1399. Hadis
حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ وَإِنَّكُمْ تَخْتَصِمُونَ إِلَىَّ فَلَعَلَّ بَعْضَكُمْ أَنْ يَكُونَ أَلْحَنَ بِحُجَّتِهِ مِنْ بَعْضٍ فَأَقْضِيَ لَهُ عَلَى نَحْوِ مَا أَسْمَعُ مِنْهُ فَمَنْ قَضَيْتُ لَهُ بِشَىْءٍ مِنْ حَقِّ أَخِيهِ فَلاَ يَأْخُذَنَّ مِنْهُ شَيْئًا فَإِنَّمَا أَقْطَعُ لَهُ قِطْعَةً مِنَ النَّارِ " .
Bana Mâlik'ten (anlattı)ğına göre; Hişâm b. Urve, babasından, o Zeyneb bint Ebî Seleme'den, o da Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in eşi Ümmü Seleme'den naklettiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Ben ancak bir beşerim (insanım). Siz (davalarda) bana başvuruyorsunuz. Belki biriniz, delilini diğerinden daha güzel (ve ikna edici) ifade edebilir. Ben de ondan duyduğuma göre onun lehine hükmederim. (Şunu bilin ki) kime kardeşinin hakkından bir şey hükmedersem (verirsem), sakın ondan bir şey almasın. Çünkü ben ona ancak ateşten bir parça kesip vermiş olurum."
1400. Hadis
وَحَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، اخْتَصَمَ إِلَيْهِ مُسْلِمٌ وَيَهُودِيٌّ فَرَأَى عُمَرُ أَنَّ الْحَقَّ لِلْيَهُودِيِّ فَقَضَى لَهُ فَقَالَ لَهُ الْيَهُودِيُّ وَاللَّهِ لَقَدْ قَضَيْتَ بِالْحَقِّ . فَضَرَبَهُ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ بِالدِّرَّةِ ثُمَّ قَالَ وَمَا يُدْرِيكَ فَقَالَ لَهُ الْيَهُودِيُّ إِنَّا نَجِدُ أَنَّهُ لَيْسَ قَاضٍ يَقْضِي بِالْحَقِّ إِلاَّ كَانَ عَنْ يَمِينِهِ مَلَكٌ وَعَنْ شِمَالِهِ مَلَكٌ يُسَدِّدَانِهِ وَيُوَفِّقَانِهِ لِلْحَقِّ مَادَامَ مَعَ الْحَقِّ فَإِذَا تَرَكَ الْحَقَّ عَرَجَا وَتَرَكَاهُ .
Bana Mâlik'ten (anlattı)ğına göre; Yahya b. Saîd, Saîd b. el-Müseyyeb'den naklettiğine göre; Ömer b. el-Hattâb'a, bir Müslüman ile bir Yahudi davalı olarak geldiler. Ömer, hakkın Yahudiden yana olduğunu gördü ve onun lehine hükmetti. Bunun üzerine Yahudi ona: "Vallahi, hak ile hükmettin!" dedi. Ömer b. el-Hattâb (bunu duyunca) ona kamçısıyla vurdu ve: "Nereden biliyorsun?" dedi. Yahudi ona şöyle dedi: "Biz (kitabımızda) şunu buluyoruz: Bir kadı (hakim) hak ile hükmettiği sürece, sağında bir melek ve solunda bir melek bulunur; onu doğrultur ve hakka yöneltirler. Haktan ayrıldığı zaman ise (melekler) yükselip onu terk ederler."
1401. Hadis
حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ، عَنْ أَبِي عَمْرَةَ الأَنْصَارِيِّ، عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَلاَ أُخْبِرُكُمْ بِخَيْرِ الشُّهَدَاءِ الَّذِي يَأْتِي بِشَهَادَتِهِ قَبْلَ أَنْ يُسْأَلَهَا أَوْ يُخْبِرُ بِشَهَادَتِهِ قَبْلَ أَنْ يُسْأَلَهَا " .
Bana Mâlik'ten (anlattı)ğına göre; Abdullah b. Ebî Bekir b. Muhammed b. Amr b. Hazm, babasından, o Abdullah b. Amr b. Osman'dan, o Ebû Amre el-Ensârî'den, o da Zeyd b. Hâlid el-Cühenî'den naklettiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Size şahitlerin en hayırlısını haber vereyim mi? Kendisinden istenmeden önce şahitliğini (gelip) söyleyendir."
1402. Hadis
وَحَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّهُ قَالَ قَدِمَ عَلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْعِرَاقِ فَقَالَ لَقَدْ جِئْتُكَ لأَمْرٍ مَا لَهُ رَأْسٌ وَلاَ ذَنَبٌ . فَقَالَ عُمَرُ مَا هُوَ قَالَ شَهَادَاتُ الزُّورِ ظَهَرَتْ بِأَرْضِنَا . فَقَالَ عُمَرُ أَوَقَدْ كَانَ ذَلِكَ قَالَ نَعَمْ . فَقَالَ عُمَرُ وَاللَّهِ لاَ يُؤْسَرُ رَجُلٌ فِي الإِسْلاَمِ بِغَيْرِ الْعُدُولِ .
Bana Mâlik'ten (anlattı)ğına göre; Rebîa b. Ebî Abdurrahman şöyle demiştir: Ömer b. el-Hattâb'a Irak ahalisinden bir adam geldi ve: "Sana başı sonu belli olmayan (karmaşık/kötü) bir iş için geldim" dedi. Ömer: "Nedir o?" diye sordu. Adam: "Topraklarımızda yalan şahitlikler ortaya çıktı" dedi. Ömer: "Gerçekten bu oldu mu?" dedi. Adam: "Evet" dedi. Bunun üzerine Ömer şöyle dedi: "Vallahi, İslam'da hiçbir kimse, adil şahitler(in şahitliği) olmadan hapsedilmez (cezalandırılmaz)."
1403. Hadis
وَحَدَّثَنِي مَالِكٌ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، قَالَ لاَ تَجُوزُ شَهَادَةُ خَصْمٍ وَلاَ ظَنِينٍ .
Bana Mâlik'ten (anlattı)ğına göre; kendisine ulaştığına göre Ömer b. el-Hattâb şöyle demiştir: "Hasmın (davalının/davacının) ve töhmet altındaki kişinin (zanîn) şahitliği geçerli değildir."
1404. Hadis
قَالَ يَحْيَى عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، وَغَيْرِهِ، أَنَّهُمْ سُئِلُوا عَنْ رَجُلٍ، جُلِدَ الْحَدَّ أَتَجُوزُ شَهَادَتُهُ فَقَالُوا نَعَمْ إِذَا ظَهَرَتْ مِنْهُ التَّوْبَةُ .
Yahya dedi ki: Mâlik, kendisine ulaştığına göre Süleyman b. Yesâr ve başkalarına; had cezası (celde) vurulmuş bir kimsenin şahitliğinin geçerli olup olmadığının sorulduğunu, onların da: "Evet, eğer ondan tövbe (ve pişmanlık hali) görülürse (geçerlidir)" dediklerini nakletmiştir.
1405. Hadis
وَحَدَّثَنِي مَالِكٌ، أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ شِهَابٍ، يُسْأَلُ عَنْ ذَلِكَ، فَقَالَ مِثْلَ مَا قَالَ سُلَيْمَانُ بْنُ يَسَارٍ . قَالَ مَالِكٌ وَذَلِكَ الأَمْرُ عِنْدَنَا وَذَلِكَ لِقَوْلِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى {وَالَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَنَاتِ ثُمَّ لَمْ يَأْتُوا بِأَرْبَعَةِ شُهَدَاءَ فَاجْلِدُوهُمْ ثَمَانِينَ جَلْدَةً وَلاَ تَقْبَلُوا لَهُمْ شَهَادَةً أَبَدًا وَأُولَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ * إِلاَّ الَّذِينَ تَابُوا مِنْ بَعْدِ ذَلِكَ وَأَصْلَحُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ}. قَالَ مَالِكٌ فَالأَمْرُ الَّذِي لاَ اخْتِلاَفَ فِيهِ عِنْدَنَا أَنَّ الَّذِي يُجْلَدُ الْحَدَّ ثُمَّ تَابَ وَأَصْلَحَ تَجُوزُ شَهَادَتُهُ وَهُوَ أَحَبُّ مَا سَمِعْتُ إِلَىَّ فِي ذَلِكَ .
Bana Mâlik'ten rivayet edildiğine göre; kendisi İbn Şihâb'ın bu konuda (kazf/iftira cezası görenin şahitliği hakkında) sorulduğunu işitmiş, o da Süleyman b. Yesâr'ın dediğinin aynısını söylemiştir. Mâlik dedi ki: Bizim katımızda (uygulanan) hüküm budur. Bu, Allah Tebâreke ve Teâlâ'nın şu sözünden dolayıdır: { İffetli kadınlara zina isnad edip de sonra dört şahit getiremeyenlere seksen değnek vurun. Artık onların şahitliğini asla kabul etmeyin. İşte bunlar fâsıkların ta kendileridir. Ancak bundan sonra tevbe edip ıslah olanlar müstesnadır. Allah çok bağışlayıcı ve merhametlidir. } (Nûr Suresi, 4-5) Mâlik dedi ki: Bizim katımızda hakkında ihtilaf olmayan husus şudur: Hadd (cezası) vurulan kimse, sonradan tevbe eder ve halini düzeltirse şahitliği geçerli olur. Bu konuda işittiklerimden en çok hoşuma giden görüş budur.
1406. Hadis
قَالَ يَحْيَى قَالَ مَالِكٌ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَضَى بِالْيَمِينِ مَعَ الشَّاهِدِ .
Yahya, Mâlik'ten, o Cafer b. Muhammed'den, o da babasından rivayet ettiğine göre; Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem (davacıdan) bir şahit ve yemin ile hüküm vermiştir.
1407. Hadis
وَعَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ، كَتَبَ إِلَى عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ زَيْدِ بْنِ الْخَطَّابِ وَهُوَ عَامِلٌ عَلَى الْكُوفَةِ أَنِ اقْضِ بِالْيَمِينِ مَعَ الشَّاهِدِ .
Mâlik, Ebû Zinâd'dan; Ömer b. Abdülaziz'in, Kûfe valisi olan Abdülhamid b. Abdurrahman b. Zeyd b. Hattâb'a: "(Davacıdan) bir şahit ve yemin ile hüküm ver" diye yazdığını nakletti.
1408. Hadis
وَحَدَّثَنِي مَالِكٌ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ أَبَا سَلَمَةَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، وَسُلَيْمَانَ بْنَ يَسَارٍ، سُئِلاَ هَلْ يُقْضَى بِالْيَمِينِ مَعَ الشَّاهِدِ فَقَالاَ نَعَمْ . قَالَ مَالِكٌ مَضَتِ السُّنَّةُ فِي الْقَضَاءِ بِالْيَمِينِ مَعَ الشَّاهِدِ الْوَاحِدِ يَحْلِفُ صَاحِبُ الْحَقِّ مَعَ شَاهِدِهِ وَيَسْتَحِقُّ حَقَّهُ فَإِنْ نَكَلَ وَأَبَى أَنْ يَحْلِفَ أُحْلِفَ الْمَطْلُوبُ فَإِنْ حَلَفَ سَقَطَ عَنْهُ ذَلِكَ الْحَقُّ وَإِنْ أَبَى أَنْ يَحْلِفَ ثَبَتَ عَلَيْهِ الْحَقُّ لِصَاحِبِهِ . قَالَ مَالِكٌ وَإِنَّمَا يَكُونُ ذَلِكَ فِي الأَمْوَالِ خَاصَّةً وَلاَ يَقَعُ ذَلِكَ فِي شَىْءٍ مِنَ الْحُدُودِ وَلاَ فِي نِكَاحٍ وَلاَ فِي طَلاَقٍ وَلاَ فِي عَتَاقَةٍ وَلاَ فِي سَرِقَةٍ وَلاَ فِي فِرْيَةٍ فَإِنْ قَالَ قَائِلٌ فَإِنَّ الْعَتَاقَةَ مِنَ الأَمْوَالِ . فَقَدْ أَخْطَأَ لَيْسَ ذَلِكَ عَلَى مَا قَالَ وَلَوْ كَانَ ذَلِكَ عَلَى مَا قَالَ لَحَلَفَ الْعَبْدُ مَعَ شَاهِدِهِ إِذَا جَاءَ بِشَاهِدٍ أَنَّ سَيِّدَهُ أَعْتَقَهُ وَأَنَّ الْعَبْدَ إِذَا جَاءَ بِشَاهِدٍ عَلَى مَالٍ مِنَ الأَمْوَالِ ادَّعَاهُ حَلَفَ مَعَ شَاهِدِهِ وَاسْتَحَقَّ حَقَّهُ كَمَا يَحْلِفُ الْحُرُّ . قَالَ مَالِكٌ فَالسُّنَّةُ عِنْدَنَا أَنَّ الْعَبْدَ إِذَا جَاءَ بِشَاهِدٍ عَلَى عَتَاقَتِهِ اسْتُحْلِفَ سَيِّدُهُ مَا أَعْتَقَهُ وَبَطَلَ ذَلِكَ عَنْهُ . قَالَ مَالِكٌ وَكَذَلِكَ السُّنَّةُ عِنْدَنَا أَيْضًا فِي الطَّلاَقِ إِذَا جَاءَتِ الْمَرْأَةُ بِشَاهِدٍ أَنَّ زَوْجَهَا طَلَّقَهَا أُحْلِفَ زَوْجُهَا مَا طَلَّقَهَا فَإِذَا حَلَفَ لَمْ يَقَعْ عَلَيْهِ الطَّلاَقُ . قَالَ مَالِكٌ فَسُنَّةُ الطَّلاَقِ وَالْعَتَاقَةِ فِي الشَّاهِدِ الْوَاحِدِ وَاحِدَةٌ إِنَّمَا يَكُونُ الْيَمِينُ عَلَى زَوْجِ الْمَرْأَةِ وَعَلَى سَيِّدِ الْعَبْدِ وَإِنَّمَا الْعَتَاقَةُ حَدٌّ مِنَ الْحُدُودِ لاَ تَجُوزُ فِيهَا شَهَادَةُ النِّسَاءِ لأَنَّهُ إِذَا عَتَقَ الْعَبْدُ ثَبَتَتْ حُرْمَتُهُ وَوَقَعَتْ لَهُ الْحُدُودُ وَوَقَعَتْ عَلَيْهِ وَإِنْ زَنَى وَقَدْ أُحْصِنَ رُجِمَ وَإِنْ قَتَلَ الْعَبْدَ قُتِلَ بِهِ وَثَبَتَ لَهُ الْمِيرَاثُ بَيْنَهُ وَبَيْنَ مَنْ يُوَارِثُهُ فَإِنِ احْتَجَّ مُحْتَجٌّ فَقَالَ لَوْ أَنَّ رَجُلاً أَعْتَقَ عَبْدَهُ وَجَاءَ رَجُلٌ يَطْلُبُ سَيِّدَ الْعَبْدِ بِدَيْنٍ لَهُ عَلَيْهِ فَشَهِدَ لَهُ عَلَى حَقِّهِ ذَلِكَ رَجُلٌ وَامْرَأَتَانِ فَإِنَّ ذَلِكَ يُثْبِتُ الْحَقَّ عَلَى سَيِّدِ الْعَبْدِ حَتَّى تُرَدَّ بِهِ عَتَاقَتُهُ إِذَا لَمْ يَكُنْ لِسَيِّدِ الْعَبْدِ مَالٌ غَيْرُ الْعَبْدِ يُرِيدُ أَنْ يُجِيزَ بِذَلِكَ شَهَادَةَ النِّسَاءِ فِي الْعَتَاقَةِ فَإِنَّ ذَلِكَ لَيْسَ عَلَى مَا قَالَ وَإِنَّمَا مَثَلُ ذَلِكَ الرَّجُلُ يَعْتِقُ عَبْدَهُ ثُمَّ يَأْتِي طَالِبُ الْحَقِّ عَلَى سَيِّدِهِ بِشَاهِدٍ وَاحِدٍ فَيَحْلِفُ مَعَ شَاهِدِهِ ثُمَّ يَسْتَحِقُّ حَقَّهُ وَتُرَدُّ بِذَلِكَ عَتَاقَةُ الْعَبْدِ أَوْ يَأْتِي الرَّجُلُ قَدْ كَانَتْ بَيْنَهُ وَبَيْنَ سَيِّدِ الْعَبْدِ مُخَالَطَةٌ وَمُلاَبَسَةٌ فَيَزْعُمُ أَنَّ لَهُ عَلَى سَيِّدِ الْعَبْدِ مَالاً فَيُقَالُ لِسَيِّدِ الْعَبْدِ احْلِفْ مَا عَلَيْكَ مَا ادَّعَى فَإِنْ نَكَلَ وَأَبَى أَنْ يَحْلِفَ حُلِّفَ صَاحِبُ الْحَقِّ وَثَبَتَ حَقُّهُ عَلَى سَيِّدِ الْعَبْدِ فَيَكُونُ ذَلِكَ يَرُدُّ عَتَاقَةَ الْعَبْدِ إِذَا ثَبَتَ الْمَالُ عَلَى سَيِّدِهِ . قَالَ وَكَذَلِكَ أَيْضًا الرَّجُلُ يَنْكِحُ الأَمَةَ فَتَكُونُ امْرَأَتَهُ فَيَأْتِي سَيِّدُ الأَمَةِ إِلَى الرَّجُلِ الَّذِي تَزَوَّجَهَا فَيَقُولُ ابْتَعْتَ مِنِّي جَارِيَتِي فُلاَنَةَ أَنْتَ وَفُلاَنٌ بِكَذَا وَكَذَا دِينَارًا . فَيُنْكِرُ ذَلِكَ زَوْجُ الأَمَةِ فَيَأْتِي سَيِّدُ الأَمَةِ بِرَجُلٍ وَامْرَأَتَيْنِ فَيَشْهَدُونَ عَلَى مَا قَالَ فَيَثْبُتُ بَيْعُهُ وَيَحِقُّ حَقُّهُ وَتَحْرُمُ الأَمَةُ عَلَى زَوْجِهَا وَيَكُونُ ذَلِكَ فِرَاقًا بَيْنَهُمَا وَشَهَادَةُ النِّسَاءِ لاَ تَجُوزُ فِي الطَّلاَقِ . قَالَ مَالِكٌ وَمِنْ ذَلِكَ أَيْضًا الرَّجُلُ يَفْتَرِي عَلَى الرَّجُلِ الْحُرِّ فَيَقَعُ عَلَيْهِ الْحَدُّ فَيَأْتِي رَجُلٌ وَامْرَأَتَانِ فَيَشْهَدُونَ أَنَّ الَّذِي افْتُرِيَ عَلَيْهِ عَبْدٌ مَمْلُوكٌ فَيَضَعُ ذَلِكَ الْحَدَّ عَنِ الْمُفْتَرِي بَعْدَ أَنْ وَقَعَ عَلَيْهِ وَشَهَادَةُ النِّسَاءِ لاَ تَجُوزُ فِي الْفِرْيَةِ . قَالَ مَالِكٌ وَمِمَّا يُشْبِهُ ذَلِكَ أَيْضًا مِمَّا يَفْتَرِقُ فِيهِ الْقَضَاءُ وَمَا مَضَى مِنَ السُّنَّةِ أَنَّ الْمَرْأَتَيْنِ يَشْهَدَانِ عَلَى اسْتِهْلاَلِ الصَّبِيِّ فَيَجِبُ بِذَلِكَ مِيرَاثُهُ حَتَّى يَرِثَ وَيَكُونُ مَالُهُ لِمَنْ يَرِثُهُ إِنْ مَاتَ الصَّبِيُّ وَلَيْسَ مَعَ الْمَرْأَتَيْنِ اللَّتَيْنِ شَهِدَتَا رَجُلٌ وَلاَ يَمِينٌ وَقَدْ يَكُونُ ذَلِكَ فِي الأَمْوَالِ الْعِظَامِ مِنَ الذَّهَبِ وَالْوَرِقِ وَالرِّبَاعِ وَالْحَوَائِطِ وَالرَّقِيقِ وَمَا سِوَى ذَلِكَ مِنَ الأَمْوَالِ وَلَوْ شَهِدَتِ امْرَأَتَانِ عَلَى دِرْهَمٍ وَاحِدٍ أَوْ أَقَلَّ مِنْ ذَلِكَ أَوْ أَكْثَرَ لَمْ تَقْطَعْ شَهَادَتُهُمَا شَيْئًا وَلَمْ تَجُزْ إِلاَّ أَنْ يَكُونَ مَعَهُمَا شَاهِدٌ أَوْ يَمِينٌ . قَالَ مَالِكٌ وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَقُولُ لاَ تَكُونُ الْيَمِينُ مَعَ الشَّاهِدِ الْوَاحِدِ . وَيَحْتَجُّ بِقَوْلِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى وَقَوْلُهُ الْحَقُّ {وَاسْتَشْهِدُوا شَهِيدَيْنِ مِنْ رِجَالِكُمْ فَإِنْ لَمْ يَكُونَا رَجُلَيْنِ فَرَجُلٌ وَامْرَأَتَانِ مِمَّنْ تَرْضَوْنَ مِنَ الشُّهَدَاءِ} يَقُولُ فَإِنْ لَمْ يَأْتِ بِرَجُلٍ وَامْرَأَتَيْنِ فَلاَ شَىْءَ لَهُ وَلاَ يُحَلَّفُ مَعَ شَاهِدِهِ . قَالَ مَالِكٌ فَمِنَ الْحُجَّةِ عَلَى مَنْ قَالَ ذَلِكَ الْقَوْلَ أَنْ يُقَالَ لَهُ أَرَأَيْتَ لَوْ أَنَّ رَجُلاً ادَّعَى عَلَى رَجُلٍ مَالاً أَلَيْسَ يَحْلِفُ الْمَطْلُوبُ مَا ذَلِكَ الْحَقُّ عَلَيْهِ فَإِنْ حَلَفَ بَطَلَ ذَلِكَ عَنْهُ وَإِنْ نَكَلَ عَنِ الْيَمِينِ حُلِّفَ صَاحِبُ الْحَقِّ إِنَّ حَقَّهُ لَحَقٌّ . وَثَبَتَ حَقُّهُ عَلَى صَاحِبِهِ فَهَذَا مَا لاَ اخْتِلاَفَ فِيهِ عِنْدَ أَحَدٍ مِنَ النَّاسِ وَلاَ بِبَلَدٍ مِنَ الْبُلْدَانِ فَبِأَىِّ شَىْءٍ أَخَذَ هَذَا أَوْ فِي أَىِّ مَوْضِعٍ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ وَجَدَهُ فَإِنْ أَقَرَّ بِهَذَا فَلْيُقْرِرْ بِالْيَمِينِ مَعَ الشَّاهِدِ وَإِنْ لَمْ يَكُنْ ذَلِكَ فِي كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَأَنَّهُ لَيَكْفِي مِنْ ذَلِكَ مَا مَضَى مِنَ السُّنَّةِ وَلَكِنِ الْمَرْءُ قَدْ يُحِبُّ أَنْ يَعْرِفَ وَجْهَ الصَّوَابِ وَمَوْقِعَ الْحُجَّةِ فَفِي هَذَا بَيَانُ مَا أَشْكَلَ مِنْ ذَلِكَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ تَعَالَى .
Bana Mâlik'ten rivayet edildiğine göre, kendisine Ebû Seleme b. Abdurrahman ve Süleyman b. Yesâr'ın "Bir şahit ve yemin ile hüküm verilir mi?" diye soruldukları, onların da "Evet" dedikleri haberi ulaştı. Mâlik dedi ki: Sünnet, bir şahit ve yemin ile hüküm verme konusunda süregelmiştir. Hak sahibi, şahidi ile birlikte yemin eder ve hakkını alır. Eğer yeminden kaçınır ve yemin etmeyi reddederse, davalıya yemin teklif edilir. Eğer yemin ederse, o hak davası üzerinden düşer. Eğer o da yemin etmekten kaçınırsa, hak sahibi lehine davalı aleyhine hak sabit olur. Mâlik dedi ki: Bu uygulama sadece mallarda (mali davalarda) olur. Hadlerde, nikâhta, talâkta (boşanmada), ıtkta (köle azadında), hırsızlıkta ve iftira (kazf) davalarında bu (yöntem) geçerli olmaz. Eğer birisi: "Itk (köle azadı) da mallardandır (malî bir konudur)" derse hata etmiş olur; durum onun dediği gibi değildir. Eğer dediği gibi olsaydı, efendisinin kendisini azad ettiğine dair bir şahit getiren kölenin, bu şahidiyle birlikte yemin etmesi gerekirdi. Tıpkı bir kölenin, iddia ettiği bir mal konusunda şahit getirdiğinde, şahidiyle birlikte yemin edip hakkını alması gibi; hür kimsenin yemin etmesi gibi. Mâlik dedi ki: Bizim katımızda Sünnet şudur: Köle azad edildiğine dair bir şahit getirirse, efendisine "onu azad etmediğine dair" yemin ettirilir ve (yemin ederse) bu iddia ondan düşer. Mâlik dedi ki: Boşanma konusunda da bizdeki Sünnet böyledir. Kadın, kocasının kendisini boşadığına dair bir şahit getirirse, kocasına "onu boşamadığına dair" yemin ettirilir. Yemin ederse, üzerine boşanma vaki olmaz. Mâlik dedi ki: Bir şahit konusunda talâk ve ıtkın (boşanma ve azadın) hükmü birdir (aynıdır). Yemin ancak kadının kocasına ve kölenin efendisine gerekir. Itk (azad), hadlerden bir haddir; onda kadınların şahitliği geçerli olmaz. Çünkü köle azad edilince hürmeti (dokunulmazlığı/statüsü) sabit olur, hadler lehine ve aleyhine uygulanır hale gelir. Evli iken zina ederse recmedilir. Bir köleyi öldürürse, buna karşılık (kısas olarak) öldürülür. Kendisiyle mirasçıları arasında miras hukuku sabit olur. Eğer birisi delil getirip şöyle derse: "Bir adam kölesini azad etse, sonra başka bir adam gelip kölenin efendisinden alacağı bir borcu istese ve hakkı için bir erkek ve iki kadın şahitlik etse; bu durum kölenin efendisi aleyhine borcu sabit kılar, hatta (efendinin başka malı yoksa) bu sebeple kölenin azadı geri alınır (iptal edilir)." (Bunu diyen kişi) bununla azad konusunda kadınların şahitliğini geçerli kılmak istemektedir. Oysa durum onun dediği gibi değildir. Bunun misali ancak şudur: Adam kölesini azad eder, sonra alacaklı efendi aleyhine bir şahitle gelir, şahidiyle beraber yemin eder ve hakkını hak eder; bununla kölenin azadı reddolunur (bozulur). Yahut efendi ile arasında alışveriş/ortaklık bulunan bir adam gelir ve efendide malı olduğunu iddia eder. Efendiye: "İddia ettiği şeyin üzerinde olmadığına yemin et" denilir. Eğer kaçınır ve yemin etmezse, hak sahibine yemin ettirilir ve hakkı efendi üzerinde sabit olur. Mal efendi üzerine sabit olunca, bu durum kölenin azadını (borçtan dolayı) geri çevirir. Dedi ki: Şunun gibi de: Bir adam bir cariye ile evlenir, cariye onun karısı olur. Sonra cariyenin efendisi, onunla evlenen adama gelip: "Cariyem falanı benden sen ve falan kimse şu kadar dinara satın aldınız" der. Cariyenin kocası bunu inkâr eder. Bunun üzerine cariyenin efendisi bir erkek ve iki kadın şahit getirir; onlar da adamın dediği gibi şahitlik ederler. Böylece satış sabit olur, hakkı gerçekleşir ve cariye kocasına haram olur. Bu durum aralarında bir ayrılık (boşanma) meydana getirir. Oysa talâkta kadınların şahitliği geçerli değildir (dolaylı yoldan etki etmiştir). Mâlik dedi ki: Yine bunun gibi; bir adam hür bir adama iftira atar ve kendisine had (cezası) gerekir. Sonra bir erkek ve iki kadın gelip, iftira atılan kişinin köle olduğuna şahitlik ederler. Böylece, (ceza) üzerine vacip olduktan sonra iftiracıdan o had düşer. Oysa iftira davasında kadınların şahitliği geçerli değildir. Mâlik dedi ki: Yargılamanın (genel kurallardan) ayrıldığı ve Sünnet'in geçtiği benzer konulardan biri de şudur: İki kadın, çocuğun doğarken ses verdiğine (istihlâl) şahitlik ederler; bununla (çocuğa) mirasçı olması vacip olur, çocuk (hemen) ölse bile malı mirasçılarına kalır. Şahitlik eden iki kadınla beraber ne bir erkek vardır ne de bir yemin. Oysa bu durum; altın, gümüş, gayrimenkul, bahçe, köle ve diğer mallardan büyük servetler hakkında olabilir. Eğer iki kadın bir dirhem veya daha azı ya da çoğu hakkında (doğrudan) şahitlik etseler, şahitlikleri bir hüküm ifade etmez ve yanlarında bir erkek şahit veya yemin olmadıkça geçerli olmaz. Mâlik dedi ki: İnsanlardan kimisi: "Tek şahitle beraber yemin olmaz" der ve Allah Tebâreke ve Teâlâ'nın şu sözünü delil getirir -ki sözü haktır-: { Erkeklerinizden iki şahit tutun. Eğer iki erkek bulunmazsa, şahitlerden razı olacağınız bir erkek ve iki kadın (olsun)... } (Bakara Suresi, 282). Der ki: "Eğer bir erkek ve iki kadın getirmezse, onun için bir şey (hak) yoktur ve şahidiyle beraber yemin ettirilmez." Mâlik dedi ki: Böyle söyleyene karşı delil olarak ona şöyle denilir: "Görmüyor musun; bir adam başka bir adamdan mal talep etse, davalı 'üzerinde böyle bir hak olmadığına' dair yemin etmiyor mu? Eğer yemin ederse hak ondan düşer. Eğer yeminden kaçınırsa, hak sahibine 'hakkının hak olduğuna' dair yemin ettirilir ve hakkı arkadaşı (davalı) üzerinde sabit olur?" Bu, insanlar arasında ve hiçbir beldede hakkında ihtilaf olmayan bir husustur. (Bunu kabul eden kişi) Bunu neye dayanarak almıştır veya Allah'ın Kitabı'nın neresinde bulmuştur? Eğer bunu kabul ediyorsa, şahitle beraber yemini de kabul etsin. Bu (açıkça) Allah Azze ve Celle'nin Kitabı'nda olmasa bile, Sünnet'ten (uygulamadan) geçenler bunun için yeterlidir. Fakat kişi doğrunun veçhini (yönünü) ve delilin yerini bilmek isteyebilir. İşte bunda, (bu konunun) anlaşılması zor olan kısmı için bir açıklama vardır, inşallah.
1409. Hadis
قَالَ يَحْيَى قَالَ مَالِكٌ عَنْ جَمِيلِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمُؤَذِّنِ، أَنَّهُ كَانَ يَحْضُرُ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ وَهُوَ يَقْضِي بَيْنَ النَّاسِ فَإِذَا جَاءَهُ الرَّجُلُ يَدَّعِي عَلَى الرَّجُلِ حَقًّا نَظَرَ فَإِنْ كَانَتْ بَيْنَهُمَا مُخَالَطَةٌ أَوْ مُلاَبَسَةٌ أَحْلَفَ الَّذِي ادُّعِيَ عَلَيْهِ وَإِنْ لَمْ يَكُنْ شَىْءٌ مِنْ ذَلِكَ لَمْ يُحَلِّفْهُ . قَالَ مَالِكٌ وَعَلَى ذَلِكَ الأَمْرُ عِنْدَنَا أَنَّهُ مَنِ ادَّعَى عَلَى رَجُلٍ بِدَعْوَى نُظِرَ فَإِنْ كَانَتْ بَيْنَهُمَا مُخَالَطَةٌ أَوْ مُلاَبَسَةٌ أُحْلِفَ الْمُدَّعَى عَلَيْهِ فَإِنْ حَلَفَ بَطَلَ ذَلِكَ الْحَقُّ عَنْهُ وَإِنْ أَبَى أَنْ يَحْلِفَ وَرَدَّ الْيَمِينَ عَلَى الْمُدَّعِي فَحَلَفَ طَالِبُ الْحَقِّ أَخَذَ حَقَّهُ .
Yahya, Mâlik'ten, o Müezzin Cemil b. Abdurrahman'dan rivayet ettiğine göre; kendisi Ömer b. Abdülaziz insanların arasında hüküm verirken yanında bulunurdu. Bir adam gelip başka bir adamdan bir hak talep ettiğinde Ömer duruma bakardı: Eğer aralarında bir karışıklık (ortaklık/ticaret gibi bir ilişki) veya bir münasebet varsa, davalıya yemin ettirirdi. Eğer böyle bir şey yoksa ona yemin ettirmezdi. Mâlik dedi ki: Bizim katımızda da durum böyledir. Bir kimse bir adam aleyhine bir iddiada bulunursa bakılır; eğer aralarında bir ilişki veya münasebet varsa davalıya yemin ettirilir. Yemin ederse o hak kendisinden düşer. Eğer yemin etmekten kaçınır ve yemini davacıya iade ederse, hak sahibi yemin eder ve hakkını alır.
1410. Hadis
قَالَ يَحْيَى قَالَ مَالِكٌ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الزُّبَيْرِ، كَانَ يَقْضِي بِشَهَادَةِ الصِّبْيَانِ فِيمَا بَيْنَهُمْ مِنَ الْجِرَاحِ . قَالَ مَالِكٌ الأَمْرُ الْمُجْتَمَعُ عَلَيْهِ عِنْدَنَا أَنَّ شَهَادَةَ الصِّبْيَانِ تَجُوزُ فِيمَا بَيْنَهُمْ مِنَ الْجِرَاحِ وَلاَ تَجُوزُ عَلَى غَيْرِهِمْ وَإِنَّمَا تَجُوزُ شَهَادَتُهُمْ فِيمَا بَيْنَهُمْ مِنَ الْجِرَاحِ وَحْدَهَا لاَ تَجُوزُ فِي غَيْرِ ذَلِكَ إِذَا كَانَ ذَلِكَ قَبْلَ أَنْ يَتَفَرَّقُوا أَوْ يُخَبَّبُوا أَوْ يُعَلَّمُوا فَإِنِ افْتَرَقُوا فَلاَ شَهَادَةَ لَهُمْ إِلاَّ أَنْ يَكُونُوا قَدْ أَشْهَدُوا الْعُدُولَ عَلَى شَهَادَتِهِمْ قَبْلَ أَنْ يَفْتَرِقُوا .
Yahya, Mâlik'ten, o Hişâm b. Urve'den rivayet ettiğine göre; Abdullah b. Zübeyr, çocukların kendi aralarındaki yaralamalar konusundaki şahitlikleriyle hüküm verirdi. Mâlik dedi ki: Bizim katımızda üzerinde ittifak edilen görüş şudur: Çocukların şahitliği, sadece kendi aralarındaki yaralamalarda geçerlidir; başkaları aleyhine geçerli değildir. Şahitlikleri sadece ve sadece kendi aralarındaki yaralamalarda geçerlidir, bunun dışındaki konularda geçerli değildir. Bu da ancak (olay yerinden) dağılmalarından veya kendilerine telkin yapılmasından ya da (ne diyeceklerinin) öğretilmesinden önce olması şartıyla geçerlidir. Eğer dağılırlarsa, dağılmadan önce adil şahitleri kendi şahitliklerine şahit tutmuş olmaları durumu hariç, artık onların şahitliği (kabul) edilmez.
1411. Hadis
قَالَ يَحْيَى حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنْ هَاشِمِ بْنِ هَاشِمِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نِسْطَاسٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الأَنْصَارِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ حَلَفَ عَلَى مِنْبَرِي آثِمًا تَبَوَّأَ مَقْعَدَهُ مِنَ النَّارِ " .
Yahya bize Mâlik'ten, o Hâşim b. Hâşim b. Utbe b. Ebî Vakkas'tan, o Abdullah b. Nistâs'tan, o da Câbir b. Abdullah el-Ensârî'den rivayet ettiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Kim benim şu minberimin yanında günaha girerek (yalan) yere yemin ederse, Cehennemdeki yerine hazırlansın."
1412. Hadis
وَحَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنِ الْعَلاَءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ مَعْبَدِ بْنِ كَعْبٍ السَّلَمِيِّ، عَنْ أَخِيهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ الأَنْصَارِيِّ، عَنْ أَبِي أُمَامَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنِ اقْتَطَعَ حَقَّ امْرِئٍ مُسْلِمٍ بِيَمِينِهِ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ وَأَوْجَبَ لَهُ النَّارَ " . قَالُوا وَإِنْ كَانَ شَيْئًا يَسِيرًا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " وَإِنْ كَانَ قَضِيبًا مِنْ أَرَاكٍ وَإِنْ كَانَ قَضِيبًا مِنْ أَرَاكٍ وَإِنْ كَانَ قَضِيبًا مِنْ أَرَاكٍ " . قَالَهَا ثَلاَثَ مَرَّاتٍ .
Bana Mâlik'ten, o Alâ b. Abdurrahman'dan, o Ma'bed b. Ka'b es-Selemî'den, o kardeşi Abdullah b. Ka'b b. Mâlik el-Ensârî'den, o da Ebû Ümâme'den rivayet edildiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Kim yemini ile bir Müslümanın hakkını (haksız yere) kesip alırsa, Allah ona Cenneti haram, Cehennemi ise vacip kılar." (Oradakiler): "Az bir şey olsa da mı ey Allah'ın Resûlü?" dediler. Peygamber: "Erak ağacından bir dal olsa bile, Erak ağacından bir dal olsa bile, Erak ağacından bir dal olsa bile" buyurdu ve bunu üç defa tekrarladı.
1413. Hadis
قَالَ يَحْيَى قَالَ مَالِكٌ عَنْ دَاوُدَ بْنِ الْحُصَيْنِ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا غَطَفَانَ بْنَ طَرِيفٍ الْمُرِّيَّ، يَقُولُ اخْتَصَمَ زَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ الأَنْصَارِيُّ وَابْنُ مُطِيعٍ فِي دَارٍ كَانَتْ بَيْنَهُمَا إِلَى مَرْوَانَ بْنِ الْحَكَمِ وَهُوَ أَمِيرٌ عَلَى الْمَدِينَةِ فَقَضَى مَرْوَانُ عَلَى زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ بِالْيَمِينِ عَلَى الْمِنْبَرِ . فَقَالَ زَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ أَحْلِفُ لَهُ مَكَانِي . قَالَ فَقَالَ مَرْوَانُ لاَ وَاللَّهِ إِلاَّ عِنْدَ مَقَاطِعِ الْحُقُوقِ . قَالَ فَجَعَلَ زَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ يَحْلِفُ أَنَّ حَقَّهُ لَحَقٌّ . وَيَأْبَى أَنْ يَحْلِفَ عَلَى الْمِنْبَرِ - قَالَ - فَجَعَلَ مَرْوَانُ بْنُ الْحَكَمِ يَعْجَبُ مِنْ ذَلِكَ . قَالَ مَالِكٌ لاَ أَرَى أَنْ يُحَلَّفَ أَحَدٌ عَلَى الْمِنْبَرِ عَلَى أَقَلَّ مِنْ رُبُعِ دِينَارٍ وَذَلِكَ ثَلاَثَةُ دَرَاهِمَ .
Yahya, Mâlik'ten, o Dâvud b. Husayn'dan rivayet ettiğine göre; kendisi Ebû Gatafân b. Tarîf el-Mürrî'yi şöyle derken işitmiştir: Zeyd b. Sâbit el-Ensârî ile İbn Mutî, aralarındaki bir ev konusunda Medine valisi olan Mervan b. Hakem'in huzurunda davalaştılar. Mervan, Zeyd b. Sâbit'in Minber'de yemin etmesine hükmetti. Zeyd b. Sâbit: "Ona (davacıya) şuracıkta (oturduğum yerde) yemin edeyim" dedi. Mervan: "Hayır, Allah'a yemin olsun ki ancak hakların (kesin olarak) hükme bağlandığı yerde (Minber'in yanında yemin edeceksin)" dedi. (Ravi) dedi ki: Zeyd b. Sâbit, hakkının gerçekten hak olduğuna yemin etmeye başladı fakat Minber'de yemin etmekten kaçındı. Mervan b. Hakem buna (hem haklı olduğunu söyleyip hem de Minber'de yemin etmemesine) şaşırmaya başladı. Mâlik dedi ki: Bence çeyrek dinardan az bir miktar için hiç kimseye Minber'de yemin ettirilmemelidir. Bu da üç dirhemdir.
1414. Hadis
قَالَ يَحْيَى حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يَغْلَقُ الرَّهْنُ " .
Yahya bize Mâlik'ten, o İbn Şihâb'dan, o da Said b. Müseyyeb'den rivayet ettiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Rehin kapanmaz (rehin bırakılan mal, borç ödenmedi diye karşılıksız olarak alacaklının mülküne geçmez)."
1415. Hadis
حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّ عَبْدَ الْمَلِكِ بْنَ مَرْوَانَ، قَضَى فِي امْرَأَةٍ أُصِيبَتْ مُسْتَكْرَهَةً بِصَدَاقِهَا عَلَى مَنْ فَعَلَ ذَلِكَ بِهَا . قَالَ يَحْيَى سَمِعْتُ مَالِكًا يَقُولُ الأَمْرُ عِنْدَنَا فِي الرَّجُلِ يَغْتَصِبُ الْمَرْأَةَ بِكْرًا كَانَتْ أَوْ ثَيِّبًا إِنَّهَا إِنْ كَانَتْ حُرَّةً فَعَلَيْهِ صَدَاقُ مِثْلِهَا وَإِنْ كَانَتْ أَمَةً فَعَلَيْهِ مَا نَقَصَ مِنْ ثَمَنِهَا وَالْعُقُوبَةُ فِي ذَلِكَ عَلَى الْمُغْتَصِبِ وَلاَ عُقُوبَةَ عَلَى الْمُغْتَصَبَةِ فِي ذَلِكَ كُلِّهِ وَإِنْ كَانَ الْمُغْتَصِبُ عَبْدًا فَذَلِكَ عَلَى سَيِّدِهِ إِلاَّ أَنْ يَشَاءَ أَنْ يُسَلِّمَهُ .
Bana Mâlik'ten, o İbn Şihâb'dan rivayet edildiğine göre; Abdülmelik b. Mervan, zorla tecavüze uğrayan (müstekrehe) bir kadın hakkında, bunu yapan kişinin kadına mehir ödemesine hükmetti. Yahya dedi ki; Mâlik'i şöyle derken işittim: Bizim katımızda bir kadına zorla tecavüz eden (gasp eden) adam hakkındaki hüküm şudur: Kadın ister bakire olsun ister dul; eğer hür ise adamın ona emsal mehir (mehr-i misil) ödemesi gerekir. Eğer cariye ise kıymetinden ne eksildiyse onu ödemesi gerekir. Bu olayda ceza (had/ta'zir) tecavüz edene uygulanır, tecavüze uğrayan kadına hiçbir ceza yoktur. Eğer tecavüz eden bir köle ise, bu (mali yükümlülük) efendisine aittir; ancak efendisi köleyi (ceza/tazminat karşılığı) teslim etmek isterse o başka.
1416. Hadis
حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ غَيَّرَ دِينَهُ فَاضْرِبُوا عُنُقَهُ " . وَمَعْنَى قَوْلِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِيمَا نُرَى - وَاللَّهُ أَعْلَمُ - " مَنْ غَيَّرَ دِينَهُ فَاضْرِبُوا عُنُقَهُ " . أَنَّهُ مَنْ خَرَجَ مِنَ الإِسْلاَمِ إِلَى غَيْرِهِ مِثْلُ الزَّنَادِقَةِ وَأَشْبَاهِهِمْ فَإِنَّ أُولَئِكَ إِذَا ظُهِرَ عَلَيْهِمْ قُتِلُوا وَلَمْ يُسْتَتَابُوا لأَنَّهُ لاَ تُعْرَفُ تَوْبَتُهُمْ وَأَنَّهُمْ كَانُوا يُسِرُّونَ الْكُفْرَ وَيُعْلِنُونَ الإِسْلاَمَ فَلاَ أَرَى أَنْ يُسْتَتَابَ هَؤُلاَءِ وَلاَ يُقْبَلُ مِنْهُمْ قَوْلُهُمْ وَأَمَّا مَنْ خَرَجَ مِنَ الإِسْلاَمِ إِلَى غَيْرِهِ وَأَظْهَرَ ذَلِكَ فَإِنَّهُ يُسْتَتَابُ فَإِنْ تَابَ وَإِلاَّ قُتِلَ وَذَلِكَ لَوْ أَنَّ قَوْمًا كَانُوا عَلَى ذَلِكَ رَأَيْتُ أَنْ يُدْعَوْا إِلَى الإِسْلاَمِ وَيُسْتَتَابُوا فَإِنْ تَابُوا قُبِلَ ذَلِكَ مِنْهُمْ وَإِنْ لَمْ يَتُوبُوا قُتِلُوا وَلَمْ يُعْنَ بِذَلِكَ فِيمَا نُرَى وَاللَّهُ أَعْلَمُ مَنْ خَرَجَ مِنَ الْيَهُودِيَّةِ إِلَى النَّصْرَانِيَّةِ وَلاَ مِنَ النَّصْرَانِيَّةِ إِلَى الْيَهُودِيَّةِ وَلاَ مَنْ يُغَيِّرُ دِينَهُ مِنْ أَهْلِ الأَدْيَانِ كُلِّهَا إِلاَّ الإِسْلاَمَ فَمَنْ خَرَجَ مِنَ الإِسْلاَمِ إِلَى غَيْرِهِ وَأَظْهَرَ ذَلِكَ فَذَلِكَ الَّذِي عُنِيَ بِهِ وَاللَّهُ أَعْلَمُ .
Yahya bize Mâlik'ten, o Zeyd b. Eslem'den rivayet ettiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Kim dinini değiştirirse boynunu vurun." (Mâlik dedi ki): Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in "Kim dinini değiştirirse boynunu vurun" sözünün manası -Allah en doğrusunu bilir ya- bize göre şöyledir: Kim Zındıklar ve benzerleri gibi İslâm'dan çıkıp başka bir inanca saparsa; bunlar ele geçirildiklerinde öldürülürler ve tevbe etmeleri istenmez. Çünkü onların tevbesi (samimiyeti) bilinmez; onlar zaten küfrü gizleyip Müslümanlığı açığa vuruyorlardı. Bu yüzden onların tevbeye çağrılmasını ve (tevbe ettik demelerinin) kabul edilmesini uygun görmüyorum. Ama kim İslâm'dan çıkıp başka bir dine geçer ve bunu açıkça ilan ederse; işte bu kişi tevbeye davet edilir. Tevbe ederse ne âlâ, aksi takdirde öldürülür. Şayet bir topluluk bu durumda olsa, onların İslâm'a davet edilmeleri ve tevbeye çağrılmaları gerektiğini düşünürüm. Tevbe ederlerse kabul edilir, etmezlerse öldürülürler. Bize göre -Allah en doğrusunu bilir ya- bu sözle; Yahudilikten Hıristiyanlığa veya Hıristiyanlıktan Yahudiliğe geçen, ya da İslâm dışındaki dinlerden birini bırakıp diğerine geçen kimseler kastedilmemiştir. İslâm'dan çıkıp başka bir dine geçen ve bunu açığa vuran kimse kastedilmiştir. Allah en doğrusunu bilir.
1417. Hadis
وَحَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدٍ الْقَارِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ قَالَ قَدِمَ عَلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَجُلٌ مِنْ قِبَلِ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ فَسَأَلَهُ عَنِ النَّاسِ، فَأَخْبَرَهُ ثُمَّ، قَالَ لَهُ عُمَرُ هَلْ كَانَ فِيكُمْ مِنْ مُغَرِّبَةِ خَبَرٍ فَقَالَ نَعَمْ رَجُلٌ كَفَرَ بَعْدَ إِسْلاَمِهِ . قَالَ فَمَا فَعَلْتُمْ بِهِ قَالَ قَرَّبْنَاهُ فَضَرَبْنَا عُنُقَهُ . فَقَالَ عُمَرُ أَفَلاَ حَبَسْتُمُوهُ ثَلاَثًا وَأَطْعَمْتُمُوهُ كُلَّ يَوْمٍ رَغِيفًا وَاسْتَتَبْتُمُوهُ لَعَلَّهُ يَتُوبُ وَيُرَاجِعُ أَمْرَ اللَّهِ ثُمَّ قَالَ عُمَرُ اللَّهُمَّ إِنِّي لَمْ أَحْضُرْ وَلَمْ آمُرْ وَلَمْ أَرْضَ إِذْ بَلَغَنِي .
Bana Mâlik'ten, o Abdurrahman b. Muhammed b. Abdullah b. Abd el-Kârî'den, o da babasından rivayet ettiğine göre şöyle demiştir: Ebû Musa el-Eş'arî tarafından (gönderilen) bir adam Ömer b. Hattâb'a geldi. Ömer ona insanları (durumlarını) sordu, o da haber verdi. Sonra Ömer ona: "Aranızda garipsenecek (yeni/önemli) bir haber var mı?" diye sordu. Adam: "Evet, Müslüman olduktan sonra kâfir olan bir adam var" dedi. Ömer: "Ona ne yaptınız?" diye sordu. Adam: "Onu yakaladık ve boynunu vurduk" dedi. Ömer: "Onu üç gün hapsetseydiniz, her gün ona bir ekmek yedirseydiniz ve tevbe etmesini isteseydiniz ya! Belki tevbe eder ve Allah'ın emrine dönerdi" dedi. Sonra Ömer şöyle dedi: "Allah'ım! Ben orada yoktum, (bunu) emretmedim ve bana ulaştığında da buna razı olmadım."
1418. Hadis
حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ السَّمَّانِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ سَعْدَ بْنَ عُبَادَةَ، قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَرَأَيْتَ إِنْ وَجَدْتُ مَعَ امْرَأَتِي رَجُلاً أَأُمْهِلُهُ حَتَّى آتِيَ بِأَرْبَعَةِ شُهَدَاءَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " نَعَمْ " .
Yahya bize Mâlik'ten, o Süheyl b. Ebî Salih es-Semmân'dan, o babasından, o da Ebû Hureyre'den rivayet ettiğine göre Sa'd b. Ubâde, Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e: "Eğer karımla beraber bir adam bulursam, dört şahit getirinceye kadar ona mühlet mi vereceğim?" diye sordu. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: "Evet" buyurdu.
1419. Hadis
وَحَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ رَجُلاً، مِنْ أَهْلِ الشَّامِ - يُقَالُ لَهُ ابْنُ خَيْبَرِيٍّ - وَجَدَ مَعَ امْرَأَتِهِ رَجُلاً فَقَتَلَهُ أَوْ قَتَلَهُمَا مَعًا فَأَشْكَلَ عَلَى مُعَاوِيَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ الْقَضَاءُ فِيهِ فَكَتَبَ إِلَى أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ يَسْأَلُ لَهُ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ عَنْ ذَلِكَ فَسَأَلَ أَبُو مُوسَى عَنْ ذَلِكَ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ فَقَالَ لَهُ عَلِيٌّ إِنَّ هَذَا الشَّىْءَ مَا هُوَ بِأَرْضِي عَزَمْتُ عَلَيْكَ لَتُخْبِرَنِّي . فَقَالَ لَهُ أَبُو مُوسَى كَتَبَ إِلَىَّ مُعَاوِيَةُ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ أَنْ أَسْأَلَكَ عَنْ ذَلِكَ . فَقَالَ عَلِيٌّ أَنَا أَبُو حَسَنٍ إِنْ لَمْ يَأْتِ بِأَرْبَعَةِ شُهَدَاءَ فَلْيُعْطَ بِرُمَّتِهِ .
Bana Mâlik'ten, o Yahya b. Said'den, o da Said b. Müseyyeb'den rivayet edildiğine göre; Şam ehlinden İbn Hayberî denilen bir adam, karısının yanında bir erkek buldu ve onu -veya ikisini birden- öldürdü. Muaviye b. Ebî Süfyan'a bu konuda hüküm vermek zor geldi (müşkil oldu). Bunun üzerine Ebû Musa el-Eş'arî'ye, bu konuyu kendisi adına Ali b. Ebî Talib'e sorması için yazı yazdı. Ebû Musa konuyu Ali b. Ebî Talib'e sordu. Ali ona: "Bu olay benim toprağımda olmadı. Bana (gerçeği) söylemen için sana yemin veriyorum" dedi. Ebû Musa ona: "Muaviye b. Ebî Süfyan bunu sana sormam için bana yazdı" dedi. Ali: "Ben Ebû Hasan'ım! Eğer (öldüren kişi, zina ettiklerine dair) dört şahit getirmezse, (kısas yapılmak üzere) ipiyle beraber (tamamen) teslim edilsin" dedi.
1420. Hadis
قَالَ يَحْيَى قَالَ مَالِكٌ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سُنَيْنٍ أَبِي جَمِيلَةَ، رَجُلٌ مِنْ بَنِي سُلَيْمٍ أَنَّهُ وَجَدَ مَنْبُوذًا فِي زَمَانِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ قَالَ فَجِئْتُ بِهِ إِلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فَقَالَ مَا حَمَلَكَ عَلَى أَخْذِ هَذِهِ النَّسَمَةِ فَقَالَ وَجَدْتُهَا ضَائِعَةً فَأَخَذْتُهَا . فَقَالَ لَهُ عَرِيفُهُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ إِنَّهُ رَجُلٌ صَالِحٌ . فَقَالَ لَهُ عُمَرُ أَكَذَلِكَ قَالَ نَعَمْ . فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ اذْهَبْ فَهُوَ حُرٌّ وَلَكَ وَلاَؤُهُ وَعَلَيْنَا نَفَقَتُهُ .
Yahya, Mâlik'ten, o İbn Şihâb'dan, o da Benî Süleym'den Süneyn Ebû Cemîle'den rivayet ettiğine göre; kendisi Ömer b. Hattâb zamanında terkedilmiş bir çocuk (menbûz) buldu. Dedi ki: Onu Ömer b. Hattâb'a getirdim. (Ömer): "Bu canı almana (sahiplenmene) sebep nedir?" dedi. Ben: "Onu zayi olmuş (kaybolmuş) vaziyette buldum ve aldım" dedim. Süneyn'in Arîfi (kabile yetkilisi) ona (Ömer'e): "Ey Müminlerin Emiri! O salih bir adamdır" dedi. Ömer adama: "Öyle mi?" dedi. Adam: "Evet" dedi. Bunun üzerine Ömer b. Hattâb: "Git, o hürdür, velâyeti sanadır, nafakası da bize aittir" dedi.
1421. Hadis
قَالَ يَحْيَى عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهَا قَالَتْ كَانَ عُتْبَةُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍ عَهِدَ إِلَى أَخِيهِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ أَنَّ ابْنَ وَلِيدَةِ زَمْعَةَ مِنِّي فَاقْبِضْهُ إِلَيْكَ . قَالَتْ فَلَمَّا كَانَ عَامُ الْفَتْحِ أَخَذَهُ سَعْدٌ وَقَالَ ابْنُ أَخِي قَدْ كَانَ عَهِدَ إِلَىَّ فِيهِ . فَقَامَ إِلَيْهِ عَبْدُ بْنُ زَمْعَةَ فَقَالَ أَخِي وَابْنُ وَلِيدَةِ أَبِي وُلِدَ عَلَى فِرَاشِهِ . فَتَسَاوَقَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ سَعْدٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ ابْنُ أَخِي قَدْ كَانَ عَهِدَ إِلَىَّ فِيهِ . وَقَالَ عَبْدُ بْنُ زَمْعَةَ أَخِي وَابْنُ وَلِيدَةِ أَبِي وُلِدَ عَلَى فِرَاشِهِ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " هُوَ لَكَ يَا عَبْدُ بْنَ زَمْعَةَ " . ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْوَلَدُ لِلْفِرَاشِ وَلِلْعَاهِرِ الْحَجَرُ " . ثُمَّ قَالَ لِسَوْدَةَ بِنْتِ زَمْعَةَ " احْتَجِبِي مِنْهُ " . لِمَا رَأَى مِنْ شَبَهِهِ بِعُتْبَةَ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ قَالَتْ فَمَا رَآهَا حَتَّى لَقِيَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ .
Yahya, Mâlik'ten, o İbn Şihâb'dan, o Urve b. Zübeyr'den, o da Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in eşi Âişe'den rivayet ettiğine göre şöyle demiştir: Utbe b. Ebî Vakkas, kardeşi Sa'd b. Ebî Vakkas'a; Zem'a'nın cariyesinin oğlunun kendisinden olduğunu, bu sebeple onu kendi himayesine almasını vasiyet etmişti. (Âişe) dedi ki: Fetih yılı olunca Sa'd çocuğu aldı ve "Kardeşimin oğlu! (Kardeşim) onun hakkında bana vasiyette bulunmuştu" dedi. Abd b. Zem'a (Zem'a'nın oğlu) hemen ona karşı çıktı ve: "(O) benim kardeşim ve babamın cariyesinin oğludur; babamın döşeğinde doğdu" dedi. Davayı Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e götürdüler. Sa'd: "Ey Allah'ın Resûlü! Kardeşimin oğlu; kardeşim onun hakkında bana vasiyet etmişti" dedi. Abd b. Zem'a da: "Kardeşim ve babamın cariyesinin oğlu; babamın döşeğinde doğdu" dedi. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: "O senindir ey Abd b. Zem'a!" buyurdu. Sonra Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle ekledi: "Çocuk döşek sahibinindir (firâş/yatak kiminse çocuk ona aittir), zina edene ise mahrumiyet (taş) vardır." Sonra (eşi) Sevde bint Zem'a'ya: "Ondan (çocuktan) örtün (yanına girme)" buyurdu. Çünkü çocuğun Utbe b. Ebî Vakkas'a olan benzerliğini görmüştü. (Âişe) dedi ki: Çocuk Allah Azze ve Celle'ye kavuşuncaya kadar Sevde'yi (başı açık) görmedi.
1422. Hadis
وَحَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْهَادِي، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ الْحَارِثِ التَّيْمِيِّ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي أُمَيَّةَ، أَنَّ امْرَأَةً، هَلَكَ عَنْهَا زَوْجُهَا فَاعْتَدَّتْ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا ثُمَّ تَزَوَّجَتْ حِينَ حَلَّتْ فَمَكَثَتْ عِنْدَ زَوْجِهَا أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَنِصْفَ شَهْرٍ ثُمَّ وَلَدَتْ وَلَدًا تَامًّا فَجَاءَ زَوْجُهَا إِلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُ فَدَعَا عُمَرُ نِسْوَةً مِنْ نِسَاءِ الْجَاهِلِيَّةِ قُدَمَاءَ فَسَأَلَهُنَّ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَتِ امْرَأَةٌ مِنْهُنَّ أَنَا أُخْبِرُكَ عَنْ هَذِهِ الْمَرْأَةِ هَلَكَ عَنْهَا زَوْجُهَا حِينَ حَمَلَتْ مِنْهُ فَأُهْرِيقَتْ عَلَيْهِ الدِّمَاءُ فَحَشَّ وَلَدُهَا فِي بَطْنِهَا فَلَمَّا أَصَابَهَا زَوْجُهَا الَّذِي نَكَحَهَا وَأَصَابَ الْوَلَدَ الْمَاءُ تَحَرَّكَ الْوَلَدُ فِي بَطْنِهَا وَكَبِرَ . فَصَدَّقَهَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَفَرَّقَ بَيْنَهُمَا وَقَالَ عُمَرُ أَمَا إِنَّهُ لَمْ يَبْلُغْنِي عَنْكُمَا إِلاَّ خَيْرٌ وَأَلْحَقَ الْوَلَدَ بِالأَوَّلِ .
Bana Mâlik'ten, o Yezid b. Abdullah b. Hâdî'den, o Muhammed b. İbrahim b. Hâris et-Teymî'den, o Süleyman b. Yesâr'dan, o da Abdullah b. Ebî Ümeyye'den rivayet edildiğine göre; Kocası ölen bir kadın, dört ay on gün iddet bekledi. Helal olunca evlendi. Kocasının yanında dört buçuk ay kaldıktan sonra tam (gelişmiş) bir çocuk doğurdu. Kocası Ömer b. Hattâb'a gelip durumu ona anlattı. Ömer, Cahiliye devrinden kalma (bu konularda tecrübeli) yaşlı kadınları çağırdı ve onlara bunu sordu. İçlerinden bir kadın şöyle dedi: "Ben sana bu kadının durumunu haber vereyim. Kocası öldüğünde kadın ondan hamileydi. Sonra üzerine kan boşaldı (adet gördü veya kanama oldu), böylece çocuğu karnında kurudu (gelişimi durdu). Kendisiyle evlenen (yeni) kocası ona temas edip su (meni) çocuğa ulaşınca, çocuk karnında hareketlendi ve büyüdü." Ömer b. Hattâb kadını doğruladı ve eşlerin arasını ayırdı. Ömer: "Sizin hakkınızda hayırdan başka bir şey (kötü bir durum) kulağıma gelmedi" dedi ve çocuğu ilk (kocaya) ilhak etti (onun soyundan saydı).
1423. Hadis
وَحَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، كَانَ يُلِيطُ أَوْلاَدَ الْجَاهِلِيَّةِ بِمَنِ ادَّعَاهُمْ فِي الإِسْلاَمِ فَأَتَى رَجُلاَنِ كِلاَهُمَا يَدَّعِي وَلَدَ امْرَأَةٍ فَدَعَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَائِفًا فَنَظَرَ إِلَيْهِمَا فَقَالَ الْقَائِفُ لَقَدِ اشْتَرَكَا فِيهِ فَضَرَبَهُ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ بِالدِّرَّةِ ثُمَّ دَعَا الْمَرْأَةَ فَقَالَ أَخْبِرِينِي خَبَرَكِ فَقَالَتْ كَانَ هَذَا - لأَحَدِ الرَّجُلَيْنِ - يَأْتِينِي . وَهِيَ فِي إِبِلٍ لأَهْلِهَا فَلاَ يُفَارِقُهَا حَتَّى يَظُنَّ وَتَظُنَّ أَنَّهُ قَدِ اسْتَمَرَّ بِهَا حَبَلٌ ثُمَّ انْصَرَفَ عَنْهَا فَأُهْرِيقَتْ عَلَيْهِ دِمَاءٌ ثُمَّ خَلَفَ عَلَيْهَا هَذَا - تَعْنِي الآخَرَ - فَلاَ أَدْرِي مِنْ أَيِّهِمَا هُوَ قَالَ فَكَبَّرَ الْقَائِفُ فَقَالَ عُمَرُ لِلْغُلاَمِ وَالِ أَيَّهُمَا شِئْتَ .
Bana Mâlik'ten, o Yahya b. Said'den, o da Süleyman b. Yesâr'dan rivayet edildiğine göre; Ömer b. Hattâb, Cahiliye devrinde (veya şüpheli durumda) doğan çocukları, İslâm devrinde onlara sahip çıkanlara ilhak ederdi (nesebini bağlardı). (Bir gün) iki adam geldi, ikisi de bir kadının çocuğunun kendisinden olduğunu iddia ediyordu. Ömer b. Hattâb bir kâif (iz sürücü/fizyonomist) çağırdı. Kâif onlara baktı ve: "İkisi de bu çocukta ortaktır" dedi. Ömer b. Hattâb (buna kızarak) kâife kırbacıyla vurdu. Sonra kadını çağırdı ve: "Bana durumunu anlat" dedi. Kadın şöyle dedi: "Bu -adamlardan birini göstererek- ailemin develerinin yanındayken bana gelirdi. (İlişkiden sonra) kendisinin de benim de hamile kaldığımı sanacağımız zamana kadar yanımdan ayrılmazdı. Sonra beni bırakıp gitti. Arkasından üzerime kan boşaldı (adet gördüm veya kanama oldu). Sonra şu -diğerini kastederek- onun yerine bana gelmeye başladı. Bu yüzden çocuğun hangisinden olduğunu bilmiyorum." (Ravi) dedi ki: Kâif (bunu duyunca) tekbir getirdi. Bunun üzerine Ömer çocuğa: "İkisinden dilediğini veli (dost/baba) edin" dedi.
1424. Hadis
وَحَدَّثَنِي مَالِكٌ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، أَوْ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ قَضَى أَحَدُهُمَا فِي امْرَأَةٍ غَرَّتْ رَجُلاً بِنَفْسِهَا وَذَكَرَتْ أَنَّهَا حُرَّةٌ فَتَزَوَّجَهَا فَوَلَدَتْ لَهُ أَوْلاَدًا فَقَضَى أَنْ يَفْدِيَ وَلَدَهُ بِمِثْلِهِمْ . قَالَ يَحْيَى سَمِعْتُ مَالِكًا يَقُولُ وَالْقِيمَةُ أَعْدَلُ فِي هَذَا إِنْ شَاءَ اللَّهُ .
Bana Mâlik'ten rivayet edildiğine göre kendisine şu haber ulaştı: Ömer b. Hattâb veya Osman b. Affan'dan biri; kendisinin hür olduğunu söyleyerek bir adamı kandıran ve adamın kendisiyle evlenip çocuk sahibi olduğu bir kadın hakkında hüküm verdi. Hükme göre; adamın çocukları için (kadının efendisine) onların mislini (benzer köleleri) fidye olarak vermesi gerekiyordu. Yahya dedi ki; Mâlik'i şöyle derken işittim: İnşallah bu konuda kıymetini (bedelini) ödemek daha adildir.
1425. Hadis
قَالَ يَحْيَى قَالَ مَالِكٌ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، قَالَ مَا بَالُ رِجَالٍ يَطَئُونَ وَلاَئِدَهُمْ ثُمَّ يَعْزِلُوهُنَّ لاَ تَأْتِينِي وَلِيدَةٌ يَعْتَرِفُ سَيِّدُهَا أَنْ قَدْ أَلَمَّ بِهَا إِلاَّ أَلْحَقْتُ بِهِ وَلَدَهَا فَاعْزِلُوا بَعْدُ أَوِ اتْرُكُوا .
Yahya, Mâlik'ten, o İbn Şihâb'dan, o Sâlim b. Abdullah b. Ömer'den, o da babasından rivayet ettiğine göre Ömer b. Hattâb şöyle demiştir: "O adamlara ne oluyor ki cariyeleriyle cinsi münasebette bulunuyorlar, sonra da onları bir kenara bırakıyorlar (çocuk olmasın diye azil yapıyorlar veya ilgilenmiyorlar)? Efendisinin kendisine temas ettiğini itiraf ettiği hiçbir cariye bana gelmez ki, (hamile ise) çocuğunu efendisine ilhak etmiş olmayayım! Artık bundan sonra ister azil yapın, ister yapmayın (terk edin)."
1426. Hadis
وَحَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ صَفِيَّةَ بِنْتِ أَبِي عُبَيْدٍ، أَنَّهَا أَخْبَرَتْهُ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ قَالَ مَا بَالُ رِجَالٍ يَطَئُونَ وَلاَئِدَهُمْ ثُمَّ يَدَعُوهُنَّ يَخْرُجْنَ لاَ تَأْتِينِي وَلِيدَةٌ يَعْتَرِفُ سَيِّدُهَا أَنْ قَدْ أَلَمَّ بِهَا إِلاَّ قَدْ أَلْحَقْتُ بِهِ وَلَدَهَا فَأَرْسِلُوهُنَّ بَعْدُ أَوْ أَمْسِكُوهُنَّ . قَالَ يَحْيَى سَمِعْتُ مَالِكًا يَقُولُ الأَمْرُ عِنْدَنَا فِي أُمِّ الْوَلَدِ إِذَا جَنَتْ جِنَايَةً ضَمِنَ سَيِّدُهَا مَا بَيْنَهَا وَبَيْنَ قِيمَتِهَا وَلَيْسَ لَهُ أَنْ يُسَلِّمَهَا وَلَيْسَ عَلَيْهِ أَنْ يَحْمِلَ مِنْ جِنَايَتِهَا أَكْثَرَ مِنْ قِيمَتِهَا .
Bana Mâlik'ten, o Nâfi'den, o Safiyye bint Ebî Ubeyd'den rivayet edildiğine göre; kendisine Ömer b. Hattâb'ın şöyle dediğini haber vermiştir: "O adamlara ne oluyor ki cariyeleriyle cinsi münasebette bulunuyorlar, sonra da onların başıboş gezmelerine izin veriyorlar? Efendisinin kendisine temas ettiğini itiraf ettiği hiçbir cariye bana gelmez ki, (hamile ise) çocuğunu o efendiye ilhak etmiş olmayayım! Artık bundan sonra (cariyelerinizi) ister serbest bırakın, ister tutun (sonuçlarına katlanırsınız)." Yahya dedi ki; Mâlik'i şöyle derken işittim: Ümmü Veled (efendisinden çocuğu olan cariye) bir cinayet işlediğinde bizdeki hüküm şudur: Efendisi, cariyenin kıymeti miktarını aşmamak üzere cezayı öder (tazmin eder). Efendisinin onu teslim etme (suçu işleyene verme) hakkı yoktur. (Tazminat cariyenin değerinden fazla ise) efendisi, cariyenin kıymetinden fazlasını ödemekle yükümlü değildir.
1427. Hadis
حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ أَحْيَا أَرْضًا مَيِّتَةً فَهِيَ لَهُ وَلَيْسَ لِعِرْقٍ ظَالِمٍ حَقٌّ " .
Yahya bana Mâlik'ten, o Hişâm b. Urve'den, o da babasından rivayet ettiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Kim ölü bir araziyi ihya ederse (tarıma elverişli hale getirirse) orası ona aittir. Zalim damarın ('ırk-ı zâlim/başkasının arazisine haksız yere dikilen ağaç veya ekinin) hakkı yoktur."
1428. Hadis
وَحَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، قَالَ مَنْ أَحْيَا أَرْضًا مَيِّتَةً فَهِيَ لَهُ . قَالَ مَالِكٌ وَعَلَى ذَلِكَ الأَمْرُ عِنْدَنَا .
Bana Mâlik'ten, o İbn Şihâb'dan, o Sâlim b. Abdullah'tan, o da babasından rivayet edildiğine göre Ömer b. Hattâb şöyle demiştir: "Kim ölü bir araziyi ihya ederse orası ona aittir." Mâlik dedi ki: Bizim katımızda (uygulanan) hüküm de böyledir.
1429. Hadis
حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ فِي سَيْلِ مَهْزُورٍ وَمُذَيْنِبٍ " يُمْسَكُ حَتَّى الْكَعْبَيْنِ ثُمَّ يُرْسِلُ الأَعْلَى عَلَى الأَسْفَلِ " .
Yahya bana Mâlik'ten, o Abdullah b. Ebî Bekir b. Muhammed b. Amr b. Hazm'dan rivayet ettiğine göre kendisine şu haber ulaşmıştır: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem, Mehzûr ve Müzeynib (Medine'deki iki vadi) seli hakkında şöyle buyurdu: "(Su) topuklara kadar (yükselinceye dek) tutulur, sonra yukarıdaki (arazi sahibi suyu) aşağıdaki (arazi sahibine) salar."
1430. Hadis
وَحَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يُمْنَعُ فَضْلُ الْمَاءِ لِيُمْنَعَ بِهِ الْكَلأُ " .
Bana Mâlik'ten, o Ebû Zinâd'dan, o A'rec'den, o da Ebû Hureyre'den rivayet edildiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Suyun fazlası engellenemez; aksi takdirde onunla ot(laklar) da engellenmiş olur."
1431. Hadis
وَحَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ أَبِي الرِّجَالِ، مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أُمِّهِ، عَمْرَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّهَا أَخْبَرَتْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يُمْنَعُ نَقْعُ بِئْرٍ " .
Bana Mâlik'ten, o Ebu'r-Rical Muhammed b. Abdurrahman'dan, o annesi Amre bint Abdurrahman'dan rivayet edildiğine göre, Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Kuyunun (artan) suyu engellenemez."
1432. Hadis
حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى الْمَازِنِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ ضَرَرَ وَلاَ ضِرَارَ " .
Bana Mâlik'ten, o Amr b. Yahya el-Mâzinî'den, o da babasından rivayet edildiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "(İslâm'da) zarar vermek de yoktur, zarara zararla karşılık vermek de yoktur."
1433. Hadis
وَحَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يَمْنَعُ أَحَدُكُمْ جَارَهُ خَشَبَةً يَغْرِزُهَا فى جِدَارِهِ " . ثُمَّ يَقُولُ أَبُو هُرَيْرَةَ مَا لِي أَرَاكُمْ عَنْهَا مُعْرِضِينَ وَاللَّهِ لأَرْمِيَنَّ بِهَا بَيْنَ أَكْتَافِكُمْ .
Bana Mâlik'ten, o İbn Şihâb'dan, o A'rec'den, o da Ebû Hureyre'den rivayet edildiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Sizden hiç kimse komşusunun kendi duvarına ağaç (kiriş) çakmasına engel olmasın." Sonra Ebû Hureyre şöyle derdi: "Neden sizin bu sünnetten yüz çevirdiğinizi görüyorum? Vallahi (gerekirse) onu omuzlarınızın arasına atarım (bunu size zorla kabul ettiririm)!"
1434. Hadis
وَحَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى الْمَازِنِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ الضَّحَّاكَ بْنَ خَلِيفَةَ، سَاقَ خَلِيجًا لَهُ مِنَ الْعُرَيْضِ فَأَرَادَ أَنْ يَمُرَّ بِهِ فِي أَرْضِ مُحَمَّدِ بْنِ مَسْلَمَةَ فَأَبَى مُحَمَّدٌ . فَقَالَ لَهُ الضَّحَّاكُ لِمَ تَمْنَعُنِي وَهُوَ لَكَ مَنْفَعَةٌ تَشْرَبُ بِهِ أَوَّلاً وَآخِرًا وَلاَ يَضُرُّكَ . فَأَبَى مُحَمَّدٌ فَكَلَّمَ فِيهِ الضَّحَّاكُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ فَدَعَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ مُحَمَّدَ بْنَ مَسْلَمَةَ فَأَمَرَهُ أَنْ يُخَلِّيَ سَبِيلَهُ فَقَالَ مُحَمَّدٌ لاَ . فَقَالَ عُمَرُ لِمَ تَمْنَعُ أَخَاكَ مَا يَنْفَعُهُ وَهُوَ لَكَ نَافِعٌ تَسْقِي بِهِ أَوَّلاً وَآخِرًا وَهُوَ لاَ يَضُرُّكَ . فَقَالَ مُحَمَّدٌ لاَ وَاللَّهِ . فَقَالَ عُمَرُ وَاللَّهِ لَيَمُرَّنَّ بِهِ وَلَوْ عَلَى بَطْنِكَ . فَأَمَرَهُ عُمَرُ أَنْ يَمُرَّ بِهِ فَفَعَلَ الضَّحَّاكُ .
Bana Mâlik'ten, o Amr b. Yahya el-Mâzinî'den, o da babasından rivayet edildiğine göre; Dahhak b. Halîfe, Urayz'daki arazisinden bir su kanalı (ark) açmak istedi. Bu kanalın (komşusu) Muhammed b. Mesleme'nin arazisinden geçmesini istedi fakat Muhammed buna izin vermedi. Dahhak ona: "Neden bana engel oluyorsun? Oysa bu senin de menfaatinedir; suyundan (geçerken ve dönerken) baştan sona içersin (kullanırsın), sana hiçbir zararı da yoktur" dedi. Muhammed yine de reddetti. Bunun üzerine Dahhak durumu Ömer b. Hattâb'a anlattı. Ömer, Muhammed b. Mesleme'yi çağırdı ve Dahhak'ın yolunu açmasını emretti. Muhammed: "Hayır" dedi. Ömer: "Kardeşine fayda verecek, sana da faydası dokunacak -ki baştan sona onunla sularsın- ve sana hiçbir zararı olmayan bir şeye neden engel oluyorsun?" dedi. Muhammed: "Hayır, vallahi olmaz" dedi. Bunun üzerine Ömer: "Vallahi o su, gerekirse senin karnının üzerinden bile olsa mutlaka (oradan) geçecektir!" dedi. Sonra Ömer, Dahhak'a suyu geçirmesini emretti, o da (suyu) geçirdi.
1435. Hadis
وَحَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى الْمَازِنِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ قَالَ كَانَ فِي حَائِطِ جَدِّهِ رَبِيعٌ لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ فَأَرَادَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ أَنْ يُحَوِّلَهُ إِلَى نَاحِيَةٍ مِنَ الْحَائِطِ هِيَ أَقْرَبُ إِلَى أَرْضِهِ فَمَنَعَهُ صَاحِبُ الْحَائِطِ فَكَلَّمَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ فِي ذَلِكَ فَقَضَى لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ بِتَحْوِيلِهِ .
Bana Mâlik'ten, o Amr b. Yahya el-Mâzinî'den, o da babasından rivayet edildiğine göre şöyle demiştir: Dedesinin bahçesinde Abdurrahman b. Avf'a ait bir su arkı (kaynak/dere) vardı. Abdurrahman b. Avf, bu arkı bahçenin kendi arazisine daha yakın olan bir tarafına çevirmek istedi. Bahçe sahibi buna engel oldu. Abdurrahman b. Avf konuyu Ömer b. Hattâb'a anlattı. Ömer, Abdurrahman b. Avf lehine, suyu (istediği yere) çevirebileceğine dair hüküm verdi.
1436. Hadis
حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ ثَوْرِ بْنِ زَيْدٍ الدِّيلِيِّ، أَنَّهُ قَالَ بَلَغَنِي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَيُّمَا دَارٍ أَوْ أَرْضٍ قُسِمَتْ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَهِيَ عَلَى قَسْمِ الْجَاهِلِيَّةِ وَأَيُّمَا دَارٍ أَوْ أَرْضٍ أَدْرَكَهَا الإِسْلاَمُ وَلَمْ تُقْسَمْ فَهِيَ عَلَى قَسْمِ الإِسْلاَمِ " . قَالَ يَحْيَى سَمِعْتُ مَالِكًا يَقُولُ فِيمَنْ هَلَكَ وَتَرَكَ أَمْوَالاً بِالْعَالِيَةِ وَالسَّافِلَةِ إِنَّ الْبَعْلَ لاَ يُقْسَمُ مَعَ النَّضْحِ إِلاَّ أَنْ يَرْضَى أَهْلُهُ بِذَلِكَ وَإِنَّ الْبَعْلَ يُقْسَمُ مَعَ الْعَيْنِ إِذَا كَانَ يُشْبِهُهَا وَأَنَّ الأَمْوَالَ إِذَا كَانَتْ بِأَرْضٍ وَاحِدَةٍ الَّذِي بَيْنَهُمَا مُتَقَارِبٌ أَنَّهُ يُقَامُ كُلُّ مَالٍ مِنْهَا ثُمَّ يُقْسَمُ بَيْنَهُمْ وَالْمَسَاكِنُ وَالدُّورُ بِهَذِهِ الْمَنْزِلَةِ .
Yahya bana Mâlik'ten, o Sevr b. Zeyd ed-Dîlî'den rivayet ettiğine göre kendisine şu haber ulaşmıştır: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Cahiliye devrinde taksim edilmiş olan her ev veya arazi, Cahiliye taksimi üzere kalır. İslâm'ın kendisine ulaştığı ve henüz taksim edilmemiş her ev veya arazi ise İslâm'ın taksimine (miras hukukuna) göre taksim edilir." Yahya dedi ki; Mâlik'i şöyle derken işittim: Ölüp de geriye (Medine'nin) yüksek ve alçak kısımlarında mallar bırakan kimse hakkında (şöyle denilir): Ba'l (yağmur veya taban suyu ile sulanan arazi), Nadh (hayvanla su taşınarak sulanan arazi) ile birleştirilerek taksim edilmez; ancak hak sahipleri buna razı olursa o başka. Ama Ba'l arazisi, eğer birbirine benziyorsa Ayn (pınar suyu ile sulanan) arazisi ile birleştirilip taksim edilebilir. Eğer mallar tek bir bölgedeyse ve araları birbirine yakınsa, her bir malın kıymeti takdir edilir, sonra aralarında taksim edilir. Meskenler ve evler de bu statüdedir.
1437. Hadis
حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ حَرَامِ بْنِ سَعْدِ بْنِ مُحَيِّصَةَ، أَنَّ نَاقَةً، لِلْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ دَخَلَتْ حَائِطَ رَجُلٍ فَأَفْسَدَتْ فِيهِ فَقَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّ عَلَى أَهْلِ الْحَوَائِطِ حِفْظَهَا بِالنَّهَارِ وَأَنَّ مَا أَفْسَدَتِ الْمَوَاشِي بِاللَّيْلِ ضَامِنٌ عَلَى أَهْلِهَا .
Bana Mâlik'ten, o İbn Şihâb'dan, o da Haram b. Sa'd b. Muhayyisa'dan rivayet edildiğine göre; Berâ b. Âzib'e ait bir dişi deve, bir adamın bahçesine girdi ve orada zarara yol açtı. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem, bahçe sahiplerinin gündüzleyin bahçelerini korumakla yükümlü olduklarına; hayvanların geceleyin verdiği zararı ise hayvan sahiplerinin ödemesi (tazmin etmesi) gerektiğine hükmetti.
1438. Hadis
وَحَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَاطِبٍ، أَنَّ رَقِيقًا، لِحَاطِبٍ سَرَقُوا نَاقَةً لِرَجُلٍ مِنْ مُزَيْنَةَ فَانْتَحَرُوهَا فَرُفِعَ ذَلِكَ إِلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فَأَمَرَ عُمَرُ كَثِيرَ بْنَ الصَّلْتِ أَنْ يَقْطَعَ أَيْدِيَهُمْ ثُمَّ قَالَ عُمَرُ أَرَاكَ تُجِيعُهُمْ . ثُمَّ قَالَ عُمَرُ وَاللَّهِ لأُغَرِّمَنَّكَ غُرْمًا يَشُقُّ عَلَيْكَ ثُمَّ قَالَ لِلْمُزَنِيِّ كَمْ ثَمَنُ نَاقَتِكَ فَقَالَ الْمُزَنِيُّ قَدْ كُنْتُ وَاللَّهِ أَمْنَعُهَا مِنْ أَرْبَعِمِائَةِ دِرْهَمٍ . فَقَالَ عُمَرُ أَعْطِهِ ثَمَانَمِائَةِ دِرْهَمٍ . قَالَ يَحْيَى سَمِعْتُ مَالِكًا يَقُولُ وَلَيْسَ عَلَى هَذَا الْعَمَلُ عِنْدَنَا فِي تَضْعِيفِ الْقِيمَةِ وَلَكِنْ مَضَى أَمْرُ النَّاسِ عِنْدَنَا عَلَى أَنَّهُ إِنَّمَا يَغْرَمُ الرَّجُلُ قِيمَةَ الْبَعِيرِ أَوِ الدَّابَّةِ يَوْمَ يَأْخُذُهَا .
Bana Mâlik'ten, o Hişâm b. Urve'den, o babasından, o da Yahya b. Abdurrahman b. Hâtıb'dan rivayet edildiğine göre; Hâtıb'ın köleleri, Müzeyne kabilesinden bir adamın dişi devesini çalıp kestiler. Olay Ömer b. Hattâb'a intikal etti. Ömer (önce) Kesîr b. Salt'a onların ellerini kesmesini emretti. Sonra (Hâtıb'a dönerek): "Görüyorum ki sen onları aç bırakıyorsun" dedi. Sonra Ömer: "Vallahi sana öyle bir ceza (tazminat) ödeteceğim ki canını yakacak" dedi. Ardından Müzeyne'li adama: "Devenin fiyatı ne kadardı?" diye sordu. Müzeyne'li: "Vallahi ben onu dört yüz dirhemden aşağıya vermezdim" dedi. Ömer (Hâtıb'a): "Ona sekiz yüz dirhem ver" dedi. Yahya dedi ki; Mâlik'i şöyle derken işittim: Bizim katımızda uygulama kıymetin (bedelin) iki kat ödetilmesi şeklinde değildir. İnsanların bizdeki uygulaması şöyledir: Kişi, devenin veya hayvanın alındığı (telef edildiği) gündeki kıymetini öder.
1439. Hadis
حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ، وَعَنْ مُحَمَّدِ بْنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ، أَنَّهُمَا حَدَّثَاهُ عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ، أَنَّهُ قَالَ إِنَّ أَبَاهُ بَشِيرًا أَتَى بِهِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنِّي نَحَلْتُ ابْنِي هَذَا غُلاَمًا كَانَ لِي . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَكُلَّ وَلَدِكَ نَحَلْتَهُ مِثْلَ هَذَا " . فَقَالَ لاَ . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " فَارْتَجِعْهُ " .
Yahya bize Mâlik'ten, o İbn Şihâb'dan, o Humeyd b. Abdurrahman b. Avf ve Muhammed b. Numan b. Beşir'den, onlar da Numan b. Beşir'den rivayet ettiklerine göre şöyle demiştir: Babası Beşir onu Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e getirdi ve: "Ben bu oğluma, sahip olduğum bir köleyi hibe ettim (bağışladım)" dedi. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: "Çocuklarının hepsine bunun benzerini bağışladın mı?" diye sordu. Beşir: "Hayır" dedi. Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: "Öyleyse onu geri al" buyurdu.
1440. Hadis
وَحَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهَا قَالَتْ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ كَانَ نَحَلَهَا جَادَّ عِشْرِينَ وَسْقًا مِنْ مَالِهِ بِالْغَابَةِ فَلَمَّا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ قَالَ وَاللَّهِ يَا بُنَيَّةُ مَا مِنَ النَّاسِ أَحَدٌ أَحَبُّ إِلَىَّ غِنًى بَعْدِي مِنْكِ وَلاَ أَعَزُّ عَلَىَّ فَقْرًا بَعْدِي مِنْكِ وَإِنِّي كُنْتُ نَحَلْتُكِ جَادَّ عِشْرِينَ وَسْقًا فَلَوْ كُنْتِ جَدَدْتِيهِ وَاحْتَزْتِيهِ كَانَ لَكِ وَإِنَّمَا هُوَ الْيَوْمَ مَالُ وَارِثٍ وَإِنَّمَا هُمَا أَخَوَاكِ وَأُخْتَاكِ فَاقْتَسِمُوهُ عَلَى كِتَابِ اللَّهِ . قَالَتْ عَائِشَةُ فَقُلْتُ يَا أَبَتِ وَاللَّهِ لَوْ كَانَ كَذَا وَكَذَا لَتَرَكْتُهُ إِنَّمَا هِيَ أَسْمَاءُ فَمَنِ الأُخْرَى فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ ذُو بَطْنِ بِنْتِ خَارِجَةَ . أُرَاهَا جَارِيَةً .
Bana Mâlik'ten, o İbn Şihâb'dan, o Urve b. Zübeyr'den, o da Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in eşi Âişe'den rivayet edildiğine göre şöyle demiştir: Ebû Bekir es-Sıddîk, Gâbe'deki malından yirmi vesk (hurma) mahsulü veren hurma ağaçlarını bana hibe etmişti. Vefatı yaklaşınca şöyle dedi: "Vallahi ey kızcağızım! İnsanlar arasında, benden sonra zengin olmasını en çok istediğim ve benden sonra fakir düşmesi bana en ağır gelecek kimse sensin. Ben sana (zamanında) yirmi vesk (mahsul veren) ağaçları hibe etmiştim. Eğer sen onları devşirip (kabzedip) mülkiyetine geçirseydin, onlar senin olurdu. Fakat bugün artık o mirasçı malıdır. Onlar (mirasçılarım) senin iki erkek ve iki kız kardeşindir. Onu Allah'ın Kitabı'na göre aranızda taksim edin." Âişe dedi ki: "Babacığım! Vallahi o mal şöyle şöyle (çok büyük bir miktar) olsaydı bile onu (mirasçılara) bırakırdım. Fakat (kız kardeşim) sadece Esmâ var, diğeri kim?" dedim. Ebû Bekir: "Bint Hârice'nin (eşinin) karnındakidir; onun kız olduğunu sanıyorum" dedi.
1441. Hadis
وَحَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدٍ الْقَارِيِّ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، قَالَ مَا بَالُ رِجَالٍ يَنْحَلُونَ أَبْنَاءَهُمْ نُحْلاً ثُمَّ يُمْسِكُونَهَا فَإِنْ مَاتَ ابْنُ أَحَدِهِمْ قَالَ مَالِي بِيَدِي لَمْ أُعْطِهِ أَحَدًا . وَإِنْ مَاتَ هُوَ قَالَ هُوَ لاِبْنِي قَدْ كُنْتُ أَعْطَيْتُهُ إِيَّاهُ . مَنْ نَحَلَ نِحْلَةً فَلَمْ يَحُزْهَا الَّذِي نُحِلَهَا - حَتَّى يَكُونَ إِنْ مَاتَ لِوَرَثَتِهِ - فَهِيَ بَاطِلٌ .
Bana Mâlik'ten, o İbn Şihâb'dan, o Urve b. Zübeyr'den, o da Abdurrahman b. Abd el-Kârî'den rivayet edildiğine göre Ömer b. Hattâb şöyle demiştir: "O adamlara ne oluyor ki oğullarına birtakım bağışlarda bulunuyorlar, sonra da bu malları (kendi ellerinde) tutuyorlar? Eğer oğulları ölürse: 'Malım elimdedir, onu kimseye vermedim' diyorlar. Eğer kendileri ölürse (bu sefer): 'O oğlumundur, ben onu ona vermiştim' diyorlar. Kim bir bağışta bulunur da, bağış yapılan kişi o malı teslim almazsa -ki öldüğü zaman mirasçılarına kalacak şekilde (tam mülkiyet sağlanmazsa)- o bağış batıldır (geçersizdir)."
1442. Hadis
حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ دَاوُدَ بْنِ الْحُصَيْنِ، عَنْ أَبِي غَطَفَانَ بْنِ طَرِيفٍ الْمُرِّيِّ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، قَالَ مَنْ وَهَبَ هِبَةً لِصِلَةِ رَحِمٍ أَوْ عَلَى وَجْهِ صَدَقَةٍ فَإِنَّهُ لاَ يَرْجِعُ فِيهَا وَمَنْ وَهَبَ هِبَةً يَرَى أَنَّهُ إِنَّمَا أَرَادَ بِهَا الثَّوَابَ فَهُوَ عَلَى هِبَتِهِ يَرْجِعُ فِيهَا إِذَا لَمْ يُرْضَ مِنْهَا . قَالَ يَحْيَى سَمِعْتُ مَالِكًا يَقُولُ الأَمْرُ الْمُجْتَمَعُ عَلَيْهِ عِنْدَنَا أَنَّ الْهِبَةَ إِذَا تَغَيَّرَتْ عِنْدَ الْمَوْهُوبِ لَهُ لِلثَّوَابِ بِزِيَادَةٍ أَوْ نُقْصَانٍ فَإِنَّ عَلَى الْمَوْهُوبِ لَهُ أَنْ يُعْطِيَ صَاحِبَهَا قِيمَتَهَا يَوْمَ قَبَضَهَا .
Bana Mâlik'ten, o Dâvud b. Husayn'dan, o da Ebû Gatafân b. Tarîf el-Mürrî'den rivayet edildiğine göre Ömer b. Hattâb şöyle demiştir: "Kim sıla-i rahim (akrabalık bağını gözetmek) veya sadaka niyetiyle bir hibe (bağış) yaparsa, artık ondan dönemez (onu geri alamaz). Ancak kim bir karşılık (sevap/ivaz) bekleyerek bağışta bulunur ve kendisi (verilen karşılıktan) razı edilmezse, hibesi üzerinde hak sahibidir; onu geri alabilir." Yahya dedi ki; Mâlik'i şöyle derken işittim: Bizim katımızda üzerinde ittifak edilen görüş şudur: Eğer karşılık beklenen hibe, kendisine bağış yapılan kişinin yanında bir artma veya eksilme ile değişikliğe uğrarsa; kendisine bağış yapılan kişi, malı teslim aldığı gündeki kıymetini (bedelini) sahibine öder (ve malı geri vermez).
1443. Hadis
حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الأَنْصَارِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَيُّمَا رَجُلٍ أُعْمِرَ عُمْرَى لَهُ وَلِعَقِبِهِ فَإِنَّهَا لِلَّذِي يُعْطَاهَا لاَ تَرْجِعُ إِلَى الَّذِي أَعْطَاهَا أَبَدًا " . لأَنَّهُ أَعْطَى عَطَاءً وَقَعَتْ فِيهِ الْمَوَارِيثُ .
Bana Mâlik'ten, o İbn Şihâb'dan, o Ebû Seleme b. Abdurrahman b. Avf'dan, o da Câbir b. Abdullah el-Ensârî'den rivayet edildiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Her kime kendisi ve (kendisinden sonra gelecek) zürriyeti için ömürlük bir bağış (umrâ) verilirse, bu mal artık kendisine verilen kişiye aittir; asla verene geri dönmez." Çünkü o, içinde miras hükümlerinin cereyan ettiği bir bağışta bulunmuştur.
1444. Hadis
وَحَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، أَنَّهُ سَمِعَ مَكْحُولاً الدِّمَشْقِيَّ، يَسْأَلُ الْقَاسِمَ بْنَ مُحَمَّدٍ عَنِ الْعُمْرَى، وَمَا يَقُولُ النَّاسُ فِيهَا فَقَالَ الْقَاسِمُ بْنُ مُحَمَّدٍ مَا أَدْرَكْتُ النَّاسَ إِلاَّ وَهُمْ عَلَى شُرُوطِهِمْ فِي أَمْوَالِهِمْ وَفِيمَا أُعْطُوا . قَالَ يَحْيَى سَمِعْتُ مَالِكًا يَقُولُ وَعَلَى ذَلِكَ الأَمْرُ عِنْدَنَا أَنَّ الْعُمْرَى تَرْجِعُ إِلَى الَّذِي أَعْمَرَهَا إِذَا لَمْ يَقُلْ هِيَ لَكَ وَلِعَقِبِكَ .
Bana Mâlik'ten, o Yahya b. Said'den, o da Abdurrahman b. Kâsım'dan rivayet edildiğine göre; kendisi Mekhûl ed-Dımaşkî'nin, Kâsım b. Muhammed'e umrâ (ömürlük bağış) hakkında ve insanların bu konuda ne dediklerini sorduğunu işitti. Kâsım b. Muhammed şöyle dedi: "Ben insanların (âlimlerin), mallarında ve kendilerine verilen şeylerde şartlarına bağlı kaldıklarından başkasını görmedim." Yahya dedi ki; Mâlik'i şöyle derken işittim: Bizim katımızda (uygulanan) hüküm de buna göredir. Şayet (bağış yapan kimse): "Bu mal senin ve zürriyetinindir" dememişse, umrâ (bağışlanan mal, bağışlananın ölümünden sonra) onu veren kişiye geri döner.
1445. Hadis
وَحَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، . أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، وَرِثَ مِنْ حَفْصَةَ بِنْتِ عُمَرَ دَارَهَا قَالَ وَكَانَتْ حَفْصَةُ قَدْ أَسْكَنَتْ بِنْتَ زَيْدِ بْنِ الْخَطَّابِ مَا عَاشَتْ فَلَمَّا تُوُفِّيَتْ بِنْتُ زَيْدٍ قَبَضَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ الْمَسْكَنَ وَرَأَى أَنَّهُ لَهُ .
Bana Mâlik'ten, o Nâfi'den rivayet edildiğine göre; Abdullah b. Ömer, (kız kardeşi) Hafsa bint Ömer'den evini miras yoluyla devraldı. Nâfi dedi ki: Hafsa, (sağlığında) Zeyd b. Hattâb'ın kızını, yaşadığı sürece o evde oturtturmuştu (sükna hakkı vermişti). Zeyd'in kızı vefat edince, Abdullah b. Ömer meskeni teslim aldı ve onun kendisine ait olduğunu (miras olarak geri döndüğünü) gördü.
1446. Hadis
حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ يَزِيدَ، مَوْلَى الْمُنْبَعِثِ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ، أَنَّهُ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلَهُ عَنِ اللُّقَطَةِ . فَقَالَ " اعْرِفْ عِفَاصَهَا وَوِكَاءَهَا ثُمَّ عَرِّفْهَا سَنَةً فَإِنْ جَاءَ صَاحِبُهَا وَإِلاَّ فَشَأْنَكَ بِهَا " . قَالَ فَضَالَّةُ الْغَنَمِ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " هِيَ لَكَ أَوْ لأَخِيكَ أَوْ لِلذِّئْبِ " . قَالَ فَضَالَّةُ الإِبِلِ قَالَ " مَا لَكَ وَلَهَا مَعَهَا سِقَاؤُهَا وَحِذَاؤُهَا تَرِدُ الْمَاءَ وَتَأْكُلُ الشَّجَرَ حَتَّى يَلْقَاهَا رَبُّهَا " .
Bana Mâlik'ten, o Rabîa b. Ebî Abdurrahman'dan, o Münbais'in azatlısı Yezid'den, o da Zeyd b. Hâlid el-Cühenî'den rivayet edildiğine göre şöyle demiştir: Bir adam Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e geldi ve ona buluntu malı (lukata) sordu. Peygamber: "Kabını (kese/torba) ve bağını (ipini) tanı (iyice belirle), sonra onu bir yıl boyunca ilan et (duyur). Eğer sahibi gelirse (verirsin), gelmezse o senindir (dilediğini yap)" buyurdu. Adam: "Ya kaybolmuş koyun (ne olacak) ey Allah'ın Resûlü?" dedi. Peygamber: "O ya senin, ya (onu bulan) kardeşinin, ya da kurdundur" buyurdu. Adam: "Ya kaybolmuş develer?" dedi. Peygamber: "Sana ne onlardan? Onların su kırbaları (su depo eden mideleri) ve ayakkabıları (dayanıklı tabanları) beraberindedir. Suya giderler, ağaçları yerler; taki sahipleri onları buluncaya kadar (kendi başlarına yaşarlar)" buyurdu.
1447. Hadis
وَحَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ أَيُّوبَ بْنِ مُوسَى، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَدْرٍ الْجُهَنِيِّ، أَنَّ أَبَاهُ، أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، نَزَلَ مَنْزِلَ قَوْمٍ بِطَرِيقِ الشَّامِ فَوَجَدَ صُرَّةً فِيهَا ثَمَانُونَ دِينَارًا فَذَكَرَهَا لِعُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فَقَالَ لَهُ عُمَرُ عَرِّفْهَا عَلَى أَبْوَابِ الْمَسَاجِدِ وَاذْكُرْهَا لِكُلِّ مَنْ يَأْتِي مِنَ الشَّأْمِ سَنَةً فَإِذَا مَضَتِ السَّنَةُ فَشَأْنَكَ بِهَا .
Bana Mâlik'ten, o Eyyub b. Musa'dan, o Muaviye b. Abdullah b. Bedr el-Cühenî'den rivayet edildiğine göre babası ona şöyle haber vermiştir: Şam yolu üzerinde bir topluluğun konakladığı yerde durdu ve içinde seksen dinar bulunan bir kese buldu. Durumu Ömer b. Hattâb'a anlattı. Ömer ona: "Onu mescit kapılarında ilan et ve bir yıl boyunca Şam'dan gelen herkese sor (duyur). Eğer bir yıl geçerse (ve sahibi çıkmazsa) o senindir (dilediğini yap)" dedi.
1448. Hadis
وَحَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ رَجُلاً، وَجَدَ لُقَطَةً فَجَاءَ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ فَقَالَ لَهُ إِنِّي وَجَدْتُ لُقَطَةً فَمَاذَا تَرَى فِيهَا فَقَالَ لَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ عَرِّفْهَا . قَالَ قَدْ فَعَلْتُ . قَالَ زِدْ . قَالَ قَدْ فَعَلْتُ . فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ لاَ آمُرُكَ أَنْ تَأْكُلَهَا وَلَوْ شِئْتَ لَمْ تَأْخُذْهَا .
Bana Mâlik'ten, o Nâfi'den rivayet edildiğine göre; bir adam bir yitik mal (lukata) buldu ve Abdullah b. Ömer'e gelerek: "Ben bir yitik mal buldum, bu konuda görüşün nedir?" dedi. Abdullah b. Ömer ona: "Onu ilan et (duyur)" dedi. Adam: "Yaptım" dedi. Abdullah: "Daha fazla yap (devam et)" dedi. Adam: "Yaptım" dedi. Bunun üzerine Abdullah: "Sana onu yemeni (kullanmanı) emretmiyorum; isteseydin (baştan) onu almayabilirdin" dedi.
1449. Hadis
وَحَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، أَنَّ ثَابِتَ بْنَ الضَّحَّاكِ الأَنْصَارِيَّ، أَخْبَرَهُ . أَنَّهُ، وَجَدَ بَعِيرًا بِالْحَرَّةِ فَعَقَلَهُ ثُمَّ ذَكَرَهُ لِعُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فَأَمَرَهُ عُمَرُ أَنْ يُعَرِّفَهُ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ فَقَالَ لَهُ ثَابِتٌ إِنَّهُ قَدْ شَغَلَنِي عَنْ ضَيْعَتِي . فَقَالَ لَهُ عُمَرُ أَرْسِلْهُ حَيْثُ وَجَدْتَهُ .
Bana Mâlik'ten, o Yahya b. Said'den, o da Süleyman b. Yesâr'dan rivayet edildiğine göre Sâbit b. Dahhâk el-Ensârî kendisine şöyle haber vermiştir: Harre mevkisinde (sahipsiz) bir deve bulmuş ve onu bağlamıştı. Sonra durumu Ömer b. Hattâb'a anlattı. Ömer ona deveyi üç defa ilan etmesini emretti. Sâbit ona: "(Bu deveyle uğraşmak) beni işimden gücümden alıkoydu" dedi. Bunun üzerine Ömer ona: "Onu bulduğun yere salıver" dedi.
1450. Hadis
وَحَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، قَالَ وَهُوَ مُسْنِدٌ ظَهْرَهُ إِلَى الْكَعْبَةِ مَنْ أَخَذَ ضَالَّةً فَهُوَ ضَالٌّ .
Bana Mâlik'ten, o Yahya b. Said'den, o da Said b. Müseyyeb'den rivayet edildiğine göre; Ömer b. Hattâb sırtını Kâbe'ye dayamış halde iken şöyle demiştir: "Kim yitik bir hayvanı (özellikle deveyi) alırsa, o sapıtmıştır (hata etmiştir)."
1451. Hadis
وَحَدَّثَنِي مَالِكٌ، أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ شِهَابٍ، يَقُولُ كَانَتْ ضَوَالُّ الإِبِلِ فِي زَمَانِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ إِبِلاً مُؤَبَّلَةً تَنَاتَجُ لاَ يَمَسُّهَا أَحَدٌ حَتَّى إِذَا كَانَ زَمَانُ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ أَمَرَ بِتَعْرِيفِهَا ثُمَّ تُبَاعُ فَإِذَا جَاءَ صَاحِبُهَا أُعْطِيَ ثَمَنَهَا .
Bana Mâlik'ten rivayet edildiğine göre; kendisi İbn Şihâb'ı şöyle derken işitmiştir: "Ömer b. Hattâb zamanında yitik (sahipsiz) develer, kendi halinde çoğalan sürüler halindeydi; kimse onlara dokunmazdı. Osman b. Affan'ın zamanı gelince, bunların ilan edilmesini (sahibinin aranmasını), sonra da satılmasını emretti. Sahibi geldiği zaman ona bedeli ödenirdi."
1452. Hadis
حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ شُرَحْبِيلَ بْنِ سَعِيدِ بْنِ سَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّهُ قَالَ خَرَجَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي بَعْضِ مَغَازِيهِ فَحَضَرَتْ أُمَّهُ الْوَفَاةُ بِالْمَدِينَةِ فَقِيلَ لَهَا أَوْصِي . فَقَالَتْ فِيمَ أُوصِي إِنَّمَا الْمَالُ مَالُ سَعْدٍ . فَتُوُفِّيَتْ قَبْلَ أَنْ يَقْدَمَ سَعْدٌ فَلَمَّا قَدِمَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ ذُكِرَ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ سَعْدٌ
Bana Mâlik'ten, o Said b. Amr b. Şurahbil b. Said b. Sa'd b. Ubâde'den, o babasından, o da dedesinden rivayet edildiğine göre şöyle demiştir: Sa'd b. Ubâde, Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem ile birlikte gazvelerinden birine çıkmıştı. Medine'de annesine ölüm gelip çattı. Kendisine: "Vasiyet et" denildi. O: "Neyi vasiyet edeyim? Mal ancak Sa'd'ın malıdır" dedi ve Sa'd gelmeden önce vefat etti. Sa'd b. Ubâde gelince bu durum kendisine anlatıldı. Sa'd şöyle dedi...
1453. Hadis
وَحَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ رَجُلاً قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِنَّ أُمِّي افْتُلِتَتْ نَفْسُهَا وَأُرَاهَا لَوْ تَكَلَّمَتْ تَصَدَّقَتْ أَفَأَتَصَدَّقُ عَنْهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " نَعَمْ " .
Bana Mâlik'ten, o Hişâm b. Urve'den, o babasından, o da Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in eşi Âişe'den rivayet edildiğine göre; bir adam Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e şöyle dedi: "Annem aniden vefat etti. Sanıyorum ki eğer konuşabilseydi sadaka verirdi. Onun adına sadaka versem olur mu?" Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: "Evet" buyurdu.
1454. Hadis
وَحَدَّثَنِي مَالِكٌ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ رَجُلاً، مِنَ الأَنْصَارِ مِنْ بَنِي الْحَارِثِ بْنِ الْخَزْرَجِ تَصَدَّقَ عَلَى أَبَوَيْهِ بِصَدَقَةٍ فَهَلَكَا فَوَرِثَ ابْنُهُمَا الْمَالَ وَهُوَ نَخْلٌ فَسَأَلَ عَنْ ذَلِكَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " قَدْ أُجِرْتَ فِي صَدَقَتِكَ وَخُذْهَا بِمِيرَاثِكَ " .
Bana Mâlik'ten rivayet edildiğine göre kendisine şu haber ulaşmıştır: Ensâr'dan Benî Hâris b. Hazrec kabilesine mensup bir adam, anne ve babasına sadaka olarak bir mal vermişti. Sonra anne ve babası vefat etti. Oğulları (sadaka olarak verdiği) bu malı -ki hurmalıktı- miras olarak devraldı. Adam durumu Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e sordu. Peygamber şöyle buyurdu: "Sadakandan dolayı sevabını aldın; (şimdi) onu mir asın olarak geri al."