فَأتَاهُ جبريلُ ، فَأخْبَرَهُ رسولُ الله صلى الله عليه وسلم ، بِمَا قَالَ - وَهُوَ أعْلَمُ - فَقَالَ اللهُ تَعَالَى : (( يَا جِبريلُ ، اذْهَبْ إِلَى مُحَمّدٍ ، فَقُلْ : إنَّا سَنُرْضِيكَ في أُمّتِكَ وَلاَ نَسُوءكَ )) رواه مسلم .

Abdullah b. Amr b. el-Âs radıyallâhu anhümâ'dan rivayet edildiğine göre Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem, Allah azze ve celle'nin İbrâhim sallallâhu aleyhi ve sellem hakkındaki { رَبِّ إِنَّهُنَّ أَضْلَلْنَ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ فَمَنْ تَبِعَنِي فَإِنَّهُ مِنِّي } “Rabbim! Şüphesiz onlar insanlardan birçoğunu saptırdı. Artık kim bana uyarsa o bendendir…” [İbrâhim 14/36] âyetini ve Îsâ sallallâhu aleyhi ve sellem'in { إِنْ تُعَذِّبْهُمْ فَإِنَّهُمْ عِبَادُكَ وَإِنْ تَغْفِرْ لَهُمْ فَإِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ } “Eğer onlara azap edersen, şüphesiz onlar senin kullarındır. Eğer onları bağışlarsan, şüphesiz sen mutlak güç sahibisin, hüküm ve hikmet sahibisin” [Mâide 5/118] sözünü okudu; ardından ellerini kaldırıp: “Allah'ım! Ümmetim, ümmetim!” buyurdu ve ağladı. Bunun üzerine Allah azze ve celle: “Ey Cebrâil! Muhammed'e git —ki Rabbin daha iyi bilir— ve ona kendisini ağlatan şeyin ne olduğunu sor” buyurdu. Cebrâil ona geldi; Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem de —O daha iyi bildiği hâlde— ne söylediğini ona haber verdi. Bunun üzerine Yüce Allah şöyle buyurdu: “Ey Cebrâil! Muhammed'e git ve de ki: Şüphesiz biz ümmetin hususunda seni razı edeceğiz ve seni üzmeyeceğiz.” Müslim rivayet etmiştir.

426. Hadis

وعن معاذ بن جبل رضي الله عنه ، قَالَ : كُنْتُ رِدْفَ النَّبيِّ صلى الله عليه وسلم عَلَى حِمَارٍ ، فَقَالَ : (( يَا مُعَاذُ ، هَلْ تَدْرِي مَا حَقُّ الله عَلَى عِبَادِهِ ؟ وَمَا حَقُّ العِبَادِ عَلَى الله ؟ )) قُلْتُ : اللهُ وَرَسُولُهُ أعْلَمُ . قَالَ : (( فإنَّ حَقَّ اللهِ عَلَى العِبَادِ أنْ يَعْبُدُوهُ ، وَلاَ يُشْرِكُوا بِهِ شَيئاً ، وَحَقَّ العِبَادِ عَلَى اللهِ أنْ لاَ يُعَذِّبَ مَنْ لا يُشْرِكُ بِهِ شَيئاً )) فقلتُ : يَا رَسُول الله ، أفَلا أُبَشِّرُ النَّاسَ ؟ قَالَ : (( لاَ تُبَشِّرْهُمْ فَيَتَّكِلُوا )) مُتَّفَقٌ عَلَيهِ .

Muâz b. Cebel radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Bir eşeğin üzerinde Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in terkisinde idim. Buyurdu ki: “Ey Muâz! Allah'ın kulları üzerindeki hakkı nedir ve kulların Allah üzerindeki hakkı nedir, bilir misin?” Ben: ‘Allah ve Resûlü daha iyi bilir’ dedim. Buyurdu ki: “Allah'ın kullar üzerindeki hakkı, O'na ibadet etmeleri ve O'na hiçbir şeyi ortak koşmamalarıdır. Kulların Allah üzerindeki hakkı ise, kendisine hiçbir şeyi ortak koşmayan kimseye azap etmemesidir.” Bunun üzerine: ‘Ey Allah'ın Resûlü! İnsanlara bunu müjdeleyeyim mi?’ dedim. “Onlara müjdeleme, sonra buna güvenirler” buyurdu. Müttefekun aleyh.

427. Hadis

وعن البراءِ بن عازب رضي الله عنهما ، عن النَّبيّ صلى الله عليه وسلم ، قَالَ : (( المُسْلِمُ إِذَا سُئِلَ في القَبْرِ يَشْهَدُ أنْ لاَ إلَهَ إلاَّ الله ، وَأنّ مُحَمّداً رَسُول الله ، فذلك قوله تَعَالَى : { يُثَبِّتُ اللهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَفِي الآخِرَة } [ إبراهيم : 27 ] )) مُتَّفَقٌ عَلَيهِ .

Berâ b. Âzib radıyallâhu anhümâ'dan, Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'den rivayet edildi; şöyle buyurdu: “Müslüman, kabirde sorguya çekildiği zaman Allah'tan başka ilâh olmadığına ve Muhammed'in Allah'ın Resûlü olduğuna şahitlik eder. İşte Yüce Allah'ın şu sözü bunu ifade eder: { يُثَبِّتُ اللهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَفِي الآخِرَة } “Allah, iman edenleri dünya hayatında da âhirette de sağlam söz üzerinde sabit kılar.” [İbrâhim 14/27]” Müttefekun aleyh.

428. Hadis

وعن أنس رضي الله عنه ، عن رَسُول الله صلى الله عليه وسلم ، قَالَ : (( إنّ الكَافِرَ إِذَا عَمِلَ حَسَنَةً ، أُطعِمَ بِهَا طُعْمَةً مِنَ الدُّنْيَا ، وَأَمَّا المُؤْمِنُ فَإنَّ الله تَعَالَى يَدَّخِرُ لَهُ حَسَنَاتِهِ في الآخِرَةِ ، وَيُعْقِبُهُ رِزْقاً في الدُّنْيَا عَلَى طَاعَتِهِ )) . وفي رواية : (( إنَّ الله لاَ يَظْلِمُ مُؤْمِناً حَسنَةً يُعْطَى بِهَا في الدُّنْيَا ، وَيُجْزَى بِهَا في الآخِرَةِ . وَأَمَّا الكَافِرُ فَيُطْعَمُ بِحَسَنَاتِ مَا عَمِلَ للهِ تَعَالَى في الدُّنْيَا ، حَتَّى إِذَا أفْضَى إِلَى الآخرَةِ ، لَمْ يَكُنْ لَهُ حَسَنَةٌ يُجْزَى بِهَا )) رواه مسلم .

Enes radıyallâhu anh'den, Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'den rivayet edildi; şöyle buyurdu: “Şüphesiz kâfir bir iyilik yaptığı zaman, onun karşılığında kendisine dünyadan bir nimet tattırılır. Mü'mine gelince, Yüce Allah onun iyiliklerini âhirete saklar ve itaati sebebiyle dünyada da ona rızık ihsan eder.” Bir başka rivayette ise şöyledir: “Şüphesiz Allah, mü'mine yaptığı hiçbir iyilik hususunda haksızlık etmez; onun sebebiyle kendisine dünyada verilir, âhirette de mükâfatlandırılır. Kâfire gelince, Yüce Allah için yaptığı iyiliklerin karşılığı dünyada kendisine yedirilir; nihayet âhirete vardığında, karşılığında mükâfatlandırılacağı hiçbir iyiliği kalmaz.” Müslim rivayet etmiştir.

429. Hadis

وعن جابر رضي الله عنه ، قَالَ : قَالَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم : (( مَثَلُ الصَّلَوَاتِ الخَمْسِ كَمَثَلِ نَهْرٍ جَارٍ غَمْرٍ عَلَى بَابِ أحَدِكُمْ يَغْتَسِلُ مِنْهُ كُلَّ يَوْم خَمْسَ مَرَّات )) رواه مسلم . (( الغَمْرُ )) : الكَثِيرُ .

Câbir radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Beş vakit namazın misali, birinizin kapısının önünde akan bol sulu bir nehir gibidir ki, o kimse her gün onda beş defa yıkanır.” Müslim rivayet etmiştir. el-Gamr (الغَمْرُ) “çok, bol” demektir.

430. Hadis

وعن ابن عباس رضي الله عنهما ، قَالَ : سَمِعْتُ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم ، يقول : (( مَا مِنْ رَجُلٍ مُسْلِمٍ يَمُوتُ ، فَيقُومُ عَلَى جَنَازَتهِ أرْبَعونَ رَجُلاً لاَ يُشْرِكُونَ بِاللهِ شَيئاً ، إلاَّ شَفَّعَهُمُ اللهُ فِيهِ )) رواه مسلم .

İbn Abbâs radıyallâhu anhümâ'dan rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle derken işittim: “Müslüman bir adam ölür de cenaze namazına Allah'a hiçbir şeyi ortak koşmayan kırk kişi durursa, Allah mutlaka onların o kimse hakkındaki şefaatini kabul eder.” Müslim rivayet etmiştir.

431. Hadis

وعن ابن مسعود رضي الله عنه ، قَالَ : كُنَّا مَعَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم في قُبَّة نَحْوَاً مِنْ أربَعِينَ ، فَقَالَ : (( أتَرْضَونَ أنْ تَكُونُوا رُبُعَ أهْلِ الجَنَّةِ ؟ )) قُلْنَا : نَعَمْ . قَالَ : (( أتَرْضَوْنَ أنْ تَكُونُوا ثُلُثَ أهلِ الجَنَّةِ ؟ )) قُلْنَا : نَعَمْ ، قَالَ : (( وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمّدٍ بيَدِهِ ، إنِّي لأَرْجُو أنْ تَكُونُوا نِصْفَ أهْلِ الجَنَّةِ وذلك أنَّ الجنَّةَ لاَ يَدْخُلُهَا إلاَّ نَفْسٌ مُسْلِمَةٌ ، ومَا أنْتُم في أهْلِ الشِّركِ إلاَّ كَالشَّعْرَةِ البَيْضَاءِ في جلدِ الثَّورِ الأَسْوَدِ ، أَوْ كَالشَّعْرَةِ السَّودَاءِ في جلدِ الثَّورِ الأحْمَر )) مُتَّفَقٌ عَلَيهِ .

İbn Mes'ûd radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem ile birlikte bir çadırda kırk kişi kadar vardık. Buyurdu ki: “Cennet ehlinin dörtte biri olmaya razı olur musunuz?” Biz: ‘Evet’ dedik. Buyurdu ki: “Cennet ehlinin üçte biri olmaya razı olur musunuz?” Biz: ‘Evet’ dedik. Bunun üzerine şöyle buyurdu: “Muhammed'in canı elinde olan Allah'a yemin ederim ki, ben sizin cennet ehlinin yarısı olmanızı ümit ediyorum. Çünkü cennete ancak Müslüman olan kimse girer. Siz ise şirk ehli içinde, siyah öküzün derisindeki beyaz kıl ya da kızıl öküzün derisindeki siyah kıl gibisiniz.” Müttefekun aleyh.

432. Hadis

وعن أَبي موسى الأشعري رضي الله عنه ، قَالَ : قَالَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم : (( إِذَا كَانَ يَوْمُ القِيَامَةِ دَفَعَ اللهُ إِلَى كُلِّ مُسْلِم يَهُودياً أَوْ نَصْرانِياً ، فَيَقُولُ : هَذَا فِكَاكُكَ مِنَ النَّارِ )) . وفي رواية عَنْهُ ، عن النَّبيّ صلى الله عليه وسلم ، قَالَ : (( يَجِيءُ يَوْمَ القِيَامَةِ نَاسٌ مِنَ المُسْلِمينَ بِذُنُوبٍ أَمْثَال الجِبَالِ يَغْفِرُهَا الله لَهُمْ )) رواه مسلم . قوله : (( دَفَعَ إِلَى كُلِّ مُسْلِم يَهُوديّاً أَوْ نَصْرَانِيّاً ، فَيَقُولُ : هَذَا فِكَاكُكَ مِن النَّارِ )) مَعنَاهُ مَا جَاءَ في حديث أَبي هريرة رضي الله عنه : (( لِكُلِّ أَحَدٍ مَنْزلٌ في الجَنَّةِ ، وَمَنْزِلٌ في النَّارِ ، فَالمُؤْمِنُ إِذَا دَخَلَ الجَنَّةَ خَلَفَهُ الكَافِرُ في النَّارِ ؛ لأنَّهُ مُسْتَحِقٌّ لِذَلِكَ بِكفْرِهِ )) ومعنى (( فِكَاكُكَ )) : أنَّكَ كُنْتَ معْرَّضاً لِدُخُولِ النَّارِ ، وَهَذَا فِكَاكُكَ ؛ لأنَّ الله تَعَالَى ، قَدَّرَ للنَّارِ عَدَداً يَمْلَؤُهَا ، فَإذَا دَخَلَهَا الكُفَّارُ بِذُنُوبِهِمْ وَكُفْرِهِمْ ، صَارُوا في مَعنَى الفِكَاك للمُسْلِمِينَ ، والله أعلم .

Ebû Mûsâ el-Eş'arî radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Kıyamet günü olduğunda Allah her Müslümana bir Yahudi veya bir Hristiyan verir ve: ‘Bu senin cehennemden kurtuluş fidyen’ buyurur.” Yine ondan, Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'den gelen bir başka rivayette şöyle buyurdu: “Kıyamet günü Müslümanlardan birtakım insanlar dağlar kadar günahlarla gelirler de Allah onları kendileri için bağışlar.” Müslim rivayet etmiştir. “Her Müslümana bir Yahudi veya bir Hristiyan verir ve: ‘Bu senin cehennemden kurtuluş fidyen’ buyurur” sözünün anlamı, Ebû Hüreyre radıyallâhu anh'in hadisinde geçen şu husustur: “Herkesin cennette bir yeri ve cehennemde bir yeri vardır. Mü'min cennete girdiğinde, cehennemdeki yerine kâfir geçer; çünkü o, küfrü sebebiyle bunu hak etmiştir.” Fikâküke (فِكَاكُكَ) “senin kurtuluş fidyen” ifadesinin anlamı şudur: Sen cehenneme girmeye maruz idin, işte bu senin kurtuluş fidyendir. Çünkü Yüce Allah cehennem için orayı dolduracak bir sayı takdir etmiştir; kâfirler günahları ve küfürleri sebebiyle oraya girdiklerinde, Müslümanlar için kurtuluş fidyesi hükmünde olurlar. Allah en iyisini bilir.

433. Hadis

وعن ابن عمر رضي الله عنهما ، قَالَ : سَمِعْتُ رسولَ الله صلى الله عليه وسلم ، يقول : (( يُدْنَى المُؤْمِنُ يَوْمَ القِيَامَة مِنْ رَبِّهِ حَتَّى يَضَعَ كَنَفَهُ عَلَيهِ ، فَيُقَرِّرُهُ بذُنُوبِهِ ، فيقولُ : أتعرِفُ ذَنْبَ كَذَا ؟ أتَعرفُ ذَنْبَ كَذَا ؟ فيقول : رَبِّ أعْرِفُ ، قَالَ : فَإنِّي قَدْ سَتَرْتُهَا عَلَيْكَ في الدُّنْيا ، وَأنَا أغْفِرُهَا لَكَ اليَومَ ، فَيُعْطَى صَحيفَةَ حَسَنَاتِهِ )) مُتَّفَقٌ عَلَيهِ . (( كَنَفَهُ )) : سَتْرُهُ وَرَحْمَتُهُ .

İbn Ömer radıyallâhu anhümâ'dan rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle derken işittim: “Kıyamet günü mü'min Rabbine yaklaştırılır; nihayet Rabbi onun üzerine rahmet örtüsünü koyar ve günahlarını kendisine ikrar ettirir. Ona: ‘Şu günahı biliyor musun? Şu günahı biliyor musun?’ buyurur. O da: ‘Rabbim, biliyorum’ der. Bunun üzerine Rabbi: ‘Ben dünyada iken onları senin üzerinde örtmüştüm, bugün de onları senin için bağışlıyorum’ buyurur ve kendisine iyiliklerinin yazılı olduğu amel defteri verilir.” Müttefekun aleyh. Kenefehû (كَنَفَهُ) “O'nun örtüsü ve rahmeti” demektir.

434. Hadis

وعن ابن مسعود رضي الله عنه : أنَّ رَجُلاً أصَابَ مِن امْرَأة قُبْلَةً ، فَأتَى النَّبيَّ صلى الله عليه وسلم فَأخْبَرَهُ ، فَأنْزَلَ الله تَعَالَى : { وَأَقِمِ الصَّلاةَ طَرَفَيِ النَّهَارِ وَزُلَفاً مِنَ اللَّيْلِ إِنَّ الْحَسَنَاتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئَات } [ هود : 114] فَقَالَ الرجل: أَليَ هَذَا يَا رَسُول الله ؟ قَالَ : (( لجميعِ أُمَّتِي كُلِّهِمْ )) مُتَّفَقٌ عَلَيهِ .

İbn Mes'ûd radıyallâhu anh'den rivayet edildiğine göre bir adam bir kadını öptü; sonra Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e gelip bunu ona haber verdi. Bunun üzerine Yüce Allah şu âyeti indirdi: { وَأَقِمِ الصَّلاةَ طَرَفَيِ النَّهَارِ وَزُلَفاً مِنَ اللَّيْلِ إِنَّ الْحَسَنَاتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئَات } “Gündüzün iki tarafında ve gecenin gündüze yakın vakitlerinde namaz kıl. Şüphesiz iyilikler kötülükleri giderir.” [Hûd 11/114] Adam: ‘Ey Allah'ın Resûlü! Bu yalnız benim için mi?’ diye sordu. [Resûlullah]: “Ümmetimin tamamı için” buyurdu. Müttefekun aleyh.

435. Hadis

وعن أنس رضي الله عنه ، قَالَ: جاء رجل إِلَى النَّبيّ صلى الله عليه وسلم ، فَقَالَ : يَا رَسُول الله، أَصَبْتُ حَدّاً ، فَأَقِمْهُ عَلَيَّ ، وَحَضَرَتِ الصَّلاةُ ، فَصَلَّى مَعَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم ، فَلَمَّا قَضَى الصَّلاةَ ، قَالَ : يَا رَسُول الله ، إنِّي أصَبْتُ حَدّاً فَأقِمْ فيَّ كِتَابَ الله . قَالَ : (( هَلْ حَضَرْتَ مَعَنَا الصَّلاةَ )) ؟ قَالَ : نَعَمْ . قَالَ : (( قَدْ غُفِرَ لَكَ )) مُتَّفَقٌ عَلَيهِ . وقوله : (( أصَبْتُ حَدّاً )) مَعنَاهُ : مَعْصِيَةً تُوجِبُ التَّعْزيرَ ، وَلَيْسَ المُرَادُ الحدّ الشَّرعيَّ الحَقِيقيَّ كَحَدِّ الزِّنَا وَالخمر وَغَيرِهِمَا ، فإنَّ هذِهِ الحُدودَ لا تَسْقُطُ بالصَّلاةِ ، وَلاَ يَجُوزُ للإمَامِ تَرْكُهَا .

Enes radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Bir adam Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'e gelerek: Ey Allah'ın Resûlü! Had (belirlenmiş ceza) gerektiren bir suç işledim; onu bana uygula, dedi. Bu sırada namaz vakti girdi ve adam Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem ile birlikte namaz kıldı. Namazı bitirince: Ey Allah'ın Resûlü! Ben had gerektiren bir suç işledim; Allah'ın Kitâbı'nın hükmünü bana uygula, dedi. [Resûlullah] şöyle buyurdu: “Bizimle birlikte namaza katıldın mı?” Adam: Evet, dedi. [Resûlullah] buyurdu ki: “Günahın bağışlandı.” Müttefekun aleyh. Hadisteki esabtü hadden (أصَبْتُ حَدّاً) “had gerektiren bir suç işledim” sözünün anlamı, ta'zîr (hâkimin takdirine bırakılan ceza) gerektiren bir günah işledim demektir. Yoksa zina ve içki haddi gibi gerçek şer'î had cezası kastedilmemiştir. Çünkü bu had cezaları namazla düşmez ve devlet başkanının bunları terk etmesi câiz değildir.

436. Hadis

وعنه ، قَالَ : قَالَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم : (( إنَّ الله لَيرْضَى عَنِ العَبْدِ أنْ يَأكُلَ الأَكْلَةَ ، فَيَحْمَدُهُ عَلَيْهَا ، أَوْ يَشْرَبَ الشَّرْبَةَ ، فَيَحْمَدُهُ عَلَيْهَا )) رواه مسلم . (( الأَكْلَة )) : بفتح الهمزة وهي المرةُ الواحدةُ مِنَ الأكلِ كَالغَدوَةِ وَالعَشْوَةِ ، والله أعلم .

Yine ondan rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Şüphesiz Allah, kulun bir öğün yemek yiyip de bunun üzerine kendisine hamdetmesinden ya da bir yudum su içip de bunun üzerine kendisine hamdetmesinden hoşnut olur.” Müslim rivayet etmiştir. El-ekle (الأَكْلَة) hemzenin fethasıyla okunur; el-gadve (الغَدوَة) “sabah yemeği” ve el-aşve (العَشْوَة) “akşam yemeği” kelimeleri gibi bir defa yemek yeme anlamına gelir. Allah en iyisini bilir.

437. Hadis

وعن أَبي موسى رضي الله عنه ، عن النَّبيّ صلى الله عليه وسلم ، قَالَ : (( إنَّ الله تَعَالَى يَبْسُطُ يَدَهُ باللَّيلِ ليَتُوبَ مُسِيءُ النَّهَارِ ، وَيَبْسُطُ يَدَهُ بالنَّهَارِ لِيَتُوبَ مُسِيءُ اللَّيلِ ، حَتَّى تَطلُعَ الشَّمْسُ مِنْ مَغْرِبِهَا )) رواه مسلم .

Ebû Mûsâ radıyallâhu anh'den, Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'den rivayet edildi; buyurdu ki: “Şüphesiz yüce Allah, gündüz günah işleyen tövbe etsin diye geceleyin elini açar; gece günah işleyen tövbe etsin diye de gündüzün elini açar. Bu durum güneş batıdan doğuncaya kadar böyle devam eder.” Müslim rivayet etmiştir.

438. Hadis

وعن أَبي نجيح عمرو بن عَبَسَة - بفتح العين والباءِ - السُّلَمِيِّ رضي الله عنه ، قَالَ : كُنْتُ وأنَا في الجاهِلِيَّةِ أظُنُّ أنَّ النَّاسَ عَلَى ضَلاَلَةٍ ، وَأَنَّهُمْ لَيْسُوا عَلَى شَيْءٍ ، وَهُمْ يَعْبُدُونَ الأَوْثَانَ ، فَسَمِعْتُ بِرَجُلٍ بِمَكَّةَ يُخْبِرُ أخْبَاراً ، فَقَعَدْتُ عَلَى رَاحِلَتِي ، فَقَدِمْتُ عَلَيهِ ، فإِذَا رسولُ الله صلى الله عليه وسلم مُسْتَخْفِياً ، جرَءاءُ عَلَيهِ قَومُهُ ، فَتَلَطَّفَتُ حَتَّى دَخَلْتُ عَلَيهِ بِمَكَّةَ ، فَقُلْتُ لَهُ : مَا أنْتَ ؟ قَالَ : (( أنا نَبيٌّ )) قُلْتُ : وما نبيٌّ ؟ قَالَ : (( أرْسَلَنِي الله )) قُلْتُ : وبأيِّ شَيْء أرْسَلَكَ ؟ قَالَ : (( أَرْسَلَنِي بِصِلَةِ الأرْحَامِ ، وَكَسْرِ الأَوْثَانِ ، وَأنْ يُوَحَّدَ اللهُ لاَ يُشْرَكُ بِهِ شَيْء )) قُلْتُ : فَمَنْ مَعَكَ عَلَى هَذَا ؟ قَالَ : (( حُرٌّ وَعَبْدٌ )) ومعه يَوْمَئذٍ أَبُو بكرٍ وبلالٌ رضي الله عنهما ، قُلْتُ : إنّي مُتَّبِعُكَ ، قَالَ : (( إنَّكَ لَنْ تَسْتَطيعَ ذلِكَ يَومَكَ هَذَا ، ألا تَرَى حَالي وحالَ النَّاسِ ؟ وَلَكِنِ ارْجعْ إِلَى أهْلِكَ فَإِذَا سَمِعْتَ بي قَدْ ظَهرْتُ فَأتِنِي )) قَالَ : فَذَهَبْتُ إِلَى أهْلِي وقَدِمَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم المَدِينَةَ حَتَّى قَدِمَ نَفَرٌ مِنْ أهْلِي المَدِينَةَ ، فقلتُ : مَا فَعَلَ هَذَا الرَّجُلُ الَّذِي قَدِمَ المَدِينَةَ ؟ فقالوا : النَّاس إلَيهِ سِرَاعٌ ، وَقَدْ أرادَ قَومُهُ قَتْلَهُ ، فلَمْ يَسْتَطِيعُوا ذلِكَ ، فقَدِمْتُ المدينَةَ ، فَدَخَلْتُ عَلَيهِ ، فقلتُ : يَا رَسُول الله أَتَعْرِفُني ؟ قَالَ : (( نَعَمْ ، أنْتَ الَّذِي لَقَيْتَنِي بمكّةَ )) قَالَ : فقلتُ : يَا رَسُول الله ، أخْبِرنِي عَمَّا عَلَّمَكَ الله وأَجْهَلُهُ ، أخْبِرْنِي عَنِ الصَّلاَةِ ؟ قَالَ : (( صَلِّ صَلاَةَ الصُّبْحِ ، ثُمَّ اقْصُرْ عَنِ الصَّلاَةِ حَتَّى تَرْتَفِعَ الشَّمْسُ قِيدَ رُمْحٍ ، فَإنَّهَا تَطْلُعُ حِينَ تَطلُعُ بَيْنَ قَرْنَيْ شَيطَان ، وَحينَئذٍ يَسجُدُ لَهَا الكُفَّارُ ، ثُمَّ صَلِّ فَإنَّ الصَلاَةَ مَشْهُودَةٌ مَحْضُورةٌ حَتَّى يَسْتَقِلَّ الظِّلُّ بالرُّمْحِ ، ثُمَّ اقْصُرْ عَنِ الصَّلاةِ ، فَإنَّهُ حينئذ تُسْجَرُ جَهَنَّمُ ، فإذَا أقْبَلَ الفَيْءُ فَصَلِّ ، فَإنَّ الصَّلاةَ مَشْهُودَةٌ مَحضُورَةٌ حَتَّى تُصَلِّي العصرَ ، ثُمَّ اقْصرْ عَنِ الصَّلاةِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ ، فإنَّهَا تَغْرُبُ بينَ قَرْنَيْ شَيطانٍ ، وَحِينَئذٍ يَسْجُدُ لَهَا الكُفّارُ )) قَالَ : فقلتُ : يَا نَبيَّ الله ، فالوضوءُ حدثني عَنْهُ ؟ فَقَالَ : (( مَا مِنْكُمْ رَجُلٌ يُقَرِّبُ وَضُوءهُ ، فَيَتَمَضْمَضُ وَيسْتَنْشِقُ فَيَسْتَنْثِرُ ، إلاَّ خَرَّتْ خَطَايَا وَجْهِهِ مِنْ أطْرَافِ لِحْيَتِهِ مَعَ المَاءِ ، ثُمَّ يَغْسِلُ يديهِ إِلَى المِرفقَيْن ، إلاَّ خَرَّتْ خَطَايَا يَدَيْهِ مِنْ أنَامِلِهِ مَعَ الماءِ ، ثُمَّ يَمْسَحُ رَأسَهُ ، إلاَّ خرّتْ خطايا رأسِهِ من أطْرَافِ شَعْرِهِ مَعَ الماءِ ، ثُمَّ يغسل قدميه إِلَى الكعْبَيْنِ ، إلاَّ خَرَّتْ خَطَايَا رِجلَيْهِ مِنْ أنَاملِهِ مَعَ الماءِ ، فَإنْ هُوَ قَامَ فَصَلَّى ، فَحَمِدَ الله تَعَالَى ، وأثنى عَلَيهِ ومَجَّدَهُ بالَّذي هُوَ لَهُ أهْلٌ ، وَفَرَّغَ قلبه للهِ تَعَالَى ، إلاَّ انْصَرفَ مِنْ خَطِيئَتِهِ كهيئته يَومَ وَلَدتهُ أُمُّهُ )) . فحدث عَمرُو بن عَبسَة بهذا الحديث أَبَا أُمَامَة صاحِب رَسُول الله صلى الله عليه وسلم ، فَقَالَ لَهُ أَبُو أُمَامَة : يَا عَمْرُو بنُ عَبسَة ، انْظُر مَا تقولُ ‍! في مقامٍ واحدٍ يُعْطَى هَذَا الرَّجُلُ ؟ فَقَالَ عَمْرٌو : يَا أَبَا أُمَامَة ، لقد كَبرَتْ سِنّي ، وَرَقَّ عَظمِي ، وَاقْتَرَبَ أجَلِي ، وَمَا بِي حَاجَةٌ أنْ أكْذِبَ عَلَى اللهِ تَعَالَى ، وَلا عَلَى رَسُول الله صلى الله عليه وسلم ، لَوْ لَمْ أسمعه مِنْ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم ، إلاَّ مَرَّةً أَوْ مَرَّتَينِ أَوْ ثَلاثاً – حَتَّى عَدَّ سَبْعَ مَرَّات – مَا حَدَّثْتُ أبداً بِهِ ، وَلكنِّي سمعتُهُ أكثَر من ذلِكَ . رواه مسلم . قوله : (( جُرَءاءُ عَلَيهِ قَومُه )) هُوَ بجيم مضمومة وبالمد عَلَى وزنِ عُلماءَ ، أيْ : جَاسِرونَ مُستَطِيلُونَ غيرُ هائِبينَ ، هذِهِ الرواية المشهورةُ ، ورواه الحُمَيْدِيُّ وغيرُهُ (( حِرَاءٌ )) بكسر الحاء المهملة ، وَقالَ : معناه غِضَابٌ ذَوُو غَمّ وهَمّ ، قَدْ عِيلَ صَبرُهُمْ بِهِ ، حَتَّى أثَّرَ في أجسامهم ، من قولِهِم : حَرَى جسمهُ يَحْرَى ، إِذَا نَقَصَ مِنْ ألمٍ أَوْ غَمٍّ ونحوهِ ، والصَّحيحُ أنَّهُ بالجيمِ . قوله صلى الله عليه وسلم : (( بَيْنَ قَرنَيْ شيطان )) أيْ ناحيتي رأسِهِ والمرادُ التَّمْثيلُ ، وَمعْنَاهُ : أنه حينئذٍ يَتَحرَّكُ الشَّيطَانُ وَشيعَتُهُ ، وَيتَسَلَّطُونَ . وقوله : (( يُقَرِّبُ وَضوءهُ )) معناه يُحضِرُ الماءَ الَّذِي يَتَوضّأ بِهِ ، وقوله : (( إلاَّ خَرَّت خطايا )) هُوَ بالخاءِ المعجمة : أيْ سقطت ، ورواه بعضُهم (( جَرَت )) بالجيم ، والصحيح بالخاءِ وَهُوَ رواية الجمهور . وقوله : (( فينْتَثرُ )) أيْ يَستخرجُ مَا في أنفهِ مِنْ أذىً والنَّثْرَةُ : طَرَفُ الأنْفِ .

Ebû Necîh Amr b. Abese -ayın ve bâ harflerinin fethasıyla- es-Sülemî radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Câhiliye dönemindeyken insanların sapıklık üzere olduklarını ve hiçbir hakikat üzere bulunmadıklarını düşünürdüm; o sırada onlar putlara tapıyorlardı. Derken Mekke'de birtakım haberler veren bir adam olduğunu duydum. Hemen bineğime atlayıp yanına vardım. Bir de baktım ki Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem gizleniyor, kavmi ise ona karşı cüretkâr ve saldırgan davranıyordu. Nazik ve tedbirli davranarak Mekke'de onun yanına girmeyi başardım. Ona: Sen nesin? dedim. “Ben bir peygamberim” buyurdu. Peygamber nedir? dedim. “Beni Allah gönderdi” buyurdu. Seni ne ile gönderdi? dedim. Buyurdu ki: “Beni akrabalık bağlarını gözetmek, putları kırmak ve kendisine hiçbir şey ortak koşulmaksızın Allah'ın birlenmesi emriyle gönderdi.” Peki bu davada seninle birlikte kim var? dedim. “Bir hür ve bir köle” buyurdu. O gün yanında Ebû Bekir ile Bilâl radıyallâhu anhümâ vardı. Ben sana tâbi olacağım, dedim. Bunun üzerine şöyle buyurdu: “Sen bugün buna güç yetiremezsin. Benim hâlimi ve insanların hâlini görmüyor musun? Fakat şimdi ailene dön; benim açıktan ortaya çıktığımı duyduğunda yanıma gel.” Amr dedi ki: Ben de ailemin yanına gittim. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem Medine'ye hicret etti. Nihayet ailemden bir grup Medine'ye geldi. Onlara: Medine'ye gelen o adam ne yaptı? diye sordum. Dediler ki: İnsanlar akın akın ona koşuyor. Kavmi onu öldürmek istedi ama buna güç yetiremediler. Bunun üzerine Medine'ye geldim ve huzuruna girdim. Ey Allah'ın Resûlü, beni tanıdın mı? dedim. “Evet, sen Mekke'de benimle görüşen kişisin” buyurdu. Dedim ki: Ey Allah'ın Resûlü! Allah'ın sana öğrettiği ve benim bilmediğim şeylerden bana haber ver; bana namazdan haber ver. Şöyle buyurdu: “Sabah namazını kıl; sonra güneş bir mızrak boyu yükselinceye kadar namaz kılmaktan geri dur. Çünkü güneş doğarken şeytanın iki boynuzu arasından doğar ve o esnada kâfirler ona secde ederler. Sonra namaz kıl; zira gölge mızrakla aynı hizaya gelinceye kadar kılınan namaz meleklerin şahit olduğu ve hazır bulunduğu bir namazdır. Sonra namaz kılmaktan geri dur; çünkü o vakitte cehennem tutuşturulur. Gölge (doğuya doğru) uzamaya başlayınca namaz kıl; çünkü ikindi namazını kılıncaya kadar kılınan namaz da meleklerin şahit olduğu ve hazır bulunduğu bir namazdır. Sonra güneş batıncaya kadar namaz kılmaktan geri dur; zira güneş şeytanın iki boynuzu arasında batar ve o esnada kâfirler ona secde ederler.” Dedim ki: Ey Allah'ın Nebîsi! Ya abdest? Bana ondan da bahset. Şöyle buyurdu: “Sizden bir kimse abdest suyunu yanına getirip ağzını çalkalar ve burnuna su çekip sümkürürse, yüzünün günahları sakalının uçlarından su ile birlikte dökülür gider. Sonra ellerini dirseklerine kadar yıkarsa, ellerinin günahları parmak uçlarından su ile birlikte dökülür gider. Sonra başını meshederse, başının günahları saçının uçlarından su ile birlikte dökülür gider. Sonra ayaklarını topuklarına kadar yıkarsa, ayaklarının günahları parmak uçlarından su ile birlikte dökülür gider. Eğer bundan sonra kalkıp namaz kılar, yüce Allah'a hamdeder, O'nu şânına lâyık biçimde över ve yüceltir, kalbini de yalnız yüce Allah'a bağlarsa, annesinin kendisini doğurduğu gündeki gibi günahlarından arınmış olarak namazdan ayrılır.” Amr b. Abese bu hadisi Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in sahâbîsi Ebû Ümâme'ye anlattı. Ebû Ümâme ona: Ey Amr b. Abese! Ne söylediğine dikkat et! Bu adama bütün bu mükâfat bir tek makamda mı veriliyor? dedi. Bunun üzerine Amr şöyle dedi: Ey Ebû Ümâme! Yaşım ilerledi, kemiklerim inceldi ve ecelim yaklaştı. Yüce Allah'a ve Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e karşı yalan söylemeye hiçbir ihtiyacım yok. Eğer ben bunu Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'den bir, iki ya da üç defa -böylece yedi defaya kadar saydı- işitmiş olsaydım, onu asla anlatmazdım. Fakat ben bunu ondan bundan çok daha fazla kez işittim. Müslim rivayet etmiştir. Hadisteki cüreâü aleyhi kavmühû (جُرَءاءُ عَلَيهِ قَومُه) “kavmi ona karşı cüretkârdı” ifadesindeki kelime, cim harfinin zammesi ve med ile ulemâ (عُلماءَ) veznindedir; yani cüretkâr, haddi aşan, çekinmeyen kimseler demektir. Meşhur rivayet budur. Humeydî ve başkaları ise bunu noktasız hâ harfinin kesresiyle hırâun (حِرَاءٌ) şeklinde rivayet etmiş ve şöyle demiştir: Anlamı; öfkeli, kederli ve tasalı, onun yüzünden sabırları tükenmiş ve hatta bu durum bedenlerine bile tesir etmiş kimseler demektir. Bu kelime Arapların, bir kimsenin bedeni acı ya da keder ve benzeri bir sebeple eriyip zayıfladığında söyledikleri harâ cismühû yahrâ (حَرَى جسمهُ يَحْرَى) sözünden gelir. Ancak doğru olan, kelimenin cim harfiyle olduğudur. Sallallâhu aleyhi ve sellem'in beyne karney şeytân (بَيْنَ قَرنَيْ شيطان) “şeytanın iki boynuzu arasında” sözü, başının iki yanı demektir. Burada kastedilen temsîlî anlatımdır; anlamı ise o vakitte şeytanın ve taraftarlarının harekete geçip musallat olduklarıdır. Yukarribü vedûehû (يُقَرِّبُ وَضوءهُ) “abdest suyunu yanına getirir” sözünün anlamı, kendisiyle abdest alacağı suyu hazırlar demektir. İllâ harrat hatâyâ (إلاَّ خَرَّت خطايا) “günahları dökülür gider” ifadesi noktalı hâ iledir ve düştü, döküldü anlamına gelir. Bazıları bunu cim harfiyle cerat (جَرَت) “aktı” şeklinde rivayet etmiştir; fakat doğrusu noktalı hâ ile olanıdır ve cumhurun rivayeti de budur. Feyentesirü (فينْتَثرُ) “sümkürür” sözü, burnundaki pislik ve rahatsızlık verici şeyleri dışarı çıkarır demektir. En-nesre (النَّثْرَةُ) ise burnun ucu demektir.

439. Hadis

وعن أَبي موسى الأشعري رضي الله عنه ، عن النَّبيّ صلى الله عليه وسلم ، قَالَ : (( إِذَا أرادَ الله تَعَالَى رَحمةَ أُمَّةٍ ، قَبَضَ نَبيَّهَا قَبْلَها ، فَجعلهُ لَهَا فَرطاً وسلَفاً بَيْنَ يَديْهَا ، وإذَا أرادَ هَلَكَةَ أُمَّةٍ ، عَذَّبَهَا وَنَبِيُّهَا حَيٌّ ، فَأهلكَها وَهُوَ حيٌّ يَنظُرُ ، فَأقرّ عَينَهُ بهلاكِها حِينَ كَذَّبُوهُ وَعَصَوا أمْرَهُ )) رواه مسلم .

Ebû Mûsâ el-Eş'arî radıyallâhu anh'den, Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'den rivayet edildi; buyurdu ki: “Yüce Allah bir ümmete rahmet etmeyi dilediğinde, peygamberini onlardan önce vefat ettirir ve onu kendileri için önden giden bir öncü ve hazırlayıcı kılar. Bir ümmetin helâkini dilediğinde ise, peygamberi hayattayken onlara azap eder; peygamberi hayatta olup gözleriyle bakarken onları helâk eder. Böylece kendisini yalanladıkları ve emrine karşı geldikleri için, onların helâkiyle peygamberinin gönlüne su serper.” Müslim rivayet etmiştir.