2615. Hadis
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، وَعَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ شَقِيقٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَوَّلُ مَا يُقْضَى بَيْنَ النَّاسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِي الدِّمَاءِ " .
Muhammed b. Abdullah b. Nümeyr, Ali b. Muhammed ve Muhammed b. Beşşar bize anlattılar; dediler ki: Veki' bize anlattı, A'meş bize anlattı, Şakik'ten, (o) Abdullah (b. Mesud)'dan; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Kıyamet günü insanlar arasında hüküm verilecek ilk şey kan (davaları) hakkındadır."
2616. Hadis
حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُرَّةَ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ تُقْتَلُ نَفْسٌ ظُلْمًا إِلاَّ كَانَ عَلَى ابْنِ آدَمَ الأَوَّلِ كِفْلٌ مِنْ دَمِهَا لأَنَّهُ أَوَّلُ مَنْ سَنَّ الْقَتْلَ " .
Hişam b. Ammar bize anlattı, İsa b. Yunus bize anlattı, A'meş bize anlattı, Abdullah b. Murre'den, (o) Mesruk'tan, (o) Abdullah'tan; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Haksız yere hiçbir nefis öldürülmez ki, onun kanından (günahından) Adem'in ilk oğluna bir pay düşmesin. Çünkü o, öldürme (adetini) ilk başlatan kimsedir."
2617. Hadis
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ الأَزْهَرِ الْوَاسِطِيُّ، حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ يُوسُفَ الأَزْرَقُ، عَنْ شَرِيكٍ، عَنْ عَاصِمٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَوَّلُ مَا يُقْضَى بَيْنَ النَّاسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِي الدِّمَاءِ " .
Said b. Yahya b. el-Ezher el-Vasıti bize anlattı, İshak b. Yusuf el-Ezrak bize anlattı, Şerik'ten, (o) Asım'dan, (o) Ebu Vail'den, (o) Abdullah'tan; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Kıyamet günü insanlar arasında hüküm verilecek ilk şey kan (davaları) hakkındadır."
2618. Hadis
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَائِذٍ، عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ الْجُهَنِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ لَقِيَ اللَّهَ لاَ يُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا لَمْ يَتَنَدَّ بِدَمٍ حَرَامٍ دَخَلَ الْجَنَّةَ " .
Muhammed b. Abdullah b. Nümeyr bize anlattı, Veki' bize anlattı, İsmail b. Ebi Halid bize anlattı, Abdurrahman b. Aiz'den, (o) Ukbe b. Amir el-Cuheni'den; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Kim Allah'a hiçbir şeyi ortak koşmadan ve haram bir kana bulaşmadan Allah'a kavuşursa cennete girer."
2619. Hadis
حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ جَنَاحٍ، عَنْ أَبِي الْجَهْمِ الْجُوزَجَانِيِّ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لَزَوَالُ الدُّنْيَا أَهْوَنُ عَلَى اللَّهِ مِنْ قَتْلِ مُؤْمِنٍ بِغَيْرِ حَقٍّ " .
Hişam b. Ammar bize anlattı, Velid b. Müslim bize anlattı, Mervan b. Cenah bize anlattı, Ebu'l-Cehm el-Cuzcani'den, (o) Bera b. Azib'den; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Allah katında dünyanın yok olması, bir müminin haksız yere öldürülmesinden daha hafiftir."
2620. Hadis
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُعَاوِيَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زِيَادٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ أَعَانَ عَلَى قَتْلِ مُؤْمِنٍ بِشَطْرِ كَلِمَةٍ لَقِيَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ مَكْتُوبٌ بَيْنَ عَيْنَيْهِ آيِسٌ مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ " .
Amr b. Rafi bize anlattı, Mervan b. Muaviye bize anlattı, Yezid b. Ziyad bize anlattı, Zühri'den, (o) Said b. el-Müseyyeb'den, (o) Ebu Hureyre'den; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Kim bir müminin öldürülmesine yarım kelime ile de olsa yardım ederse, Allah Azza ve Celle'nin huzuruna iki gözünün arasında 'Allah'ın rahmetinden ümidini kesmiştir' yazılı olarak çıkar."
2621. Hadis
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَمَّارٍ الدُّهْنِيِّ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، قَالَ سُئِلَ ابْنُ عَبَّاسٍ عَمَّنْ قَتَلَ مُؤْمِنًا مُتَعَمِّدًا ثُمَّ تَابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا ثُمَّ اهْتَدَى . قَالَ وَيْحَهُ وَأَنَّى لَهُ الْهُدَى سَمِعْتُ نَبِيَّكُمْ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " يَجِيءُ الْقَاتِلُ وَالْمَقْتُولُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مُتَعَلِّقٌ بِرَأْسِ صَاحِبِهِ يَقُولُ رَبِّ سَلْ هَذَا لِمَ قَتَلَنِي " . وَاللَّهِ لَقَدْ أَنْزَلَهَا اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَى نَبِيِّكُمْ ثُمَّ مَا نَسَخَهَا بَعْدَ مَا أَنْزَلَهَا .
Muhammed b. es-Sabbah bize anlattı, Süfyan b. Uyeyne bize anlattı, Ammar ed-Dühni'den, (o) Salim b. Ebi'l-Ca'd'dan; dedi ki: İbn Abbas'a; bir mümini kasten öldüren, sonra tövbe eden, iman eden, salih amel işleyen ve sonra doğru yola giren kimse(nin durumu) soruldu. Dedi ki: "Yazık ona! Onun için hidayet (kurtuluş) nereden olacak? Nebiniz sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle buyururken işittim: 'Kıyamet günü katil ve maktul gelir; (maktul) arkadaşının (katilin) başına yapışmıştır, (şöyle) der: Rabbim! Buna sor, beni niçin öldürdü?' Vallahi Allah Azza ve Celle bunu Nebinize indirdi, sonra indirdikten sonra onu neshetmedi."
2622. Hadis
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَنْبَأَنَا هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي الصِّدِّيقِ النَّاجِيِّ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ أَلاَ أُخْبِرُكُمْ بِمَا، سَمِعْتُ مِنْ، فِي رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَمِعَتْهُ أُذُنَاىَ وَوَعَاهُ قَلْبِي " إِنَّ عَبْدًا قَتَلَ تِسْعَةً وَتِسْعِينَ نَفْسًا ثُمَّ عَرَضَتْ لَهُ التَّوْبَةُ فَسَأَلَ عَنْ أَعْلَمِ أَهْلِ الأَرْضِ فَدُلَّ عَلَى رَجُلٍ فَأَتَاهُ . فَقَالَ إِنِّي قَتَلْتُ تِسْعَةً وَتِسْعِينَ نَفْسًا فَهَلْ لِي مِنْ تَوْبَةٍ قَالَ بَعْدَ تِسْعَةٍ وَتِسْعِينَ نَفْسًا . قَالَ فَانْتَضَى سَيْفَهُ فَقَتَلَهُ فَأَكْمَلَ بِهِ الْمِائَةَ ثُمَّ عَرَضَتْ لَهُ التَّوْبَةُ فَسَأَلَ عَنْ أَعْلَمِ أَهْلِ الأَرْضِ فَدُلَّ عَلَى رَجُلٍ فَأَتَاهُ فَقَالَ إِنِّي قَتَلْتُ مِائَةَ نَفْسٍ فَهَلْ لِي مِنْ تَوْبَةٍ قَالَ فَقَالَ وَيْحَكَ وَمَنْ يَحُولُ بَيْنَكَ وَبَيْنَ التَّوْبَةِ اخْرُجْ مِنَ الْقَرْيَةِ الْخَبِيثَةِ الَّتِي أَنْتَ فِيهَا إِلَى الْقَرْيَةِ الصَّالِحَةِ قَرْيَةِ كَذَا وَكَذَا فَاعْبُدْ رَبَّكَ فِيهَا . فَخَرَجَ يُرِيدُ الْقَرْيَةَ الصَّالِحَةَ فَعَرَضَ لَهُ أَجَلُهُ فِي الطَّرِيقِ فَاخْتَصَمَتْ فِيهِ مَلاَئِكَةُ الرَّحْمَةِ وَمَلاَئِكَةُ الْعَذَابِ قَالَ إِبْلِيسُ أَنَا أَوْلَى بِهِ إِنَّهُ لَمْ يَعْصِنِي سَاعَةً قَطُّ . قَالَ فَقَالَتْ مَلاَئِكَةُ الرَّحْمَةِ إِنَّهُ خَرَجَ تَائِبًا " . قَالَ هَمَّامٌ فَحَدَّثَنِي حُمَيْدٌ الطَّوِيلُ، عَنْ بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي رَافِعٍ، قَالَ فَبَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ مَلَكًا فَاخْتَصَمُوا إِلَيْهِ ثُمَّ رَجَعُوا فَقَالَ انْظُرُوا أَىَّ الْقَرْيَتَيْنِ كَانَتْ أَقْرَبَ فَأَلْحِقُوهُ بِأَهْلِهَا . حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَنْبَأَنَا هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي الصِّدِّيقِ النَّاجِيِّ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ أَلاَ أُخْبِرُكُمْ بِمَا، سَمِعْتُ مِنْ، فِي رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَمِعَتْهُ أُذُنَاىَ وَوَعَاهُ قَلْبِي " إِنَّ عَبْدًا قَتَلَ تِسْعَةً وَتِسْعِينَ نَفْسًا ثُمَّ عَرَضَتْ لَهُ التَّوْبَةُ فَسَأَلَ عَنْ أَعْلَمِ أَهْلِ الأَرْضِ فَدُلَّ عَلَى رَجُلٍ فَأَتَاهُ . فَقَالَ إِنِّي قَتَلْتُ تِسْعَةً وَتِسْعِينَ نَفْسًا فَهَلْ لِي مِنْ تَوْبَةٍ قَالَ بَعْدَ تِسْعَةٍ وَتِسْعِينَ نَفْسًا . قَالَ فَانْتَضَى سَيْفَهُ فَقَتَلَهُ فَأَكْمَلَ بِهِ الْمِائَةَ ثُمَّ عَرَضَتْ لَهُ التَّوْبَةُ فَسَأَلَ عَنْ أَعْلَمِ أَهْلِ الأَرْضِ فَدُلَّ عَلَى رَجُلٍ فَأَتَاهُ فَقَالَ إِنِّي قَتَلْتُ مِائَةَ نَفْسٍ فَهَلْ لِي مِنْ تَوْبَةٍ قَالَ فَقَالَ وَيْحَكَ وَمَنْ يَحُولُ بَيْنَكَ وَبَيْنَ التَّوْبَةِ اخْرُجْ مِنَ الْقَرْيَةِ الْخَبِيثَةِ الَّتِي أَنْتَ فِيهَا إِلَى الْقَرْيَةِ الصَّالِحَةِ قَرْيَةِ كَذَا وَكَذَا فَاعْبُدْ رَبَّكَ فِيهَا . فَخَرَجَ يُرِيدُ الْقَرْيَةَ الصَّالِحَةَ فَعَرَضَ لَهُ أَجَلُهُ فِي الطَّرِيقِ فَاخْتَصَمَتْ فِيهِ مَلاَئِكَةُ الرَّحْمَةِ وَمَلاَئِكَةُ الْعَذَابِ قَالَ إِبْلِيسُ أَنَا أَوْلَى بِهِ إِنَّهُ لَمْ يَعْصِنِي سَاعَةً قَطُّ . قَالَ فَقَالَتْ مَلاَئِكَةُ الرَّحْمَةِ إِنَّهُ خَرَجَ تَائِبًا " . قَالَ هَمَّامٌ فَحَدَّثَنِي حُمَيْدٌ الطَّوِيلُ، عَنْ بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي رَافِعٍ، قَالَ فَبَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ مَلَكًا فَاخْتَصَمُوا إِلَيْهِ ثُمَّ رَجَعُوا فَقَالَ انْظُرُوا أَىَّ الْقَرْيَتَيْنِ كَانَتْ أَقْرَبَ فَأَلْحِقُوهُ بِأَهْلِهَا . قَالَ قَتَادَةُ فَحَدَّثَنَا الْحَسَنُ، قَالَ لَمَّا حَضَرَهُ الْمَوْتُ احْتَفَزَ بِنَفْسِهِ فَقَرُبَ مِنَ الْقَرْيَةِ الصَّالِحَةِ وَبَاعَدَ مِنْهُ الْقَرْيَةَ الْخَبِيثَةَ فَأَلْحَقُوهُ بِأَهْلِ الْقَرْيَةِ الصَّالِحَةِ . قَالَ أَبُو الْحَسَنِ الْقَطَّانُ حَدَّثَنَا أَبُو الْعَبَّاسِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ إِسْمَاعِيلَ الْبَغْدَادِيُّ، حَدَّثَنَا عَفَّانُ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، فَذَكَرَ نَحْوَهُ .
Ebu Bekr b. Ebi Şeybe bize anlattı, Yezid b. Harun bize anlattı, Hemmam b. Yahya bize haber verdi, Katade'den, (o) Ebu's-Sıddık en-Naci'den, (o) Ebu Said el-Hudri'den; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in ağzından işittiğim, kulaklarımın duyduğu ve kalbimin ezberlediği bir şeyi size haber vereyim mi? "Bir kul doksan dokuz kişiyi öldürdü. Sonra tövbe etme (isteği) önüne çıktı. Yeryüzü ehlinin en bilginini sordu. Ona bir adam gösterildi. Ona (gidip): 'Ben doksan dokuz kişi öldürdüm, benim için bir tövbe var mı?' dedi. (Adam): 'Doksan dokuz kişiden sonra mı (tövbe)?' dedi. (Katil) kılıcını çekti ve onu öldürdü. Onunla yüzü tamamladı. Sonra yine tövbe etme (isteği) önüne çıktı. Yeryüzü ehlinin en bilginini sordu. Ona bir adam gösterildi. Ona (gidip): 'Ben yüz kişi öldürdüm, benim için bir tövbe var mı?' dedi. (Alim) dedi ki: 'Yazık sana! Seninle tövbe arasına kim girebilir? İçinde bulunduğun kötü beldeden falan falan salih beldeye git ve orada Rabbine ibadet et.' (Adam) salih beldeyi isteyerek çıktı. Yolda eceli geldi. Rahmet melekleri ve azap melekleri onun hakkında tartıştılar. İblis: 'Ben ona daha layığım, o bana bir an bile isyan etmemezlik yapmadı,' dedi. Rahmet melekleri ise: 'O tövbe ederek yola çıktı,' dediler." Hemmam dedi ki: Humeyd et-Tavil bana anlattı, Bekr b. Abdullah'tan, (o) Ebu Rafi'den; dedi ki: "Allah Azza ve Celle bir melek gönderdi. Melekler ona başvurdular. (Melek) dedi ki: 'Bakın, hangi beldeye daha yakınsa onu oranın halkına katın.'" Katade dedi ki: Hasan (Basri) bize anlattı; dedi ki: "Ona ölüm gelince göğsüyle (kendini) salih beldeye doğru itti ve kötü beldeden uzaklaştı. Böylece onu salih belde halkına kattılar."
2623. Hadis
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ، وَأَبُو بَكْرٍ ابْنَا أَبِي شَيْبَةَ قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الأَحْمَرُ، ح وَحَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، وَعَبْدُ الرَّحِيمِ بْنُ سُلَيْمَانَ، جَمِيعًا عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنِ الْحَارِثِ بْنِ فُضَيْلٍ، أَظُنُّهُ عَنِ ابْنِ أَبِي الْعَوْجَاءِ، وَاسْمُهُ، سُفْيَانُ عَنْ أَبِي شُرَيْحٍ الْخُزَاعِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ أُصِيبَ بِدَمٍ أَوْ خَبْلٍ - وَالْخَبْلُ الْجُرْحُ - فَهُوَ بِالْخِيَارِ بَيْنَ إِحْدَى ثَلاَثٍ فَإِنْ أَرَادَ الرَّابِعَةَ فَخُذُوا عَلَى يَدَيْهِ أَنْ يَقْتُلَ أَوْ يَعْفُوَ أَوْ يَأْخُذَ الدِّيَةَ فَمَنْ فَعَلَ شَيْئًا مِنْ ذَلِكَ فَعَادَ فَإِنَّ لَهُ نَارَ جَهَنَّمَ خَالِدًا مُخَلَّدًا فِيهَا أَبَدًا " .
Osman ve Ebu Bekr İbna Ebi Şeybe bize anlattılar; dediler ki: Ebu Halid el-Ahmer bize anlattı. (H) Ve Osman b. Ebi Şeybe bize anlattı; dedi ki: Cerir ve Abdurrahim b. Süleyman bize anlattı; hepsi Muhammed b. İshak'tan, (o) Haris b. Fudayl'dan, (o) İbn Ebi'l-Avca'dan -zannederim ki (Haris) dedi- ve onun ismi Süfyan'dır, (o) Ebu Şurayh el-Huzai'den; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Kime bir kan (öldürme) veya habl -habl yaralamadır- isabet ederse (yakını öldürülür veya yaralanırsa), o üç şeyden birinde muhayyerdir. Eğer dördüncüyü isterse (yapmaya kalkışırsa) ellerinden tutun (engel olun): Ya kısas yapar (öldürür), ya affeder, ya da diyet alır. Kim bunlardan birini yaptıktan sonra (anlaşmayı bozup) tekrar (saldırıya) dönerse, onun için içinde ebediyen kalacağı cehennem ateşi vardır."
2624. Hadis
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ قُتِلَ لَهُ قَتِيلٌ فَهُوَ بِخَيْرِ النَّظَرَيْنِ إِمَّا أَنْ يَقْتُلَ وَإِمَّا أَنْ يُفْدَى " .
Abdurrahman b. İbrahim ed-Dımaşki bize anlattı, Velid bize anlattı, Evzai bize anlattı, Yahya b. Ebi Kesir bana anlattı, Ebu Seleme'den, (o) Ebu Hureyre'den; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Kimin bir yakını öldürülürse o iki seçenekten dilediğini seçmekte serbesttir: Ya öldürür (kısas), ya da fidye (diyet) verilir."
2625. Hadis
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الأَحْمَرُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ ضُمَيْرَةَ، حَدَّثَنِي أَبِي وَعَمِّي، وَكَانَا، شَهِدَا حُنَيْنًا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالاَ صَلَّى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الظُّهْرَ ثُمَّ جَلَسَ تَحْتَ شَجَرَةٍ فَقَامَ إِلَيْهِ الأَقْرَعُ بْنُ حَابِسٍ - وَهُوَ سَيِّدُ خِنْدِفَ يَرُدُّ - عَنْ دَمِ مُحَلِّمِ بْنِ جَثَّامَةَ وَقَامَ عُيَيْنَةُ بْنُ حِصْنٍ يَطْلُبُ بِدَمِ عَامِرِ بْنِ الأَضْبَطِ وَكَانَ أَشْجَعِيًّا فَقَالَ لَهُمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " تَقْبَلُونَ الدِّيَةَ " . فَأَبَوْا فَقَامَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي لَيْثٍ يُقَالُ لَهُ مُكَيْتِلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَاللَّهِ مَا شَبَّهْتُ هَذَا الْقَتِيلَ فِي غُرَّةِ الإِسْلاَمِ إِلاَّ كَغَنَمٍ وَرَدَتْ فَرُمِيَتْ فَنَفَرَ آخِرُهَا . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لَكُمْ خَمْسُونَ فِي سَفَرِنَا وَخَمْسُونَ إِذَا رَجَعْنَا " . فَقَبِلُوا الدِّيَةَ .
Ebu Bekr b. Ebi Şeybe bize anlattı, Ebu Halid el-Ahmer bize anlattı, Muhammed b. İshak'tan; (o) Muhammed b. Cafer bana anlattı, Zeyd b. Dumeyre'den; (o) babası ve amcası bana anlattılar -ki ikisi de Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem ile birlikte Huneyn'e şahit olmuşlardı-; dediler ki: Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem öğle namazını kıldı, sonra bir ağacın altına oturdu. Akra b. Habis -ki o Hındif'in efendisidir- Muhallim b. Cessame'nin kanı(nı, yani kısas yapılmamasını) savunarak (Resûlullah'ın) yanına dikildi. Uyeyne b. Hısn da Amir b. el-Ezbat'ın kanını (kısasını) talep ederek dikildi -ki (maktul) Eşca kabilesindendi-. Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem onlara: "Diyeti kabul eder misiniz?" buyurdu. Onlar reddettiler. Bunun üzerine Mükeytil denilen Beni Leys'ten bir adam kalktı ve dedi ki: "Ey Allah'ın Resûlü! Vallahi ben İslam'ın şu ilk döneminde bu öldürülen (adamın durumunu), suya inen, (taş) atılınca sonuncusu ürküp kaçan koyun(lar)dan başkasına benzetemiyorum." Bunun üzerine Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem: "Size seferimizde elli (deve), döndüğümüzde de elli (deve) vardır," buyurdu. Onlar da diyeti kabul ettiler.
2626. Hadis
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ خَالِدٍ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَاشِدٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ مُوسَى، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ قَتَلَ عَمْدًا دُفِعَ إِلَى أَوْلِيَاءِ الْقَتِيلِ فَإِنْ شَاءُوا قَتَلُوا وَإِنْ شَاءُوا أَخَذُوا الدِّيَةَ وَذَلِكَ ثَلاَثُونَ حِقَّةً وَثَلاَثُونَ جَذَعَةً وَأَرْبَعُونَ خَلِفَةً وَذَلِكَ عَقْلُ الْعَمْدِ مَا صُولِحُوا عَلَيْهِ فَهُوَ لَهُمْ وَذَلِكَ تَشْدِيدُ الْعَقْلِ " .
Mahmud b. Halid ed-Dımaşki bize anlattı, babam bize anlattı, Muhammed b. Raşid bize anlattı, Süleyman b. Musa'dan, (o) Amr b. Şuayb'dan, (o) babasından, (o) dedesinden; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Kim kasten (birini) öldürürse, maktulün velilerine teslim edilir. İsterlerse öldürürler, isterlerse diyet alırlar. Bu (diyet): Otuz hiakka (4 yaşına girmiş deve), otuz cezea (5 yaşına girmiş deve) ve kırk halife (gebe deve)dir. İşte bu kasten öldürmenin diyetidir. (Bundan başka) ne üzerinde anlaşırlarsa o onlarındır. Bu, diyetin ağırlaştırılmış halidir."
2627. Hadis
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَيُّوبَ، سَمِعْتُ الْقَاسِمَ بْنَ رَبِيعَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " قَتِيلُ الْخَطَإِ شِبْهِ الْعَمْدِ قَتِيلُ السَّوْطِ وَالْعَصَا مِائَةٌ مِنَ الإِبِلِ أَرْبَعُونَ مِنْهَا خَلِفَةً فِي بُطُونِهَا أَوْلاَدُهَا " . حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ رَبِيعَةَ، عَنْ عُقْبَةَ بْنِ أَوْسٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ .
Muhammed b. Beşşar bize anlattı, Abdurrahman b. Mehdi ve Muhammed b. Cafer bize anlattılar; dediler ki: Şu'be bize anlattı, Eyyub'dan; (o) Kasım b. Rabia'dan işitmiş, (o) Abdullah b. Amr'dan, (o) Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem'den; şöyle buyurdu: "Hata (yoluyla) kasıt benzeri (şibhi amd) öldürmenin, (yani) kırbaç ve sopa ile öldürülenin (diyeti), yüz devedir. Bunların kırk tanesi, karınlarında yavruları bulunan gebe (develer)dir." Muhammed b. Yahya bize anlattı, Süleyman b. Harb bize anlattı, Hammad b. Zeyd bize anlattı, Halid el-Hazza'dan, (o) Kasım b. Rabia'dan, (o) Ukbe b. Evs'ten, (o) Abdullah b. Amr'dan, (o) Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem'den (naklen) bunun benzerini (anlattı).
2628. Hadis
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الزُّهْرِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ ابْنِ جُدْعَانَ، سَمِعَهُ مِنَ الْقَاسِمِ بْنِ رَبِيعَةَ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَامَ يَوْمَ فَتْحِ مَكَّةَ وَهُوَ عَلَى دَرَجِ الْكَعْبَةِ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ فَقَالَ " الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي صَدَقَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الأَحْزَابَ وَحْدَهُ أَلاَ إِنَّ قَتِيلَ الْخَطَإِ قَتِيلَ السَّوْطِ وَالْعَصَا فِيهِ مِائَةٌ مِنَ الإِبِلِ مِنْهَا أَرْبَعُونَ خَلِفَةً فِي بُطُونِهَا أَوْلاَدُهَا أَلاَ إِنَّ كَلَّ مَأْثُرَةٍ كَانَتْ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَدَمٍ تَحْتَ قَدَمَىَّ هَاتَيْنِ إِلاَّ مَا كَانَ مِنْ سِدَانَةِ الْبَيْتِ وَسِقَايَةِ الْحَاجِّ أَلاَ إِنِّي قَدْ أَمْضَيْتُهُمَا لأَهْلِهِمَا كَمَا كَانَا " .
Abdullah b. Muhammed ez-Zühri bize anlattı, Süfyan b. Uyeyne bize anlattı, İbn Cüd'an'dan; o Kasım b. Rabia'dan işitmiş, (o) İbn Ömer'den; Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem Mekke'nin fethi günü Kabe'nin basamakları üzerindeyken (ayağa) kalktı, Allah'a hamd ve sena etti, sonra şöyle buyurdu: "Hamd, vaadini doğrulayan, kuluna yardım eden ve (düşman) toplulukları tek başına bozguna uğratan Allah'a mahsustur. Dikkat edin! Hata (yoluyla) kasıt benzeri öldürülenin, (yani) kırbaç ve sopa ile öldürülenin (diyeti) hakkında yüz deve vardır. Bunlardan kırk tanesi, karınlarında yavruları bulunan gebe (develer)dir. Dikkat edin! Cahiliye devrindeki bütün (övünç kaynağı) eserler ve kan (davaları) şu iki ayağımın altındadır. Ancak Kabe hizmeti (Sidane) ve Hacıların su ihtiyacı (Sikaye) hariç. Dikkat edin! Ben bu ikisini, eskiden olduğu gibi sahiplerine (devam etmeleri üzere) bıraktım."
2629. Hadis
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هَانِئٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ جَعَلَ الدِّيَةَ اثْنَىْ عَشَرَ أَلْفًا .
Muhammed b. Beşşar bize anlattı, Muaz b. Hani bize anlattı, Muhammed b. Müslim bize anlattı, Amr b. Dinar'dan, (o) İkrime'den, (o) İbn Abbas'tan, (o) Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem'den; O, diyeti on iki bin (dirhem) olarak belirledi.
2630. Hadis
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ الْمَرْوَزِيُّ، أَنْبَأَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَنْبَأَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَاشِدٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ مُوسَى، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ قُتِلَ خَطَأً فَدِيَتُهُ مِنَ الإِبِلِ ثَلاَثُونَ بِنْتَ مَخَاضٍ وَثَلاَثُونَ ابْنَةَ لَبُونٍ وَثَلاَثُونَ حِقَّةً وَعَشَرَةُ بَنِي لَبُونٍ " . وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُقَوِّمُهَا عَلَى أَهْلِ الْقُرَى أَرْبَعَمِائَةِ دِينَارٍ أَوْ عَدْلَهَا مِنَ الْوَرِقِ وَيُقَوِّمُهَا عَلَى أَزْمَانِ الإِبِلِ إِذَا غَلَتْ رَفَعَ فِي ثَمَنِهَا وَإِذَا هَانَتْ نَقَصَ مِنْ ثَمَنِهَا عَلَى نَحْوِ الزَّمَانِ مَا كَانَ فَبَلَغَ قِيمَتُهَا عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا بَيْنَ الأَرْبَعِمِائَةِ دِينَارٍ إِلَى ثَمَانِمِائَةِ دِينَارٍ أَوْ عَدْلُهَا مِنَ الْوَرِقِ ثَمَانِيَةُ آلاَفِ دِرْهَمٍ قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّ مَنْ كَانَ عَقْلُهُ فِي الْبَقَرِ عَلَى أَهْلِ الْبَقَرِ مِائَتَىْ بَقَرَةٍ وَمَنْ كَانَ عَقْلُهُ فِي الشَّاءِ عَلَى أَهْلِ الشَّاءِ أَلْفَىْ شَاةٍ .
İshak b. Mansur el-Mervezi bize anlattı, Yezid b. Harun bize haber verdi, Muhammed b. Raşid bize haber verdi, Süleyman b. Musa'dan, (o) Amr b. Şuayb'dan, (o) babasından, (o) dedesinden; Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Kim hata ile öldürülürse, onun diyeti develerden: Otuz binti mehad (bir yaşını bitirmiş dişi deve), otuz binti lebun (iki yaşını bitirmiş dişi deve), otuz hıkka (üç yaşını bitirmiş dişi deve) ve on beni lebun (iki yaşını bitirmiş erkek deve)dir." (Ravi dedi ki:) Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem bunu şehir halkı için dört yüz dinar veya gümüşten bunun dengi olarak kıymet biçerdi. Develerin zamanına (piyasa durumuna) göre kıymet takdir ederdi. Develer pahalandığı zaman diyetin bedelini yükseltir, ucuzladığı zaman o günün rayicine göre bedelini düşürürdü. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem zamanında (deve diyetinin) kıymeti dört yüz dinar ile sekiz yüz dinar arasına veya gümüşten bunun dengi olan sekiz bin dirheme ulaştı. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem, diyeti sığır üzerinden (ödeyecek) olan sığır sahiplerine iki yüz sığır; diyeti koyun üzerinden (ödeyecek) olan koyun sahiplerine iki bin koyun olarak hükmetti.
2631. Hadis
حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلاَمِ بْنُ عَاصِمٍ، حَدَّثَنَا الصَّبَّاحُ بْنُ مُحَارِبٍ، حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ أَرْطَاةَ، حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ جُبَيْرٍ، عَنْ خِشْفِ بْنِ مَالِكٍ الطَّائِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " فِي دِيَةِ الْخَطَإِ عِشْرُونَ حِقَّةً وَعِشْرُونَ جَذَعَةً وَعِشْرُونَ بِنْتَ مَخَاضٍ وَعِشْرُونَ بِنْتَ لَبُونٍ وَعِشْرُونَ بَنِي مَخَاضٍ ذُكُورٍ " .
Abdusselam b. Asım bize anlattı, Sabbah b. Muharib bize anlattı, Haccac b. Ertat bize anlattı, Zeyd b. Cübeyr'den, (o) Hışf b. Malik et-Tai'den, (o) Abdullah b. Mesud'dan; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Hata ile öldürmenin diyetinde; yirmi hıkka, yirmi cezea, yirmi binti mehad, yirmi binti lebun ve yirmi beni mehad erkek deve vardır."
2632. Hadis
حَدَّثَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سِنَانٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم جَعَلَ الدِّيَةَ اثْنَىْ عَشَرَ أَلْفًا قَالَ ذَلِكَ قَوْلُهُ {وَمَا نَقَمُوا إِلاَّ أَنْ أَغْنَاهُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ مِنْ فَضْلِهِ} قَالَ بِأَخْذِهِمُ الدِّيَةَ .
Abbas b. Cafer bize anlattı, Muhammed b. Sinan bize anlattı, Muhammed b. Müslim bize anlattı, Amr b. Dinar'dan, (o) İkrime'den, (o) İbn Abbas'tan; Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem'in diyeti on iki bin (dirhem) kıldığını (nakletti). (Ravi) dedi ki: İşte bu (Allah'ın) şu sözüdür: {Allah ve Resûlü, lütfundan onları zenginleştirdiği için intikam almaya kalkıştılar}. Dedi ki: "(Bu zenginleşme) onların diyet almaları sebebiyledir."
2633. Hadis
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عُبَيْدِ بْنِ نَضْلَةَ، عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، قَالَ قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالدِّيَةِ عَلَى الْعَاقِلَةِ .
Ali b. Muhammed bize anlattı, Veki' bize anlattı, babam bize anlattı, Mansur'dan, (o) İbrahim'den, (o) Ubeyd b. Nadle'den, (o) Mugire b. Şu'be'den; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem diyetin akileye (erkek akrabalara) yüklenmesine hükmetti.
2634. Hadis
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ دُرُسْتَ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ بُدَيْلِ بْنِ مَيْسَرَةَ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ رَاشِدِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِي عَامِرٍ الْهَوْزَنِيِّ، عَنِ الْمِقْدَامِ الشَّامِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَنَا وَارِثُ مَنْ لاَ وَارِثَ لَهُ أَعْقِلُ عَنْهُ وَأَرِثُهُ وَالْخَالُ وَارِثُ مَنْ لاَ وَارِثَ لَهُ يَعْقِلُ عَنْهُ وَيَرِثُهُ " .
Yahya b. Durust bize anlattı, Hammad b. Zeyd bize anlattı, Budeyl b. Meysere'den, (o) Ali b. Ebi Talha'dan, (o) Raşid b. Sa'd'dan, (o) Ebu Amir el-Hevzani'den, (o) Mikdam eş-Şami'den; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Ben varisi olmayanın varisiyim; onun adına diyet öderim ve ona varis olurum. Dayı da varisi olmayanın varisidir; onun adına diyet öder ve ona varis olur."
2635. Hadis
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَعْمَرٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ كَثِيرٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، رَفَعَهُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ قَتَلَ فِي عِمِّيَّةٍ أَوْ عَصَبِيَّةٍ بِحَجَرٍ أَوْ سَوْطٍ أَوْ عَصًا فَعَلَيْهِ عَقْلُ الْخَطَإِ وَمَنْ قَتَلَ عَمْدًا فَهُوَ قَوَدٌ وَمَنْ حَالَ بَيْنَهُ وَبَيْنَهُ فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ وَالْمَلاَئِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ لاَ يُقْبَلُ مِنْهُ صَرْفٌ وَلاَ عَدْلٌ " .
Muhammed b. Ma'mer bize anlattı, Muhammed b. Kesir bize anlattı, Süleyman b. Kesir bize anlattı, Amr b. Dinar'dan, (o) Tavus'tan, (o) İbn Abbas'tan; (o hadisi) Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem'e ref ederek şöyle buyurdu: "Kim kör dövüşte (kargaşada) veya asabiyet (kabilecilik) uğruna taş veya kırbaç veya sopa ile öldürürse, ona hata diyeti (gerekir). Kim de kasten öldürürse, o kısastır. Kim onun (kısasın) ile onun (hak sahibinin) arasına girerse (engel olursa), Allah'ın, meleklerin ve bütün insanların laneti onun üzerine olsun. Ondan ne bir sarf (tövbe) ne de bir adl (fidye) kabul edilir."
2636. Hadis
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، وَعَمَّارُ بْنُ خَالِدٍ الْوَاسِطِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ دَهْثَمِ بْنِ قُرَّانَ، حَدَّثَنِي نِمْرَانُ بْنُ جَارِيَةَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَجُلاً، ضَرَبَ رَجُلاً عَلَى سَاعِدِهِ بِالسَّيْفِ فَقَطَعَهَا مِنْ غَيْرِ مَفْصِلٍ فَاسْتَعْدَى عَلَيْهِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَأَمَرَ لَهُ بِالدِّيَةِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أُرِيدُ الْقِصَاصَ . فَقَالَ " خُذِ الدِّيَةَ بَارَكَ اللَّهُ لَكَ فِيهَا " . وَلَمْ يَقْضِ لَهُ بِالْقِصَاصِ .
Muhammed b. es-Sabbah ve Ammar b. Halid el-Vasıti bize anlattılar; dediler ki: Ebu Bekr b. Ayyaş bize anlattı, Dehsem b. Kurran'dan; (o) bana Nimran b. Cariye'den, (o) babasından anlattı: Bir adam bir adama, ön koluna kılıçla vurdu ve onu eklem yerinden olmayan bir yerden kesti. (Mağdur) Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem'den hakkını istedi. (Resûlullah) onun için diyeti emretti. (Adam): "Ey Allah'ın Resûlü! Ben kısas istiyorum," dedi. Buyurdu ki: "Diyeti al, Allah senin için onu bereketli kılsın." Ve onun lehine kısasa hükmetmedi.
2637. Hadis
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا رِشْدِينُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ صَالِحٍ، عَنْ مُعَاذِ بْنِ مُحَمَّدٍ الأَنْصَارِيِّ، عَنِ ابْنِ صُهْبَانَ، عَنِ الْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ قَوَدَ فِي الْمَأْمُومَةِ وَلاَ الْجَائِفَةِ وَلاَ الْمُنَقِّلَةِ " .
Ebu Kureyb bize anlattı, Rişdin b. Sa'd bize anlattı, Muaviye b. Salih'ten, (o) Muaz b. Muhammed el-Ensari'den, (o) İbn Suhban'dan, (o) Abbas b. Abdulmuttalib'den; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Me'mume (beyin zarına ulaşan baş yarası), caife (vücut boşluğuna giren yara) ve münekkile (kemiği yerinden oynatan kırık) yaralarında kısas yoktur."
2638. Hadis
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعَثَ أَبَا جَهْمِ بْنَ حُذَيْفَةَ مُصَدِّقًا فَلاَجَّهُ رَجُلٌ فِي صَدَقَتِهِ فَضَرَبَهُ أَبُو جَهْمٍ فَشَجَّهُ فَأَتَوُا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا الْقَوَدَ يَا رَسُولَ اللَّهِ . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لَكُمْ كَذَا وَكَذَا " . فَلَمْ يَرْضَوْا فَقَالَ " لَكُمْ كَذَا وَكَذَا " . فَرَضُوا فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنِّي خَاطِبٌ عَلَى النَّاسِ وَمُخْبِرُهُمْ بِرِضَاكُمْ " . قَالُوا نَعَمْ . فَخَطَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " إِنَّ هَؤُلاَءِ اللَّيْثِيِّينِ أَتَوْنِي يُرِيدُونَ الْقَوَدَ فَعَرَضْتُ عَلَيْهِمْ كَذَا وَكَذَا أَرَضِيتُمْ " . قَالُوا لاَ . فَهَمَّ بِهِمُ الْمُهَاجِرُونَ فَأَمَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَكُفُّوا فَكَفُّوا ثُمَّ دَعَاهُمْ فَزَادَهُمْ فَقَالَ " أَرَضِيتُمْ " . قَالُوا نَعَمْ . قَالَ " إِنِّي خَاطِبٌ عَلَى النَّاسِ وَمُخْبِرُهُمْ بِرِضَاكُمْ " . قَالُوا نَعَمْ . فَخَطَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ قَالَ " أَرَضِيتُمْ " . قَالُوا نَعَمْ . قَالَ ابْنُ مَاجَهْ سَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ يَحْيَى يَقُولُ تَفَرَّدَ بِهَذَا مَعْمَرٌ لاَ أَعْلَمُ رَوَاهُ غَيْرُهُ .
Muhammed b. Yahya bize anlattı, Abdurrezzak bize anlattı, Ma'mer bize haber verdi, Zühri'den, (o) Urve'den, (o) Aişe'den; Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem Ebu Cehm b. Huzeyfe'yi zekat memuru olarak gönderdi. Bir adam zekatı konusunda onunla çekişti. Ebu Cehm ona vurdu ve başını yardı. (Adamın kabilesi) Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem'e geldiler ve: "Kısas (isteriz) ey Allah'ın Resûlü!" dediler. Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem: "Size şu kadar (diyet) var," buyurdu. Razı olmadılar. "Size şu kadar var," buyurdu. (Sonunda) razı oldular. Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem: "Ben insanlara hitap edeceğim ve onlara sizin razı olduğunuzu bildireceğim," buyurdu. "Evet," dediler. Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem hutbe verdi ve: "Şu Leys oğulları bana geldiler ve kısas istediler. Ben de onlara şu kadar (diyet) teklif ettim. Razı oldunuz mu?" buyurdu. "Hayır," dediler. Muhacirler onların üzerine yürümeye yeltendi. Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem onlara (muhacirlere) durmalarını emretti, onlar da durdular. Sonra (Resûlullah) onları (Leys oğullarını) çağırdı ve onlara (diyeti) artırdı. "Razı oldunuz mu?" buyurdu. "Evet," dediler. (Resûlullah): "Ben insanlara hitap edeceğim ve onlara sizin razı olduğunuzu bildireceğim," buyurdu. "Evet," dediler. Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem hutbe verdi, sonra: "Razı oldunuz mu?" buyurdu. "Evet," dediler. İbn Mace dedi ki: Muhammed b. Yahya'yı şöyle derken işittim: "Bunu (bu lafızla) sadece Ma'mer rivayet etti (teferrüd etti), başkasının rivayet ettiğini bilmiyorum."
2639. Hadis
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْجَنِينِ بِغُرَّةٍ عَبْدٍ أَوْ أَمَةٍ فَقَالَ الَّذِي قُضِيَ عَلَيْهِ أَنَعْقِلُ مَنْ لاَ شَرِبَ وَلاَ أَكَلْ وَلاَ صَاحَ وَلاَ اسْتَهَلّ وَمِثْلُ ذَلِكَ يُطَلّ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ هَذَا لَيَقُولُ بِقَوْلِ شَاعِرٍ فِيهِ غُرَّةٌ عَبْدٌ أَوْ أَمَةٌ " .
Ebu Bekr b. Ebi Şeybe bize anlattı, Muhammed b. Bişr bize anlattı, Muhammed b. Amr'dan, (o) Ebu Seleme'den, (o) Ebu Hureyre'den; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem cenin hakkında bir gurre; bir köle veya cariye (verilmesine) hükmetti. Aleyhine hüküm verilen kimse dedi ki: "Ne içmiş, ne yemiş, ne bağırmış, ne de ses çıkarmış kimse için diyet mi ödeyeceğiz? Böylesi (kanlar) heder olur (ödenmez)!" Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Muhakkak ki bu, şairin (kahinin) seci'li sözüyle konuşuyor. Onda (ceninde) bir gurre; bir köle veya cariye vardır."
2640. Hadis
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ الْمِسْوَرِ بْنِ مَخْرَمَةَ، قَالَ اسْتَشَارَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ النَّاسَ فِي إِمْلاَصِ الْمَرْأَةِ يَعْنِي سِقْطَهَا فَقَالَ الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ شَهِدْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَضَى فِيهِ بِغُرَّةٍ عَبْدٍ أَوْ أَمَةٍ . فَقَالَ عُمَرُ ائْتِنِي بِمَنْ يَشْهَدُ مَعَكَ . فَشَهِدَ مَعَهُ مُحَمَّدُ بْنُ مَسْلَمَةَ .
Ebu Bekr b. Ebi Şeybe ve Ali b. Muhammed bize anlattılar; dediler ki: Veki' bize anlattı, Hişam b. Urve'den, (o) babasından, (o) Misver b. Mahreme'den; dedi ki: Ömer b. el-Hattab, kadının imlası -yani düşüğü- hakkında insanlarla istişare etti. Mugire b. Şu'be dedi ki: "Ben Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e şahit oldum; o konuda bir gurre; bir köle veya cariye (verilmesine) hükmetti." Ömer: "Bana seninle beraber şahitlik edecek birini getir," dedi. Bunun üzerine Muhammed b. Mesleme onunla beraber şahitlik etti.
2641. Hadis
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدٍ الدَّارِمِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، أَخْبَرَنِي ابْنُ جُرَيْجٍ، حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، أَنَّهُ سَمِعَ طَاوُسًا، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ، أَنَّهُ نَشَدَ النَّاسَ قَضَاءَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي ذَلِكَ يَعْنِي فِي الْجَنِينِ فَقَامَ حَمَلُ بْنُ مَالِكِ بْنِ النَّابِغَةِ فَقَالَ كُنْتُ بَيْنَ امْرَأَتَيْنِ لِي فَضَرَبَتْ إِحْدَاهُمَا الأُخْرَى بِمِسْطَحٍ فَقَتَلَتْهَا وَقَتَلَتْ جَنِينَهَا فَقَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْجَنِينِ بِغُرَّةٍ عَبْدٍ وَأَنْ تُقْتَلَ بِهَا .
Ahmed b. Said ed-Darimi bize anlattı, Ebu Asım bize anlattı, İbn Cüreyc bana haber verdi, Amr b. Dinar bana anlattı; o Tavus'tan işitmiş, (o) İbn Abbas'tan, (o) Ömer b. el-Hattab'dan; o (Ömer), insanlardan Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem'in bu konudaki -yani cenin hakkındaki- hükmünü sormuştu. Hamel b. Malik b. en-Nabiğa kalktı ve dedi ki: "Benim iki hanımım vardı. Biri diğerine çadır direği ile vurdu, onu ve ceninini öldürdü. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem cenin hakkında bir gurre (köle verilmesine) ve (katil kadının) maktule karşılık öldürülmesine (kısasa) hükmetti."
2642. Hadis
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ عُمَرَ، كَانَ يَقُولُ الدِّيَةُ لِلْعَاقِلَةِ وَلاَ تَرِثُ الْمَرْأَةُ مِنْ دِيَةِ زَوْجِهَا شَيْئًا حَتَّى كَتَبَ إِلَيْهِ الضَّحَّاكُ بْنُ سُفْيَانَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَرَّثَ امْرَأَةَ أَشْيَمَ الضِّبَابِيِّ مِنْ دِيَةِ زَوْجِهَا .
Ebu Bekr b. Ebi Şeybe bize anlattı, Süfyan b. Uyeyne bize anlattı, Zühri'den, (o) Said b. el-Müseyyeb'den; Ömer şöyle diyordu: "Diyet akileye aittir. Kadın, kocasının diyetinden hiçbir şeye varis olamaz." Nihayet Dahhak b. Süfyan ona yazdı ki: "Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem Eşyem ed-Dıbabi'nin hanımını kocasının diyetine varis kıldı."
2643. Hadis
حَدَّثَنَا عَبْدُ رَبِّهِ بْنُ خَالِدٍ النُّمَيْرِيُّ، حَدَّثَنَا الْفُضَيْلُ بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ يَحْيَى بْنِ الْوَلِيدِ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَضَى لِحَمَلِ بْنِ مَالِكٍ الْهُذَلِيِّ اللِّحْيَانِيِّ بِمِيرَاثِهِ مِنَ امْرَأَتِهِ الَّتِي قَتَلَتْهَا امْرَأَتُهُ الأُخْرَى .
Abdu Rabbih b. Halid en-Numeyri bize anlattı, Fudayl b. Süleyman bize anlattı, Musa b. Ukbe bize anlattı, İshak b. Yahya b. el-Velid'den, (o) Ubade b. Samit'ten; Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem, Hamel b. Malik el-Huzeli el-Lihyani lehine, diğer hanımının öldürdüğü hanımından (gelen diyette) mirasçı olduğuna hükmetti.
2644. Hadis
حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَيَّاشٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، . أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَضَى أَنَّ عَقْلَ أَهْلِ الْكِتَابَيْنِ نِصْفُ عَقْلِ الْمُسْلِمِينَ وَهُمُ الْيَهُودُ وَالنَّصَارَى .
Hişam b. Ammar bize anlattı, Hatim b. İsmail bize anlattı, Abdurrahman b. Ayyaş'tan, (o) Amr b. Şuayb'dan, (o) babasından, (o) dedesinden; Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem, iki kitap ehlinin diyetinin Müslümanların diyetinin yarısı olduğuna hükmetti. Onlar Yahudiler ve Hristiyanlardır.
2645. Hadis
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ الْمِصْرِيُّ، أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ أَبِي فَرْوَةَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْقَاتِلُ لاَ يَرِثُ " .
Muhammed b. Rumh el-Mısri bize anlattı, Leys b. Sa'd bize haber verdi, İshak b. Ebi Ferve'den, (o) İbn Şihab'dan, (o) Humeyd'den, (o) Ebu Hureyre'den; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Katil mirasçı olamaz."
2646. Hadis
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ الْكِنْدِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الأَحْمَرُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، أَنَّ أَبَا قَتَادَةَ، - رَجُلٌ مِنْ بَنِي مُدْلِجٍ - قَتَلَ ابْنَهُ فَأَخَذَ مِنْهُ عُمَرُ مِائَةً مِنَ الإِبِلِ ثَلاَثِينَ حِقَّةً وَثَلاَثِينَ جَذَعَةً وَأَرْبَعِينَ خَلِفَةً . فَقَالَ أَيْنَ أَخُو الْمَقْتُولِ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " لَيْسَ لِقَاتِلٍ مِيرَاثٌ " .
Ebu Kureyb ve Abdullah b. Said el-Kindi bize anlattılar; dediler ki: Ebu Halid el-Ahmer bize anlattı, Yahya b. Said'den, (o) Amr b. Şuayb'dan; Beni Müdlic'ten bir adam olan Ebu Katade oğlunu öldürdü. Ömer ondan (diyet olarak) yüz deve; otuz hıkka, otuz cezea ve kırk halife (gebe deve) aldı. Sonra: "Maktulün kardeşi nerede?" dedi. "Ben Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i: 'Katil için hiçbir miras yoktur,' buyururken işittim."
2647. Hadis
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَنْبَأَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَنْبَأَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَاشِدٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ مُوسَى، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَعْقِلَ الْمَرْأَةَ عَصَبَتُهَا مَنْ كَانُوا وَلاَ يَرِثُوا مِنْهَا شَيْئًا إِلاَّ مَا فَضَلَ عَنْ وَرَثَتِهَا وَإِنْ قُتِلَتْ فَعَقْلُهَا بَيْنَ وَرَثَتِهَا فَهُمْ يَقْتُلُونَ قَاتِلَهَا " .
İshak b. Mansur bize anlattı, Yezid b. Harun bize haber verdi, Muhammed b. Raşid bize haber verdi, Süleyman b. Musa'dan, (o) Amr b. Şuayb'dan, (o) babasından, (o) dedesinden; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem, kadının (ödeyeceği) diyetini -kim olursa olsun- asabesinin ödemesine hükmetti. Onlar (asabe), mirasçılarından arta kalan (pay) dışında kadından (malından) bir şeye varis olamazlar. Eğer kadın öldürülürse, onun diyeti mirasçıları arasındadır. Onlar katilini öldürebilirler (kısas hakkına sahiptirler).
2648. Hadis
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا الْمُعَلَّى بْنُ أَسَدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ، حَدَّثَنَا مُجَالِدٌ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ جَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الدِّيَةَ عَلَى عَاقِلَةِ الْقَاتِلَةِ فَقَالَتْ عَاقِلَةُ الْمَقْتُولَةِ يَا رَسُولَ اللَّهِ مِيرَاثُهَا لَنَا . قَالَ " لاَ مِيرَاثُهَا لِزَوْجِهَا وَوَلَدِهَا " .
Muhammed b. Yahya bize anlattı, Mualla b. Esed bize anlattı, Abdulvahid b. Ziyad bize anlattı, Mücalid bize anlattı, Şa'bi'den, (o) Cabir'den; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem diyeti, katil kadının akilesine yükledi. Öldürülen kadının akilesi (akrabaları): "Ey Allah'ın Resûlü! Onun mirası bizimdir," dediler. Buyurdu ki: "Hayır, mirası kocasına ve çocuğunadır."
2649. Hadis
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى أَبُو مُوسَى، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ، وَابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ كَسَرَتِ الرُّبَيِّعُ عَمَّةُ أَنَسٍ ثَنِيَّةَ جَارِيَةٍ فَطَلَبُوا الْعَفْوَ فَأَبَوْا فَعَرَضَ عَلَيْهِمُ الأَرْشَ فَأَبَوْا فَأَتَوُا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَأَمَرَ بِالْقِصَاصِ . فَقَالَ أَنَسُ بْنُ النَّضْرِ يَا رَسُولَ اللَّهِ تُكْسَرُ ثَنِيَّةُ الرُّبَيِّعِ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لاَ تُكْسَرُ . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " يَا أَنَسُ كِتَابُ اللَّهِ الْقِصَاصُ " . قَالَ فَرَضِيَ الْقَوْمُ فَعَفَوْا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ مِنْ عِبَادِ اللَّهِ مَنْ لَوْ أَقْسَمَ عَلَى اللَّهِ لأَبَرَّهُ " .
Bize Muhammed b. el-Müsennâ Ebû Mûsâ anlattı. Bize Hâlid b. el-Hâris ve İbn Ebî Adî, Humeyd'den, (o da) Enes'ten anlattı. Enes dedi ki: Enes'in halası Rubeyyi', bir cariyenin ön dişini kırdı. (Cariyenin ailesinden) af dilediler, (fakat) onlar kabul etmediler. Onlara arş (tazminat) teklif ettiler, kabul etmediler. Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem'e geldiler, o da kısas emretti. Bunun üzerine Enes b. en-Nadr dedi ki: "Ey Allah'ın Resûlü! Rubeyyi'in ön dişi kırılacak mı? Seni hak ile gönderene yemin olsun ki, (onun dişi) kırılmaz." Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Ey Enes! Allah'ın Kitabı kısastır." (Ravi) dedi ki: Bunun üzerine topluluk razı oldu ve affettiler. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Şüphesiz Allah'ın kullarından öyleleri vardır ki, Allah'a yemin etse, Allah onu yemininde haklı çıkarır."
2650. Hadis
حَدَّثَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْعَظِيمِ الْعَنْبَرِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ، حَدَّثَنِي شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الأَسْنَانُ سَوَاءٌ الثَّنِيَّةُ وَالضِّرْسُ سَوَاءٌ " .
Bize el-Abbâs b. Abdilazîm el-Anberî anlattı. Bize Abdüssamed b. Abdilvâris anlattı. Bana Şu'be, Katâde'den, (o da) İkrime'den, (o da) İbn Abbâs'tan anlattı. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Dişler eşittir; ön diş ile azı dişi (diyet bakımından) birdir."
2651. Hadis
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْبَالِسِيُّ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ شَقِيقٍ، حَدَّثَنَا أَبُو حَمْزَةَ الْمَرْوَزِيُّ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ النَّحْوِيُّ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَضَى فِي السِّنِّ خَمْسًا مِنَ الإِبِلِ .
Bize İsmâil b. İbrâhîm el-Bâlisî anlattı. Bize Ali b. el-Hasan b. Şakîk anlattı. Bize Ebû Hamza el-Mervezî anlattı. Bize Yezîd en-Nahvî, İkrime'den, (o da) İbn Abbâs'tan anlattı(ğına göre) Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem, diş(in diyeti) hakkında beş deveye hükmetti.
2652. Hadis
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، وَابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، قَالُوا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " هَذِهِ وَهَذِهِ سَوَاءٌ " . يَعْنِي الْخِنْصَرَ وَالإِبْهَامَ .
Bize Ali b. Muhammed anlattı. Bize Vekî' anlattı. (H) Ve bize Muhammed b. Beşşâr anlattı. Bize Yahyâ b. Saîd, Muhammed b. Ca'fer ve İbn Ebî Adî anlattı. (Bunların hepsi) dediler ki: Bize Şu'be, Katâde'den, (o da) İkrime'den, (o da) İbn Abbâs'tan anlattı. Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Bu ve bu eşittir." Yani serçe parmağı ile başparmağı (kastetti).
2653. Hadis
حَدَّثَنَا جَمِيلُ بْنُ الْحَسَنِ الْعَتَكِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ مَطَرٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الأَصَابِعُ سَوَاءٌ كُلُّهُنَّ فِيهِنَّ عَشْرٌ عَشْرٌ مِنَ الإِبِلِ " .
Bize Cemîl b. el-Hasan el-Atekî anlattı. Bize Abdula'lâ anlattı. Bize Saîd, Matar'dan, (o) Amr b. Şuayb'dan, (o) babasından, (o da) dedesinden anlattı. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Parmaklar (diyet bakımından) eşittir. Onların hepsinde (her birinde) onar onar deve vardır."
2654. Hadis
حَدَّثَنَا رَجَاءُ بْنُ الْمُرَجَّى السَّمَرْقَنْدِيُّ، حَدَّثَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ، عَنْ غَالِبٍ التَّمَّارِ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلاَلٍ، عَنْ مَسْرُوقِ بْنِ أَوْسٍ، عَنْ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الأَصَابِعُ سَوَاءٌ " .
Bize Recâ b. el-Müreccâ es-Semerkandî anlattı. Bize Nadr b. Şümeyl anlattı. Bize Saîd b. Ebî Arûbe, Gâlib et-Temmâr'dan, (o) Humeyd b. Hilâl'den, (o) Mesrûk b. Evs'ten, (o da) Ebû Mûsâ el-Eş'arî'den anlattı. Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Parmaklar (diyet bakımından) eşittir."
2655. Hadis
حَدَّثَنَا جَمِيلُ بْنُ الْحَسَنِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ، عَنْ مَطَرٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " فِي الْمَوَاضِحِ خَمْسٌ خَمْسٌ مِنَ الإِبِلِ " .
Bize Cemîl b. el-Hasan anlattı. Bize Abdula'lâ anlattı. Bize Saîd b. Ebî Arûbe, Matar'dan, (o) Amr b. Şuayb'dan, (o) babasından, (o da) dedesinden anlattı. Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Mûdıha (kemiği açığa çıkaran yaralama)larda beşer beşer deve vardır."
2656. Hadis
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحِيمِ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ عَمَّيْهِ، يَعْلَى وَسَلَمَةَ ابْنَىْ أُمَيَّةَ قَالاَ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ وَمَعَنَا صَاحِبٌ لَنَا فَاقْتَتَلَ هُوَ وَرَجُلٌ آخَرُ وَنَحْنُ بِالطَّرِيقِ . قَالَ فَعَضَّ الرَّجُلُ يَدَ صَاحِبِهِ فَجَذَبَ صَاحِبُهُ يَدَهُ مِنْ فِيهِ فَطَرَحَ ثَنِيَّتَهُ فَأَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَلْتَمِسُ عَقْلَ ثَنِيَّتِهِ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَعْمِدُ أَحَدُكُمْ إِلَى أَخِيهِ فَيَعَضُّهُ كَعِضَاضِ الْفَحْلِ ثُمَّ يَأْتِي يَلْتَمِسُ الْعَقْلَ لاَ عَقْلَ لَهَا " . قَالَ فَأَبْطَلَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Bize Ebû Bekr b. Ebî Şeybe anlattı. Bize Abdurrahîm b. Süleymân, Muhammed b. İshâk'tan, (o) Atâ'dan, (o) Safvân b. Abdillâh'tan, (o da) amcaları Ümeyye oğulları Ya'lâ ve Seleme'den anlattı. Dediler ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem ile birlikte Tebük Gazvesi'ne çıktık. Yanımızda bizden bir arkadaşımız da vardı. O ve başka bir adam biz yoldayken kavga ettiler. (O) adam arkadaşının elini ısırdı. Arkadaşı da elini onun ağzından (hızla) çekti ve (bunun üzerine ısıranın) ön dişi düştü. (Dişi düşen) ön dişinin diyetini istemek üzere Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e geldi. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Sizden biriniz kardeşine yönelip, aygırın ısırması gibi ısırıyor, sonra da gelip diyet mi istiyor? Onun için diyet yoktur." (Ravi) dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem onun diyetini iptal etti.
2657. Hadis
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ، أَنَّ رَجُلاً، عَضَّ رَجُلاً عَلَى ذِرَاعِهِ فَنَزَعَ يَدَهُ فَوَقَعَتْ ثَنِيَّتُهُ فَرُفِعَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَبْطَلَهَا . وَقَالَ " يَقْضَمُ أَحَدُكُمْ كَمَا يَقْضَمُ الْفَحْلُ " .
Bize Ali b. Muhammed anlattı. Bize Abdullâh b. Nümeyr anlattı. (O) Saîd b. Ebî Arûbe'den, (o) Katâde'den, (o) Zürâre b. Evfâ'dan, (o da) İmrân b. Husayn'dan anlattı. (İmrân) dedi ki: Bir adam başka bir adamı kolundan ısırdı. (Isırılan) elini çekti ve (bunun üzerine ısıranın) ön dişi düştü. (Olay) Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem'e götürüldü, o da bunu (diyetini) iptal etti. Ve şöyle buyurdu: "Sizden biriniz aygırın ısırdığı gibi mi ısırıyor?"
2658. Hadis
حَدَّثَنَا عَلْقَمَةُ بْنُ عَمْرٍو الدَّارِمِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ مُطَرِّفٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ، قَالَ قُلْتُ لِعَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ هَلْ عِنْدَكُمْ شَىْءٌ مِنَ الْعِلْمِ لَيْسَ عِنْدَ النَّاسِ قَالَ لاَ وَاللَّهِ مَا عِنْدَنَا إِلاَّ مَا عِنْدَ النَّاسِ إِلاَّ أَنْ يَرْزُقَ اللَّهُ رَجُلاً فَهْمًا فِي الْقُرْآنِ أَوْ مَا فِي هَذِهِ الصَّحِيفَةِ فِيهَا الدِّيَاتُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنْ لاَ يُقْتَلَ مُسْلِمٌ بِكَافِرٍ .
Bize Alkame b. Amr ed-Dârimî anlattı. Bize Ebû Bekr b. Ayyâş, Mutarrif'ten, (o) Şa'bî'den, (o da) Ebû Cuhayfe'den anlattı. (Ebû Cuhayfe) dedi ki: Ali b. Ebî Tâlib'e: "Sizin yanınızda (halkta olmayan) özel bir ilim var mı?" diye sordum. Dedi ki: "Hayır, vallahi bizde insanların sahip olduklarından başka bir şey yoktur. Ancak Allah'ın bir kuluna Kur'an hakkında verdiği anlayış veya şu sayfada bulunanlar müstesna." (O sayfada) Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'den nakledilen diyet (hükümleri) ve kâfire karşılık müslümanın öldürülmeyeceği (hükmü) vardır.
2659. Hadis
حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ يُقْتَلُ مُسْلِمٌ بِكَافِرٍ " .
Bize Hişâm b. Ammâr anlattı. Bize Hâtim b. İsmâil anlattı. Bize Abdurrahman b. Ayyâş, Amr b. Şuayb'dan, (o) babasından, (o da) dedesinden anlattı. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Kâfir karşılığında müslüman öldürülmez."
2660. Hadis
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى الصَّنْعَانِيُّ، حَدَّثَنَا مُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ حَنَشٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يُقْتَلُ مُؤْمِنٌ بِكَافِرٍ وَلاَ ذُو عَهْدٍ فِي عَهْدِهِ " .
Bize Muhammed b. Abdila'lâ es-San'ânî anlattı. Bize Mu'temir b. Süleymân, babasından, (o) Haneş'ten, (o) İkrime'den, (o da) İbn Abbâs'tan, (o da) Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem'den anlattı. (Nebi s.a.v.) şöyle buyurdu: "Kâfir karşılığında mümin öldürülmez. Ahit (anlaşma) sahibi de ahdi süresince (öldürülmez)."
2661. Hadis
حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يُقْتَلُ بِالْوَلَدِ الْوَالِدُ " .
Bize Süveyd b. Saîd anlattı. Bize Ali b. Müshir, İsmâil b. Müslim'den, (o) Amr b. Dînâr'dan, (o) Tâvus'tan, (o da) İbn Abbâs'tan anlattı. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Baba, (öldürdüğü) çocuğu karşılığında (kısas olarak) öldürülmez."
2662. Hadis
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الأَحْمَرُ، عَنْ حَجَّاجٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " لاَ يُقْتَلُ الْوَالِدُ بِالْوَلَدِ " .
Bize Ebû Bekr b. Ebî Şeybe anlattı. Bize Ebû Hâlid el-Ahmer, Haccâc'dan, (o) Amr b. Şuayb'dan, (o) babasından, (o) dedesinden, (o da) Ömer b. el-Hattâb'dan anlattı. (Ömer) dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle buyururken işittim: "Baba, çocuğu karşılığında öldürülmez."
2663. Hadis
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدُبٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ قَتَلَ عَبْدَهُ قَتَلْنَاهُ وَمَنْ جَدَعَهُ جَدَعْنَاهُ " .
Bize Ali b. Muhammed anlattı. Bize Vekî', Saîd b. Ebî Arûbe'den, (o) Katâde'den, (o) Hasan'dan, (o da) Semüre b. Cündeb'den anlattı. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Kim kölesini öldürürse biz de onu öldürürüz. Kim onun (burnunu, kulağını vb.) keserse, biz de onu(n uzvunu) keseriz."
2664. Hadis
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا ابْنُ الطَّبَّاعِ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي فَرْوَةَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حُنَيْنٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَلِيٍّ، وَعَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ قَتَلَ رَجُلٌ عَبْدَهُ عَمْدًا مُتَعَمِّدًا فَجَلَدَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِائَةً وَنَفَاهُ سَنَةً وَمَحَا سَهْمَهُ مِنَ الْمُسْلِمِينَ " .
Bize Muhammed b. Yahyâ anlattı. Bize İbnu't-Tabbâ' anlattı. Bize İsmâil b. Ayyâş, İshâk b. Abdillâh b. Ebî Ferve'den, (o) İbrâhîm b. Abdillâh b. Huneyn'den, (o) babasından, (o) Ali'den; ve (ayrıca) Amr b. Şuayb'dan, (o) babasından, (o da) dedesinden anlattı. (Ravi) dedi ki: Bir adam kölesini kasten ve taammüden (bilerek) öldürdü. Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem ona yüz değnek vurdu, onu bir yıl sürgün etti ve Müslümanların (ganimet) payından onun hissesini sildi.
2665. Hadis
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ هَمَّامِ بْنِ يَحْيَى، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ يَهُودِيًّا، رَضَخَ رَأْسَ امْرَأَةٍ بَيْنَ حَجَرَيْنِ فَقَتَلَهَا فَرَضَخَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَأْسَهُ بَيْنَ حَجَرَيْنِ .
Bize Ali b. Muhammed anlattı. Bize Vekî', Hammâm b. Yahyâ'dan, (o) Katâde'den, (o da) Enes b. Mâlik'ten anlattı. Bir Yahudi, bir kadının başını iki taş arasında ezdi ve onu öldürdü. Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem de onun başını iki taş arasında ezdi.
2666. Hadis
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، ح وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، حَدَّثَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ يَهُودِيًّا، قَتَلَ جَارِيَةً عَلَى أَوْضَاحٍ لَهَا فَقَالَ لَهَا " أَقَتَلَكِ فُلاَنٌ " . فَأَشَارَتْ بِرَأْسِهَا أَنْ لاَ ثُمَّ سَأَلَهَا الثَّانِيَةَ فَأَشَارَتْ بِرَأْسِهَا أَنْ لاَ ثُمَّ سَأَلَهَا الثَّالِثَةَ فَأَشَارَتْ بِرَأْسِهَا أَنْ نَعَمْ فَقَتَلَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَ حَجَرَيْنِ .
Bize Muhammed b. Beşşâr anlattı. Bize Muhammed b. Ca'fer anlattı. (H) Ve bize İshâk b. Mansûr anlattı. Bize Nadr b. Şümeyl anlattı. (Her ikisi de) dediler ki: Bize Şu'be, Hişâm b. Zeyd'den, (o da) Enes b. Mâlik'ten anlattı. (Enes) dedi ki: Bir Yahudi, bir cariyeyi gümüş takıları için öldürdü. (Nebi s.a.v. veya ravi) o cariyeye: "Seni falan mı öldürdü?" dedi. (Cariye) başıyla "hayır" diye işaret etti. Sonra ona ikinci kez sordu, yine başıyla "hayır" işareti yaptı. Sonra ona üçüncü kez sordu, (bu sefer) başıyla "evet" diye işaret etti. Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem onu iki taş arasında (başını ezerek) öldürdü.
2667. Hadis
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُسْتَمِرِّ الْعُرُوقِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ جَابِرٍ، عَنْ أَبِي عَازِبٍ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ قَوَدَ إِلاَّ بِالسَّيْفِ " .
Bize İbrâhîm b. el-Müstemir el-Urûkî anlattı. Bize Ebû Âsım, Süfyân'dan, (o) Câbir'den, (o) Ebû Âzib'den, (o da) Nu'mân b. Beşîr'den anlattı. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Kısas ancak kılıçla olur (kılıçla uygulanır)."
2668. Hadis
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُسْتَمِرِّ، حَدَّثَنَا الْحُرُّ بْنُ مَالِكٍ الْعَنْبَرِيُّ، حَدَّثَنَا مُبَارَكُ بْنُ فَضَالَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ أَبِي بَكْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ قَوَدَ إِلاَّ بِالسَّيْفِ " .
Bize İbrâhîm b. el-Müstemir anlattı. Bize el-Hurr b. Mâlik el-Anberî anlattı. Bize Mübârek b. Fadâle, Hasan'dan, (o da) Ebû Bekre'den anlattı. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Kısas ancak kılıçla olur."
2669. Hadis
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ شَبِيبِ بْنِ غَرْقَدَةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ عَمْرِو بْنِ الأَحْوَصِ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ فِي حِجَّةِ الْوَدَاعِ " أَلاَ لاَ يَجْنِي جَانٍ إِلاَّ عَلَى نَفْسِهِ لاَ يَجْنِي وَالِدٌ عَلَى وَلَدِهِ وَلاَ مَوْلُودٌ عَلَى وَالِدِهِ " .
Bize Ebû Bekr b. Ebî Şeybe anlattı. Bize Ebû'l-Ahvas, Şebîb b. Garkade'den, (o) Süleymân b. Amr b. el-Ahvas'tan, (o da) babasından anlattı. (Amr) dedi ki: Vedâ Haccı'nda Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle buyururken işittim: "Dikkat edin! Hiçbir câni (suçlu), kendisinden başkası aleyhine suç işlemez. Baba çocuğu aleyhine, çocuk da babası aleyhine (birinin suçu diğerine yüklenecek şekilde) suç işlemez."
2670. Hadis
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي زِيَادٍ، حَدَّثَنَا جَامِعُ بْنُ شَدَّادٍ، عَنْ طَارِقٍ الْمُحَارِبِيِّ، قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَرْفَعُ يَدَيْهِ حَتَّى رَأَيْتُ بَيَاضَ إِبْطَيْهِ يَقُولُ " أَلاَ لاَ تَجْنِي أُمٌّ عَلَى وَلَدٍ أَلاَ لاَ تَجْنِي أُمٌّ عَلَى وَلَدٍ " .
Bize Ebû Bekr b. Ebî Şeybe anlattı. Bize Abdullâh b. Nümeyr, Yezîd b. Ebî Ziyâd'dan anlattı. Bize Câmi' b. Şeddâd, Târık el-Muhâribî'den anlattı. (Târık) dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i ellerini koltuk altlarının beyazlığı görününceye kadar kaldırmış halde şöyle derken gördüm: "Dikkat edin! Hiçbir anne, çocuğu aleyhine suç işlemez (annenin suçu çocuğa yüklenmez). Dikkat edin! Hiçbir anne, çocuğu aleyhine suç işlemez."
2671. Hadis
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ يُونُسَ، عَنْ حُصَيْنِ بْنِ أَبِي الْحُرِّ، عَنِ الْخَشْخَاشِ الْعَنْبَرِيِّ، قَالَ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَمَعِي ابْنِي فَقَالَ " لاَ تَجْنِي عَلَيْهِ وَلاَ يَجْنِي عَلَيْكَ " .
Bize Amr b. Râfi' anlattı. Bize Hüşeym, Yûnus'tan, (o) Husayn b. Ebi'l-Hurr'dan, (o da) el-Haşhâş el-Anberî'den anlattı. (Haşhâş) dedi ki: Yanımda oğlumla birlikte Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem'e geldim. O (şöyle) buyurdu: "(Sen) onun aleyhine (onun sorumlu tutulacağı) bir suç işlemezsin, o da senin aleyhine bir suç işlemez."
2672. Hadis
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدِ بْنِ عَقِيلٍ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَاصِمٍ، حَدَّثَنَا أَبُو الْعَوَّامِ الْقَطَّانُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُحَادَةَ، عَنْ زِيَادِ بْنِ عِلاَقَةَ، عَنْ أُسَامَةَ بْنِ شَرِيكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ تَجْنِي نَفْسٌ عَلَى أُخْرَى " .
Bize Muhammed b. Abdillâh b. Ubeyd b. Akîl anlattı. Bize Amr b. Âsım anlattı. Bize Ebu'l-Avvâm el-Kattân, Muhammed b. Cuhâde'den, (o) Ziyâd b. İlâka'dan, (o da) Üsâme b. Şerîk'ten anlattı. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Hiçbir nefis (kimse) bir başkası aleyhine suç işlemez (birinin suçu başkasına yüklenmez)."
2673. Hadis
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْعَجْمَاءُ جَرْحُهَا جُبَارٌ وَالْمَعْدِنُ جُبَارٌ وَالْبِئْرُ جُبَارٌ " .
Bize Ebû Bekr b. Ebî Şeybe anlattı. Bize Süfyân, Zührî'den, (o) Saîd b. el-Müseyyeb'den, (o da) Ebû Hureyre'den anlattı. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Hayvanın (sebep olduğu) yaralama hederdir (tazminat gerektirmez). Maden (kazısında meydana gelen ölüm veya yaralanma) hederdir. Kuyu (kazısında meydana gelen ölüm veya yaralanma) hederdir."
2674. Hadis
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ، حَدَّثَنَا كَثِيرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " الْعَجْمَاءُ جَرْحُهَا جُبَارٌ وَالْمَعْدِنُ جُبَارٌ " .
Bize Ebû Bekr b. Ebî Şeybe anlattı. Bize Hâlid b. Mahled anlattı. Bize Kesîr b. Abdillâh b. Amr b. Avf, babasından, (o da) dedesinden anlattı. (Amr b. Avf) dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle buyururken işittim: "Hayvanın (sebep olduğu) yaralama hederdir. Maden(de meydana gelen kaza) hederdir."
2675. Hadis
حَدَّثَنَا عَبْدُ رَبِّهِ بْنُ خَالِدٍ النُّمَيْرِيُّ، حَدَّثَنَا فُضَيْلُ بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنِي مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ، حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ يَحْيَى بْنِ الْوَلِيدِ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، قَالَ قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّ الْمَعْدِنَ جُبَارٌ وَالْبِئْرَ جُبَارٌ وَالْعَجْمَاءُ جَرْحُهَا جُبَارٌ . وَالْعَجْمَاءُ الْبَهِيمَةُ مِنَ الأَنْعَامِ وَغَيْرِهَا . وَالْجُبَارُ هُوَ الْهَدَرُ الَّذِي لاَ يُغَرَّمُ .
Bize Abdurabbih b. Hâlid en-Nümeyrî anlattı. Bize Fudayl b. Süleymân anlattı. Bana Mûsâ b. Ukbe anlattı. Bana İshâk b. Yahyâ b. el-Velîd, Ubâde b. es-Sâmit'ten anlattı. (Ubâde) dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem, maden (kazısında meydana gelen zararın) heder, kuyu(nun) heder, hayvanın (sebep olduğu) yaralamanın heder olduğuna hükmetti. (Ravi dedi ki:) el-Acmâ: En'am (koyun, keçi, sığır, deve) ve diğerlerinden olan (dilsiz) hayvandır. el-Cübâr (Heder): Kendisi için tazminat ödenmeyendir.
2676. Hadis
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ الأَزْهَرِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ هَمَّامٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " النَّارُ جُبَارٌ وَالْبِئْرُ جُبَارٌ " .
Bize Ahmed b. el-Ezher anlattı. Bize Abdürrezzâk, Ma'mer'den, (o) Hammâm'dan, (o da) Ebû Hureyre'den anlattı. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Ateş (sebebiyle meydana gelen zarar) hederdir. Kuyu (sebebiyle meydana gelen zarar) hederdir."
2677. Hadis
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَكِيمٍ، حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ عُمَرَ، سَمِعْتُ مَالِكَ بْنَ أَنَسٍ، حَدَّثَنِي أَبُو لَيْلَى بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ عَنْ رِجَالٍ، مِنْ كُبَرَاءِ قَوْمِهِ أَنَّ عَبْدَ، اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ وَمُحَيِّصَةَ خَرَجَا إِلَى خَيْبَرَ مِنْ جَهْدٍ أَصَابَهُمْ فَأُتِيَ مُحَيِّصَةُ فَأُخْبِرَ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ قَدْ قُتِلَ وَأُلْقِيَ فِي فَقِيرٍ أَوْ عَيْنٍ بِخَيْبَرَ فَأَتَى يَهُودَ فَقَالَ أَنْتُمْ وَاللَّهِ قَتَلْتُمُوهُ . قَالُوا وَاللَّهِ مَا قَتَلْنَاهُ . ثُمَّ أَقْبَلَ حَتَّى قَدِمَ عَلَى قَوْمِهِ فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُمْ ثُمَّ أَقْبَلَ هُوَ وَأَخُوهُ حُوَيِّصَةُ وَهُوَ أَكْبَرُ مِنْهُ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَهْلٍ فَذَهَبَ مُحَيِّصَةُ يَتَكَلَّمُ وَهُوَ الَّذِي كَانَ بِخَيْبَرَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِمُحَيِّصَةَ " كَبِّرْ كَبِّرْ " . يُرِيدُ السِّنَّ فَتَكَلَّمَ حُوَيِّصَةُ ثُمَّ تَكَلَّمَ مُحَيِّصَةُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِمَّا أَنْ يَدُوا صَاحِبَكُمْ وَإِمَّا أَنْ يُؤْذِنُوا بِحَرْبٍ " . فَكَتَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَيْهِمْ فِي ذَلِكَ فَكَتَبُوا إِنَّا وَاللَّهِ مَا قَتَلْنَاهُ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِحُوَيِّصَةَ وَمُحَيِّصَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ " تَحْلِفُونَ وَتَسْتَحِقُّونَ دَمَ صَاحِبِكُمْ " . قَالُوا لاَ . قَالَ " فَتَحْلِفُ لَكُمْ يَهُودُ " . قَالُوا لَيْسُوا بِمُسْلِمِينَ فَوَدَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ عِنْدِهِ فَبَعَثَ إِلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِائَةَ نَاقَةٍ حَتَّى أُدْخِلَتْ عَلَيْهِمُ الدَّارَ فَقَالَ سَهْلٌ فَلَقَدْ رَكَضَتْنِي مِنْهَا نَاقَةٌ حَمْرَاءُ .
Bize Yahyâ b. Hakîm anlattı. Bize Bişr b. Ömer anlattı. (Bişr dedi ki:) Mâlik b. Enes'i (şöyle anlatırken) işittim: Bana Ebû Leylâ b. Abdillâh b. Abdirrahmân b. Sehl b. Huneyf, Sehl b. Ebî Hasme'den, o da kavminin ileri gelenlerinden (bazı) adamlardan naklen haber verdi. (Şöyle ki:) Abdullâh b. Sehl ve Muhayyisa, başlarına gelen bir sıkıntı sebebiyle Hayber'e gittiler. (Orada) Muhayyisa'ya gelindi ve Abdullâh b. Sehl'in öldürülüp Hayber'deki bir çukura veya kuyuya atıldığı haber verildi. Bunun üzerine (Muhayyisa) Yahudilere gitti ve: "Vallahi onu siz öldürdünüz" dedi. Onlar: "Vallahi onu biz öldürmedik" dediler. Sonra (Muhayyisa) dönüp kavminin yanına geldi ve durumu onlara anlattı. Daha sonra o, kardeşi Huvayyisa -ki o (Muhayyisa'dan) büyüktü- ve Abdurrahman b. Sehl (Peygamber'e) geldiler. (Olay Hayber'de başına geldiği için) Muhayyisa konuşmaya yeltendi. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem Muhayyisa'ya: "Büyüğe (bırak), büyüğe (bırak)" buyurdu. (Bununla) yaşı (büyük olanı) kastediyordu. Bunun üzerine Huvayyisa konuştu, sonra da Muhayyisa konuştu. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Ya arkadaşınızın diyetini öderler ya da harp ilan etmiş olurlar." Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem bu konuda onlara (Yahudilere) mektup yazdı. Onlar da: "Vallahi onu biz öldürmedik" diye yazdılar. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem Huvayyisa, Muhayyisa ve Abdurrahman'a: "(Elli defa) yemin edip arkadaşınızın kan(bedelin)i hak eder misiniz?" diye sordu. "Hayır" dediler. (Peygamber): "Öyleyse Yahudiler size yemin etsin (beraat etsinler)" buyurdu. Onlar: "(Ama) onlar müslüman değiller" dediler. Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem onun diyetini kendi yanından ödedi. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem onlara yüz deve gönderdi ve (develer) onların evine sokuldu. Sehl dedi ki: "Onlardan kızıl bir deve bana tekme attı."
2678. Hadis
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الأَحْمَرُ، عَنْ حَجَّاجٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ حُوَيِّصَةَ، وَمُحَيِّصَةَ، ابْنَىْ مَسْعُودٍ وَعَبْدَ اللَّهِ وَعَبْدَ الرَّحْمَنِ ابْنَىْ سَهْلٍ خَرَجُوا يَمْتَارُونَ بِخَيْبَرَ فَعُدِيَ عَلَى عَبْدِ اللَّهِ فَقُتِلَ فَذُكِرَ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " تُقْسِمُونَ وَتَسْتَحِقُّونَ " . فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ نُقْسِمُ وَلَمْ نَشْهَدْ قَالَ " فَتُبْرِئُكُمْ يَهُودُ " . قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِذًا تَقْتُلُنَا . قَالَ فَوَدَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ عِنْدِهِ .
Bize Abdullâh b. Saîd anlattı. Bize Ebû Hâlid el-Ahmer, Haccâc'dan, (o) Amr b. Şuayb'dan, (o) babasından, (o da) dedesinden anlattı. (Şöyle ki:) Mes'ûd'un oğulları Huvayyisa ve Muhayyisa ile Sehl'in oğulları Abdullâh ve Abdurrahman erzak temin etmek üzere Hayber'e gittiler. Abdullâh'a saldırıldı ve öldürüldü. Durum Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e zikredildi. (Peygamber): "(Elli) yemin edip (hakkınızı) alır mısınız?" buyurdu. Dediler ki: "Ey Allah'ın Resûlü! Görmediğimiz (şahit olmadığımız) halde nasıl yemin edelim?" Buyurdu ki: "O halde Yahudiler (yemin edip) sizi (zanlarından) beri kılarlar." Dediler ki: "Ey Allah'ın Resûlü! O zaman bizi öldürürler (veya yalan yere yemin ederler)." Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem onun diyetini kendi yanından ödedi.
2679. Hadis
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلاَمِ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي فَرْوَةَ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ رَوْحِ بْنِ زِنْبَاعٍ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّهُ قَدِمَ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَقَدْ خَصَى غُلاَمًا لَهُ فَأَعْتَقَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِالْمُثْلَةِ .
Bize Ebû Bekr b. Ebî Şeybe anlattı. Bize İshâk b. Mansûr anlattı. (O) dedi ki: Bize Abdüsselâm, İshâk b. Abdillâh b. Ebî Ferve'den, (o) Seleme b. Ravh b. Zinbâ'dan, (o da) dedesinden anlattı. (Ravh b. Zinbâ') Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem'e geldi. (Geldiğinde) o, bir kölesini hadım etmişti. Bunun üzerine Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem, müsle (uzuv kesme) sebebiyle o köleyi hürriyetine kavuşturdu.
2680. Hadis
حَدَّثَنَا رَجَاءُ بْنُ الْمُرَجَّى السَّمَرْقَنْدِيُّ، حَدَّثَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ، حَدَّثَنَا أَبُو حَمْزَةَ الصَّيْرَفِيُّ، حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم صَارِخًا فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا لَكَ " . قَالَ سَيِّدِي رَآنِي أُقَبِّلُ جَارِيَةً لَهُ فَجَبَّ مَذَاكِيرِي . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " عَلَىَّ بِالرَّجُلِ " . فَطُلِبَ فَلَمْ يُقْدَرْ عَلَيْهِ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اذْهَبْ فَأَنْتَ حُرٌّ " . قَالَ عَلَى مَنْ نُصْرَتِي يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ يَقُولُ أَرَأَيْتَ إِنِ اسْتَرَقَّنِي مَوْلاَىَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " عَلَى كُلِّ مُؤْمِنٍ أَوْ مُسْلِمٍ " .
Bize Recâ b. el-Müreccâ es-Semerkandî anlattı. Bize Nadr b. Şümeyl anlattı. Bize Ebû Hamza es-Sayrafî anlattı. Bana Amr b. Şuayb, babasından, (o da) dedesinden anlattı. (Amr b. Şuayb'ın dedesi Abdullah b. Amr) dedi ki: Bir adam çığlık atarak Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem'e geldi. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem ona: "Neyin var?" dedi. O: "Efendim beni, kendisine ait bir cariyeyi öperken gördü ve erkeklik organımı kesti" dedi. Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem: "O adamı bana getirin" buyurdu. (Adam) arandı fakat bulunamadı. Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem (köleye): "Git, artık sen hürsün" buyurdu. (Köle): "Bana kim yardım edecek ey Allah'ın Resûlü?" dedi. (Ravi dedi ki: Adam,) "Efendim beni tekrar köleleştirmek isterse ne olacak?" demek istiyordu. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: "(Sana yardım etmek) her mümin veya müslüman üzerine (borç)tur" buyurdu.
2681. Hadis
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ مُغِيرَةَ، عَنْ شِبَاكٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ، قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ مِنْ أَعَفِّ النَّاسِ قِتْلَةً أَهْلَ الإِيمَانِ " .
Bize Ya'kûb b. İbrâhîm ed-Devrakî anlattı. Bize Hüşeym, Mugîre'den, (o) Şibâk'tan, (o) İbrâhîm'den, (o da) Alkame'den anlattı. Abdullâh (b. Mes'ûd) dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Şüphesiz, öldürme konusunda insanların en iffetlisi (en ölçülü ve merhametlisi), iman ehlidir."
2682. Hadis
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ مُغِيرَةَ، عَنْ شِبَاكٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ هُنَىِّ بْنِ نُوَيْرَةَ، عَنْ عَلْقَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ أَعَفَّ النَّاسِ قِتْلَةً أَهْلُ الإِيمَانِ " .
Bize Osman b. Ebî Şeybe anlattı. Bize Gunder, Şu'be'den, (o) Mugîre'den, (o) Şibâk'tan, (o) İbrâhîm'den, (o) Hüneyy b. Nüveyre'den, (o) Alkame'den, (o da) Abdullâh'tan anlattı. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Muhakkak ki, öldürme konusunda insanların en iffetlisi (ölçülüsü) iman ehlidir."
2683. Hadis
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى الصَّنْعَانِيُّ، حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ حَنَشٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْمُسْلِمُونَ تَتَكَافَأُ دِمَاؤُهُمْ وَهُمْ يَدٌ عَلَى مَنْ سِوَاهُمْ يَسْعَى بِذِمَّتِهِمْ أَدْنَاهُمْ وَيُرَدُّ عَلَى أَقْصَاهُمْ " .
Bize Muhammed b. Abdila'lâ es-San'ânî anlattı. Bize Mu'temir b. Süleymân, babasından, (o) Haneş'ten, (o) İkrime'den, (o da) İbn Abbâs'tan anlattı. Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Müslümanların kanları (kısas ve diyet bakımından) eşittir. Onlar, kendilerinden başkalarına karşı tek bir el (gibi)dir. En aşağı derecede olanlarının verdiği ahit (eman), onlar adına bağlayıcıdır. (Savaşta) en uzaktakilerin de hakkı gözetilir (ganimetten pay verilir)."
2684. Hadis
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعِيدٍ الْجَوْهَرِيُّ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ عِيَاضٍ أَبُو ضَمْرَةَ، عَنْ عَبْدِ السَّلاَمِ بْنِ أَبِي الْجَنُوبِ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ مَعْقِلِ بْنِ يَسَارٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْمُسْلِمُونَ يَدٌ عَلَى مَنْ سِوَاهُمْ وَتَتَكَافَأُ دِمَاؤُهُمْ " .
Bize İbrâhîm b. Saîd el-Cevherî anlattı. Bize Enes b. Iyâz Ebû Damre, Abdüsselâm b. Ebi'l-Cenûb'dan, (o) Hasan'dan, (o da) Ma'kıl b. Yesâr'dan anlattı. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Müslümanlar, kendilerinden başkalarına karşı tek bir el (gibi)dir ve kanları (değer bakımından) eşittir."
2685. Hadis
حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَيَّاشٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَدُ الْمُسْلِمِينَ عَلَى مَنْ سِوَاهُمْ تَتَكَافَأُ دِمَاؤُهُمْ وَيُجِيرُ عَلَى الْمُسْلِمِينَ أَدْنَاهُمْ وَيَرُدُّ عَلَى الْمُسْلِمِينَ أَقْصَاهُمْ " .
Bize Hişâm b. Ammâr anlattı. Bize Hâtim b. İsmâil, Abdurrahman b. Ayyâş'tan, (o) Amr b. Şuayb'dan, (o) babasından, (o da) dedesinden anlattı. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Müslümanların eli, kendilerinden başkalarına karşı (birdir). Kanları (değerce) eşittir. En aşağı derecede olanlarının verdiği eman, Müslümanlar adına geçerlidir. En uzaktakileri(n hakkı) de Müslümanlara döndürülür (pay verilir)."
2686. Hadis
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ قَتَلَ مُعَاهِدًا لَمْ يَرَحْ رَائِحَةَ الْجَنَّةِ وَإِنَّ رِيحَهَا لَيُوجَدُ مِنْ مَسِيرَةِ أَرْبَعِينَ عَامًا " .
Bize Ebû Küreyb anlattı. Bize Ebû Muâviye, Hasan b. Amr'dan, (o) Mücâhid'den, (o da) Abdullâh b. Amr'dan anlattı. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Kim bir muâhedi (İslam devletiyle anlaşmalı gayrimüslimi) öldürürse, cennetin kokusunu alamaz. Oysa onun kokusu kırk yıllık mesafeden duyulur."
2687. Hadis
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مَعْدِيُّ بْنُ سُلَيْمَانَ، أَنْبَأَنَا ابْنُ عَجْلاَنَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ قَتَلَ مُعَاهِدًا لَهُ ذِمَّةُ اللَّهِ وَذِمَّةُ رَسُولِهِ لَمْ يَرَحْ رَائِحَةَ الْجَنَّةِ وَإِنَّ رِيحَهَا لَيُوجَدُ مِنْ مَسِيرَةِ سَبْعِينَ عَامًا " .
Bize Muhammed b. Beşşâr anlattı. Bize Ma'dî b. Süleymân anlattı. Bize İbn Aclân, babasından, (o da) Ebû Hureyre'den haber verdi. Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Kim Allah'ın ve Resûlü'nün zimmetine (güvencesine) sahip olan bir muâhedi öldürürse, cennetin kokusunu alamaz. Oysa onun kokusu yetmiş yıllık mesafeden duyulur."
2688. Hadis
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي الشَّوَارِبِ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ رِفَاعَةَ بْنِ شَدَّادٍ الْقِتْبَانِيِّ، قَالَ لَوْلاَ كَلِمَةٌ سَمِعْتُهَا مِنْ، عَمْرِو بْنِ الْحَمِقِ الْخُزَاعِيِّ لَمَشَيْتُ فِيمَا بَيْنَ رَأْسِ الْمُخْتَارِ وَجَسَدِهِ سَمِعْتُهُ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ أَمِنَ رَجُلاً عَلَى دَمِهِ فَقَتَلَهُ فَإِنَّهُ يَحْمِلُ لِوَاءَ غَدْرٍ يَوْمَ الْقِيَامَةِ " .
Bize Muhammed b. Abdilmelik b. Ebi'ş-Şevârib anlattı. Bize Ebû Avâne, Abdülmelik b. Umeyr'den, (o da) Rifâa b. Şeddâd el-Kitbânî'den anlattı. (Rifâa) dedi ki: Eğer Amr b. el-Hamik el-Huzâî'den işittiğim bir söz olmasaydı, Muhtâr'ın başı ile gövdesi arasında yürürdüm (yani onu öldürürdüm). Ben onu (Amr'ı) şöyle derken işittim: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Kim bir adama canı konusunda eman (güvence) verir de sonra onu öldürürse, o kimse kıyamet günü bir ihanet sancağı taşır."
2689. Hadis
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا أَبُو لَيْلَى، عَنْ أَبِي عُكَّاشَةَ، عَنْ رِفَاعَةَ، قَالَ دَخَلْتُ عَلَى الْمُخْتَارِ فِي قَصْرِهِ فَقَالَ قَامَ جِبْرَائِيلُ مِنْ عِنْدِي السَّاعَةَ . فَمَا مَنَعَنِي مِنْ ضَرْبِ عُنُقِهِ إِلاَّ حَدِيثٌ سَمِعْتُهُ مِنْ سُلَيْمَانَ بْنِ صُرَدٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " إِذَا أَمِنَكَ الرَّجُلُ عَلَى دَمِهِ فَلاَ تَقْتُلْهُ " . فَذَاكَ الَّذِي مَنَعَنِي مِنْهُ .
Bize Ali b. Muhammed anlattı. Bize Vekî', Ebû Leylâ'dan, (o) Ebû Ukkâşe'den, (o da) Rifâa'dan anlattı. (Rifâa) dedi ki: Sarayında Muhtâr'ın yanına girdim. Bana: "Cebrail şu anda yanımdan kalktı" dedi. Benim onun boynunu vurmama (onu öldürmeme), ancak Süleyman b. Surad'dan, (onun da) Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem'den işittiğim şu hadis engel oldu: (Peygamber) şöyle buyurmuştu: "Bir adam canı konusunda sana güvenirse, sakın onu öldürme." İşte beni ondan (onu öldürmekten) alıkoyan şey budur.
2690. Hadis
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَتَلَ رَجُلٌ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَرُفِعَ ذَلِكَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَدَفَعَهُ إِلَى وَلِيِّ الْمَقْتُولِ فَقَالَ الْقَاتِلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَاللَّهِ مَا أَرَدْتُ قَتْلَهُ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِلْوَلِيِّ " أَمَا إِنَّهُ إِنْ كَانَ صَادِقًا ثُمَّ قَتَلْتَهُ دَخَلْتَ النَّارَ " . قَالَ فَخَلَّى سَبِيلَهُ . قَالَ وَكَانَ مَكْتُوفًا بِنِسْعَةٍ فَخَرَجَ يَجُرُّ نِسْعَتَهُ فَسُمِّيَ ذَا النِّسْعَةِ .
Bize Ebû Bekr b. Ebî Şeybe ve Ali b. Muhammed anlattı. Dediler ki: Bize Ebû Muâviye, A'meş'ten, (o) Ebû Sâlih'ten, (o da) Ebû Hureyre'den anlattı. (Ebû Hureyre) dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem zamanında bir adam (birini) öldürdü. Durum Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem'e götürüldü. O da onu (kısas için) maktulün velisine teslim etti. Katil: "Ey Allah'ın Resûlü! Vallahi ben onu öldürmek istemedim" dedi. Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem veliye: "Bak! Eğer o doğru söylüyorsa, sonra da sen onu öldürürsen ateşe girersin" buyurdu. (Ravi) dedi ki: Bunun üzerine (veli) onu serbest bıraktı. (Adam) bir deri parçasıyla bağlanmıştı. İpini sürüyerek çıktı. Bu yüzden ona "Zü'n-Nis'a" (İp Sahibi) denildi.
2691. Hadis
حَدَّثَنَا أَبُو عُمَيْرٍ، عِيسَى بْنُ مُحَمَّدٍ النَّحَّاسُ وَعِيسَى بْنُ يُونُسَ وَالْحُسَيْنُ بْنُ أَبِي السَّرِيِّ الْعَسْقَلاَنِيُّ قَالُوا حَدَّثَنَا ضَمْرَةُ بْنُ رَبِيعَةَ، عَنِ ابْنِ شَوْذَبٍ، عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ أَتَى رَجُلٌ بِقَاتِلِ وَلِيِّهِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " اعْفُ " . فَأَبَى فَقَالَ " خُذْ أَرْشَكَ " . فَأَبَى . قَالَ " اذْهَبْ فَاقْتُلْهُ فَإِنَّكَ مِثْلُهُ " . قَالَ فَلُحِقَ بِهِ فَقِيلَ لَهُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ قَالَ " اقْتُلْهُ فَإِنَّكَ مِثْلُهُ " . فَخَلَّى سَبِيلَهُ . قَالَ فَرُئِيَ يَجُرُّ نِسْعَتَهُ ذَاهِبًا إِلَى أَهْلِهِ . قَالَ كَأَنَّهُ قَدْ كَانَ أَوْثَقَهُ . قَالَ أَبُو عُمَيْرٍ فِي حَدِيثِهِ قَالَ ابْنُ شَوْذَبٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، فَلَيْسَ لأَحَدٍ بَعْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَقُولَ " اقْتُلْهُ فَإِنَّكَ مِثْلُهُ " . قَالَ ابْنُ مَاجَهْ هَذَا حَدِيثُ الرَّمْلِيِّينَ لَيْسَ إِلاَّ عِنْدَهُمْ .
Bize Ebû Umeyr Îsâ b. Muhammed en-Nahhâs, Îsâ b. Yûnus ve el-Huseyn b. Ebi's-Serî el-Askalânî anlattılar. Dediler ki: Bize Damre b. Rebîa, İbn Şevzeb'den, (o) Sâbit el-Bünânî'den, (o da) Enes b. Mâlik'ten anlattı. (Enes) dedi ki: Bir adam velisinin katilini Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e getirdi. Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem: "Affet" buyurdu. (Adam) kabul etmedi. (Peygamber): "Diyetini al" buyurdu. (Adam) kabul etmedi. (Peygamber): "Git onu öldür; muhakkak ki sen de onun gibisin" buyurdu. (Ravi) dedi ki: Adama yetişildi ve ona: "Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: 'Onu öldür; muhakkak ki sen de onun gibisin' buyurdu" denildi. Bunun üzerine (adam) onu serbest bıraktı. (Ravi) dedi ki: (Katilin) ipini sürüyerek ailesine giderken görüldü. (Ravi) dedi ki: Sanki o (veli), onu bağlamıştı. Ebû Umeyr hadisinde (şunu ekledi): İbn Şevzeb, Abdurrahman b. Kâsım'dan naklen dedi ki: Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem'den sonra hiç kimsenin "Onu öldür; muhakkak ki sen de onun gibisin" deme hakkı yoktur. İbn Mâce dedi ki: Bu, Remlelilerin hadisidir, sadece onlarda bulunur.
2692. Hadis
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَنْبَأَنَا حَبَّانُ بْنُ هِلاَلٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَكْرٍ الْمُزَنِيُّ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي مَيْمُونَةَ، قَالَ لاَ أَعْلَمُهُ إِلاَّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ مَا رُفِعَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم شَىْءٌ فِيهِ الْقِصَاصُ إِلاَّ أَمَرَ فِيهِ بِالْعَفْوِ .
Bize İshâk b. Mansûr anlattı. Bize Habbân b. Hilâl haber verdi. Bize Abdullâh b. Bekr el-Müzenî, Atâ b. Ebî Meymûne'den anlattı. (Atâ) dedi ki: Bunu sadece Enes b. Mâlik'ten (naklettiğini) biliyorum. (Enes) dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e, içinde kısas bulunan (kısas gerektiren) hiçbir dava getirilmedi ki, onda affı emretmiş (tavsiye etmiş) olmasın.
2693. Hadis
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ يُونُسَ بْنِ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي السَّفَرِ، قَالَ قَالَ أَبُو الدَّرْدَاءِ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَا مِنْ رَجُلٍ يُصَابُ بِشَىْءٍ مِنْ جَسَدِهِ فَيَتَصَدَّقُ بِهِ إِلاَّ رَفَعَهُ اللَّهُ بِهِ دَرَجَةً أَوْ حَطَّ عَنْهُ بِهِ خَطِيئَةً " . سَمِعَتْهُ أُذُنَاىَ وَوَعَاهُ قَلْبِي .
Bize Ali b. Muhammed anlattı. Bize Vekî', Yûnus b. Ebî İshâk'tan, (o) Ebu's-Sefer'den anlattı. Ebû'd-Derdâ dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle buyururken işittim: "Vücudunda bir yaralanmaya maruz kalıp da (kısas hakkını) tasadduk eden (bağışlayan) hiçbir adam yoktur ki, Allah bu sebeple onun derecesini yükseltmiş veya günahını silmiş olmasın." (Ebû'd-Derdâ dedi ki:) Bunu iki kulağım işitti ve kalbim belledi.
2694. Hadis
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا أَبُو صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ لَهِيعَةَ، عَنِ ابْنِ أَنْعُمٍ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ نُسَىٍّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ غَنْمٍ، حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ، وَأَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ وَعُبَادَةُ بْنُ الصَّامِتِ وَشَدَّادُ بْنُ أَوْسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْمَرْأَةُ إِذَا قَتَلَتْ عَمْدًا لاَ تُقْتَلُ حَتَّى تَضَعَ مَا فِي بَطْنِهَا إِنْ كَانَتْ حَامِلاً وَحَتَّى تُكَفِّلَ وَلَدَهَا وَإِنْ زَنَتْ لَمْ تُرْجَمْ حَتَّى تَضَعَ مَا فِي بَطْنِهَا وَحَتَّى تُكَفِّلَ وَلَدَهَا " .
Bize Muhammed b. Yahyâ anlattı. Bize Ebû Sâlih, İbn Lehîa'dan, (o) İbn En'um'dan, (o) Ubâde b. Nüsey'den, (o da) Abdurrahman b. Ganm'den anlattı. Bize Muâz b. Cebel, Ebû Ubeyde b. el-Cerrâh, Ubâde b. es-Sâmit ve Şeddâd b. Evs anlattılar. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Kadın kasten (birini) öldürdüğünde, eğer hamile ise karnındakini doğuruncaya ve çocuğuna süt anne (bakıcı) bulununcaya kadar öldürülmez (kısas uygulanmaz). Eğer zina ederse, karnındakini doğuruncaya ve çocuğuna süt anne (bakıcı) bulununcaya kadar recmedilmez."