Binûn

Dünyaya Karşı Zühdün Fazileti, Dünyalıktan Azla Yetinmeye Teşvik ve Fakirliğin Fazileti Bâbı

Kaynak: Riyâzü's-Sâlihîn · İmam Nevevî · Riyâzü's-Sâlihîn (Fahl tahkiki) · Türkçe çeviri

456. Hadis

عن عمرو بن عوف الأنصاري رضي الله عنه : أنَّ رسولَ الله صلى الله عليه وسلم بَعَثَ أَبَا عبيدة بنَ الجَرَّاح رضي الله عنه إِلَى الْبَحْرَيْنِ يَأتِي بِجِزْيَتِهَا ، فَقَدِمَ بمَالٍ مِنَ الْبَحْرَيْنِ ، فَسَمِعَتِ الأَنْصَارُ بقُدُومِ أَبي عُبيْدَةَ ، فَوَافَوْا صَلاَةَ الفَجْرِ مَعَ رسولِ الله صلى الله عليه وسلم ، فَلَمَّا صَلَّى رسولُ الله صلى الله عليه وسلم ، انْصَرفَ ، فَتَعَرَّضُوا لَهُ ، فَتَبَسَّمَ رسولُ الله صلى الله عليه وسلم حِيْنَ رَآهُمْ ، ثُمَّ قَالَ: (( أظُنُّكُمْ سَمعتُمْ أنَّ أَبَا عُبَيْدَةَ قَدِمَ بِشَيْءٍ مِنَ الْبَحْرَيْنِ ؟ )) فقالوا : أجل ، يَا رسول الله، فقال : (( أبْشِرُوا وَأَمِّلْوا مَا يَسُرُّكُمْ، فَوالله مَا الفَقْرَ أخْشَى عَلَيْكُمْ ، وَلكِنِّي أخْشَى أنْ تُبْسَط الدُّنْيَا عَلَيْكُمْ كَمَا بُسِطَتْ عَلَى مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ ، فَتَنَافَسُوهَا كَمَا تَنَافَسُوهَا ، فَتُهْلِكَكُمْ كَمَا أهْلَكَتْهُمْ )) متفقٌ عَلَيْهِ .

Amr b. Avf el-Ensârî radıyallâhu anh'den rivayet edildiğine göre: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem, Ebû Ubeyde b. el-Cerrâh radıyallâhu anh'i cizyesini (gayrimüslim tebaadan alınan baş vergisini) getirmek üzere Bahreyn'e gönderdi. O da Bahreyn'den mal ile döndü. Ensâr, Ebû Ubeyde'nin geldiğini duyunca sabah namazına Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem ile birlikte cemaate tam olarak katıldılar. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem namazı kıldırıp dönünce onun karşısına çıktılar. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem onları görünce tebessüm etti, sonra da: “Sanırım Ebû Ubeyde'nin Bahreyn'den bir şeyler getirdiğini duydunuz?” buyurdu. ‘Evet, yâ Resûlallah’ dediler. Bunun üzerine şöyle buyurdu: “Müjdelenin ve sizi sevindirecek şeyleri ümit edin. Vallahi sizin adınıza korktuğum şey fakirlik değildir. Fakat ben, sizden öncekilerin önüne serildiği gibi dünyanın sizin önünüze de serilmesinden, onların dünya için yarıştıkları gibi sizin de onun için yarışmanızdan ve dünyanın onları helâk ettiği gibi sizi de helâk etmesinden korkuyorum.” Müttefekun aleyh.

457. Hadis

وعن أَبي سعيد الخدري رضي الله عنه ، قَالَ : جلس رسولُ الله صلى الله عليه وسلم عَلَى الْمِنْبَرِ ، وَجَلَسْنَا حَوْلَهُ ، فقال : (( إنَّ ممَّا أخَافُ عَلَيْكُمْ مِنْ بَعْدِي مَا يُفْتَحُ عَلَيْكُمْ مِنْ زَهْرَةِ الدُّنْيَا وَزِينَتِهَا )) متفقٌ عَلَيْهِ .

Ebû Saîd el-Hudrî radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem minbere oturdu, biz de etrafına oturduk. Şöyle buyurdu: “Benden sonra sizin adınıza korktuğum şeylerin başında, dünyanın güzelliklerinin ve ziynetinin önünüze açılması gelir.” Müttefekun aleyh.

458. Hadis

وعنه: أن رسول الله صلى الله عليه وسلم، قَالَ: (( إنَّ الدُّنْيَا حُلْوَةٌ خَضِرَةٌ وَإنَّ الله تَعَالَى مُسْتَخْلِفُكُمْ فِيهَا، فَيَنْظُرُ كَيْفَ تَعْمَلُونَ، فَاتَّقُوا الدُّنْيَا وَاتَّقُوا النِّسَاءَ )) رواه مسلم.

Yine ondan rivayet edildiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Şüphesiz dünya tatlıdır, çekicidir. Allah Teâlâ sizi orada halifeler kılacak ve nasıl amel edeceğinize bakacaktır. Öyleyse dünyadan sakının, kadınlardan da sakının.” Müslim rivayet etmiştir.

459. Hadis

وعن أنس رضي الله عنه : أن النبي صلى الله عليه وسلم ، قَالَ: (( اللَّهُمَّ لاَ عَيْشَ إِلاَّ عَيْشَ الآخِرَةِ )) متفقٌ عَلَيْهِ .

Enes radıyallâhu anh'den rivayet edildiğine göre Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Allah'ım! Âhiret hayatından başka gerçek hayat yoktur.” Müttefekun aleyh.

460. Hadis

وعنه ، عن رسول الله صلى الله عليه وسلم ، قَالَ : (( يَتْبَعُ الْمَيِّتَ ثَلاَثَةٌ : أهْلُهُ وَمَالُهُ وَعَمَلُهُ : فَيَرْجِعُ اثْنَانِ ، وَيَبْقَى وَاحِدٌ : يَرْجِعُ أهْلُهُ وَمَالُهُ وَيبْقَى عَمَلُهُ )) متفقٌ عَلَيْهِ .

Yine ondan rivayet edildiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Ölünün peşinden üç şey gider: Ailesi, malı ve ameli. Bunlardan ikisi geri döner, biri kalır: Ailesi ve malı geri döner, ameli ise kalır.” Müttefekun aleyh.

461. Hadis

وعنه ، قَالَ : قَالَ رسول الله صلى الله عليه وسلم : (( يُؤْتَى بِأنْعَمِ أهْلِ الدُّنْيَا مِنْ أهْلِ النَّارِ يَوْمَ القِيَامَةِ ، فَيُصْبَغُ في النَّارِ صَبْغَةً ، ثُمَّ يُقَالُ : يَا ابْنَ آدَمَ ، هَلْ رَأيْتَ خَيْراً قَطُّ ؟ هَلْ مَرَّ بِكَ نَعِيمٌ قَطُّ ؟ فَيَقُولُ : لاَ وَاللهِ يَا رَبِّ ، وَيُؤْتَى بِأشَدِّ النَّاسِ بُؤسَاً في الدُّنْيَا مِنْ أهْلِ الجَنَّةِ ، فَيُصْبَغُ صَبْغَةً في الجَنَّةِ ، فَيُقَالُ لَهُ : يَا ابْنَ آدَمَ ، هَلْ رَأيْتَ بُؤساً قَطُّ ؟ هَلْ مَرَّ بِكَ شِدَّةٌ قَطُّ ؟ فيَقُولُ : لاَ وَاللهِ ، مَا مَرَّ بِي بُؤْسٌ قَطُّ ، وَلاَ رَأيْتُ شِدَّةً قَطُّ )) رواه مسلم .

Yine ondan rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Kıyamet günü cehennem ehli içinden dünyada en müreffeh yaşamış olan kişi getirilir ve cehenneme bir kere daldırılır. Sonra ona: ‘Ey âdemoğlu! Hiç hayır gördün mü? Hiç bolluk ve nimet içinden geçtin mi?’ denir. O da: ‘Hayır, vallahi yâ Rabbi!’ der. Cennet ehli içinden dünyada en şiddetli sıkıntı çekmiş olan kişi getirilir ve cennete bir kere daldırılır. Ona da: ‘Ey âdemoğlu! Hiç sıkıntı gördün mü? Başına hiç zorluk geldi mi?’ denir. O da: ‘Hayır, vallahi! Başımdan hiçbir sıkıntı geçmedi ve hiçbir zorluk görmedim’ der.” Müslim rivayet etmiştir.

462. Hadis

وعن المُسْتَوْرِد بن شَدَّاد رضي الله عنه، قَالَ: قَالَ رسول الله صلى الله عليه وسلم: (( مَا الدُّنْيَا في الآخِرَةِ إِلاَّ مِثْلُ مَا يَجْعَلُ أَحَدُكُمْ أُصْبُعَهُ في اليَمِّ، فَلْيَنْظُرْ بِمَ يَرْجِعُ ! )) رواه مسلم.

Müstevrid b. Şeddâd radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Âhiretin yanında dünya, ancak sizden birinin parmağını denize daldırması gibidir; parmağının ne ile döndüğüne bir baksın!” Müslim rivayet etmiştir.

463. Hadis

وعن جابر رضي الله عنه : أنَّ رسول الله صلى الله عليه وسلم مَرَّ بالسُّوقِ وَالنَّاسُ كَنَفَتَيْهِ ، فَمَرَّ بِجَدْيٍ أَسَكَّ مَيِّتٍ ، فَتَنَاوَلَهُ فَأَخَذَ بِأُذُنِهِ ، ثُمَّ قَالَ : (( أَيُّكُم يُحِبُّ أنْ يَكُونَ هَذَا لَهُ بِدرْهَم ؟ )) فقالوا : مَا نُحِبُّ أنَّهُ لَنَا بِشَيْءٍ وَمَا نَصْنَعُ بِهِ ؟ ثُمَّ قَالَ : (( أَتُحِبُّونَ أَنَّهُ لَكُمْ ؟ )) قَالُوا : وَاللهِ لَوْ كَانَ حَيّاً كَانَ عَيْباً ، إنَّهُ أسَكُّ فَكَيْفَ وَهُوَ ميِّتٌ ! فقال : (( فوَاللهِ للدُّنْيَا أهْوَنُ عَلَى اللهِ مِنْ هَذَا عَلَيْكُمْ )) رواه مسلم . قوله : (( كَنَفَتَيْهِ )) أيْ : عن جانبيه . وَ(( الأَسَكُّ )) : الصغير الأذُن .

Câbir radıyallâhu anh'den rivayet edildiğine göre: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem, insanlar iki yanında olduğu hâlde çarşıya uğradı. Derken küçük kulaklı, ölü bir oğlağın yanından geçti. Ona uzanıp kulağından tuttu, sonra da: “Hanginiz bunun bir dirheme kendisinin olmasını ister?” buyurdu. Onlar: ‘Hiçbir karşılık vermeden bile bizim olmasını istemeyiz, onu ne yapalım ki?’ dediler. Sonra: “Peki bedelsiz olarak sizin olmasını ister misiniz?” buyurdu. Onlar: ‘Vallahi diri olsaydı bile kusurlu sayılırdı, çünkü küçük kulaklıdır; kaldı ki bu bir de ölü!’ dediler. Bunun üzerine şöyle buyurdu: “Vallahi dünya, Allah katında bunun sizin yanınızdaki değerinden daha değersizdir.” Müslim rivayet etmiştir. Hadisteki kenefeteyhi (كَنَفَتَيْهِ) “iki yanında” demektir. el-Esekkü (الأَسَكُّ) ise “küçük kulaklı” demektir.

464. Hadis

وعن أَبي ذر رضي الله عنه ، قَالَ : كُنْتُ أَمْشِي مَعَ النَّبي صلى الله عليه وسلم في حَرَّةٍ بِالمَدِينَةِ ، فَاسْتَقْبَلَنَا أُحُدٌ ، فقال : (( يَا أَبَا ذَرٍّ )) قلت : لَبَّيْكَ يَا رسولَ الله . فقال : (( مَا يَسُرُّنِي أنَّ عِنْدِي مِثْلَ أُحُدٍ هَذَا ذَهَباً تَمْضي عَلَيَّ ثَلاَثَةُ أيّامٍ وَعِنْدِي مِنْهُ دِينَارٌ ، إِلاَّ شَيْءٌ أرْصُدُهُ لِدَيْنٍ ، إِلاَّ أنْ أقُولَ بِهِ في عِبَادِ الله هكذا وَهَكَذَا وَهكَذَا )) عن يَمِينِهِ وعن شِمَالِهِ وَمِنْ خَلْفِهِ ، ثُمَّ سَارَ ، فقال : (( إنَّ الأَكْثَرينَ هُمُ الأَقَلُّونَ يَوْمَ القِيَامَةِ إِلاَّ مَنْ قَالَ بالمَالِ هكَذَا وَهكَذَا وَهكَذَا )) عن يمينِهِ وعن شِمَالِهِ وِمنْ خَلْفِهِ (( وَقَلِيلٌ مَاهُمُ )) . ثُمَّ قَالَ لي : (( مَكَانَكَ لاَ تَبْرَحْ حَتَّى آتِيكَ )) ثُمَّ انْطَلَقَ في سَوادِ اللَّيْلِ حَتَّى تَوَارَى ، فَسَمِعْتُ صَوتاً ، قَدِ ارْتَفَع ، فَتَخَوَّفْتُ أنْ يَكُونَ أحَدٌ عَرَضَ للنَّبيِّ صلى الله عليه وسلم ، فَأرَدْتُ أنْ آتِيهِ فَذَكَرتُ قَوْله : (( لا تَبْرَحْ حَتَّى آتِيَكَ )) فلم أبْرَحْ حَتَّى أتَاني ، فَقُلْتُ : لَقَدْ سَمِعْتُ صَوتاً تَخَوَّفْتُ مِنْهُ ، فَذَكَرْتُ لَهُ ، فقال : (( وَهَلْ سَمِعْتَهُ ؟ )) قلت : نَعَمْ ، قَالَ : (( ذَاكَ جِبريلُ أتَانِي . فقال : مَنْ مَاتَ مِنْ أُمَّتِكَ لاَ يُشْرِكُ بِاللهِ شَيْئاً دَخَلَ الْجَنَّةَ )) ، قلت : وَإنْ زَنَى وَإنْ سَرَقَ ؟ قَالَ : (( وَإنْ زَنَى وَإنْ سَرَقَ )) متفقٌ عَلَيْهِ ، وهذا لفظ البخاري .

Ebû Zer radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem ile birlikte Medine'deki taşlık bir arazide yürüyordum, karşımıza Uhud çıktı. “Yâ Ebâ Zer!” buyurdu. ‘Buyur yâ Resûlallah!’ dedim. Şöyle buyurdu: “Şu Uhud Dağı kadar altınım olup da borç için ayıracağım miktar dışında, Allah'ın kullarına şöyle, şöyle ve şöyle —sağına, soluna ve arkasına işaret ederek— dağıtmam hariç, üzerinden üç gün geçtiği hâlde yanımda ondan tek bir dinar kalması beni sevindirmez.” Sonra biraz yürüdü ve şöyle buyurdu: “Şüphesiz dünyada malı çok olanlar, kıyamet günü sevabı az olanlardır; ancak malı şöyle, şöyle ve şöyle —sağına, soluna ve arkasına işaret ederek— dağıtanlar müstesna. Onlar da ne kadar azdır!” Sonra bana: “Olduğun yerde kal, ben sana gelinceye kadar buradan ayrılma” buyurdu. Ardından gecenin karanlığında yürüdü ve gözden kayboldu. Derken yüksek bir ses işittim; Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in önüne birinin çıkmış olmasından korktum. Yanına gitmek istedim, fakat “Ben sana gelinceye kadar buradan ayrılma” sözünü hatırladım ve o yanıma gelinceye kadar yerimden ayrılmadım. Geldiğinde: ‘Beni korkutan bir ses işittim’ dedim ve durumu kendisine anlattım. “Sen onu işittin mi?” buyurdu. ‘Evet’ dedim. “O Cebrâil'di, yanıma geldi ve: ‘Ümmetinden Allah'a hiçbir şeyi ortak koşmadan ölen kimse cennete girer’ dedi” buyurdu. Ben: ‘Zina etse ve hırsızlık yapsa da mı?’ dedim. “Zina etse ve hırsızlık yapsa da” buyurdu. Müttefekun aleyh; bu lafız Buhârî'nindir.

465. Hadis

وعن أَبي هريرة رضي الله عنه ، عن رسول الله صلى الله عليه وسلم ، قَالَ : (( لَوْ كَانَ لِي مِثْلُ أُحُدٍ ذَهَباً ، لَسَرَّنِي أنْ لاَ تَمُرَّ عَلَيَّ ثَلاَثُ لَيالٍ وَعِنْدِي مِنْهُ شَيْءٌ إِلاَّ شَيْءٌ أرْصُدُهُ لِدَيْنٍ )) متفقٌ عَلَيْهِ .

Ebû Hüreyre radıyallâhu anh'den, Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'den rivayet edildi; buyurdu ki: “Eğer Uhud kadar altınım olsaydı, borç için ayırdığım bir miktar dışında, yanımda ondan bir şey bulunduğu hâlde üzerimden üç gece geçmemesi beni sevindirirdi.” Müttefekun aleyh.

466. Hadis

وعنه ، قَالَ : قَالَ رسول الله صلى الله عليه وسلم : (( انْظُرُوا إِلَى مَنْ هُوَ أسْفَلَ مِنْكُمْ وَلاَ تَنْظُرُوا إِلَى مَنْ هُوَ فَوْقَكُمْ ؛ فَهُوَ أجْدَرُ أنْ لاَ تَزْدَرُوا نِعْمَةَ الله عَلَيْكُمْ )) متفقٌ عَلَيْهِ ، وهذا لفظ مسلم . وفي رواية البخاري : (( إِذَا نَظَرَ أَحَدُكُمْ إِلَى مَنْ فُضِّلَ عَلَيْهِ في المَالِ وَالخَلْقِ ، فَلْيَنْظُرْ إِلَى مَنْ هُوَ أسْفَل مِنْهُ )) .

Yine ondan rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Sizden daha aşağıda olana bakın, sizden daha yukarıda olana bakmayın; zira bu, Allah'ın üzerinizdeki nimetini küçümsememeniz için daha uygundur.” Müttefekun aleyh; bu lafız Müslim'indir. Buhârî'nin rivayetinde ise şöyledir: “Sizden biriniz mal ve yaratılış bakımından kendisinden üstün kılınmış birine baktığında, kendisinden daha aşağıda olana da baksın.”

467. Hadis

وعنه ، عن النبي صلى الله عليه وسلم ، قَالَ : (( تَعِسَ عَبْدُ الدِّينَارِ ، وَالدِّرْهَمِ ، وَالقَطِيفَةِ ، وَالخَمِيصَةِ ، إنْ أُعْطِيَ رَضِيَ ، وَإنْ لَمْ يُعْطَ لَمْ يَرْضَ )) رواه البخاري .

Yine ondan, Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'den rivayet edildi; buyurdu ki: “Dinarın, dirhemin, kadifenin ve hamîsanın (nakışlı elbisenin) kulu yüzüstü sürünsün! Kendisine verilirse razı olur, verilmezse razı olmaz.” Buhârî rivayet etmiştir.

468. Hadis

وعنه رضي الله عنه ، قَالَ : لَقَدْ رَأيْتُ سَبعِينَ مِنْ أهْلِ الصُّفَّةِ ، مَا منهُمْ رَجُلٌ عَلَيْهِ رِدَاءٌ : إمَّا إزارٌ ، وَإمَّا كِسَاءٌ ، قَدْ رَبَطُوا في أعنَاقِهِمْ ، فَمِنْهَا مَا يَبْلُغُ نِصْفَ السَّاقَيْن ، وَمِنْهَا مَا يَبْلُغُ الكَعْبَيْنِ ، فَيَجْمَعُهُ بِيَدِهِ كَراهِيَةَ أنْ تُرَى عَوْرَتُهُ . رواه البخاري .

Yine ondan radıyallâhu anh rivayet edildi; dedi ki: “Ashâb-ı Suffe'den yetmiş kişi gördüm; içlerinde üzerinde ridâ (üst örtüsü) bulunan tek bir adam yoktu: Ya bir izâr (belden aşağı sarılan örtü) ya da boyunlarına bağladıkları bir kisâ (bürünülen örtü) vardı. Bunlardan kimi baldırların yarısına, kimi de topuklara kadar ulaşırdı; avret yerinin görünmesinden hoşlanmadığı için onu eliyle toplardı.” Buhârî rivayet etmiştir.

469. Hadis

وعنه ، قَالَ : قَالَ رسول الله صلى الله عليه وسلم : (( الدُّنْيَا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ ، وَجَنَّةُ الكَافِرِ )) رواه مسلم .

Yine ondan rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Dünya mü'minin zindanı, kâfirin cennetidir.” Müslim rivayet etmiştir.

470. Hadis

وعن ابن عمر رضي الله عنهما ، قَالَ : أخذ رسول الله صلى الله عليه وسلم بِمَنْكِبَيَّ ، فقال : (( كُنْ في الدُّنْيَا كَأنَّكَ غَرِيبٌ ، أَو عَابِرُ سَبيلٍ )) . وَكَانَ ابن عُمَرَ رضي الله عنهما ، يقول : إِذَا أمْسَيتَ فَلاَ تَنْتَظِرِ الصَّبَاحَ ، وَإِذَا أَصْبَحْتَ فَلاَ تَنْتَظِرِ المَسَاءَ ، وَخُذْ مِنْ صِحَّتِكَ لِمَرَضِكَ ، وَمِنْ حَيَاتِكَ لِمَوْتِكَ . رواه البخاري . قالوا في شَرْحِ هَذَا الحديث معناه : لاَ تَرْكَنْ إِلَى الدُّنْيَا وَلاَ تَتَّخِذْهَا وَطَناً ، وَلاَ تُحَدِّثْ نَفْسَكَ بِطُولِ البَقَاءِ فِيهَا ، وَلاَ بِالاعْتِنَاءِ بِهَا ، وَلاَ تَتَعَلَّقْ مِنْهَا إِلاَّ بِمَا يَتَعَلَّقُ بِهِ الْغَريبُ في غَيْرِ وَطَنِهِ ، وَلاَ تَشْتَغِلْ فِيهَا بِمَا لاَ يَشْتَغِلُ بِهِ الغَرِيبُ الَّذِي يُريدُ الذَّهَابَ إِلَى أهْلِهِ ، وَبِاللهِ التَّوْفِيقُ .

İbn Ömer radıyallâhu anhümâ'dan rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem iki omzumdan tuttu ve şöyle buyurdu: “Dünyada sanki bir garip veya bir yolcu gibi ol.” İbn Ömer radıyallâhu anhümâ şöyle derdi: “Akşama çıktığında sabahı bekleme, sabaha çıktığında da akşamı bekleme. Sağlığından hastalığın için, hayatından da ölümün için pay al.” Buhârî rivayet etmiştir. Bu hadisin şerhinde şöyle demişlerdir: Bunun anlamı şudur: Dünyaya meyletme, onu vatan edinme, içinden orada uzun süre kalacağını ve ona özen göstereceğini geçirme. Ona, gurbetteki bir garibin vatanı dışındaki yere bağlandığından fazlasıyla bağlanma. Ailesinin yanına gitmek isteyen bir garibin dünyada meşgul olmayacağı şeylerle sen de orada meşgul olma. Başarı Allah'tandır.

471. Hadis

وعن أَبي العباس سهل بن سعد الساعدي رضي الله عنه ، قَالَ : جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النبي صلى الله عليه وسلم ، فقال : يَا رسولَ الله ، دُلَّنِي عَلَى عَمَلٍ إِذَا عَمِلْتُهُ أحَبَّنِي اللهُ وَأحَبَّنِي النَّاسُ ، فقال : (( ازْهَدْ في الدُّنْيَا يُحِبّك اللهُ ، وَازْهَدْ فِيمَا عِنْدَ النَّاسِ يُحِبّك النَّاسُ )) حديث حسن رواه ابن ماجه وغيره بأسانيد حسنة .

Ebü'l-Abbâs Sehl b. Sa'd es-Sâidî radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Bir adam Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'e gelerek: ‘Yâ Resûlallah! Bana öyle bir amel göster ki onu yaptığımda Allah da beni sevsin, insanlar da beni sevsin’ dedi. Bunun üzerine şöyle buyurdu: “Dünyaya karşı zâhid ol ki Allah seni sevsin; insanların elindekilere karşı zâhid ol ki insanlar seni sevsin.” Hasen bir hadistir; İbn Mâce ve başkaları hasen isnadlarla rivayet etmişlerdir.

472. Hadis

وعن النعمان بن بشير رضي الله عنهما ، قَالَ : ذَكَرَ عُمَرُ بْنُ الخَطَّابِ رضي الله عنه ، مَا أَصَابَ النَّاسُ مِنَ الدُّنْيَا ، فَقَالَ : لَقَدْ رَأيْتُ رسول الله صلى الله عليه وسلم يَظَلُّ الْيَوْمَ يَلْتَوِي مَا يَجِدُ مِنَ الدَّقَلِ مَا يَمْلأ بِهِ بَطْنَهُ . رواه مسلم . (( الدَّقَلُ )) بفتح الدَّال المهملة والقاف : رديءُ التمرِ .

Nu'mân b. Beşîr radıyallâhu anhümâ'dan rivayet edildi; dedi ki: Ömer b. el-Hattâb radıyallâhu anh insanların dünyalıktan elde ettikleri şeyleri andı ve şöyle dedi: “Ben Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in, karnını doyuracak kadar adi hurma bulamadığı için gün boyu kıvrandığını görmüşümdür.” Müslim rivayet etmiştir. Noktasız dâl ve kâf harflerinin fethasıyla okunan ed-dekalu (الدَّقَلُ) “kötü hurma” demektir.

473. Hadis

وعن عائشة رضي الله عنها ، قالت : تُوفي رسول الله صلى الله عليه وسلم ، وَمَا في بَيْتِي مِنْ شَيْءٍ يَأكُلُهُ ذُو كَبِدٍ إِلاَّ شَطْرُ شَعِيرٍ في رَفٍّ لي ، فَأكَلْتُ مِنْهُ حَتَّى طَالَ عَلَيَّ ، فَكِلْتُهُ فَفَنِيَ . متفقٌ عَلَيْهِ . قولها : (( شَطْرُ شَعير )) أيْ : شَيْءٌ مِنْ شَعير ، ، كَذَا فَسَّرَهُ التُرْمذيُّ .

Âişe radıyallâhu anhâ'dan rivayet edildi; dedi ki: “Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem vefat ettiğinde, evimde bana ait bir raftaki biraz arpadan başka canlı bir varlığın yiyebileceği hiçbir şey yoktu. Ondan yedim, hatta bu durum epeyce uzadı; sonunda onu ölçtüm de tükendi.” Müttefekun aleyh. Onun şatru şaîrin (شَطْرُ شَعِيرٍ) sözü “bir miktar arpa” demektir; Tirmizî bunu böyle tefsir etmiştir.

474. Hadis

وعن عمرو بن الحارث أخي جُوَيْرِيّة بنتِ الحارِث أُمِّ المُؤْمِنِينَ ، رضي الله عنهما ، قَالَ : مَا تَرَكَ رسولُ الله صلى الله عليه وسلم عِنْدَ مَوْتِهِ دِيناراً ، وَلاَ دِرْهَماً ، وَلاَ عَبْداً ، وَلاَ أَمَةً ، وَلاَ شَيْئاً إِلاَّ بَغْلَتَهُ الْبَيضَاءَ الَّتي كَانَ يَرْكَبُهَا ، وَسِلاَحَهُ ، وَأرْضاً جَعَلَهَا لاِبْنِ السَّبِيلِ صَدَقَةً . رواه البخاري .

Mü'minlerin annesi Cüveyriye bint el-Hâris'in kardeşi Amr b. el-Hâris radıyallâhu anhümâ'dan rivayet edildi; dedi ki: “Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem vefat ettiğinde ne bir dinar, ne bir dirhem, ne bir köle, ne bir cariye, ne de başka bir şey bıraktı; yalnızca bindiği beyaz katırını, silahını ve yolcular için sadaka yaptığı bir araziyi bıraktı.” Buhârî rivayet etmiştir.

475. Hadis

وعن خَبابِ بن الأَرَتِّ رضي الله عنه ، قَالَ : هَاجَرْنَا مَعَ رسول الله صلى الله عليه وسلم نَلْتَمِسُ وَجْهَ اللهِ تَعَالَى ، فَوَقَعَ أجْرُنَا عَلَى اللهِ ، فَمِنَّا مَنْ مَاتَ وَلَمْ يَأكُل منْ أجْرِهِ شَيْئاً ، مِنْهُمْ : مُصْعَبُ بن عُمَيْرٍ رضي الله عنه ، قُتِلَ يَوْمَ أُحُد ، وَتَرَكَ نَمِرَةً ، فَكُنَّا إِذَا غَطَّيْنَا بِهَا رَأْسَهُ ، بَدَتْ رِجْلاَهُ ، وَإِذَا غَطَّيْنَا بِهَا رِجْلَيْهِ ، بَدَا رَأسُهُ ، فَأمَرَنَا رسول الله صلى الله عليه وسلم ، أنْ نُغَطِّي رَأسَهُ ، وَنَجْعَل عَلَى رِجْلَيْهِ شَيْئاً مِنَ الإذْخِرِ ، وَمِنَّا مَنْ أيْنَعَتْ لَهُ ثَمَرَتُهُ ، فَهُوَ يَهْدِبُهَا . متفقٌ عَلَيْهِ . (( النَّمِرَةُ )) : كِساءٌ مُلَوَّنٌ مِنْ صوف . وَقَوْلُه : (( أيْنَعَتْ )) أيْ : نَضِجَتْ وَأَدْرَكَتْ . وَقَوْلُه : (( يَهْدِبها )) هُوَ بفتح الياءِ وضم الدال وكسرها لغتان : أيْ : يَقْطُفهَا وَيَجْتَنِيهَا ، وهذه استعارة لما فتح الله تَعَالَى عليهم من الدنيا وتمكنوا فِيهَا .

Habbâb b. el-Eret radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Allah Teâlâ'nın rızasını arayarak Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem ile birlikte hicret ettik; böylece mükâfatımız Allah'a kaldı. İçimizden kimi dünyadaki mükâfatından hiçbir şey yemeden vefat etti. Mus'ab b. Umeyr radıyallâhu anh onlardandır. Uhud günü öldürüldü ve geriye bir nemire bıraktı. Onunla başını örttüğümüzde ayakları açılıyor, ayaklarını örttüğümüzde başı açılıyordu. Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem bize başını örtmemizi, ayaklarının üzerine de biraz izhir (güzel kokulu bir ot) koymamızı emretti. İçimizden kiminin de meyvesi olgunlaştı da onu devşiriyor. Müttefekun aleyh. en-Nemire (النَّمِرَةُ) “renkli yün örtü” demektir. Eyne'at (أيْنَعَتْ) sözü “olgunlaştı ve yetişti” demektir. Yehdibuhâ (يَهْدِبها) sözü yâ'nın fethası, dâl'ın dammesi ve kesresiyle iki söyleyiş şekli olup “onu koparıyor ve devşiriyor” demektir. Bu, Allah Teâlâ'nın dünyadan kendilerine açtığı nimetler ve orada elde ettikleri imkânlar için bir istiare (eğretileme)dir.

476. Hadis

وعن سهلِ بن سعد الساعدي رضي الله عنه ، قَالَ : قَالَ رسول الله صلى الله عليه وسلم : (( لَوْ كَانَت الدُّنْيَا تَعْدِلُ عِنْدَ الله جَنَاحَ بَعُوضَةٍ ، مَا سَقَى كَافِراً مِنْهَا شَرْبَةَ مَاءٍ )) رواه الترمذي ، وقال : (( حديث حسن صحيح )) .

Sehl b. Sa'd es-Sâidî radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Eğer dünya Allah katında bir sivrisinek kanadı kadar değer taşısaydı, ondan hiçbir kâfire bir yudum su içirmezdi.” Tirmizî rivayet etmiş ve “Hasen sahih bir hadistir” demiştir.

477. Hadis

وعن أَبي هريرة رضي الله عنه ، قَالَ : سَمِعْتُ رسول الله صلى الله عليه وسلم ، يقول : (( أَلاَ إنَّ الدُّنْيَا مَلْعُونَةٌ ، مَلْعُونٌ مَا فِيهَا ، إِلاَّ ذِكْرَ اللهِ تَعَالَى ، وَمَا وَالاهُ ، وَعالِماً وَمُتَعَلِّماً )) رواه الترمذي ، وقال : (( حديث حسنٌ )) .

Ebû Hüreyre radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle derken işittim: “Dikkat edin! Şüphesiz dünya mel'undur. Allah Teâlâ'nın zikri ve O'nun rızasına uygun olan şeyler, bir de âlim ve ilim öğrenen kimse dışında içindekiler de mel'undur.” Tirmizî rivayet etmiş ve “Hasen bir hadistir” demiştir.

478. Hadis

وعن عبد الله بن مسعود رضي الله عنه ، قَالَ : قَالَ رسول الله صلى الله عليه وسلم : (( لاَ تَتَّخِذُوا الضَّيْعَةَ فَتَرْغَبُوا في الدُّنْيَا )) رواه الترمذي ، وقال : (( حديثٌ حسنٌ )) .

Abdullah b. Mes'ûd radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Mülk ve akar edinmeyin; sonra dünyaya rağbet edersiniz.” Tirmizî rivayet etmiş ve “Hasen bir hadistir” demiştir.

479. Hadis

وعن عبدِ الله بن عمرو بن العاص رضي الله عنهما ، قَالَ : مَرَّ عَلَيْنَا رسولُ الله صلى الله عليه وسلم وَنَحْنُ نعالِجُ خُصّاً لَنَا ، فَقَالَ : (( مَا هَذَا ؟ )) فَقُلْنَا : قَدْ وَهَى ، فَنَحَنُ نُصْلِحُهُ ، فَقَالَ : (( مَا أرَى الأَمْرَ إِلاَّ أعْجَلَ مِنْ ذَلِكَ )) . رواه أَبو داود والترمذي بإسناد البخاري ومسلم ، وقال الترمذي : (( حديثٌ حسنٌ صحيحٌ )) .

Abdullah b. Amr b. el-Âs radıyallâhu anhümâ'dan rivayet edildi; dedi ki: Biz kendimize ait bir kamış kulübeyi onarırken Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem yanımızdan geçti ve “Bu nedir?” buyurdu. Biz: Zayıflayıp yıkılmaya yüz tuttu da onu tamir ediyoruz, dedik. Bunun üzerine “Ben işi [eceli] bundan daha yakın görüyorum” buyurdu. Ebû Dâvûd ve Tirmizî, Buhârî ve Müslim'in isnadıyla rivayet etmişlerdir. Tirmizî “Hasen sahih bir hadistir” demiştir.

480. Hadis

وعن كعب بن عياض رضي الله عنه ، قَالَ : سَمِعْتُ رسول الله صلى الله عليه وسلم ، يقول : (( إنَّ لِكُلِّ أُمَّةٍ فِتْنَةً ، وفِتْنَةُ أُمَّتِي : المَالُ )) رواه الترمذي ، وقال : (( حديثٌ حسنٌ صحيحٌ )) .

Kâ'b b. İyâz radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle derken işittim: “Şüphesiz her ümmetin bir fitnesi vardır; ümmetimin fitnesi de maldır.” Tirmizî rivayet etmiş ve “Hasen sahih bir hadistir” demiştir.

481. Hadis

وعن أَبي عمرو ، ويقالُ : أَبو عبدِ الله ، ويقالُ : أَبو ليلى عثمان بن عفان رضي الله عنه : أنَّ النبي صلى الله عليه وسلم ، قَالَ : (( لَيْسَ لاِبْنِ آدَمَ حَقٌّ في سِوَى هذِهِ الخِصَالِ : بَيْتٌ يَسْكُنُهُ ، وَثَوْبٌ يُوارِي عَوْرَتَهُ ، وَجِلْفُ الخُبز وَالماء )) رواه الترمذي ، وقال : (( حديث صحيح )) . قَالَ الترمذي : سَمِعْتُ أَبَا دَاوُد سُلَيْمَانَ بنَ سَالمٍ البَلْخيَّ ، يقولُ : سَمِعْتُ النَّضْرَ بْن شُمَيْل ، يقولُ : الجِلْفُ : الخُبْز لَيْسَ مَعَهُ إدَامٌ ، وقال غَيْرُهُ : هُوَ غَليظُ الخُبُزِ . وقَالَ الهَرَوِيُّ : المُرادُ بِهِ هنَا وِعَاءُ الخُبزِ ، كَالجَوَالِقِ وَالخُرْجِ ، والله أعلم .

Ebû Amr, bir görüşe göre Ebû Abdullah, bir görüşe göre de Ebû Leylâ Osman b. Affân radıyallâhu anh'den rivayet edildi ki Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Âdemoğlunun şu şeylerden başkasında hakkı yoktur: Oturacağı bir ev, avretini örteceği bir elbise, katıksız ekmek ve su.” Tirmizî rivayet etmiş ve “Sahih bir hadistir” demiştir. Tirmizî dedi ki: Ebû Dâvûd Süleyman b. Sâlim el-Belhî'yi şöyle derken işittim: Nadr b. Şümeyl'i şöyle derken işittim: el-Cilf (الجِلْفُ) “yanında katık bulunmayan ekmek” demektir. Başkası ise “kaba ekmektir” dedi. Herevî de dedi ki: Burada onunla kastedilen, çuval ve heybe gibi ekmek kabıdır. Allah en iyisini bilir.

482. Hadis

وعن عبدِ الله بن الشِّخِّيرِ - بكسر الشينِ والخاء المعجمتين - رضي الله عنه ، أنه قَالَ : أتَيْتُ النَّبيَّ صلى الله عليه وسلم ، وَهُوَ يَقْرَأُ : { أَلْهَاكُمُ التَّكَاثُرُ } قَالَ : (( يَقُولُ ابْنُ آدَمَ : مَالِي ، مالي ، وَهَلْ لَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مِنْ مَالِكَ إِلاَّ مَا أكَلْتَ فَأفْنَيْتَ ، أَو لَبِسْتَ فَأَبْلَيْتَ ، أَوْ تَصَدَّقْتَ فَأَمْضَيْتَ ؟! )) رواه مسلم .

Abdullah b. eş-Şıhhîr —noktalı şîn ve hâ'nın kesresiyle— radıyallâhu anh'den rivayet edildi ki o şöyle dedi: Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem { أَلْهَاكُمُ التَّكَاثُرُ } “Çokluk kuruntusu sizi oyaladı” âyetini okurken yanına geldim. Şöyle buyurdu: “Âdemoğlu ‘Malım, malım!’ der. Ey âdemoğlu! Yiyip tükettiğin, giyip eskittiğin ya da sadaka verip önden gönderdiğinden başka malından senin olan ne var ki?!” Müslim rivayet etmiştir.

483. Hadis

وعن عبدِ الله بن مُغَفَّل رضي الله عنه ، قَالَ : قَالَ رجل للنبي صلى الله عليه وسلم : يَا رسولَ الله ، وَاللهِ إنِّي لأُحِبُّكَ ، فَقَالَ : (( انْظُرْ مَاذَا تَقُولُ ؟ )) قَالَ : وَاللهِ إنِّي لأُحِبُّكَ ، ثَلاَثَ مَرَّات ، فَقَالَ : (( إنْ كُنْتَ تُحِبُّنِي فَأَعِدَّ لِلْفَقْرِ تِجْفَافاً ، فإنَّ الفَقْرَ أسْرَعُ إِلَى مَنْ يُحِبُّني مِنَ السَّيْلِ إِلَى مُنْتَهَاهُ )) رواه الترمذي ، وقال : (( حديث حسن )) . (( التجفافُ )) بكسرِ التاءِ المثناةِ فوقُ وَإسكانِ الجيمِ وبالفاءِ المكررة : وَهُوَ شَيْءٌ يُلْبَسُهُ الفَرَسُ ، لِيُتَّقَى بِهِ الأَذَى ، وَقَدْ يَلْبَسُهُ الإنْسَانُ .

Abdullah b. Mugaffel radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Bir adam Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e: Yâ Resûlallah! Vallahi ben seni gerçekten seviyorum, dedi. [Peygamber] “Ne söylediğine dikkat et!” buyurdu. Adam üç defa: Vallahi ben seni gerçekten seviyorum, dedi. Bunun üzerine şöyle buyurdu: “Eğer beni seviyorsan fakirliğe karşı bir ticfâf hazırla! Çünkü fakirlik, beni seven kimseye selin varacağı son noktaya akmasından daha hızlı ulaşır.” Tirmizî rivayet etmiş ve “Hasen bir hadistir” demiştir. et-Ticfâf (التجفافُ) üstten iki noktalı tâ'nın kesresi, cîm'in sükûnu ve tekrarlanan fâ iledir; zarardan korunmak için ata giydirilen bir şeydir [zırh, örtü], bazen onu insan da giyer.

484. Hadis

وعن كعب بن مالك رضي الله عنه ، قَالَ : قَالَ رسول الله صلى الله عليه وسلم : (( مَا ذِئْبَانِ جَائِعَانِ أُرْسِلا في غَنَمٍ بِأفْسَدَ لَهَا مِنْ حِرْصِ المَرْءِ عَلَى المَالِ وَالشَّرَفِ لِدِينهِ )) رواه الترمذي ، وقال : (( حديث حسن صحيح )) .

Kâ'b b. Mâlik radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Bir koyun sürüsünün içine salıverilmiş iki aç kurdun o sürüye verdiği zarar, kişinin mal ve şeref hırsının dinine verdiği zarardan daha büyük değildir.” Tirmizî rivayet etmiş ve “Hasen sahih bir hadistir” demiştir.

485. Hadis

وعن عبد الله بن مسعود رضي الله عنه ، قَالَ : نَامَ رسول الله صلى الله عليه وسلم عَلَى حَصيرٍ ، فَقَامَ وَقَدْ أثَّرَ في جَنْبِهِ ، قُلْنَا : يَا رَسُولَ اللهِ ، لَوْ اتَّخَذْنَا لَكَ وِطَاءً . فَقَالَ : (( مَا لِي وَلِلدُّنْيَا ؟ مَا أَنَا في الدُّنْيَا إِلاَّ كَرَاكِبٍ اسْتَظَلَّ تَحْتَ شَجَرَةٍ ثُمَّ رَاحَ وَتَرَكَهَا )) رواه الترمذي ، وقال : (( حديث حسن صحيح )) .

Abdullah b. Mes'ûd radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem bir hasırın üzerinde uyudu; kalktığında hasır böğründe iz bırakmıştı. Biz: ‘Yâ Resûlallah! Senin için yumuşak bir döşek edinseydik’ dedik. Buyurdu ki: “Benim dünya ile ne işim var? Ben dünyada ancak bir ağacın altında gölgelenip sonra da orayı bırakarak çekip giden bir yolcu gibiyim.” Tirmizî rivayet etmiş ve “Hasen sahih bir hadistir” demiştir.

486. Hadis

وعن أَبي هريرة رضي الله عنه ، قَالَ : قَالَ رسول الله صلى الله عليه وسلم : (( يدْخُلُ الفُقَرَاءُ الْجَنَّةَ قَبْلَ الأَغْنِيَاءِ بِخَمْسِمئَةِ عَامٍ )) رواه الترمذي ، وقال : (( حديث صحيح )) .

Ebû Hüreyre radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Fakirler cennete zenginlerden beş yüz yıl önce girerler.” Tirmizî rivayet etmiş ve “Sahih bir hadistir” demiştir.

487. Hadis

وعن ابن عباس وعِمْرَانَ بن الحُصَيْنِ رضي الله عنهم ، عن النبي صلى الله عليه وسلم ، قَالَ : (( اطَّلَعْتُ في الجَنَّةِ فَرَأيْتُ أكْثَرَ أهْلِهَا الفُقَرَاءَ ، وَاطَّلَعْتُ في النَّارِ فَرَأيْتُ أكْثَرَ أهْلِهَا النِّسَاءَ )) متفقٌ عَلَيْهِ من رواية ابن عباس ، ورواه البخاري أيضاً من رواية عِمْرَان بن الحُصَيْن .

İbn Abbâs ve İmrân b. el-Husayn radıyallâhu anhüm'den, Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'den rivayet edildi; buyurdu ki: “Cennete baktım, ahalisinin çoğunun fakirler olduğunu gördüm. Cehenneme baktım, ahalisinin çoğunun kadınlar olduğunu gördüm.” İbn Abbâs rivayetinden müttefekun aleyh; Buhârî ayrıca İmrân b. el-Husayn rivayetinden de rivayet etmiştir.

488. Hadis

وعن أسامة بن زيد رضي الله عنهما ، عن النبي صلى الله عليه وسلم ، قَالَ : (( قُمْتُ عَلَى بَابِ الجَنَّةِ ، فَكَانَ عَامَّةُ مَنْ دَخَلَهَا المَسَاكِينُ ، وَأصْحَابُ الجَدِّ مَحبُوسُونَ ، غَيْرَ أنَّ أصْحَابِ النَّارِ قَدْ أُمِرَ بِهِم إِلَى النَّارِ )) متفقٌ عَلَيْهِ . وَ(( الجَدُّ )) : الحَظُّ والغِنَى . وقد سبق بيان هَذَا الحديث في باب فَضْلِ الضَّعفَة.

Üsâme b. Zeyd radıyallâhu anhümâ'dan, Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'den rivayet edildi; buyurdu ki: “Cennetin kapısında durdum; oraya girenlerin genelini miskinler oluşturuyordu. Varlık sahipleri ise [hesap için] alıkonulmuşlardı. Ancak cehennemliklerin cehenneme götürülmeleri emredilmişti.” Müttefekun aleyh. el-Cedd (الجَدُّ) “nasip ve zenginlik” demektir. Bu hadisin açıklaması daha önce Zayıfların Fazileti Bâbı'nda geçmişti.

489. Hadis

وعن أَبي هريرة رضي الله عنه ، عن النبي صلى الله عليه وسلم ، قَالَ : (( أصْدَقُ كَلِمَةٍ قَالَهَا شَاعِرٌ كَلِمَةُ لَبِيدٍ : ألاَ كُلُّ شَيْءٍ مَا خَلاَ اللهَ بَاطِلُ )) متفقٌ عَلَيْهِ .

Ebû Hüreyre radıyallâhu anh'den, Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'den rivayet edildi; buyurdu ki: “Bir şairin söylediği en doğru söz, Lebîd'in şu sözüdür: ‘Biliniz ki Allah'tan başka her şey bâtıldır.’” Müttefekun aleyh.